Connect with us

Iqtisodiyot

O‘zbekiston oltin narxi oshishining budjet va dollar kursiga ta’sirini cheklashi kerak – XVJ

Published

on


Xalqaro valuta jamg‘armasi O‘zbekiston hukumatiga budjetda rejalashtirilmagan qo‘shimcha daromadlar hisobidan xarajatlarni ko‘paytirish tashabbuslarini cheklashni tavsiya qildi. Bu inflyatsion bosimni pasaytirish, real ayirboshlash kursining ortiqcha mustahkamlanishining oldini olish va oltin narxlari tushgan taqdirda makroiqtisodiy tebranishlarning kuchayish xavfini kamaytiradi.

Xalqaro valuta jamg‘armasi missiyasi O‘zbekistonga tashrifi yakunlari bilan o‘z xulosalarini e’lon qildi.

2025 yilning to‘qqiz oyida real YaIM 7,6 foizga oshgan, bu esa investitsiyalar hajmining yuqoriligi va uy xo‘jaliklari iste’molining o‘sishi bilan izohlanadi. Talab ortganiga qaramay, umumiy va bazaviy inflatsiya sur’atlari sekinlashgan va oktyabr oyi oxirida mos ravishda 7,8 foiz hamda 6,6 foizni tashkil etgan.

Inflatsiyaning sekinlashishiga sabab bo‘lgan omillar qatorida o‘tgan yili energiya resurslari uchun narxlarni oshirish ta’sirining pasayishi, real ayirboshlash kursining mustahkamlanishi va pul-kredit siyosatining cheklovchi xususiyati saqlanib qolinayotgani keltirib o‘tilgan.

«Joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi yilning birinchi yarmida sezilarli darajada qisqardi. Bu oltin narxlarining yuqoriligi, oltinga bog‘liq bo‘lmagan eksportning faol o‘sishi va katta hajmdagi pul o‘tkazmalari bilan bog‘liq. Oktyabr oxiriga kelib, xalqaro zaxiralar potensial importning 12 oylik darajasiga yetdi», deyiladi bayonotda.

XVJning qayd etishicha, inflatsiya yuqorilash xavfi budjetga rejalashtirilganidan oshiqroq tushayotgan daromadlar, xususan, oltindan olinadigan daromadlarni ko‘proq sarflash amaliyoti, shuningdek, direktiv va imtiyozli kreditlash dasturlarini kengaytirish bosimi bilan bog‘liq. Bu esa talab yuqori bo‘lgan sharoitda iqtisodiyotning “qizib ketishi”ga olib kelishi mumkin.

“Iqtisodiy faollikning kutilganidan yuqori o‘sishi va oltin narxining oshishi tufayli budjetga rejalashtirilganidan ko‘ra ko‘proq daromad tushishiga javoban davlat xarajatlarni oshirish bo‘yicha harakatlarni minimallashtirishi juda muhimdir”, — deyiladi XVJ bayonotida.

Xalqaro ekspertlar kelgusida rejalashtirilmagan qo‘shimcha daromadlar hisobidan xarajatlarni ko‘paytirish tashabbuslarini cheklashni tavsiya qilyapti. Bu inflyatsion bosimni pasaytirish, real ayirboshlash kursining ortiqcha mustahkamlanishining oldini olish va oltin narxlari tushgan taqdirda keskin tuzatishlarga ehtiyoj yuzaga kelib, makroiqtisodiy tebranishlarni kuchaytirish xavfini kamaytirishga xizmat qiladi. Shuningdek, budjet uchun bufer zaxiralarini to‘plash imkonini yaratadi.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

Namanganda chiqindidan elektr energiyasi ishlab chiqaradigan  zavod qurilishi boshlandi

Published

on


Zavod 2027 yilda ishga tushiriladi. Bu yerda kuniga yiliga 547 ming tonnagacha chiqindi qayta ishlanib, 227,5 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi.

Foto: Chiqindilarni boshqarish agentligi

Namangan viloyati Chust tumanida chiqindi yoqish zavodiga tamal toshi qo‘yilib, qurilish jarayonlari boshlandi. Bu haqda Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi xabar berdi.

Xabarga ko‘ra, mazkur loyiha “China Everbright International” kompaniyasi tomonidan amalga oshiriladi.

“Kuniga 1,5 ming tonna yoki yiliga 547 ming tonnagacha chiqindi qayta ishlanib, yiliga jami 227,5 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi. Loyiha 150–200 ta yangi ish o‘rni yaratilishi bilan ham ahamiyatlidir. Investor tomonidan 2027 yilda loyihaning ishga tushirilishi ta’minlanadi”, deyiladi xabarda.

Qayd etilishicha, kompaniya ishlab chiqargan elektr energiyasini 30 yil davomida «O‘zenergosotish» AJga kafolatlangan tarzda sotadi.

Hozirda Andijon, Samarqand va Farg‘onada ana shunday zavodlar qurilmoqda.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha yetakchi hududlar e’lon qilindi

Published

on


Kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha yetakchi hududlar e’lon qilindi. 

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilning yanvar– oktyabr oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 34,3 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan.

Bu ko‘rsatkich 2024 yilning mos davriga nisbatan 32,9 % ga oshdi.

Hududlar kesimida kiyim ishlab chiqarish hajmi:

Andijon viloyati – 15,3 trln so‘m

Toshkent viloyati – 3,4 trln so‘m

Namangan viloyati – 3,4 trln so‘m

Toshkent shahri – 2,4 trln so‘m

Farg‘ona viloyati – 2 trln so‘m

Navoiy viloyati – 1,7 trln so‘m

Qashqadaryo viloyati – 1,5 trln so‘m

Buxoro viloyati – 1,3 trln so‘m

Samarqand viloyati – 1,1 trln so‘m

Surxondaryo viloyati – 520,7 mlrd so‘m

Jizzax viloyati – 481,8 mlrd so‘m

Qoraqalpog‘iston Respublikasi – 457,5 mlrd so‘m

Xorazm viloyati – 361,4 mlrd so‘m

Sirdaryo viloyati – 358,7 mlrd so‘m. 



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonning davlat qarzi 44 mlrd dollarga yetdi. Pullar nimaga ishlatilgan?

Published

on


2025 yilning 1 oktyabr holatiga O‘zbekistonning davlat qarzi 44 mlrd dollarga yetdi. Davlat qarzining 36,7 mlrd dollari – tashqi qarz, 7,2 mlrd dollari esa – ichki qarz. Davlat qarzi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 4,9 mlrd dollarga oshgan. O‘zbekistonning eng yirik kreditorlari – Jahon banki va Osiyo taraqqiyot banki bo‘lib qolyapti. Qarzning 63 foizi dollarda, 12 foizi so‘mda, 8 foizi yevroda jalb qilingan.

2025 yilning 1 oktyabr holatiga O‘zbekistonning davlat qarzi 43 mlrd 969 mln dollarni tashkil etdi. Davlat qarzining 36,7 mlrd dollari – tashqi qarz, 7,2 mlrd dollari esa ichki qarz.

Davlat qarzi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 4 mlrd 884 mln dollarga ko‘paygan. YaIMga nisbatan ulushi esa 32,3 foizga yetgan.

Davlat tashqi qarzining umumiy qarzdagi ulushi – 84 foiz, ichki qarz ulushi esa –16 foiz. Uchinchi chorak yakunlari bo‘yicha aholi jon boshiga davlat qarzi 1154 dollarni tashkil etdi.

Jalb qilingan qarz mablag‘lari nimaga ishlatilgan?

Hisobot davri yakuniga ko‘ra, jami davlat tashqi qarzining 47 foizi (17,4 mlrd dollar) budjetni qo‘llab-quvvatlashga, 16 foizi (5,8 mlrd dollar) yoqilg‘i-energetika sohasiga, 9 foizi qishloq va suv xo‘jaligiga (3,2 mlrd dollar), 8 foizi (2,8 mlrd dollar) transport va transport infratuzilmasiga, 8 foizi uy-joy kommunal xo‘jaligiga (3 mlrd dollar) yo‘naltirilgan.

O‘zbekiston kimlardan qarz olgan?

1 oktyabr holatiga davlat tashqi qarzining asosiy qismi quyidagi tashkilotlardan jalb qilingan:


Jahon banki — 8 mlrd dollar;
Osiyo taraqqiyot banki — 7,5 mlrd dollar;
Xalqaro investorlar (xalqaro yevrobondlar) — 5,8 mlrd dollar;
Xitoy moliya tashkilotlari – 3,7 mlrd dollar;
Yaponiya moliya tashkilotlari — 3,1 mlrd dollar;
Osiyo infratuzilma investitsiyalari banki — 1,7 mlrd dollar;
Fransiya moliya tashkilotlari – 1,2 mlrd dollar;
Islom taraqqiyot banki — 932 mln dollar;
Koreya moliya tashkilotlari — 740 mln dollar;
Xalqaro valuta jamg‘armasi — 638 mln dollar;
Germaniya davlat banki — 491 mln dollar;
Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki — 426 mln dollar;
Boshqa moliyaviy tashkilotlar — 2,5 mlrd dollar.

Tashqi qarzning valuta tarkibi quyidagicha: dollardagi kreditlar — 63 foiz, o‘zbek so‘midagi — 12 foiz, yevrodagi – 8 foiz, yapon iyenasidagi — 6 foiz, yuandagi — 2 foiz.

Avvalroq, Iqtisodiyot va moliya vaziri Jamshid Qo‘chqorov tashqi qarz masalasi ko‘p muhokamalarga sabab bo‘layotganini aytib, bu masalaga quyidagicha izoh bergandi.

“Davlat qarzi ijtimoiy tarmoqlarda muhokama bo‘lyapti. O‘sib borayotgan iqtisodiyotimiz ko‘p mablag‘ga muhtoj. Tashqi investitsiyalar, DXSh asosidagi loyihalardan ham mablag‘lar kirib kelyapti. Davlat vazifalarini bajarish bilan bog‘liq xarajatlar, ichimlik suv, yo‘l, infrastruktura, shuningdek, mudofaa qobiliyati, chegaralarimiz xavfsizligini ta’minlash bilan bog‘liq xarajatlarning bir qismini tashqi qarz evaziga qoplashga to‘g‘ri keladi. O‘zbekistonning istalgan eng chekka hududlarida ham uy-joylarni tadbirkorlar quryapti. Tadbirkorlarda odamlar ipoteka olib, uyni sotib oladi, degan ishonch bor. Ipoteka muddati uzoq va banklarni ipoteka bilan qoplash mablag‘lari ham chet eldan olib kelinadi. Bu tashqi qarz mablag‘larimiz oshishiga olib keladi”, – degandi vazir.

Eslatib o‘tamiz, 2025 yilda jalb qilinadigan tashqi qarzning cheklangan hajmi 5,5 mlrd dollar bo‘lishi kutilyapti. Shundan 3 mlrd dollari davlat budjeti taqchilligini moliyalashtirish uchun, qolgan qismi esa investitsiya loyihalariga yo‘naltiriladi.

Umumiy tashqi qarz – 72 mlrd dollar

Tashqi qarz ikki turga bo‘linadi: davlat qarzi va xususiy (korporativ) qarz. Ayni paytda O‘zbekistonning davlat qarzi 44 mlrd dollar, bu haqda yuqorida batafsil yozdik. O‘z navbatida, O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tgan sub’yektlar davlat kafolatisiz tashqi qarz olsa, bu xususiy tashqi qarz deya qayd etiladi. Shunday bo‘ls-ada, bunday «xususiy» qarzlarning katta qismi davlatga tegishli kompaniyalar hissasiga to‘g‘ri keladi. Masalan, O‘zsanoatqurilishbank, Asakabank va Aloqabank Xitoy banklaridan kredit olib, yangi binolar qurdi.

Agar O‘zbekistondagi davlat banki yoki korxonasi o‘z nomidan va davlatning rasmiy kafolatisiz qarz olsa, bu xususiy qarz hisoblanadi. Lekin bu qarz davlat banki tomonidan olinayotgani sababli uni “yarim davlat” yoki «kvazi-davlat» qarzi sifatida ham tasniflash mumkin, chunki qarz oluvchi – davlatga tegishli yoki davlat tomonidan nazorat qilinadigan tashkilot. Bu qarz davlat qarziga kirmaydi, lekin davlatning moliyaviy barqarorligiga ta’sir qilishi mumkin, ayniqsa, davlat korxonasi olgan qarzini qoplashda qiyinchilikka duch kelgan paytda.

2025 yil birinchi yarim yillik yakuni bo‘yicha O‘zbekistonning mana shu umumiy tashqi qarzi 72,2 mlrd dollarni tashkil qilyapti.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

MANAR Development qoshida ESG bo‘yicha Ekspert kengashi tuzildi

Published

on


MANAR Development mahalliy rivojlanish tarixida birinchi bor O‘zbekistonda qurilishga bo‘lgan yondashuvni o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan qadam tashladi: kompaniya o‘zining ESG bo‘yicha Ekspert kengashini – asosiy loyihalar professional ekologik va ijtimoiy baholanadigan mustaqil maydonchani yaratdi.

Kengashga barqaror rivojlanish, shahar qurilishi, ekologiya va me’morchilik bo‘yicha taniqli mutaxassislar, shuningdek, ommaviy axborot vositalari va fuqarolik jamiyati vakillari kirdi. Ularning vazifasi – MANAR Development loyihalari shahar muhiti sifatining yuqori andozalariga va xalqaro ESG tamoyillariga mos kelishini kuzatib borishdir.

“Qurilish sohasida faoliyatining dastlabki oylaridanoq bunday qadamga jur’at etgan kompaniya paydo bo‘lgani, shubhasiz, bizni quvontiradi. Boshidanoq hamma narsani to‘g‘ri qilish – biznesga ajoyib yondashuv, va MANAR rahbariyati o‘zining birinchi ob’yekti qurilishi boshlanishidan oldin ushbu tashabbus bilan chiqqani ularga sharaf keltiradi. Men va hamkasblarim bu yo‘lda kompaniyaga mamnuniyat bilan yordam beramiz, umid qilamanki, vaqt o‘tishi bilan bozorning boshqa ishtirokchilari ham qo‘shiladi,” – dedi Kengash koordinatori Nikita Makarenko.

Kengash istiqbolli va amaldagi loyihalarni MANAR rahbariyati bilan birgalikda muhokama qilish, ekspert xulosalarini chiqarish va rahbariyatga tavsiyalar yo‘llash uchun muntazam ravishda yig‘ilishi ko‘zda tutilgan. Yangi tuzilmaning mas’uliyat doirasiga loyihalarning ekologik xavfsizligi va ularning atrof-muhitga ta’siri, me’moriy yechimlarning barqarorligi, ijtimoiy jihatlar, CSR tashabbuslari va xayriya so‘rovlari, shuningdek, ko‘kalamzorlashtirish masalalari kiradi.

Voqeani sharhlar ekan, MANAR Development bosh direktori Davron Fayzimatov shunday dedi: “Biz yosh kompaniyadirmiz, ammo jamoamizning boy tajribasi shuni ko‘rsatadiki, ESG kun tartibi rivojlantiruvchilar uchun, ayniqsa, o‘ziga xos iqlim sharoitlariga ega O‘zbekistonda yangi me’yorga aylanmoqda. Ishonchim komilki, Kengash a’zolari ega bo‘lgan tajriba bizga nafaqat mijozlarimiz, balki butun jamiyat farovonligi yo‘lida ishlash imkonini beradi.”

Ekologiya va barqaror rivojlanish – so‘nggi yillarda jamoatchilik e’tiborini tortgan mavzulardir. MANAR Development tashabbusi aynan shu talabga javob beradi: kompaniya nafaqat ESG yondashuvini e’lon qiladi, balki har bir loyihaga hamroh bo‘ladigan institutsional mexanizmni yaratadi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Fuqarolarga o‘z maoshini oladigan bankni tanlash huquqi beriladi

Published

on


Markaziy bankning to‘lov tizimida jismoniy shaxslar uchun mobil raqamdan foydalangan holda bank hisobvaraqlaridan to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘tkazmalar xizmati joriy qilinadi. Shuningdek, fuqarolarga o‘z maoshini oladigan bank yoki elektron hamyon provayderini tanlash huquqi beriladi.

Markaziy bankning to‘lov tizimida jismoniy shaxslar uchun mobil raqamdan foydalangan holda ularning bank hisobvaraqlaridan to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘tkazmalar xizmati joriy qilinadi. Regulyatorning tezkor to‘lovlar tizimida jismoniy shaxslar o‘rtasida “P2P” o‘tkazmalarini amalga oshirish imkoniyati ishlab chiqiladi va to‘lov xizmatlari ko‘rsatuvchilarga Open API ko‘rinishida taqdim etiladi.

Bu – 27 noyabr kuni imzolangan “O‘zbekistonda moliyaviy texnologiyalar sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi prezident qarorida belgilandi.

Chakana bank xizmatlari va to‘lov xizmatlari bozorida raqobatni rag‘batlantirish maqsadida majburiy mijozlar auditoriyasidan voz kechgan holda foydalanuvchilarga bank kartasini ochishda imkoniyatlar yaratiladi. Bunda fuqarolarga o‘z maoshini oladigan bankini yoki elektron hamyon provayderini tanlash huquqi beriladi.

Universal QR-kod joriy etiladi. QR-kodlar orqali to‘lovlarni amalga oshirishning yagona standartlari tatbiq qilinadi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.