Jamiyat
“Parkovka”dagi mashinangizga shikast yetgan bo‘lsa nima qilish kerak?
Avtomobilingizni savdo markazi, masjid, dorixona yoki boshqa o‘zingizga qulay joyga qo‘yib ketdingiz. Hammasi qoida bo‘yicha – hech kimga xalal bermagansiz. Lekin qaytib kelib qarasangiz, mashinaga shikast yetgan. Na kamera, na aybdor bor – faqat shilingan kuzovni ko‘rib turibsiz.
Shunday hol mening ham boshimdan o‘tgan. Men, Baxtinur Muhammedov o‘shanda tovon pulini to‘liq olishga erishdim. Siz ham shunday vaziyatda nima qilish kerakligini bilib olishingiz uchun nima qilish kerakligini bosqichma-bosqich aytib o‘taman.
Shikast yetganini ko‘rganda nima qilish kerak
Mashinaga shikast yetganini ko‘rishingiz bilan 102 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling. Xodimlar kelguniga qadar mashinaga tegmang va atrofdagi buyumlarni joyidan qo‘zg‘atmang. Bu surishtiruv o‘tkazishga xalal berishi mumkin. Avariya chiroqlarini yoqing va IIB xodimi kelishini kuting.
Hujjat rasmiylashtirilmagunicha ketib qolmaslik kerak. Bu YTH joyidan qochish deb hisoblanadi va BHMning 30 baravari — 11,25 mln so‘m jarima solinishiga sabab bo‘ladi. Shikast yetgan joy arzimagan bo‘lsa ham ketib qolmang – aks holda siz aybdor deb topilishingiz mumkin.
IIB xodimini kutish chog‘ida
1. Atrofni ko‘zdan kechiring.
Yaqin-atrofda aybdor yoki guvohlar bor-yo‘qligini aniqlang. Agar yaqiningizda to‘qnashuv asorati mavjud avtomobil turgan bo‘lsa, uning raqamini yozib oling. Qorovul yoki o‘tkinchilar bilan gaplashing: ehtimol, hodisani kimdir ko‘rgandir yoki qayerda kamera borligini bilishi mumkin.
2. Barcha narsani qayd qiling.
Foto va videoga oling: mashina turgan joyning umumiy ko‘rinishi, mashina holati, shikast yetgan joyni. Agarda yerda singan bo‘laklar, bo‘yoq yoki boshqa mashina izi bo‘lsa – ularni ham suratga oling. Agar registratoringiz bo‘lsa, undagi yozuvni saqlab qo‘ying.
3. Ma’lumot yig‘ing.
Guvohlarning ismlari va telefon raqamlarini yozib oling. Sug‘urta polisingiz amal qilish muddatini va uning turi OSAGO yoki KASKO ekanligini tekshiring.
IIB xodimi kelganidan so‘ng
Xodimlar hodisa bayonnomasi, YTH sxemasini va shikastlanish to‘g‘risidagi ma’lumotnomani tuzadilar. Hujjatlarda barcha zararlar va holatlar ko‘rsatilganiga e’tibor bering. Agar bayonnomadagi yozuvlarga qo‘shilmasangiz, uni imzolamang, avval inspektor bilan muhokama qiling.
Agar aybdor shaxs hodisa joyidan qochib ketgan bo‘lsa, bu haqda xabar bering. Ichki ishlar bo‘limi uni ta’rif, kamera yozuvlari yoki guvohlar ko‘rsatmalari orqali topishga harakat qiladi. Bayonnomada albatta aybdor shaxs aniqlanmagani qayd etilgan bo‘lishi shart — bu sug‘urta to‘lovini olishda muhim.
Sug‘urta kompaniyasiga murojaat qiling
Buyog‘i sug‘urta turiga bog‘liq. O‘zbekistonda sug‘urtaning ikkita asosiy turi bor:
1. Ko‘ngilli avtosug‘urta (KASKO)
Agar KASKO rasmiylashtirilgan bo‘lsa, ta’mirlash yoki zarar uchun to‘lov muammo bo‘lmaydi. Polis nafaqat YTH, balki o‘g‘irlik, yong‘in, tabiiy ofatlar, vandalizm va boshqa xatarlarni ham qoplaydi. Ba’zan shartnoma shartlariga ko‘ra avtomobilni almashtirish ham mumkin bo‘ladi — barchasi sug‘urta dasturi va mukofot miqdoriga bog‘liq.
KASKO — hodisada kim aybdor bo‘lishidan qat’i nazar, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan ko‘ngilli sug‘urta. OSAGOdan farqli ravishda, KASKO aybdor topilmagan vaziyatda ham mashinangizga yetgan zararni qoplab beradi.
Mashinaga shikast yetgan bo‘lsa nima qilish kerak
Sug‘urta kompaniyasiga qo‘ng‘iroq qiling. Kompaniya raqami polisda ko‘rsatilgan bo‘ladi.
Yo‘riqnomaga rioya qiling. Sug‘urta xodimi hujjatlarni rasmiylashtirish uchun komissar yoki konsultant yuboradi.
Ma’lumotnoma oling. Aksariyat hollarda YHXX yoki IIBdan YTH yoki vandalizm holati to‘g‘risida ma’lumotnoma kerak bo‘ladi.
Hujjat tayyorlang. Odatda bayonnoma yoki qaror nusxasi, haydovchilik guvohnomasi, texpasport va KASKO polisi talab qilinadi.
Tekshiruvni kuting. Sug‘urta kompaniyasi mashinani ustaxonaga yuboradi yoki ta’mirlash xarajatini to‘laydi.
Agar sizda bir vaqtning o‘zida ham KASKO, ham OSAGO bo‘lsa, avval aybdorning OSAGOsi bo‘yicha sug‘urta puli olinadi, yetmagan summani esa KASKO qoplaydi. Masalan, zarar 20 mln so‘m bo‘lsa, OSAGO bo‘yicha 14 mln so‘m beriladi, qolgan 6 mln so‘mni esa KASKO to‘laydi.
KASKO qancha turadi
KASKO narxi avtomobilning bozor bahosi, tanlangan xatarlar va qo‘shimcha xizmatlarga bog‘liq. Odatda mukofot mashina qiymatining 1-3%igacha miqdorni tashkil etadi. Agar evakuator, texnik yordam, taksi yoki shinalarni almashtirish kabilar qo‘shilsa, narx oshadi.
KASKOning LITE, SMART va DELUXE paketlari. Narxlar va xizmatlar qanday paket tanlanishiga bog‘liq.
2. Majburiy avtosug‘urta (OSAGO)
Aksariyat haydovchilardagi kabi menda ham faqat majburiy sug‘urta bor edi va baxtga qarshi, uning amal qilish muddati allaqachon tugagandi.
To‘liq nomi — «Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish».
OSAGO siz boshqalarga — inson, mashina yoki mulkka yetkazgan zararni qoplaydi. Sodda qilib aytganda, bu sug‘urta sizning mashinangizni emas, balki siz sababli jabrlanganlarni himoya qiladi.
OSAGO yordam beradi
Aybdor noma’lum bo‘lsa ham to‘liq kompensatsiya olish mumkin. Asosiysi – hujjatlarni to‘g‘ri rasmiylashtirish va sug‘urta kompaniyasini xabardor qilish. Hattoki KASKO yo‘q bo‘lib, zarar ko‘rgan bo‘lsangiz ham OSAGO bo‘yicha sug‘urta kompaniyangizga YTH haqida darhol xabar bering.
Bu ikkita sabab tufayli muhim:
— sug‘urta qoidalari shuni talab qiladi;
— buyog‘iga qanday harakat qilishni sug‘urta kompaniyasi aytadi.
To‘g‘ridan to‘g‘ri muvofiqlashtirish
Qonun bo‘yicha haydovchi har qanday holatda sug‘urta kompaniyasini YTH haqida xabardor qilishi shart. Agar ikkala ishtirokchi ham sug‘urtalangan bo‘lsa, to‘g‘ridan to‘g‘ri muvofiqlashtirish mexanizmi amal qiladi:
siz o‘z sug‘urta kompaniyangizdan to‘lov olasiz, u esa aybdorning kompaniyasi bilan kelishib oladi.
To‘lov qancha vaqtni oladi
Ariza berilganidan keyin hujjatlar yig‘iladi, zarar baholanadi va qaror qabul qilinadi.
Qonunga ko‘ra, arizani ko‘rib chiqishga 15 kalendar kun, to‘lov uchun yana 5 ish kuni ajratilgan.
Agar hujjatlar joyida bo‘lsa, kompensatsiyani bir oyga qolmasdan olish mumkin.
YHXBBda hujjatlar qanday rasmiylashtiriladi
Murojaatdan so‘ng YHXX xodimi avtomobilni ko‘zdan kechiradi, bayonnoma tuzadi, mashina esa vaqtincha jarima maydoniga joylashtiriladi.
Avtomobilning jarima maydoniga joylashtirilgani to‘g‘risidagi dalolatnoma. Hujjat mashina YTHdan so‘ng joylashtirilganini tasdiqlaydi.
So‘ngra ish YHXBB qidiruv bo‘limiga beriladi. Bu bo‘lim:
agar aybdor noma’lum bo‘lsa, jinoyat ishi ochadi;
baholash kompaniyasi hisobotini so‘raydi;
mashinani Adliya vazirligi huzuridagi H.Sulaymonova nomidagi Respublika sud ekspertiza markaziga ekspertiza qilish uchun jo‘natadi.
YHXBBning ishni yopish to‘g‘risidagi qarori: YTH qatnashchilarini aniqlash imkoni bo‘lmadi, jabrlanuvchilar yo‘q.
Agar aybdor topilsa, u quyidagilarga majbur:
zararni to‘liq qoplash;
sud xarajatlarini to‘lash;
voqea joyidan qochishga uringani uchun qo‘shimcha jarima to‘lash .
YTH joyidan ketib qolish jiddiy qoidabuzarlik bo‘lib, aybdorni jarima va haydovchilik guvohnomasidan mahrum bo‘lish kutadi (zarar miqdoriga qarab).
Agar aybdor topilmasa, ish Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha to‘lovlarni kafolatlash jamg‘armasiga topshiriladi.
Zararni mustaqil baholash: nima uchun kerak va qanday o‘tkaziladi
To‘lov miqdorida adashmaslik uchun mustaqil baholash xizmatidan foydalaning. Aybdor tomonning sug‘urta kompaniyasi ekspertizani o‘zi belgilaydi, ammo siz ham o‘z baholovchingizni chaqirish huquqiga egasiz. Agar zarar kam baholangan deb hisoblasangiz, o‘z ekspertiza xulosangizni sug‘urta kompaniyasi yoki sudga taqdim eting. Odatda bunday baholash xarajatlari sug‘urta to‘loviga kiritiladi.
Shikastlanish bilan bog‘liq barcha xarajatlarni qayd etib boring: evakuator xizmati, avtomobilni saqlash, ekspertiza. Bu sarf-xarajatlarni to‘lov talabnomasiga qo‘shishingiz mumkin. Agar ish sudgacha yetib borsa, cheklar va ekspert xulosalari zarar miqdorini isbotlovchi dalil bo‘ladi.
Kompensatsiya jamg‘armasi: agar aybdor topilmasa
Jamg‘arma arizani bir oy muddatda ko‘rib chiqadi. Agar qaror ijobiy bo‘lsa, sizga quyidagilar to‘lab beriladi:
baholash hisobotida ko‘rsatilgan zarar miqdori;
baholash kompaniyasi xizmati uchun to‘lov;
jarima maydoni uchun to‘lov.
Hattoki polis muddati o‘tgan yoki avtomobil hali sug‘urta qilinmagan bo‘lsa ham kompensatsiya to‘lanadi (O’RQ-155, 26-m., 2-b.).
YTHdan so‘ng kompensatsiya olish uchun Majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha to‘lovlarni kafolatlash jamg‘armasiga ariza namunasi
Aybdor topilmasa ham kompensatsiya olishingiz mumkin — Majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha to‘lovlarni kafolatlash jamg‘armasi orqali. U aynan mana shunday: haydovchi jabrlangan, lekin aybdor topilmagan holatlar uchun tashkil etilgan.
Jamg‘armaga mablag‘lar sug‘urta kompaniyalaridan kelib tushadi — jabrlanganlarga zararni qoplab berish uchun sug‘urta mukofotining bir qismi shu yerga o‘tkaziladi.
Qancha pul olish mumkin
Kompensatsiya miqdori qonun bilan cheklangan — 40 mln so‘mgacha:
14 mln so‘mgacha — mulkka yetkazilgan zarar uchun (masalan, avtomobilga);
26 mln so‘mgacha — sog‘liqqa yetkazilgan zarar uchun.
To‘lov qanday olinadi
Hujjat to‘plang.
YTH to‘g‘risidagi ma’lumotlar, tekshiruv akti, zararni baholash va IIBdan ma’lumotnoma kerak bo‘ladi.
Jamg‘armaga ariza bering.
Ayrim hollarda, agar zarar miqdori bahsli yoki aybdor zararni qo‘plashni istamasa, sud qarori kerak bo‘ladi.
Javobni kuting.
Hujjatlar ko‘rib chiqilganidan so‘ng Jamg‘arma bir oy ichida mablag‘ni o‘tkazib beradi. So‘ngra agar aybdor topilsa, u ushbu mablag‘ni Fondga qaytarishi shart bo‘ladi.
Agar sizda OSAGO polisi bo‘lmasa
Alohida holatni ko‘rib chiqamiz: mashinangiz shikastlangan, lekin sizdagi OSAGO polisi muddati o‘tgan yoki umuman rasmiylashtirilmagan. Bu kompensatsiya olishga xalaqit bermaydi — chunki to‘lovni yo aybdor tomonning sug‘urtasi yoki sizning KASKOingiz yoxud yuqorida aytilgan Jamg‘arma amalga oshiradi.
Ammo majburiy avtosug‘urta yo‘qligi uchun jarimaga tayyor turing. O‘zbekistonda OSAGO sug‘urtasisiz mashina haydash — ma’muriy huquqbuzarlik hisoblanadi. Hujjatlar tekshirilganda (YHXX xodimlari buni yo‘l-transport hodisasi joyida albatta tekshiradi) sizga 375 ming so‘m miqdorida jarima solinadi.
Bundan tashqari, agarda yo‘l-transport hodisasiga siz aybdor bo‘lib, sug‘urta polisingiz bo‘lmasa, jabrlanuvchilar to‘lovni shaxsan sizdan talab qilishadi. Sug‘urta bo‘lmasa — zararni o‘z cho‘ntagingizdan yoki sud orqali to‘lashingizga to‘g‘ri keladi. Jamg‘arma esa boshida siz uchun to‘lov qilishi, ammo keyin sizdan ushbu mablag‘ni qaytarib olishi mumkin.
Izoh: agar mashina shunchaki turgan va uni boshqarmagan bo‘lsangiz ham OSAGOning yo‘qligi qoidabuzarlik deb hisoblanadi (mashina sotib olinganidan so‘ng 10 kun o‘tgach uni sug‘urta qilish talab etiladi). Minilmay shunchaki turgan mashina uchun ham sug‘urtasi bo‘lmasa jarima yoziladi.
Yakun
Hattoki mashinangizga turargohda shikast yetgan bo‘lsa va aybdor topilmasa ham hujjatlarni to‘g‘ri rasmiylashtirsangiz, to‘liq kompensatsiya olishingiz mumkin.
Asosiysi, tartibli harakat:
Mashinaga tegmang.
102 raqamiga qo‘ng‘iroq qiling.
Sug‘urta kompaniyasiga xabar bering.
Barcha hujjatlarni to‘g‘ri rasmiylashtiring va sabr qiling.
Yodda tuting:
Sug‘urta — bu xotirjamligingizga kiritilgan investitsiya. O‘z vaqtida to‘langan kichik summa kelajakda sizni katta muammolardan saqlab qolishi mumkin.
1955-yil 15-iyun kuni Hindiston bosh vaziri Javaxarla’l Neru rasmiy tashrif bilan Toshkentga keladi. Nufuzli mehmon sharafiga O‘zbekiston Fanlar akademiyasi majlislar zalida tantanali tadbir tashkil etiladi.
Anjuman yakuniga yetgach, Hindiston bosh vaziri tarjimoni SSR Ittifoqi Tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Vasiliy Kuznetsovga “janob Bosh vazir hurmatli professor Bulat (Po‘lat) Soliyev janoblari bilan uchrashmoqchi”, deydi. O‘sha paytdagi O‘zbekiston SSR Tashqi ishlar vaziri G‘ani Sultonov bunday odamni tanimasligini aytib, vaziyatdan chiqmoqchi bo‘ladi. Hamma yalt etib O‘zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti Tesha Zohidovga qaraydi. Olima ayollar Hadicha Sulaymonova va Sabohat Azimjonova labini tishlagancha yerga qarab turishardi. Bir oz sukutdan so‘ng Tesha Zohidov o‘zini qo‘lga olib, “Janob Bosh vazir, professor Po‘lat Soliyev ancha yillar oldin yo‘lda vafot etgan. Qabri qayerdaligi noma’lum”, deya javob beradi.
O‘sha vaqtda o‘zbekistonliklarni noqulay vaziyatga solib qo‘ygan, 1938-yil 28-fevralda “xalq dushmani” sifatida otib tashlangan, ismi tilga olinishi taqiqlangan bu inson — birinchi o‘zbek tarix professori Bulat (Po‘lat) Soliyev edi.
O‘zbekiston ilm-fanining taniqli arbobi, Markaziy Osiyodagi yangi tarixshunoslik ilmiy maktabi asoschilaridan biri bo‘lmish Po‘lat Soliyev 1882-yil 22-martda Astraxan shahrida, mang‘it urug‘iga mansub o‘zbek oilasida tug‘ilgan. Shu bois rasmiy va ilmiy hujjatlarda uning ismi goh Bulat, goh Bekbulat, aksariyat hollarda Po‘lat shaklida tilga olingan.
Qozon va Ufa shaharlarida madrasa ta’limini olgan, arab, fors, turk, rus, keyinchalik fransuz va nemis tillarini puxta o‘rgangan olim 1909 yilda ona yurti Turkistonga keladi. Bulat Soliyev jadid sifatida Turkistonning ko‘pgina shahar va viloyatlarida, jumladan, Toshkent, Farg‘ona, Jalolobod viloyatlarida o‘zining ma’rifatparvarlik faoliyatini olib boradi. Toshkent va Qo‘qon maktablarida tarix, arifmetika hamda ona tilidan dars beradi.
U 1917-yilda Turkiston Muxtoriyatining tashkil etilishida jonbozlik ko‘rsatadi va Muxtoriyatning asosiy nashri bo‘lgan “El bayrog‘i” gazetasining bosh muharriri bo‘ladi. 1918-yili Muxtoriyat qulatilgach, o‘zini to‘liq ilmiy-pedagogik faoliyatga bag‘ishlaydi. Shu yilning noyabr oyida Po‘lat Soliyev Nazir To‘raqulov bilan birgalikda Qo‘qon Xalq universitetini tashkil etishda ishtirok etadi. Mazkur o‘quv dargohi, asocan, Farg‘ona vodiysidagi qishloq o‘qituvchilarining malakasini oshirish bilan shug‘ullanadi va Po‘lat Soliyev uning direktori etib saylanadi. Bu oliygoh keyinchalik Farg‘ona vodiysidagi pedagogika institutlarining paydo bo‘lishida tamal toshi bo‘ladi.
SSSRning butun 70 yillik umri davomida tarix fan sifatida mafkuraviy aralashuv obyekti bo‘lib kelgan. 1920-yillarning oxirigacha inqilobdan oldingi tarixchilik maktabi vakillari nisbatan erkin faoliyat yuritishi, o‘z asarlarini o‘quv muassasalarida o‘qitish va nashr etishi mumkin edi. Bunday “iliqlik”ka 1920–1928-yillarda amalga oshirilgan Yangi iqtisodiy siyosat (YaIS) ham ma’lum darajada imkoniyat bergan.
Bulat Soliyev ham bu paytda o‘zining asarlari bilan allaqachon mahalliy ziyolilar orasida tanilgan edi. Jumladan, olim tomonidan yozilgan “Mang‘itlar davrida Buxoro”, “Hindiston Angliya zulmi ostida”, “Buxoro tarixi, I qism”, “O‘rta Osiyoda savdo kapitali davri”, “O‘rta Osiyo tarixi: XI–XV asrlar”, “O‘zbekiston tarixi”, “O‘zbekiston va Tojikiston”, “O‘rta Osiyoda islomning tarqalishi” asarlari birin-ketin nashr etiladi. 1926-yilda Bulat Soliyevga professor unvoni beriladi.
Bulat Soliyevning yozish uslubi mutlaqo o‘ziga xos edi. U, asosan, biror ilmiy muammoni ko‘tarayotganda, aslida umuman boshqa narsa haqida yozgan bo‘lardi. Masalan, olimning 1920-yilda nashr etilgan “Hindiston Angliya zulmi ostida” nomli asarida Bulat Soliyev tarixchi sifatida kapitalistik Angliyaning Hindistondagi qilmishlarini ochib bergan bo‘lsa-da, olim shu o‘rinda Lenin boshliq bolsheviklar hukumatining bosqinchilik siyosatini ham mohirlik bilan fosh qilib ketgan. Xususan, shunday deydi: “Hindistonga xavf bo‘lganligi uchun Angliya davlati Tibetni o‘ziga tobe qildi. O‘zining nazorati ostiga oldi. Tibet ixtiyorsiz suratda Angliyaga itoat etishga majbur bo‘ldi. Ko‘ngilga bir so‘roq keladir: Angliyaning Tibetga hujum etishga qanday haqqi bor? Tibetda qanday ishi bor? Qanday asosga binoan Angliya davlati Tibetni o‘ziga qo‘shadi? Belgili bu ish haqqoniyasizlik, adolatsizlikdir”.
Ushbu savollarning barchasi aslida Turkistonni kuch bilan bosib olgan sovet dohiylariga qaratilgan edi.
1920-yillaryoq Po‘lat Soliyev Turkiston tarixi bo‘yicha darslik yozish ishlariga jiddiy kirishadi. Ammo bolsheviklar Soliyev va boshqa mahalliy olimlar tayyorlagan tarix darsligi loyihalarini doimiy rad etib keladi. Shunday bo‘lsa-da, olim 1929-yilda “O‘zbekiston tarixi” kitobini nashr ettirishga muvaffaq bo‘ladi. Muallif tarix sohasidagi mafkuraviy ko‘chkiga qarshi ekanligini ta’kidlagan holda, kitobning kirish qismiga, o‘sha kunlari sovet mafkurachilari tomonidan ayovsiz tahqirlangan Amir Temur suratini ilova qiladi.
“O‘zbekiston tarixi” o‘quvchiga Temur davrida Turkistonning jahon geosiyosatda qanday o‘rin tutgani va Turkistonning buyuk o‘tmishi haqida qimmatli ma’lumotlar berardi.
Bundan sal avval, ya’ni 1927-yilda ham Po‘lat Soliyev “Maorif va o‘qituvchi” jurnalida “O‘zbeklar ham Temur bolalari” deb nomlangan maqolasi bilan katta shov-shuvga sabab bo‘lgan edi. Ushbu maqola chiqishi bilan sovet mafkurachilari o‘sha davrdagi davriy nashrlarda birin-ketin Po‘lat Soliyevning maqolasi haqida tanqidiy materiallar e’lon qila boshlaydi.
1933-yil avgust oyida Butunittifoq Kommunistik partiyasining Samarqand bo‘limi tomonidan olimning 1926-yilda nashr etilgan “O‘rta Osiyo tarixi” asari g‘oyaviy jihatdan “nobop” deb topiladi. Chunki asardagi Xorazmshohlar davlatining nufuzi va O‘rta Osiyoning XI asrda jahon ilm-fani rivojiga qo‘shgan hissasi haqidagi ma’lumotlar sovetlarga yoqmagan edi.
1936-yildagi tarixchilar qurultoyida Bulat Soliyev asarlari “o‘tmish ideallashtirilgan” va “panturkistik” deya baholanib, oliy o‘quv yurtlarida darslik sifatida qo‘llash taqiqlab qo‘yiladi. Po‘lat Soliyevning tarixshunosligi “millatchilik va panturkistik” ruhda deya ta’riflanadi.
1937-yilda boshlangan “Katta terror” siyosati natijasida O‘zbekistondagi bir qator taniqli davlat arboblari va adabiyot san’at namoyandalari hibsga olinadi. Bulat Soliyev boshiga ham qora bulutlar kela boshlaydi. 1937-yil sentyabrda professor Po‘lat Soliyev Samarqanddagi O‘zbekiston davlat universitetidan bo‘shatiladi.
1937-yil 11-oktyabrda Soliyevni hibsga olish to‘g‘risida qaror chiqariladi. Unda jumladan shunday deyiladi:
“Toshkent shahri, 1937-yil 11-oktyabr. Men O‘zbekiston NKVD 3-bo‘limi operativ xodimi – davlat xavfsizligi leytenanti Gaynitdinov panturkistik tashkilot a’zosi bo‘lgan Po‘lat Soliyevga tegishli hujjatlarni o‘rganish jarayonida uning butunlay O‘zbekistonda Sovet hokimiyatini ag‘darishni maqsad qilgan antisovet panturkistik tashkilot a’zosi bo‘lganligini, mahalliy ziyolilar orasida muntazam ravishda sovetlarga qarshi tashviqot olib borganligini aniqladim”.
O‘zSSR Jinoyat kodeksining 49-modda “6“ bandiga asoslanib qaror qilinadi: 1882-yilda tavallud topgan, partiyasiz, Samarqand shahridagi O‘zbekiston Davlat universiteti professori, SSR Ittifoqi fuqarosi bo‘lmish Po‘lat Soliyev hibsga olinsin va O‘zSSR Jinoyat Majmuasining 60- va 67-moddalariga ko‘ra javobgarlikka tortilsin.”
Shu tariqa qariyb 5 oy davom etgan qiynoqlardan so‘ng 1938-yil 8-fevralda “maxsus uchlik” Bulat Majidovich Soliyevni otuvga hukm qiladi. Hukm 1938-yil 28-fevralda ijro etiladi. Shu tariqa birinchi o‘zbek tarix professori Po‘lat Soliyev SSR Ittifoqining qatag‘on mashinasi tomonidan mahv etiladi
Po‘lat Soliyevning asarlari nafaqat O‘zbekistonda, balki ko‘plab Sharq xalqlari orasida ancha keng shuhrat qozonadi. 1954-yilda O‘zbekistonga tashrif buyurgan Hindiston Bosh vazirining ham olimni yodlagani bejiz emas edi. Soliyevning vafot etganligini eshitgan Neru uning “Angliya zulmi ostidagi Hindiston” asari hind ozodlik harakati namoyandalari orasida mashhur bo‘lgani, ularning mustaqillik kurashlariga ilhom berganini aytib, o‘zbek tarixchiga minnatdorlik bildiradi.
Oradan ikki yil o‘tib, 1956-yilda O‘zbekiston SSR Oliy sudi komissiyasi Bulat (Po‘lat) Soliyev haqdagi 1938-yilgi qarorni uning jinoyati tasdiqlanmaganligi tufayli bekor qiladi. Olimning nomi oqlanadi.
Soliyevning rafiqasi Fotima aya 1987-yilda vafot etadi. Bulat Soliyevdan 4 nafar farzand qolgan. Ular hozirda turli faoliyatlar bilan mashg‘ul. Po‘lat Soliyevning nabirasi Alisher aka Muhiddinov bugungi kunda bobosining merosini saqlab kelmoqda.
Ubaydulla Quvvataliyev,
TerDU qoshidagi
Qatag‘on qurbonlari xotirasi muzeyi direktori
Jamiyat
Mirziyoyev Namanganda raqamlashtirish, bandlik va investitsiya bo‘yicha yangi vazifalarni belgiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Namangan viloyatidagi vaziyatlar markazida hududni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan yig‘ilish o‘tkazdi.
Yig‘ilishda Namanganda tashkil etilgan «aqlli» vaziyatlar markazi va Yangi Namangan mahallasidagi «Mahalla axborot va xizmat markazi» loyihasi taqdim etildi. Markaz orqali 8 ta mahallada yashovchi 27 mingdan ortiq aholiga qariyb 980 turdagi xizmatlarni «yagona darcha» tamoyili asosida ko‘rsatish rejalashtirilgan.
Ma’lum qilinishicha, so‘nggi yillarda viloyat sanoati hajmi 4,6 trillion so‘mdan 40 trillion so‘mga yetgan. Joriy yilda yalpi hududiy mahsulotni 9,2 foizga oshirish vazifasi belgilangan.
Prezident hududlarni rivojlantirishda ilmiy yondashuvni kuchaytirish maqsadida 14 ta «aql markazi»ni yangi ish uslubiga o‘tkazishni topshirdi. Ular har bir tuman va shaharning iqtisodiy salohiyatini o‘rganib, qo‘shimcha o‘sish manbalarini aniqlaydi.
Yig‘ilishda bandlik va kambag‘allikni qisqartirish masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Joriy yil yakuniga qadar viloyatda 80 ming aholini doimiy ish bilan ta’minlash, 21 ming oilani kambag‘allikdan chiqarish vazifasi qo‘yilgan.
Investitsiya sohasida Namanganga bu yil 5 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilish va eksport hajmini 1,2 milliard dollarga yetkazish rejalashtirilgan. Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida viloyat bo‘yicha 3 milliard dollarlik 43 ta kelishuvga erishilgani qayd etildi.
Shuningdek, jamoat transportini rivojlantirish uchun 1-sentyabrgacha 90 ta avtobus, 50 ta elektrobus va 30 ta mikroavtobus olib kelish, ichimlik suvi hamda kanalizatsiya tarmoqlarini kengaytirish bo‘yicha vazifalar belgilandi.
Yig‘ilishda sog‘liqni saqlash, yoshlarni kasb-hunarga o‘qitish, eksport infratuzilmasini rivojlantirish, yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va jinoyatchilik profilaktikasi masalalari ham muhokama qilindi.
Toshkent shahrining Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kuzatilmoqda.
Bugun, 28 iyun soat 20:45 da Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida nosozlik bo‘ldi.
Buning oqibatida Toshkent shahrining Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kuzatilmoqda.
Hozirgi vaqtda energetiklar tomonidan nosozliklarni bartaraf etish hamda iste’molchilarning elektr ta’minotini qayta tiklash choralari ko‘rilmoqda.
Avvalroq Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida yuz bergan nosozlik sababli poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish sodir bo‘lgani xabar qilingandi.
Bugun, 28 iyun kuni Toshkent shahri, Chilonzor tumani, Bunyodkor shohko‘chasida joylashgan Dream Park istirohat bog‘idagi «Charxpalak» attraksionida fuqarolar qolib ketganligi to‘g‘risida Toshkent shahar FVBBga xabar tushgan.
Shunga ko‘ra, qutqaruv bo‘linmalari zudlik bilan hodisa joyiga yetib borgan va hozirda barcha fuqarolar charxpalakdan xavfsiz joyga tushirib olingan.
“Vaziyat Toshkent shahar FVBB tomonidan to‘liq nazoratga olingan. Hodisa oqibatida jarohat olganlar yo‘q”, deyiladi FVV xabarida.
Avvalroq Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida yuz bergan nosozlik sababli poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish sodir bo‘lgani xabar qilingandi.
Energetiklar tomonidan nosozlikni bartaraf etish va barcha iste’molchilarning elektr ta’minotini bosqichma-bosqich qayta tiklash ishlari davom ettirilmoqda.
Foto: Energetika vazirligi
Bugun, 28 iyun soat 20:45 da Toshkent shahridagi «Yuksak» podstansiyasida nosozlik yuz berishi oqibatida poytaxtning Mirobod, Chilonzor va Yakkasaroy hamda Toshkent viloyatining Zangiota tumanlarining ayrim hududlarida elektr ta’minotida vaqtincha uzilish kelib chiqqani xabar qilingandi.
FVV xabariga ko‘ra, “svet” o‘chishi oqibatida Chilonzor tumanida joylashgan Dream Park istirohat bog‘idagi «Charxpalak» attraksionida qolib ketgan fuqarolar xavfsiz joyga tushirib olingan.
Xabar qilinishicha, ayni paytda Energetika vazirligi hamda “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ rahbariyati podstansiyada bo‘lib, ular tomonidan nosozlikni tiklash ishlari nazoratga olingan.
Energetiklar tomonidan nosozlikni bartaraf etish va barcha iste’molchilarning elektr ta’minotini bosqichma-bosqich qayta tiklash ishlari davom ettirilmoqda.
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
Javaharla’l Neru qidirgan jadid Po‘lat Soliyev kim edi?
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat5 days agoAshraf Xo‘jayev O‘zbekistonning Efiopiyadagi birinchi elchisi etib tayinlandi.
-
Iqtisodiyot4 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman