Dunyodan
Ovoz berish so’rovlari Prezident Trumpning yordam tahdidi pasayadi
Markaziy Amerika muxbirini beradi
Emma rositer
Getty Images
Rixie Moncada, Salvador Nasrallah, Nasri “Tito” askurura
Gondurans AQSh prezidenti Donald Trumpdan qo’rqitish orqali hukmronlik qilishda genermaniyaliklar ovoz berishmoqda.
Qonun loyihasi beshta prezidentlikka nomzodga ega, ammo saylovlar sobiq mudofaa vaziri Rixie Moncra-ning chap qanot vaziri Rixie Moncada va Tito “milliy partiyasining” Tito “Nasrylasi o’rtasida uch tomonlama jang.
Prezident Trump Asfura uchun qo’llab-quvvatlandi va agar u g’alaba qilmasa, Markaziy Amerika mamlakatlariga moliyaviy yordamni kesib tashlash bilan tahdid qildi.
Nasrallasning so’nggi savollari “Nasralloh” ko’rsatmalarini ko’rsatadi, ammo 34 foiz saylovchilar ularni hal qilmasliklarini anglatadi.
Gonduran prezidentlari faqat to’rt yillik muddatga ega, shuning uchun 2021 yilda Libreas partiyasidan ofisni olib, mamlakatning birinchi ayol prezidenti bo’ldi va mamlakatning birinchi ayol prezidenti bo’ldi, ular ovoz berish huquqiga ega bo’lmaydi.
U janob Moncadani o’z nomidan ma’qulladi. 60 yoshli advokat Agar g’alaba qozonsa, “tabiiy boylik” ni “hamma narsani xususiylashtirishni istagan” 21-asrda “filtavousterlardan himoya qiladi.” Mon Monkada shuningdek, korruptsiyaga qarshi kurashishga qarorini “barcha shakllarda” deb atadi.
Moncadada shanba kuni Trumpni saylovga xalaqit berish va uning o’ng qanot raqibini “mutlaqo interventur” deb atadi.
Prezident Trump AQSh yakshanba kuni bo’lib o’tgan prezidentlik saylovlarini yutgan Tito Asafura-dagi Tito Asafura prezidentlik saylovida g’olib bo’lishsa, saylovchilar Kongressning 128 a’zosini va 300 ga yaqin mahalliy vakillarni saylashlari kerak.
“Agar u g’alaba qozonmasa, Amerika hech qachon yomon pul sarflamaydi, chunki nohaq rahbar har qanday mamlakat uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin”, – deydi Trump o’zining ijtimoiy media platformasi platformasi platformasi haqiqatini yozdi.
Davlat Veb-saytiga ko’ra, AQSh o’tgan yili Gondurasga 193 million dollardan ko’proq (146 million funt sterlingdan ko’proq) va joriy yilda 102 million AQSh dollaridan ko’proq pul yubordi. Kongress veb-saytiga ko’ra, Trump ma’muriyati 2024 va 2025 yillarga mo’ljallangan iqtisodiy va 2025 yilga mo’ljallangan bo’lib, 2024 va 2025 yillarga mo’ljallangan.
Trump boshqa postda, poytaxt Tegucigatiyaning sobiq meri “Narco-kommunistlar bilan kurashish” va giyohvand moddalar savdosiga qarshi kurashish uchun birgalikda ishlashi mumkinligini yozdi.
Bir qator ijtimoiy media postlarida Nasri AsFura “Hamma uchun rivojlanish va”, “chet eldan ichki va xorijiy investitsiyalarni rivojlantirishga va” hamma uchun ish joylarini yaratishga “yordam berishga va’da berdi.
Ammo partiya so’nggi yillarda janjal va korruptsiyada ayblovlar, shu jumladan o’tgan yildagi sobiq rahbar va sobiq prezident Xuan Orlando Chernandesning hukmronligi bilan bog’liq.
Janob Chernandes AQShda giyohvand moddalar kontrabandasi va qurol ayblovlari bo’yicha 45 yilga ozodlikdan mahrum qilindi, deb Prezident Trump hukmronlik qilishga harakat qilmoqda.
Asofura o’zini o’tqazish bilan o’zini zabt etishga harakat qilmoqda. U juma kuni sobiq prezident bilan “munosabatlar yo’q” deb aytdi va “partiya shaxsiy harakatlari uchun javobgar emas” dedi.
Reuters
Nasri “Tito” Asfulloh so’nggi yillarda bir qator janjallardan keyin partiyaning obro’sini tiklashga intiladi
Biroq, hozirgi old tomondan, to’rtinchi marotaba prezidentlikka ishlayotgan 72 yoshli Salvador Nasrallah.
Uning ta’kidlashicha, uning g’alabasi “Saylovni namoyish qilish” tomonidan firibgarlik bilan o’g’irlangan. Qaror isbotlanmagan bo’lsa-da, qisman takrorlanmasa ham, qaror hech bir mamlakat bo’ylab ommaviy norozilik namoyishlarini boshladi.
O’zining saylovoldi veb-saytiga ko’ra, Nasralloh hukumatining asosiy e’tibori “ochiq iqtisodiyot” va ish o’rinlarini yaratishga sodiqligini aytadi. U, shuningdek, g’alaba qozonsa, u Xitoy va Venesuela bilan diplomatik aloqalarni to’xtatadi.
Yaqinda Venesuela va Qo’shma Shtatlar o’rtasidagi tarangliklar kuchayib bordi, AQSh esa viloyatda harbiy ishtirokini kuchaytirdi va giyohvand moddalarni tashishda gumon qilingan kemalarga kamida 21 marta qattiq hujum qilmoqda. Venesuela prezidenti Nikos Maduro, AQShning harakati uni quvib chiqarish uchun urinish edi.
Shanba kuni Prezident Trump Venesuelaning havo bo’shlig’i yopiq deb hisoblangan deb e’lon qildi, garchi u buni qilish huquqiga ega bo’lmasa ham.
Gondurasning AQSh bilan munosabatlaridan tashqari, ko’plab saylovchilar o’zlarining ovozlarini berishganda, ushbu saylov haqida ko’proq savollar berishmoqda.
Ovoz berish muammosiz ketadi va natijalar o’z vaqtida e’lon qilinadimi?
Agar hukmron Libre partiyasi yo’qotgan bo’lsa, mag’lubiyatga chiqaradi va hokimiyatdan voz kechadimi?
Eng muhimi, harbiy siyosatni qo’llab-quvvatlashda ayblanayotgan harbiylar mustaqil bo’lib qolmoqda, mustaqil ravishda siyosiy partiya yoki siyosatchiga aloqador emasmi?
Yagona a’zo okrug saylovlari uchun ovoz berish A.M. CST (Yaponiya vaqti bilan soat 1:00 dan 1:00 gacha) va 10 soatlik ovoz berishdan keyin tugaydi.
Hukmron partiyasi va muxolifat ham o’zgacha saylovlarni qalbakilashtirishdan oldin, ovoz berishda ishonchsizlikni oshirdi va saylovlarda ogohlantirish va saylovdan keyingi tartibsizliklar haqida tashvishlanmoqda.
Bunga javoban milliy saylov kengashi prezidenti Anna Paola Xall barcha siyosiy partiyalarni “mojaro va zo’ravonlik alangasiga qarshi emas” deb ogohlantirmoqda.
Isroil Prezidenti Yitzhak Herzog Qozog’istonga rasmiy tashrif bilan keldi. Prezident Qosim-Jomart Tokayev uni Ostonadagi rasmiy marosimda kutib oldi. Uchrashuvda har ikki davlat delegatsiyalari a’zolari tanishtirilib, davlat madhiyalari yangradi.
Shundan so‘ng har bir davlat rahbarlari tor doirada muzokaralar o‘tkazdi. Janob Tokayev Isroil bilan munosabatlar 1992-yildan buyon izchil rivojlanib borayotgani, siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim yutuqlarga erishilganini ta’kidladi.
Prezident Tokayev Qozog‘istonning Ibrohim kelishuvlariga qo‘shilish qarorini ta’kidlab, bu qadam Yaqin Sharqda barqarorlik va muloqotni mustahkamlashga yordam berishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yaqin orada Ostona shahrida kelishuvga rasman qo‘shilish marosimi o‘tkazilishi mumkin.
Ishoq Gertsog, o‘z navbatida, Qozog‘istonga tashrifini muhim voqea sifatida baholab, bu uning otasi, Isroilning sobiq prezidenti Xaim Gertsog boshlagan diplomatik yo‘lning davomi ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, ikki davlat o‘rtasida, ayniqsa, yuqori texnologiyalar sohasida hamkorlik qilish uchun katta imkoniyatlar mavjud.
Muzokaralar chog‘ida savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish, investitsiyalar hajmini oshirish, sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish va ikki tomonlama shartnomalar bazasini kengaytirish rejalari ham muhokama qilindi.
Muzokaralar yakunida tomonlar muntazam siyosiy muloqotni davom ettirish va hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarishga kelishib oldilar.
Janubiy Koreyaning apellyatsiya sudi sobiq birinchi xonim Kim Gong Xiga chiqarilgan hukmni qayta ko‘rib chiqdi. U aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish va poraxo‘rlikda ayblangan.
Yanvar oyida u 20 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan bo’lsa, bu safar jazo muddati to’rt yilga oshirildi. AFP axborot agentligi xabariga ko‘ra, u, shuningdek, 50 million von (taxminan 34 ming dollar) miqdorida jarimaga tortilgan.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Kim avtomobillar sotuvidagi aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish orqali 810 million von (564 ming dollar) ishlab topgan. U shuningdek, saylovoldi tashviqotini moliyalashtirish qonunlarini buzganlikda ayblangan.
Kimning turmush o‘rtog‘i, sobiq prezident Yun Sek Yol yanvar oyida hibsga olishga to‘sqinlik qilgani uchun besh yilga qamalgan edi.
Sobiq davlat rahbari hozirda to‘rtta ish bo‘yicha sudlanmoqda.
2025-yilda dunyo mamlakatlari qurol-yarog‘ga 2887 milliard dollar sarflagan. Bu 2024 yilga nisbatan 2,9 foizga ko‘pdir.
Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti (SIPRI) hisobotiga ko‘ra, harbiy xarajatlar bo‘yicha AQSh, Xitoy va Rossiya yetakchilik qilmoqda. Bu uch mamlakat jami global xarajatlarning 51 foizini (1,48 trillion dollar) tashkil qiladi.
“2025-yilda jahon harbiy xarajatlari oshadi, chunki davlatlar urush, abstraksiya va geosiyosiy to‘ntarishlarga harbiy kuchlarni ko‘paytirish orqali javob beradi”, — dedi Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti tadqiqotchisi Syao Lyan.
O‘tgan yili Qo‘shma Shtatlar qurol-yarog‘ uchun 954 milliard dollar sarflagan. Bu 2024-yilga nisbatan 7,5 foizga kam. Bunday holat o‘tgan yili AQShning Ukrainaga harbiy yordam bermagani bilan izohlanadi. Ammo Vashington G’arbiy yarimsharda o’z hukmronligini saqlab qolish va Hind-Tinch okeani mintaqasida Xitoyni ushlab turish uchun yadroviy qurol va boshqa qurollarga sarmoyani oshirmoqda.
Qo‘shma Shtatlar 2026-yilda qurol-yarog‘ uchun 1 trillion dollar, 2027-yilda esa 1,5 trillion dollar sarflashi kutilmoqda.
Yevropada ham oʻtgan yili mudofaa kuchlari keskin koʻpaygan, Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarga 864 milliard dollar sarflagan.
Urushayotgan ikki davlat Rossiya va Ukraina 190 milliard dollar va 84,1 milliard dollar sarfladi.
Qurolli mojarolar va mintaqaviy raqobatga qaramay, Yaqin Sharqdagi harbiy xarajatlar nisbatan barqarorligicha qolmoqda. Mintaqa davlatlari bu maqsadda 218 milliard dollar sarfladi. Xususan, Isroil 48,3 milliard dollar, Turkiya 30 milliard dollar, Eron esa 7,4 milliard dollarni qurol-yarog‘ uchun sarflagan.
Harbiy xarajatlarning tez o’sishi Osiyo va Okeaniyada qayd etildi. Xususan, Xitoy bu sohadagi byudjetini 7,4 foizga oshirib, 336 milliard dollarga yetdi.
Yaponiya 1958-yildan beri birinchi marta yalpi ichki mahsulotining 1,4 foizini (62,2 milliard dollar) harbiy xarajatlarga sarfladi.
So’nggi yillarda harbiy xarajatlar doimiy ravishda oshib bormoqda.
Avvalroq ekspertlar AQSh va Rossiya o‘rtasida imzolangan Strategik qurollarni qisqartirish va cheklash to‘g‘risidagi bitimning tugatilishi sovuq urushdan keyingi ilk chegarasiz yadro qurollari poygasiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Yevropa Ittifoqining sanksiyalariga javoban qator Yevropa rasmiylari va Ukraina harbiylarini qo‘llab-quvvatlovchi shaxslarning mamlakatga kirishi taqiqlanganini ma’lum qildi.
Avvalroq Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi 20-sanksiya paketi doirasida yangi cheklovlarni joriy qilgan edi.
Boshqa narsalar qatorida, kiberxavfsizlik sohasida xizmatlar ko’rsatish butunlay taqiqlangan. Eksport cheklovlari kimyoviy moddalar, moylash materiallari va kauchuklarga ham kengaytirildi. Murmansk va Tuapse portlarida operatsiyalar cheklandi, virtual valyuta va raqamli rubl faoliyati taqiqlandi.
Shu bilan birga, Rossiyaning ayrim ommaviy axborot vositalarining eshittirishlari ham cheklandi.
O‘tgan hafta Rossiya prezidenti Vladimir Putin Eron oliy rahbari Mojtabo Xomanaiydan maktub oldi. Bu haqda Rossiya Federatsiyasi bosh vaziri Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi bilan uchrashuvda ma’lum qildi.
Prezident Putin “Buning uchun chin dildan minnatdorchilik bildiraman va Rossiya ham Eron kabi strategik munosabatlarni davom ettirish niyatida ekanini tasdiqlashingizni istardim”, dedi.
Biroq, ushbu hujjatda nima yozilganligi haqida juda kam xabar berilgan. Ayrim razvedka manbalari avvalroq Rossiya Eronga ma’lumot berayotgani haqida xabar bergan edi.
Mojtabo Xomanaiy otasi Ali Xomanaiy vafotidan so‘ng oliy rahbar bo‘ldi. Uning otasi respublikaga qarshi harbiy kampaniyaning boshida Isroil havo hujumida halok bo’lgan. Yangi rahbar o‘z lavozimiga kirishganidan beri xalq oldiga chiqmadi. Eron rasmiylari uning hujumda yaralanganini aytdi.
Nyu-York Tayms gazetasining yozishicha, Eron oliy rahbarining yuzi qattiq kuygan va gapira olmay qolgan. Unga plastik jarrohlik kerak bo’ladi. Jurnalga yaqin manbaga ko‘ra, Mojtaba Xomanaiy audio yoki video bayonot bera olmaydi, chunki u “zaif yoki kuchsiz ko‘rinishni istamaydi”. Reuters ham oyog‘idan jarohat olganini xabar qildi.
Qozog‘iston Ibrohim kelishuvida ishtirok etishini tasdiqladi.
Prezident Yozyovon tumani iqtisodiyotini 1 trln so‘mga oshirishni topshirdi
Janubiy Koreyaning sobiq “birinchi xonimi” qattiqroq jazolanadi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ikki oyda xorijga 466,6 mln dollarlik to‘qimachilik mahsulotlari sotildi
-
Jamiyat3 days agoJomboyda mast haydovchi YTH sodir etdi
-
Dunyodan3 days ago
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoYevroittifoq O‘zbekistonning ikkita korxonasiga sanksiya kiritdi
-
Siyosat4 days ago
Prezident eksport qilishda tadbirkorlarga yordam bermayotgan hokimlarni ogohlantirdi
-
Siyosat5 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi
-
Iqtisodiyot5 days agoBirinchi chorakda O‘zbekistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari 13 foizga oshdi
-
Dunyodan3 days ago
Livan-Isroil o’t ochishni to’xtatish muddati uch haftaga uzaytirildi