Iqtisodiyot
«Oltinga nisbatan bu mexanizmni qo‘llab bo‘lmasa kerak» – MB raisi qo‘shimcha daromadlarni jamg‘arish haqida
Markaziy bank raisi Timur Ishmetovga ko‘ra, tushumlarni jamg‘arib borish mexanizmi neftga o‘xshagan mahsulotlar sotuvida ko‘proq qo‘llanadi, oltin tabiiy ravishda kontrsiklik funksiyaga ega. «Oltinning o‘zi avtomatik stabilizator», – dedi regulyator rahbari.
Joriy yilda global beqarorlik fonida oltin narxining rekord darajada qimmatlashishi yuz beryapti. Bu esa O‘zbekistonning daromadlarini sezilarli darajada oshirdi. Iqtisodchilar oltindan yuqori tushumlarni iqtisodiyotga to‘liq kiritib yubormasdan, jamg‘arib borishga chaqiryapti. Chunki so‘mning mustahkamlanishi cho‘zilib ketsa, buning ta’siri zararga xizmat qilishi mumkin degan qarash bor. 11 sentabr kungi matbuot anjumanida Kun.uz muxbirining bu boradagi savoliga Markaziy bank raisi Timur Ishmetov javob qaytardi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Regulyator rahbari oltin hisobidan shakllanayotgan daromadlar Markaziy bankda emas, ishlab chiqaruvchi tashkilot va budjetda jamlanib borishini alohida ta’kidlab o‘tdi. Shundan so‘ng, u oltindan kelayotgan qo‘shimcha daromadlarni jamg‘arish g‘oyasiga izoh berdi.
«O‘tgan davrda oltin narxi ijobiy shakllanishi bizning iqtisodiyotimiz uchun, albatta, ijobiy holat. Bir tomondan, bu o‘sha korxonalarda qo‘shimcha mablag‘ paydo bo‘lishiga olib keladi. Shu bilan birga, budjetga soliq tushumlari ham ko‘payadi. Barchamiz bilamizki, oltin hisobidan budjetga soliq tushumlarining ulushi katta. Ortiqcha daromadni saqlab qolish yoki qolmaslik bo‘yicha izohni, birinchi navbatda, Iqtisodiyot va moliya vazirligi berishi kerak deb o‘ylayman. Hozir hamkasblar o‘rniga izoh berib, noto‘g‘ri signal uzatib qo‘ymasligimiz lozim. Iqtisodiyotda ma’lum bir xomashyo tovarlarining narxlari ijobiy tomonga o‘zgarganda ortiqcha daromadni saqlab qolish g‘oyasi shundan iboratki, iqtisodiyotda uzoq muddatda ijobiy va salbiy sikllar bo‘ladi. Ijobiy siklda budjetga tushumlar ko‘proq bo‘ladi, retsessiya paytida esa kamroq bo‘ladi. Xarajatlarni bir maromda yuritish uchun ijobiy davrda ortiqcha daromadni saqlab qolib, retsessiya paytida uni ishlatish mexanizmi butun dunyoda bor. Bu odatda narxi iqtisodiy sikl bilan birga o‘zgaruvchi tovarlarga tatbiq etiladi», dedi Timur Ishmetov.
Markaziy bank raisining ta’kidlashicha, tushumlarni jamg‘arib borish mexanizmi neftga o‘xshagan mahsulotlar sotuvida ko‘proq qo‘llanadi, oltin tabiiy ravishda kontrsiklik funksiyaga ega.
«Masalan, neft. Iqtisodiy sikl ijobiy bo‘lganda narxi oshadi, budjetga tushumlar ko‘proq bo‘ladi, retsessiya payti esa neft narxi, undan keladigan daromadlar ham kamayadi. Shuning uchun bunday mexanizmlar odatda neft bilan bog‘liq bo‘ladi. Oltin narxida sharoit sal boshqacharoq. U tabiiy ravishda kontrsiklik funksiyaga ega. Ya’ni muammoli davrlarda hamma oltinga investitsiya qilishni boshlaydi, uning o‘zi avtomatik stabilizator. Neft bilan teskari yurish funksiyasi bor. Shu jihatdan oltin bo‘yicha daromadlarni saqlab qolish bo‘yicha g‘oyani amaliyotda qo‘llash qiyin. Chunki dunyoda iqtisodiyot barqaror bo‘lgan vaqtda uning narxi nisbatan pastroq bo‘ladi, qo‘shimcha daromadlar bo‘lmaydi. Oxirgi paytda oltin narxi oshishi esa aynan dunyoda noaniqliklar mavjud bo‘lgani bilan bog‘liq. Bu yerda juda ko‘p omillar mavjud, buni bilasizlar. Hamisha bo‘lmasa ham, aksariyat holatlarda siz aytgan funksiyani oltin o‘zi avtomatik ravishda bajaradi. Shuning uchun aynan oltinga nisbatan bu mexanizmni qo‘llab bo‘lmasa kerak deb o‘ylayman», dedi Ishmetov.
Dollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
Source link
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etishga qaratilgan Prezident farmoni qabul qilindi.
Unga ko‘ra, bojxona sohasida bir qator yangi tartiblar belgilandi.
Jumladan, 2026 yil 1 oktyabrdan xavf darajasi past hamda QQS guvohnomasi faol bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilariga tovarlarni import qilishda to‘lanadigan QQS summalarini o‘zaro hisobga olish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, tovarlar eksportida nazorat jarayonlarining raqamlashtirilishi va takomillashtirilishi natijasida bojxona rasmiylashtiruvi, fitosanitariya sertifikati, fumigatsiya hamda tovarning kelib chiqish sertifikati uchun yig‘im va to‘lovlar miqdori 30 foizga kamaytiriladi.
2027 yil 1 yanvardan tovarlarning bojxona qiymatini nazorat qilish tartibi ham soddalashtiriladi. Xususan, xavf darajasi past bo‘lgan tashqi iqtisodiy faoliyat ishtirokchilari olib kirayotgan tovarlarning bojxona qiymati tovarlar erkin muomalaga chiqarilgandan keyin nazorat qilinadi.
Bundan tashqari, bojxona qiymatini nazorat qilish maqsadida tovarlar uchun qat’iy bojxona qiymatini belgilash taqiqlanadi. Bojxona qiymati bo‘yicha dastlabki qaror qabul qilish amaliyoti joriy etiladi hamda nazorat jarayonida rasmiy diller va distribyutorlarning narx ma’lumotlaridan foydalanish yo‘lga qo‘yiladi.
2027 yil 1 iyundan esa jismoniy shaxslar tomonidan notijorat maqsadlarda olib o‘tiladigan tovarlar bo‘yicha yagona bojxona to‘lovi miqdori to‘lanishi lozim bo‘lgan bojxona yig‘imlaridan kam bo‘lsa, ushbu yig‘imlar undirilmaydi.
Markaziy bank 2026-yil 7-sentyabrdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 9,7 so‘mga tushib, 11 785,30 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 3,01 so‘mga tushdi va 13 695,70 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 15 949,95 so‘mni tashkil qildi (+31,7).
Rossiya rubli 136,13 so‘m etib belgilandi (+0,33).
Iqtisodiyot
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
O‘zbekiston bosh konsuli Axror Burxanov «Costco Wholesale» kompaniyasi rahbariyati bilan uchrashuv o‘tkazdi, deb xabar bermoqda «Dunyo» AA muxbiri.
Muloqot avvalida O‘zbekistonning qishloq xo‘jaligi, to‘qimachilik va hunarmandchilik sohalaridagi eksport salohiyati haqida ma’lumot berildi. Kompaniya vakillariga AQSh bozoriga olib kirishga ruxsat etilgan oliy navli o‘zbek mayizi va quritilgan o‘rik namunalari ham taqdim etildi.
O‘z navbatida, «Costco» vakillari o‘zbek mayizining sifati va tashqi ko‘rinishini yuqori baholab, uni savdo tarmog‘ida sotuvga chiqarish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga tayyorligini bildirdi.
Suhbat davomida pista, grek yong‘og‘i, bodom, golubika, gilos, uzum, anor va boshqa yangi hamda quritilgan mevalarni yetkazib berish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
Shuningdek, uchrashuvda o‘zbekistonlik eksportchilarni AQShdagi qadoqlash va markirovkalash korxonalari bilan bog‘lash, shuningdek, kelgusi yil fevral oyida o‘tkaziladigan mahsulotlar taqdimotida ishtirok etishga ko‘maklashish masalalari ham muhokama qilindi.
Bundan tashqari, o‘zbek tekstili, milliy kulolchilik buyumlari, idish-tovoq va qo‘l mehnati asosida tayyorlangan dekorativ mahsulotlarni «Costco» orqali sotish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi.
Kompaniya vakillari raqobatbardosh mahsulotlar aniqlangan taqdirda, ularni global xarid jamoalariga taqdim etishdan manfaatdor ekanini qayd etdi.
Davlat bojxona xizmati organlari faoliyati takomillashtiriladi. «Davlat bojxona xizmati organlari faoliyatini takomillashtirish va bojxona ma’murchiligida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Prezident Farmoni (PF–174-son, 27.08.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan «Yangi O‘zbekiston bojxonasi – 2030» strategiyasi (Strategiya) tasdiqlandi hamda quyidagilar Strategiyaning ustuvor yo‘nalishlari etib belgilandi:
– bojxona jarayonlarida tadbirkorlik subyektlariga va jismoniy shaxslarga qulay shart-sharoitlar yaratish;
– bojxona organlari infratuzilmasini yaxshilash va sun’iy intellekt texnologiyalarini keng joriy etish orqali raqamlashtirish darajasini yuqori bosqichga olib chiqish;
– bojxona ma’murchiligini yanada takomillashtirish va boshqalar.
2026 yil 1 sentyabrdan quyidagi talablar bekor qilinadi:
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida importni amalga oshirishda xorijiy hamkorga oldindan to‘lov o‘tkazish cheklovi;
– tashqi savdo shartnomasini tuzmasdan invoys asosida eksportni amalga oshirishda oldindan 50 foiz tushumni ta’minlash;
– tovarlar eksportini milliy valyutada amalga oshirishda oldindan to‘lovni ta’minlash yoki to‘lovning kafolatli shakllarini (akkreditiv, bank kafolati, sug‘urta polisi) taqdim etish;
– oziq-ovqat mahsulotlarini sinovdan o‘tkazish uchun mahsulot namunasi yetarli bo‘lmaganda, sanitariya-epidemiologik xulosani rasmiylashtirish;
– bojxona rasmiylashtiruvi jarayonida biologik aktiv va yangi kimyoviy moddalar, oziq-ovqat qo‘shimchalari, polimer, parfyumeriya-kosmetika mahsulotlarini olib kirish uchun ruxsatnoma, shuningdek, dori vositalari hamda tibbiy jihozlar davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi guvohnomani taqdim etish.
Messi Ispaniya futbol klubini sotib oladi — OAV
OAV yangilangan o‘zbek alifbosida ishlashi majburiy qilinadi
Prezidentning Toshkent shahri bo‘yicha yig‘ilishi boshlandi
-
Jamiyat3 days ago
Prezidentning xususiylashtirishga oid farmoni e’lon qilindi
-
Jamiyat3 days ago
Sudyalikka nomzodlar uchun yosh senzi 30 yoshga tushirilishi mumkin
-
Jamiyat4 days ago
Toshkentda yana bir BRT yo‘lagi foydalanishga topshirildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev Serbiyaga yetib bordi
-
Sport3 days ago
Husan Botirov Biatlon federatsiyasi raisi etib saylandi
-
Jamiyat2 days ago
Hokim yordamchilarining 9 ta asosiy vazifasi belgilab berildi
-
Iqtisodiyot3 days agoDollar qimmatladi, yevroda ham ko‘tarilish kuzatildi
-
Siyosat3 days ago
O‘zbekiston hukumati Suriyaga yangi elchisini jo‘natdi