Iqtisodiyot
O‘zbekistonda aholini ro‘yxatga olish uchun taxminan 150 mlrd so‘m sarflanadi
Statistika qo‘mitasining Kun.uzʼga ma’lum qilishicha, aholini ro‘yxatga olish tadbirlari uchun dastlabki rejalashtirilgan xarajatlar (1,5 trln so‘m) 10 barobarga qisqartirilgan. 2026 yilda boshlanadigan yirik tadbirda aholi bilan birga qishloq xo‘jaligi ham ro‘yxatga olinadi.
19 sentabr kuni prezidentning «O‘zbekiston Respublikasida aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish tadbirini o‘tkazish to‘g‘risida»gi 173-sonli farmoni e’lon qilindi.
Unga ko‘ra, ro‘yxatga olish tadbiri 2026 yilning 15 yanvaridan 28 fevraligacha o‘tkaziladi. Dastlabki 17 kun jarayon internet orqali amalga oshirilsa, keyingi muddatda “mahalla yettiligi” ishtirokida uyma-uy yurib o‘tkaziladi.
Statistika qo‘mitasining Kun.uzʼga ma’lum qilishicha, jarayonning bir qismi internet orqali amalga oshirilishi va tadbirda qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish parallel o‘tkazilishi sarf-xarajatlarni qisqartiradi.
“Dastlabki rejalarimizga ko‘ra, ro‘yxatga olish tadbirlari uchun 1,5 trln so‘m mablag‘ sarflanishi kerak edi. Lekin xarajatlarni 10 barobarga qisqartirdik – 2026 yildagi aholini ro‘yxatga olish tadbirlariga taxminan 150 mlrd so‘m sarflanishi kutilyapti. Aniq raqamlar yaqin kunlarda e’lon qilinadigan hukumat qaroridan joy oladi”, – deydi qo‘mita matbuot kotibi Usmon Abdurasulov.
Xarajatlarning asosiy qismi tadbirda ishtirok etuvchi mahalla xodimlarini rag‘batlantirish hamda targ‘ibot ishlarini tashkil etishga yo‘naltiriladi.
Shuningdek, qo‘mita mas’uli Kun.uz’ning jarayonlar nega qishda, sovuq mavsumda o‘tkazilayotgani haqidagi savoliga javob berdi.
“Avvalgi rejalarimizga ko‘ra, tadbir oktyabr oyida o‘tkazilishi kerak edi, chunki bu paytda mehnat migrantlari uylariga qaytadi. Lekin keyinchalik qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish ham parallel amalga oshirilishini hisobga olib, ekish va yig‘im-terim paytiga to‘g‘ri kelmaydigan muddatni tanladik. Yanvar-fevralda ko‘pchilik uyda bo‘ladi”, – dedi u.
Usmon Abdurasulovning qo‘shimcha qilishicha, “mahalla yettiligi” ro‘yxatga olishga jalb etiladi, ammo bundan mahalla raislari va mahalla posbonlari mustasno. “Chunki mahalla raislari yoshi katta kishilar, ularni jarayonga jalb qila olmaymiz. Mahalla posbonlarining ham o‘z muhim ishlari bor”, – dedi qo‘mita mas’uli.
Nega O‘zbekistonda aholi ro‘yxatga olinyapti?
Milliy statistika qo‘mitasi raisi Behzod Hamroyevning ta’kidlashicha, ro‘yxatga olish nafaqat demografik tarkib va yashash sharoitlari haqida ma’lumot beradi, balki oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarni ishlab chiqish, demografik rivojlanish hamda shaharsozlik loyihalarini belgilashda muhim manba bo‘ladi.
“Statistika qo‘mitasi, Mahallalar uyushmasi va Qishloq xo‘jaligi vazirligiga keng ko‘lamli tushuntirish ishlarini olib borish vazifasi yuklatildi. 3-3,5 oy davomida jamoatchilikka tadbirning ahamiyati, shaxsga doir ma’lumotlar xavfsizligi bo‘yicha batafsil ma’lumot beriladi.
Hududiy komissiyalar tashkil etildi, dastlabki xatlov ishlari boshlandi. Endi savollar va moddiy-texnika imkoniyatlar yuzasidan amaliy tayyorgarlik olib borilmoqda”, – dedi Behzod Hamroyev.
Ma’lumot uchun
O‘zbekistonda aholini oxirgi marta ro‘yxatga olish ishlari 1989 yilda o‘tkazilgan. Mustaqillikdan keyin bu jarayon ilk bor 2026 yilda amalga oshiriladi.
Ro‘yxatga olish natijalari mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi, resurslarni rejalashtirish va hududiy dasturlarni belgilashda asosiy manba sifatida xizmat qilishi kutilmoqda.
Aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish nafaqat demografik jarayonlarni tahlil qilish, balki iqtisodiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish, ijtimoiy xizmatlar bilan ta’minlash, urbanizatsiya jarayonlarini boshqarish, mehnat bozori muvozanatini saqlash, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy himoya tizimlarini samarali tashkil etish uchun zarur poydevor vazifasini bajaradi.
“Soliq va tadbirkorlik sohasidagi ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, mazkur sohada muhim o‘zgartishlar amalga oshirildi.
Xususan, Jinoyat kodeksining 179-moddasiga o‘zgartirish kiritilib, soxta tadbirkorlik uchun jarima, muayyan huquqlardan mahrum qilish va ozodlikdan mahrum qilish kabi sanksiyalar nazarda tutilmoqda.
Endilikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish maqsadini ko‘zlamasdan ssudalar, kreditlar olish, foydani (daromadni) soliqlardan ozod qilish (soliqlarni kamaytirish) yoki boshqacha mulkiy manfaat ko‘rish maqsadida tadbirkorlik sub’yektini tashkil etish BHMning 100 baravaridan 200 baravarigacha miqdorda jarima yoki 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoxud muayyan huquqdan mahrum qilib, 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash yoki 1 yildan 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi belgilanmoqda.
Shuningdek, 184-modda (soliqlarni to‘lashdan bo‘yin tovlash) – jinoyat tarkibi aniqlashtirilib, jarima, majburiy to‘lovlarni undirish va ozodlikdan mahrum qilish choralari qayta belgilandi, ilk huquqbuzarlikda zarar to‘liq qoplansa, javobgarlikdan ozod etish tartibi saqlab qolindi, jinoyat ishlarida jamoat himoyachisi ishtiroki ta’minlandi.
Qonun rasman e’lon qilingan kundan e’tiboran 3 oy o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston aholisining katta qismi qaysi sohalarda ishlaydi?
Source link
2026-yilning yanvar-fevral oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasida import hajmi 8,1 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 29,8 foizga o‘sgan. Ushbu davrda mamlakat 135 dan ortiq davlatdan tovar va xizmatlar import qilgan.
Import tarkibida eng katta ulushni Xitoy egalladi. Ushbu davlatdan 2,8 milliard dollarlik mahsulot olib kirilgan.
Rossiya ikkinchi o‘rinda bo‘lib, import hajmi 1,4 milliard dollarni tashkil etgan. Qozog‘iston esa 677 million dollarlik ko‘rsatkich bilan uchinchi o‘rindan joy olgan.
Koreya Respublikasi 306,1 million dollar, Turkiya 259,8 million dollar, Germaniya 182,6 million dollarlik import bilan keyingi o‘rinlarni egallagan.
Shuningdek, Hindistondan 179,3 million dollarlik, Belarusdan 144,3 million dollarlik tovarlar import qilingan.
Turkmaniston 121,5 million dollar, AQSh esa 98,6 million dollarlik ko‘rsatkich bilan kuchli o‘nlikka kirgan.
Qonunga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir qiladigan hujjatlar loyihasi Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi kerak, lekin poytaxt kengashi shahar dizayn-kodini tasdiqlash haqidagi qarorini kelishmasdan qabul qilgan. Qolaversa, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk huquqiga zid.
Toshkent dizayn-kodidan render-parcha / Foto: Toshkent shahar hokimligi
Toshkent shahar kengashi shahar dizayn-kodini joriy etish bo‘yicha 2026 yil 17 fevral kuni qabul qilgan qaror qayta ko‘rib chiqilishi kerak. Biznes-ombudsman qarorni o‘rganib chiqib, shunday xulosaga keldi.
Prezidentning tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili bayonotiga ko‘ra, qarorning ayrim bandlari amaldagi qonunchilikka zid.
Xususan, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonun talablariga ko‘ra, tadbirkorlik faoliyatiga ta’sir etuvchi loyihalar Biznes-ombudsman bilan majburiy tartibda kelishilishi lozim. Biroq ushbu qaror Vakil bilan kelishilmasdan qabul qilingan.
Qarorda reklama vositalari uchun belgilangan “past to‘yingan” yoki “neytral” rang kabi tushunchalarning huquqiy mezoni ochib berilmagan. Bundan tashqari, ranglarni bir xillashtirish talabi tadbirkorlarning intellektual mulk (ro‘yxatdan o‘tgan brend) huquqlariga zarar yetkazishi mumkin. Bir necha obektlarga ega bo‘lgan tarmoq tashkil etgan brendlarning manfaatlari inobatga olinmagan.
Yangi talablarga moslashish uchun belgilangan 3 oylik muddat yetarli emas. Jarayonni tadbirkorlarga ortiqcha yuklama tug‘dirmagan holda, bosqichma-bosqich amalga oshirish tartibi nazarda tutilmagan.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, Biznes-ombudsman xalq deputatlari Toshkent shahri kengashiga mazkur qarorning tadbirkorlik faoliyatiga daxldor qismlarini qayta ko‘rib chiqish, normalarga o‘zgartirish kiritish va kuchga kirish muddatini uzaytirish yuzasidan rasmiy xulosa kiritdi.
Biznes-ombudsman qayta ko‘rib chiqishda o‘z xodimlari ishtirok etishini so‘ramoqda.
Yig‘ilishda Prezident Shavkat Mirziyoyev sanoat va xizmat ko‘rsatish sohalarida samaradorlikni oshirish masalasiga alohida to‘xtaldi.
Davlat rahbari ta’kidlashicha, dunyoda mahsulot raqobatdoshligini ta’minlash uchun ilg‘or boshqaruv usullari keng qo‘llanilmoqda. Jumladan, «Kayzen» va «Lean production» kabi yondashuvlar resurs tejamkorligi va mehnat unumdorligini oshirishga xizmat qilmoqda.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatimizda 50 ga yaqin tadbirkor bu tajribani xorijda o‘rganib, o‘z korxonalarida joriy etishni boshlagan. Biroq bu ko‘lam hali yetarli emasligi qayd etildi.
Prezident ayrim sohalarda ilg‘or usullar ommalashmayotganini tanqid qildi. Xususan, to‘qimachilik, qurilish materiallari, elektrotexnika va mebel kabi drayver tarmoqlarda bu yo‘nalishda tashabbus yetishmayotgani ta’kidlandi.
«Lekin, bu kam. Tadbirkorga tushuntirib, «diagnostika» xarajatining bir qismi qoplab berilsa, unumdorlik dasturlarini yo‘lga qo‘yish uchun imtiyozli kredit ajratsa bo‘ladi-ku!», – dedi davlat rahbari.
Shu munosabat bilan Iqtisodiyot va moliya vazirligiga aniq topshiriq berildi. Unga ko‘ra, joriy yilda 100 ta korxonada samaradorlikni oshirish bo‘yicha ilg‘or dasturlar joriy etiladi.
Mazkur tashabbusni moliyalashtirish uchun 30 million dollar miqdorida grant mablag‘larini jalb qilish rejalashtirilgan.
Texnik talablarga javob bermaydigan konditsionerlar sotilayotgani aniqlandi
Soliq va tadbirkorlik sohasidagi qonunbuzarliklar uchun javobgarlik kuchaytirildi
Yoqib yuborilgan kitob – rejissyorlar bu asarni sahnalashtirishdan qo‘rqqan / 5 daqiqa
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ostonaga Orol dengiziga yordam berish jamg‘armasi yig‘ilishiga keldi
-
Jamiyat4 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi