Iqtisodiyot
O‘zbekistonda 2026 yilda iqtisodiy o‘sish ham, inflatsiya ham tezlashadi – XVJ missiyasi
Xalqaro valuta jamg‘armasi 2026 yil uchun O‘zbekiston iqtisodiyotining o‘sish prognozini 6,2 foizdan 6,8 foizgacha oshirdi. Kutilmalarning yaxshilanishi barqaror investitsiyalar, yuqori pul o‘tkazmalari oqimi va oltin narxlarining oshishi bilan bog‘lanyapti. O‘z navbatida inflatsiya prognozi 6,5 foizdan 6,8 foizgacha ko‘tarildi. Bu Yaqin Sharqdagi mojarolar tufayli neft narxlarining qimmatlashgani bilan izohlanyapti. Inflatsiya bosimi tartibga solinadigan narxlarning sekinroq oshirilishi va transport sohasiga vaqtinchalik subsidiyalar berilishi hisobiga yumshatilishi kutilyapti.
Xalqaro valuta jamg‘armasi missiyasi O‘zbekistonga tashrifi yakunlari bo‘yicha navbatdagi xulosalarini e’lon qildi.
Qayd etilishicha, 2025 yilda kuchli iste’mol va investitsiyalar ta’sirida O‘zbekiston iqtisodiyotining real o‘sishi 7,7 foizga yetdi, ishsizlik darajasi 0,7 foiz punktga kamayib, 4,8 foizni tashkil etdi. O‘sish keng qamrovli bo‘lib, xizmatlar va qurilish sohalari eng tez sur’atlarda kengaygan.
Yuqori ichki talabga qaramay, 2025 yil oxiriga kelib umumiy inflatsiya 7,3 foizgacha sekinlashdi (2024 yilda — 9,8 foiz edi). Bunga 2024 yil may oyida energiya resurslari narxining oshishi ta’sirining pasayishi, so‘mning AQSh dollariga nisbatan 6,9 foizga mustahkamlanishi va qat’iy pul-kredit siyosati ta’sir ko‘rsatgan. Shuningdek, bazaviy inflatsiya ham 1,5 foiz punktga pasaydi.
Joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 3,9 foizgacha qisqardi. Bunga xomashyo va xomashyo bo‘lmagan tovarlar eksporti, shuningdek pul o‘tkazmalari hajmining importdan yuqori bo‘lgani ta’sir ko‘rsatdi. Xalqaro zaxiralar taxminan 13 oylik importni qoplay oladigan darajada saqlanib qoldi. Iqtisodiy faollikning yuqori sur’atlarda o‘sishi va xomashyo narxlarining yuqoriligi budjet taqchilligini YaIMga nisbatan 2,1 foizgacha kamaytirishga yordam berdi, bu esa 3 foizlik maqsadli ko‘rsatkichdan past.
2026 yil uchun kutilmalar
XVJ baholashiga ko‘ra, Yaqin Sharqdagi urush tufayli jahon iqtisodiyotida noaniqliklar kuchaygan bo‘lsa-da, O‘zbekistonning rivojlanish istiqbollari ijobiyligicha qolyapti.
«Davom etayotgan islohotlar, barqaror investitsiyalar, yuqori pul o‘tkazmalari oqimi va oltin narxlarining oshishi sababli real YaIM o‘sishi 2026 yilda 6,8 foiz bo‘lishi prognoz qilinyapti. Ichki talab asta-sekin pasayishi hisobiga o‘sish 2027 yilda taxminan 6 foizgacha sekinlashishi kutilyapti», deyiladi XVJ xulosasida.
Joriy hisob taqchilligi 2026 yilda qisqarishi, biroq 2027 yilda pul o‘tkazmalari oqimining sekinlashuvi va oltin narxlari o‘sishining pasayishi sababli biroz kengayishi mumkin.
O‘z navbatida inflatsiya prognozi 6,5 foizdan 6,8 foizgacha oshirildi. Bu u Yaqin Sharqdagi mojarolar tufayli neft narxlarining qimmatlashgani bilan izohlanyapti. Inflatsiya bosimi tartibga solinadigan narxlarning sekinroq oshirilishi va transport sohasiga vaqtinchalik subsidiyalar berilishi hisobiga yumshatilishi kutilyapti.
«Inflatsiya 2027 yilda Markaziy bank maqsadli ko‘rsatkichiga tushishi mumkin, bunga qat’iy pul-kredit siyosati, davom etayotgan tarkibiy islohotlar va neft narxlarining pasayishi yordam beradi», deyiladi hisobotda.
Ma’lumot uchun, 2025 yilning noyabr oyida e’lon qilingan hisobotida 2026 yilda O‘zbekiston YaIM 6,2 foizga oshishi prognoz qilingandi.
Ichki va tashqi xatarlar
XVJning qayd etishicha, O‘zbekiston uchun noaniqliklar darajasi yuqoriligicha qolyapti, ayni paytda rivojlanish istiqbollarining yomonlashishi xatarlari saqlanyapti, ijobiy kutilmalar uchun imkoniyatlar esa cheklangan.
«Yaqin Sharqdagi urushning oqibatlari uning davomiyligi va shiddatiga bog‘liq bo‘ladi. Urushning O‘zbekistonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’siri, nisbatan cheklangan bo‘ladi, chunki urush ta’siridagi mamlakatlar bilan savdo hajmlari va bu mamlakatlardan pul o‘tkazmalari nisbatan kam, ammo global kon’yunkturaning yomonlashishi natijasida asosiy savdo hamkorlari jabr ko‘rsa, bilvosita kanallar vaziyatga ancha jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin», deyiladi hisobotda.
Mazkur vaziyatda tashqi xavflar birinchi navbatda geosiyosiy taranglikning yuqori darajasi, savdodagi uzilishlar, xomashyo tovarlari narxlarining o‘zgaruvchanligi va global iqtisodiyotning rivojlanish istiqbollari noaniqligi bilan bog‘liq.
Ichki xatarlar qatoriga xarajatlarning davriyligi hamda direktiv va imtiyozli kreditlash dasturlari orqali talabni rag‘batlantirish uchun bosim o‘tkazish, davlat korxonalari, davlat tijorat banklari va davlat-xususiy sheriklik faoliyati bilan bog‘liq balanslarning potensial yomonlashuvi va shartli majburiyatlarning mavjudligi kiritilgan.
Imkoniyatlar nuqtai nazaridan esa tarkibiy islohotlarning tezkor amalga oshirilishi rivojlanish istiqbollarini qo‘shimcha ravishda qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Kapital oqimi va pul o‘tkazmalarining o‘sishi yoki oltin narxlarining yuqori bo‘lishi hisobiga o‘sish imkoniyatlari ularning hozirgi qulay darajalarini hisobga olgan holda nisbatan cheklangan.
Markaziy bank 2026-yil 15-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 15,28 so‘mga oshib, 12 141,38 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 141,7 so‘mga oshdi va 14 313,47 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 443,07 so‘m bo‘ldi (+157,72).
Rossiya rubli 160,26 so‘m etib belgilandi (+1,15).
Davlat buyurtmasi asosidagi qurilishlarda loyihachilar va buyurtmachilarning nazoratchilari faoliyati to‘liq KPI’ga bog‘lanib, ularning oyligi 3 karra oshiriladi. Obektda qo‘pol qoidabuzarlik aniqlansa, pudratchi bilan birga nazoratchilarga ham qat’iy chora ko‘riladi, loyihachining “Shaffof qurilish”dagi reytingi pasaytiriladi.
2025 yilda O‘zbekistondagi qurilish obektlarida loyihachi va buyurtmachilarning nazoratchilari 42 mingta kamchilikni qayd etgan, Qurilish inspeksiyasi esa yana 250 mingdan ziyod qoidabuzarlik aniqlagan.
Sabab – loyihachi hamda buyurtmachilarda mualliflik va texnik nazorat bo‘yicha manfaatdorlik yo‘q, dedi prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi selektorda.
Shu bois, joriy yil 1 iyundan boshlab davlat buyurtmachilari faoliyati to‘liq KPI’ga bog‘lanishi, xodimlarning oyligi 3 karra oshirilishi belgilandi.
Loyiha hujjatini ishlab chiqish uchun obekt qiymatining 5 foizigacha mablag‘ beriladi. Mualliflik nazorati uchun esa alohida shartnoma asosida to‘lov qilinadi.
Shu bilan birga, endi texnik nazorat yoki mualliflik nazoratchisi mas’ul bo‘lgan obektda qo‘pol qoidabuzarlik aniqlansa, pudrat korxonasi bilan birga nazoratchilarga ham qat’iy chora ko‘rish zarurligi qayd etildi. Loyihachining “Shaffof qurilish”dagi reytingi ham pasaytiriladi.
O‘tgan yili 400 nafar qurilish nazoratchisi yonkamera bilan ta’minlandi, 1221 ta ijtimoiy va infratuzilma obektiga videokuzatuv kameralari o‘rnatildi.
Endilikda budjetdan quriladigan qiymati 3 milliard so‘mdan yuqori bo‘lgan ijtimoiy soha obektlari, ko‘p qavatli uy, yirik savdo va sanoat korxonasi, mehmonxona, turizm obektlari qurilishi ham onlayn nazorat kameralari bilan qamrab olinadi.
Urbanizatsiya qo‘mitasiga shaharsozlik qoidalarini qo‘pol buzganlik bo‘yicha moliyaviy sanksiya joriy qilish bo‘yicha qonun loyihasini ishlab chiqish topshirildi.
O‘zbekistonda qurilish sohasi bo‘yicha mahalliy mutaxassislar: loyihachi, quruvchi va konsultantlarni xalqaro tenderlarda ishtirok etishga o‘qitish bo‘yicha tizim yaratilishi kutilmoqda. Bu haqda 14 aprel kungi selektorda so‘z bordi.
Prezident Shavkat Mirziyoyevning aytishicha, xalqaro moliya tashkilotlari bilan 20 milliard dollardan ortiq infratuzilma loyihalari amalga oshirilmoqda, lekin kichik va o‘rta quruvchilar uyoqda tursin, hatto yuqori reyting, yetarli mablag‘ va texnikaga ega bo‘lgan mahalliy korxonalarimiz ham ushbu bozorga to‘liq kira olmayapti. Kirgani ham subpudratchi bo‘lib ishlayapti.
Mutasaddilar, buyurtmachi vazirlik va idoralar xalqaro moliya tashkilotlari bilan muzokaralarda quruvchilarimiz imkoniyatlarini ko‘rsatib bera olmayotgani, shartnoma shartlarini belgilashda mahalliy pudratchilar manfaatlarini himoya qilmayotgani, xalqaro tenderlar shartlarini o‘rgatmagani uchun eng arzon narx bergan korxonalarimiz ham tenderda raqobat qila olmayotgani tanqid qilindi.
Shu bois, mahalliy loyihachi, quruvchi va konsultantlarni xalqaro tenderlarda ishtirok etishga o‘qitish bo‘yicha tizim yaratish vazifasi qo‘yildi.
Qolaversa, quruvchilarimiz qo‘shni davlatlardagi xalqaro loyihalarda bosh pudratchi bo‘lib qatnasha boshlagani yuqori baholandi.
Bundan tashqari, xususiylashtirish dasturining qator jabhalarida hokimlarning javobgarligi Davaktiv bilan tenglashtirilmoqda.
Foto: Davlat aktivlarini boshqarish agentligi
O‘zbekistonda xususiylashtirish doirasida bo‘lib to‘lash sharti bilan sotilgan obektlar uchun qoldiq summaga har yili 14 foiz ustama hisoblash bekor qilinadi. Bu haqda 14 aprel kungi selektorda prezident Shavkat Mirziyoyev ma’lum qildi.
Yig‘ilishda, shuningdek, xususiylashtirish dasturiga obektlarni kiritish, ularni sotish va investitsiya samaradorligi bo‘yicha hokimlar Davlat aktivlari agentligi bilan tengma-teng javob berishi ham belgilandi.
Qayd etilishicha, so‘nggi to‘rt yilda auksionda sotilgan 11,5 ming gektar yerdan 3 ming gektarida qurilish boshlanmagan. Oqibatda qo‘shimcha 100 ming ish o‘rni, 20-25 trillion so‘m qo‘shilgan qiymat yo‘qotilmoqda.
Auksionga chiqarilgan 582 gektar yer uchastkasi, 122 ta davlat obekti bir yildan beri sotilmay turibdi.
Chunki xususiylashtirish dasturini qabul qilishda ham, obektlarni sotishda ham hokimlarning o‘rni bilinmayapti, tadbirkorlarning fikri oldindan o‘rganilmayapti. Aslida har obektni sotishda hududga investitsiya, mahalla uchun ish o‘rni birinchi o‘rinda bo‘lishi kerak, deya ta’kidladi prezident.
1 oktyabrdan boshlab Toshkent va Samarqandda ko‘p qavatli uylar qurish uchun yerlar tayyor loyiha shaklida auksionga qo‘yiladi. Bunda qurilishga ruxsat allaqachon olingan, arxitektura rejalashtirish topshirig‘i va dastlabki loyihasi ham tayyor holda bo‘ladi.
Aholining uy-joyga bo‘lgan talabini ta’minlash doimiy diqqat markazida bo‘lishi shart. Bu haqda prezident Shavkat Mirziyoyev 14 aprel kungi selektorda aytib o‘tdi.
Ma’lum qilinishicha, so‘nggi yillarda 56 ta “Yangi O‘zbekiston” massivining infratuzilmasi uchun 4 trillion 100 milliard so‘m mablag‘ berilgan. Joriy yil ushbu maqsadlarga yana 1 trillion 400 milliard so‘m ajratilmoqda.
Lekin 2025 yilda Toshkent viloyatida 2,1 mingta, Samarqandda 1,5 mingta, Farg‘onada 1,3 mingta, Toshkent shahrida 1 mingta, Jizzaxda 380 ta xonadon foydalanishga topshirilmagan.
Soha mutasaddilari va hokimlar bu yil “Yangi O‘zbekiston” massivlarida 34 ming xonadonni qurib bitkazishi shartligi ko‘rsatib o‘tildi.
Qurilishi davom etayotgan massivni kengaytirishga o‘sha hududdagi 85 foiz kvartirani egasiga topshirganidan keyingina ruxsat berilishi belgilandi.
Poytaxt va Samarqand tajribalari asosida investitsiya kompaniyalari tashkil qilindi. Bu kompaniyalar 1 oktyabrdan boshlab ko‘p qavatli uylar qurish uchun yerlarni qurilishga ruxsati, arxitektura rejalashtirish topshirig‘i va dastlabki loyihasi bilan birga tayyor holda auksionga chiqaradi.
Si Tszinpin Yaqin Sharqda tinchlikni saqlash bo’yicha to’rtta taklifni taqdim etadi
Shahboz Saidxanov Turizm qo‘mitasi raisining axborot siyosati bo‘yicha maslahatchisi lavozimiga tayinlandi
Yevro va funt-sterling kursi keskin ko‘tarildi
-
Dunyodan4 days agoArablar Putindan g’azablanishdi – nima uchun biz bilamiz
-
Sport3 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Iqtisodiyot4 days ago
Keyingi haftada ham dollar pasayadi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan
-
Dunyodan4 days ago
Kim Chen In Janubiy Koreya prezidentining kechirim so‘rashiga javob berdi
-
Turk dunyosi5 days ago2026 yilda Turkiyadagi 10 ta eng yaxshi soch koʻchirib oʻtkazish klinikalari uchun narxlar boʻyicha qoʻllanma
-
Jamiyat5 days ago
Qalbaki hujjatlar orqali 2 mlrd so‘m QQSni qaytarish sxemasi fosh etildi
-
Dunyodan5 days agoInsoniyat yarim asrdan beri kutgan surat.