Iqtisodiyot
Oylikni keyingi oylikkacha yetkazish: samarali taqsimot
Bir oy maosh uchun ertadan kechgacha ishlash va oylikni bir necha kunda ishlatib yuborish – ko‘pchilikda kuzatiladigan holat. Daromadlar va narxlarning bir-biriga nomutanosibligi moliyaviy muammolarni jiddiylashtiradi. Lekin oylikni taqsimlash va samarali xarajat qilish – qarzga botib ketish yoki pulsiz qolib ketishdan biroz bo‘lsa-da himoya qilishi mumkin.
Ushbu maqolada oylikni samarali taqsimlashning 3 bosqichi haqida so‘z yuritamiz.
1-bosqich: oylik tushgan kuni uni 3 qismga bo‘lib chiqing.
Bunda eng asosiysi o‘zingizga to‘g‘ri savol berish: Bu pullardan qanchasi yashash uchun, qanchasi kelajak uchun, qanchasi o‘zim uchun?
“50–30–20” qoidasiga asoslaning:
🏠 Zarur ehtiyojlarga 50 foiz ajratamiz: ijara, kommunal, oziq-ovqat, transport, dori-darmon
🎯 Shaxsiy xohishlarga 30 foiz pulni ajratamiz: kafe, kino, kiyim, sevimli bonus narsalar
💰 Jamg‘arma to‘plash yoki qarzlarni qaytarishga esa – 20 foiz.
Agar qarzlaringiz bo‘lmasa, nur ustiga a’lo nur. Demak, siz kelajak uchun jamg‘armaga ko‘proq pul olib qo‘yishingiz mumkin. Moliyaviy savodxonlikda eng asosiy qoida – to‘g‘ri jamg‘arish. Bu kutilmagan xarajatlar yuzaga kelganda shoklarni yumshatadi, ishonch va xotirjamlik hissini beradi.
📌 Maslahat: Har doim avvalo jamg‘armani ajratish zarur, keyin qolganini sarflash kerak. Chunki jamg‘arma shunday narsaki, ong uni zaruriy xarajat emas deb hisoblaydi va pulingizni beixtiyor maishiy narsalarga sarflab yuborishingiz mumkin.
2-bosqich: “Qayerga ketganini bilmayman” degan xarajatlarni hisoblab ko‘ring
Kun bo‘yi oz-ozdan ketgan pulni hisoblab ko‘rganmisiz? Shunchaki ko‘chada sayr qilib yurganingizda, biror do‘kondagi chiroyli suvenir e’tiboringizni tortadi, uni sotib olasiz. Kecha ko‘zingiz tushgan reklamadagi gazli ichimlikni ichgingiz kelib qoladi yoki shunchaki ovqat yetkazib beruvchi xizmatlarning reklamasi sizni ovqat buyurtma qilishga undaydi. Ba’zan shu kabi 50-100 ming so‘mlik 10 ta xarid butun oylikni yutib qo‘yadi.
👣 Nima qilish kerak:
📱 Har kun oxirida 5 daqiqa “Nimaga pul ketdi?” deb yozib chiqing. Bunda turli mobil ilovalar yordam beradi.
👀 7 kundan keyin qaysi sarflar ortiqcha ekaniga o‘zingiz amin bo‘lasiz.
🔪 Keraksiz narsalarni “kesing”. Lekin hamma ko‘ngilochar narsalardan voz kechish kerak emas.
💡 Maqsad: xarajatni qisqartirish emas, nazorat qilish!
3-bosqich: Har oyda “bitta real maqsad” qo‘ying
🎯 “Bu oy nimaga erishaman?”
• 500 ming so‘m jamg‘arish?
• Bir qarzdan qutulish?
• Bir hafta “kofesiz hayot”?
🗓 Har oyda bitta kichkina maqsad qo‘ysangiz, 6–12 oyda ulkan o‘zgarishlar bo‘ladi.
Maslahat:
• Maqsadni vizual qilib ko‘ring — stikerlarga yozib ko‘zguga yopishtiring, telefon foniga joylashtiring.
• Ertalab yoki kechqurun o‘zingizdan so‘rang: “Bugun shu maqsadga yaqinlashdimmi?”
Qisqa xulosa
Oylikni boshqarish – bu o‘zingni nazorat qilish emas, erkinlik yaratish.
Pulingiz qayerga ketayotganini bilsangiz, hayotga ta’sir qilish osonlashadi.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markaziga ko‘ra, «The Heritage Foundation» hamda «The Wall Street Journal» tomonidan tayyorlangan 2026-yilgi Iqtisodiy erkinlik indeksida O‘zbekiston 184 davlat orasida 86-o‘rinni egalladi. Mamlakat 60,3 ball to‘plab, o‘tgan yilga nisbatan 2,3 ballga o‘sish qayd etdi.
Bu natija O‘zbekistonni «asosan erkin iqtisodiyot» toifasiga kiritdi. Shuningdek, mamlakat jahon o‘rtacha ko‘rsatkichidan (59,9 ball) va Osiyo-Tinch okeani mintaqasi o‘rtachasidan (58,6 ball) yuqori natija ko‘rsatdi.
Reyting yetakchilari sifatida Singapur, Shveysariya, Irlandiya va Avstraliya qayd etildi. Ular 80 balldan yuqori natija bilan «erkin iqtisodiyotlar» qatoriga kiritilgan.
Tahlillarga ko‘ra, O‘zbekiston 12 ta yo‘nalishdan 8 tasida ko‘rsatkichlarini yaxshilagan. Ikki yo‘nalishda o‘zgarish bo‘lmagan, yana ikkisida esa ozgina pasayish kuzatilgan.
Davlatning iqtisodiyotdagi ishtiroki bo‘yicha ko‘rsatkichlar nisbatan yuqori. Xususan, soliq yuki 95 ball, davlat xarajatlari 73,7 ball, davlat moliyasi barqarorligi esa 79,9 ballni tashkil etdi.
Bozorlar ochiqligi yo‘nalishida ham ijobiy dinamika saqlandi. Savdo erkinligi 80,6 ball, investitsiya erkinligi 70 ball, moliyaviy erkinlik 60 ballni tashkil qildi. Tartibga solish samaradorligida esa biznes yuritish erkinligi 62,5 ball, mehnat bozori erkinligi 48,4 ball darajasida qolmoqda.
Shuningdek, qonun ustuvorligi yo‘nalishida jiddiy kamchiliklar saqlanib qolmoqda. Mulk huquqi himoyasi 43,1 ball, davlat boshqaruvi sifati 32 ball, sud tizimi samaradorligi esa atigi 13,7 ballni tashkil etdi.
2026-yil 1-mart holatiga O‘zbekistonda 576,8 mingta korxona va tashkilot faoliyat yuritmoqda. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, korxonalarning eng katta qismi savdo sohasiga to‘g‘ri keladi – 156 796 ta. Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida 127 071 ta, sanoatda 61 062 ta korxona qayd etilgan. Shuningdek, qurilishda 31 372 ta, yashash va ovqatlanish xizmatlarida 31 350 ta sub’yekt faoliyat yuritmoqda.
Hududlar kesimida esa Toshkent shahri yetakchi – 111 137 ta korxona. Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati (54 273) va Samarqand viloyati (53 475) turibdi. Eng past ko‘rsatkich Sirdaryo viloyatida – 16 557 ta.
Shuningdek, Farg‘ona viloyatida 49 278 ta, Qashqadaryoda 44 055 ta, Andijonda 35 500 ta korxona faol. Buxoro (34 902), Namangan (33 776), Xorazm (32 069) va Surxondaryoda (32 023) ko‘rsatkichlar o‘rtacha darajada. Qoraqalpog‘istonda 29 220 ta, Jizzaxda 26 468 ta, Navoiyda 24 061 ta korxona mavjud.
2026 yil 25 mart kuni Bo‘stonliq tumanining so‘lim go‘shasida joylashgan «Chorvoq Darvozasi» zamonaviy turizm majmuasida Navro‘z umumxalq bayrami munosabati bilan keng qamrovli madaniy-ko‘ngilochar tadbir bo‘lib o‘tdi.
«O‘zmilliybank» AJ va Bo‘stonliq tumani hokimligi hamkorligida tashkil etilgan ushbu ayyom milliy qadriyatlarimiz, urf-odatlarimizni o‘zida mujassam etdi.
Shuningdek, tadbir davomida majmua bo‘ylab maxsus ekskursiyalar tashkil etildi.
«Chorvoq Darvozasi» turar joy majmuasi — tabiat va shahar qulayligi uyg‘unlashgan maskan:
Tayyor ta’mirlangan xonadonlar;
Yer osti avtoturargohi;
Kurort infratuzilmasi;
24/7 qo‘riqlanadigan yopiq hudud;
Ko‘chmas mulk qiymati o‘sishi imkoniyati.
Majmua hududida allaqachon Feed Up, Papa John’s kabi mahalliy va xalqaro brendlar xizmat ko‘rsatayotgan bo‘lsa, zamonaviy kinoteatr ham tez orada o‘z mehmonlarini qabul qila boshlaydi.
48 m² dan 630 m² gacha bo‘lgan zamonaviy tijorat maydonlarini qulay imtiyozli davr va uzoq muddatli ijara shartlarida band qilib biznesingizni rivojlantiring.
Batafsil ma’lumot uchun:
+998712022222
Jahon iqtisodiyoti tuzilishi asosan bir nechta davlatlar tomonidan shakllantiriladi. Infografikada 2026 yil uchun prognoz qilingan yalpi ichki mahsulot (YaIM) ko‘rsatkichlari asosida dunyodagi 50 ta eng yirik iqtisodiyot taqdim etilgan.
Prognozlarga ko‘ra, 2026 yilda jahon iqtisodiyoti hajmi 123,6 trillion dollarga yetadi. Eng yirik iqtisodiyot sifatida AQSh saqlanib qoladi — uning YaIM 31,8 trillion dollardan ortiq bo‘lishi kutilmoqda.
Shuningdek, birinchi beshlikka Xitoy, Germaniya, Hindiston va Yaponiya kiradi. Prognozga ko‘ra, ushbu beshta mamlakat jahon YaIMning 55 foizini tashkil qiladi.
Rossiya reytingda 9-o‘rinni egallab, uning YaIM taxminan 2,5 trillion dollar bo‘lishi kutilmoqda. Birinchi o‘nlikka shuningdek Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya va Kanada ham kirgan.
Yalpi ichki mahsulot (YaIM) — bu muayyan davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlarning umumiy bozor qiymati hisoblanadi. U davlat iqtisodiyoti hajmini aks ettiruvchi asosiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi.
Markaziy bank 2026-yil 27-martdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 8,26 so‘mga oshib, 12 179,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 37,92 so‘mga tushdi va 14 079,93 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 265,00 so‘m (-41,31).
Rossiya rubli 148,52 so‘m etib belgilandi (-1,28).
O‘zbekiston fuqarolari AQShdagi mavsumiy ishlarga jalb etilishi mumkin
O‘zbekiston iqtisodiy erkinlik indeksida yuqoriladi
O‘zbekiston va Rossiya prokuraturasi mehnat muhojirlari huquqlarini muhokama qilmoqda
-
Siyosat4 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi3 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Jamiyat1 day ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days ago
Namanganda yirik turistik majmua qurilishi boshlandi
-
Dunyodan4 days ago
Hormuzdan tashqaridagi yirik neft yo‘llari ham xavf ostida.