Jamiyat
Omad changalidagi odam – g‘ayrioddiy Frane Selak
Inson hayotida tasodif, omad va taqdir haqida ko‘p gapiriladi. Ammo shunday odamlar borki, ularning qismati hatto ilmiy ehtimol qonunlariga ham zid ko‘rinadi. Xorvatiyalik musiqa o‘qituvchisi Frane Selak fikrimizning dalilidir. U ketma-ket falokatlardan omon qolgani, o‘lim bilan bir necha bor yuzma-yuz kelgani va keyinchalik millionerga aylangani bilan dunyoga mashhur bo‘ldi. Selak hayoti – fojia, tasodif va g‘ayrioddiy omad qorishgan haqiqiy hayotiy trillerdir.
Oddiy hayotdan boshlangan taqdir
Frane Selak 1929-yilda Xorvatiyada tug‘ilgan. U oddiy oilada o‘sdi. Qandaydir mashhurlik yoki boylikka intilib yashamadi. Hayotining katta qismida Selak musiqa o‘qituvchisi bo‘lib ishladi. U tinch va kamtarona hayot kechirdi.
Aniqrog‘i, falokatlar boshlangunga qadar mutlaqo oddiy inson edi. Ammo 30 yoshidan keyin Selakning hayoti keskin o‘zgarib ketdi.
1-falokat: poyezd halokati
1962-yilda Selak poyezdda ketayotganida ushbu transport relsdan chiqib, muzdek daryoga qulab tushdi. Natijada 17 yo‘lovchi halok bo‘ldi. Selak qo‘li singan va gipotermiya holatida tirik qoldi. U qandaydir kuch bilan suvdan chiqib ketganini aytdi.
Poyezd halokati Selakning o‘lim bilan birinchi jiddiy uchrashuvi edi.
2-falokat: samolyotdan qulash
Bir yil o‘tib, yana fojia ro‘y berdi. Parvoz vaqtida samolyot eshigi ochilib ketishi natijasida boshqa yo‘lovchilar qatori Selak ham tushib ketdi. Samolyot halokatga uchradi.
Selak balandlikdan quladi. Qarangki, u tasodifan qor bosgan pichan ustiga tushdi. Ushbu falokatdan tirik qolgan yagona odam Frane Selak edi.
Mazkur voqea uni Yevropa ommaviy axborot vositalarida mashhur qilib yubordi.
3-falokat: avtobusning ag‘darilishi
1966-yili Selak ketayotgan avtobus muzlagan yo‘l tufayli daryoga tushib ketdi. 4 kishi halok bo‘ldi.
Selak suvdan suzib chiqdi. U faqat yengil jarohatlar olgan edi.
4-falokat: mashina yonib ketishi
1970-yil edi. Selakning shaxsiy avtomobili yo‘lda to‘satdan yonib ketdi. U mashina portlashidan bir necha soniya oldin avtoulovdan tushib qochishga muvaffaq bo‘ldi.
5-falokat: yana avtoulovda…
Benzin nasosidagi nosozlik sababli yana bir avtomobilda portlash yuz berdi. Selakning sochlari yonib ketdi, ammo qarangki, u yana tirik qoldi.
1993-yil edi o‘shanda.
6-falokat: ko‘chada birdan…
1995-yil. Selakni avtobus urib yubordi. U yana yengil jarohat bilan qutulib ketdi.
7-falokat: jarlik qa’rida
Oradan bir yil o‘tgach, 1996 yilda eng dramatik va dahshatli voqealardan biri yuz berdi. Tog‘ yo‘lida Selakning mashinasi boshqaruvdan chiqib ketdi. U mashinadan sakrab, daraxtga ilinib qoldi. Avtoulov esa 100 metr pastga qulab tushib portladi.
Frane Selak tag‘in tirik qoldi.
Kutilmagan burilish – million dollarlik yutuq!
Yuqoridagi bir talay falokatlardan so‘ng hayot unga butunlay boshqa “sovg‘a” berdi. 2003 yili Selak milliy lotereyadan taxminan 1 million dollar pul yutdi.
Selak katta uy sotib oldi, to‘y qildi. Keyin esa boy-badavlat hayot kechira boshladi. Ammo bunday yashash uzoq davom etmadi.
«Voz kechaman…»
Keyinchalik Frane Selak kutilmagan qaror qabul qildi. U boylik insonni baxtli qila olmasligini aytdi. Pullarining katta qismini qarindoshlari va do‘stlariga ulashdi. So‘ng ulkan uyini sotib yuborib, oddiy hayotga qaytdi.
«Ha, pullar hech qachon haqiqiy baxtni bermaydi», – deb ta’kidladi u.
Selak haqida bahslar: u afsonami yo haqiqat?
Jurnalistlar va tadqiqotchilar Frane Selakning hayoti borasda turlicha fikr bildirishadi. Yuqorida keltirilgan ba’zi voqealar rasmiy hujjatlar bilan tasdiqlangan, ayrimlari jurnalistik rivoyat sifatida baholanadi. Ayrim olimlar esa ehtimollar nuqtai nazaridan bu holatni deyarli imkonsiz deb hisoblashadi.
Shunga qaramay, Selak omma uchun “o‘limni aldagan odam” sifatida qolgan.
Baribir o‘lim haq
Frane Selak hayotining so‘nggi yillarini Xorvatiyada tinch hayot kechirib o‘tkazgan. U ommadan uzoq yashashni afzal ko‘rgan. Jurnalistlarga kamdan-kam intervyu bergan.
So‘nggi ishonchli ma’lumotlarga ko‘ra, Frane Selak 2016-yil 30-noyabrda vafot etgan. U 87 yoshda edi.
Selak tabiiy sabablar bilan hayotdan ko‘z yumgan. Ya’ni, u ko‘plab halokatlardan omon qolgan va nihoyat tabiiy o‘lim bilan vafot etgan.
Akbar Fathullayev
O‘zbekistonda anomal issiq va jazirama kuchayishi kutilmoqda. Shu munosabat bilan Davlat mehnat inspeksiyasi ish beruvchilarni ochiq havoda mehnat qilayotgan xodimlarning xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha kechiktirib bo‘lmaydigan choralarni ko‘rishga chaqirdi.
Inspeksiya tavsiyasiga ko‘ra, kunning eng issiq vaqti — soat 11:00dan 16:00gacha tashqi ishlar qisqartirilishi yoki vaqtincha to‘xtatilishi lozim. Shuningdek, ushbu vaqtda og‘ir jismoniy mehnatni cheklash ham tavsiya etilmoqda.
Qayd etilishicha, yuqori harorat sharoitida ishlayotgan xodimlar issiq urishi, suvsizlanish, hushdan ketish hamda yurak-qon tomir kasalliklari xavfiga ko‘proq duch keladi.
Davlat mehnat inspeksiyasi ish beruvchilarga xodimlarni doimiy ravishda toza va salqin ichimlik suvi bilan ta’minlash, soya yoki sovutiladigan dam olish joylarini tashkil etish, yengil va issiqdan himoya qiluvchi maxsus kiyimlar berish, issiq urishi va suvsizlanish alomatlari bo‘yicha yo‘riqnoma o‘tkazish hamda sog‘lig‘i yomonlashgan xodimlarga zudlik bilan birinchi tibbiy yordam ko‘rsatishni tavsiya qildi.
Bundan tashqari, issiq sharoitida ishlaydigan xodimlar belgilangan tartibda tibbiy ko‘rikdan o‘tgan bo‘lishi shartligi eslatildi.
Inspeksiya mehnatni muhofaza qilish talablariga rioya etish faqat tavsiya emas, balki ish beruvchining qonunchilikda belgilangan majburiyati ekanini ta’kidladi. Ogohlantirilishicha, jazirama sharoitida zarur choralarni ko‘rmaslik xodimlar hayoti va sog‘lig‘iga jiddiy xavf tug‘dirishi, ish joyida baxtsiz hodisalarga sabab bo‘lishi mumkin.
Ko‘rsatmada anomal issiqda ochiq havoda mehnat qilayotgan obodonlashtirish xodimlarining hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish bo‘yicha talablar belgilangan.
Anomal issiq ob-havo sharoitida ochiq havoda mehnat qilayotgan obodonlashtirish xodimlarining hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish maqsadida barcha hokimliklarga tegishli ko‘rsatma yuborildi, deb xabar berdi Davlat mehnat inspeksiyasi.
Xabarda aytilishicha, ko‘rsatmada soat 10:00–17:00 oralig‘ida yuqori harorat ta’sirida xodimlar hayoti va sog‘lig‘iga xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan ishlarni vaqtincha to‘xtatish hamda moslashuvchan ish rejimini belgilash, xodimlarni yetarli miqdorda sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlash kabi talablar belgilangan.
Bundan tashqari, quyosh nurlari va yuqori harorat ta’siridan himoyalangan dam olish joylarini tashkil etish, majburiy tibbiy ko‘rikdan o‘tmagan yoki tibbiy xulosaga ko‘ra ishga yaroqsiz deb topilgan shaxslarni ishga qo‘ymaslik, shaxsiy himoya vositalari bilan ta’minlash va mehnat hamda dam olish rejimini qayta ko‘rib chiqish lozimligi aytilgan.
“Ko‘rsatma talablarining bajarilishi Davlat mehnat inspeksiyasi tomonidan nazorat qilinadi”, deyiladi xabarda.
Ta’kidlanishicha, mehnatni muhofaza qilish talablarini buzgan shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.
Kogon shahrida fuqaroning ishonchiga kirib, uni 8 000 dollar evaziga Koreya davlatiga ishga yuborishini aytib, kelishilgan puldan 1 000 dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan shaxs ushlandi.
Foto: EPA / YONHAP / TASS
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Kogon shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda Koreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq firibgarlik holati aniqlandi.
Ma’lum qilinishicha, fuqaro Z.I. fuqaro Sh.I.ning ishonchiga kirib, uni 8 000 AQSh dollari evaziga go‘yoki yuqori lavozimlarda ishlovchi tanishlari orqali Koreya davlatiga ishga yuborishini aytib, kelishilgan puldan 1 000 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Tergovga qadar tekshiruv jarayonida ushbu pullar hisobidan 200 AQSh dollarining qaytarilishi protsessual tartibda rasmiylashtirildi.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Avvalroq Toshkent viloyatida Koreyaga ishga jo‘natishni va’da qilib, ikki nafar fuqarodan 15 ming AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan olgan shaxsning noqonuniy harakatlari fosh etilgani xabar qilingandi.
Jamiyat
Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi
Ma’lum qilinishicha, mazkur yo‘nalishlar bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirilib, jami 2 930 ta davlat granti ajratilgan.
2026/2027-o‘quv yili uchun axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt sohasiga oid ta’lim yo‘nalishlari hamda mutaxassisliklari bo‘yicha davlat granti asosidagi qabul ko‘rsatkichlari 35 foizga oshirildi.
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining ma’lum qilishicha, mazkur yo‘nalishlar uchun jami 2 930 ta davlat granti ajratildi.
Qayd etilishicha, bunda bakalavriat uchun 2 309 ta, magistratura uchun 621 ta davlat granti ajratilgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
17 iyul kuni soat 17:53 da Samarqand viloyati Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga Samarqand tumanidagi Qoradaryo daryosida fuqaro cho‘kayotgani haqida xabar kelib tushgan.
Ma’lum bo‘lishicha, cho‘milish vaqtida birdan uning sog‘lig‘i yomonlashib, mustaqil ravishda harakat qila olmay qolgan va sheriklari darhol FVBga xabar berishgan.
Qutqaruvchilar voqea joyiga tezkorlik bilan yetib borib, fuqaroni maxsus narvon yordamida daryo qirg‘og‘idan xavfsiz hududga olib chiqishgan hamda u tibbiyot xodimlariga topshirilgan.
Xabarda aytilishicha, hozirda fuqaroning ahvoli yaxshi.
O‘zbekistonda Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi tashkil etiladi
Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi Britaniya andozasi asosida yo‘lga qo‘yiladi
Prezident Davlat xavfsizlik xizmati rahbari Alisher Usmonov ishdan haydaldi
-
Dunyodan5 days ago
Prezident Tramp uning o‘ldirilishi masalasiga oydinlik kiritmoqda
-
Dunyodan4 days agoMalayziya Isroil fuqarolarini deportatsiya qilmoqda
-
Jamiyat4 days agoNikoh shartnomasi qanday tartibda tuziladi?
-
Jamiyat4 days agoJazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
-
Siyosat5 days ago
Prezident Toskana viloyati bilan hamkorlik salohiyatini yuqori baholadi
-
Sport5 days agoArgentina kambek evaziga Angliyani mag‘lub etib, JCh–2026 finaliga chiqdi
-
Siyosat3 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Sport1 day agoYamal Messiga qarshi. JCh finali intrigalari