Dunyodan
Moldova Pro-Evropa Ittifoqi partiyasi Rossiya aralashuvi to’g’risidagi da’volar bo’yicha ovozlarni yutib olish uchun belgilanadi
Sara Raetesford Sharq va Chisinovning janubiy muxbiri
Pol Karburope Londondagi raqamli muharrir
Getty Image orqali Annadoll
Moldova prezidenti Maia Sanxu saylovchilarni demokratiya yosh va himoyasiz va Rossiya uni xavf ostiga qo’yganligini ogohlantirdi
Moldovaning Evropa tarafdori bo’lgan partiyasi, Prezident Maia Sanxu, parlamentda Evropa Ittifoqiga kelajakdagi yo’lida muhim deb topilgan aniq g’alaba va yangi ko’pchilikni boshlamoqda.
Sanxu ovoz bergandan keyin “ommaviy aralashuv” haqida ogohlantirdi va o’z mamlakatining Ukraina va Ruminiyaga yaqinlashayotgan mamlakatning kelajagi xavf ostida.
Uning harakatlari va birdamlik partiyasi (PAS) Rossiyaning vatanparvarlik saylov blokiga yuqori bo’lgan 50 foizni tashkil etdi, ularning aksariyati 25% dan kam bo’ldi. Ovozli ovozli ovoz so’nggi yillarga nisbatan 52% dan oshdi.
Muxolifat etakchilaridan biri Igor Dodon dushanba kuni yig’ilishdan tashqarida norozilik namoyishidan oldin g’alaba qozonish uchun g’alaba qozondi.
Moldovaning ovozlari shu kunlarda ancha yaqinroq, ammo Nihoyat, Selhu partiyasi 101 o’rinli parlamentda yana ko’pchilikka olib kelingani aniqlandi.
To’rt yil oldin prezidentlik partiyasi 52,8% ovozni qo’lga kiritdi va endi so’nggi natijalarga ko’ra 54 o’rinni egallaydi.
Hukumatni shakllantirish uchun boshqa tomonlarning muqobil valumlari yoki populiist partiyalari kabi qo’llab-quvvatlashga tayanishning hojati yo’q.
Ovozni o’rab turgan zondlash ko’lami, Italiya, Ruminiya, Ispaniya va AQShdagi saylov uchastkalarida bomba dahshatlari.
Shunga o’xshash qo’rquvlar Moldovaning o’zida qayd etilgan, uch kishi ovoz berishdan keyingi kunni tashvishga uchratishda ayblanib hibsga olingan. Sanxu partiyasi boshlig’i Igor Gross Moskva tomonidan qo’llab-quvvatlangan yakshanba kuni jinoiy guruhlarni tanqid qildi va saylov jarayonini davom ettirish uchun “sabr-toqat va xotirjamlikni” tan oldi.
Moldova, shuningdek, Rossiyaning Chiqaway anklavida Transnistria deb atalgan Ukraina bilan chegarasida joylashgan Ukraina bilan chegarasida bo’lgan Ukraina bilan chegaradosh.
Bu erning qiruvchi aholisi Moldovaning pasportlariga ega. Ko’p odamlar shuhratparastlik va Sotsialistik partiyaning etakchisi Igor Dodon “Biz har xil turdagi tazyiqlarni to’xtatamiz” dedi.
Sara Raetesford Moldovada Transnisti bilan ma’muriy chegaraning ma’muriy chegarasidan xabar beradi
Moldova Rossiya Ukrainadagi keng ko’lamli rus urushi bilan engillashtirildi, ammo shuningdek, spiral narxlarni va yuqori darajadagi korruptsiyaga bog’liq.
O’tgan yilning noyabr oyida uning ikkinchi muddatini yutgan Prezident Sandxu Moldovaning qo’lida Demokratiya kelajagi ekanligi haqida ogohlantirgan.
Soanuning asosiy raqiblaridan biri, Soarduning asosiy raqiblaridan biri, ovoz berishdan oldin, elinadagi ovoz berish, keyinchalik elitariy ittifoqchilari dastlabki natijalardan oldin vatanparvarlik saylovlarida saylovda g’alaba qozonganini ta’kidlashdi.
“Yozuv raqamlarida” Moldovanga rahmat “” Yozuv raqamlarida “Dodon PAS-hukumatni dushanba kuni ko’chalarga olib borishga chaqirib, peshin marosimida yig’ilishni” himoya qilish “deb atadi.
“Biz beqarorlikka olib kelmaymiz”, va’da qildi u. “Fuqarolar ovoz berishdi. Agar sizga yoqmasa ham, ovozlari hurmat qilinishi kerak”, – deya qo’shimcha qilib, prezident Sandxu va uning partiyasiga murojaat qilib.
Do’kon blokidagi partiyalardan biri noqonuniy mablag’lar tufayli ovoz berishdan ikki kun oldin yugurish taqiqlangan edi.
Ovoz berishga tayyorgarlik ko’rishda politsiya Rossiya tomonidan misli ko’rilmagan harakatlarning isboti va ovozlarini sotib olishni buyurdi. Shuningdek, o’nlab odamlar hibsga olingan va Serbiyaga o’q otish va janjal uchun sayohat qilishda ayblashgan. Bi-bi-si tergovi, agar ular Rossiya tarafdori bo’lgan tashviqot va soxta yangiliklarni joylashtirsa, ishtirokchilarga to’lashni va’da qilgan tarmoqni aniqladi.
Moskvaga xayrixoh bo’lgan partiyani rad etdi, hukumat odamlarni ularni qo’llab-quvvatlashga qo’rqitishi uchun, hukumatning soxta va namoyishi sifatida yaratilgan. Buyuk Britaniyaning Rossiya elchixonasi BBC da’volarini rad etdi va Moldovani va G’arb homiylarini “Moldovani” Chisinaov “ning” ichki homiylarini “chalg’itishga intilishni rad etdi.
Har bir saylov uchastkasida BBC tashrif buyurdi, tripid byulleten qutisiga qarama-qarshi bo’lgan tripodga kichik kamera joylashtirildi.
Saylov monitorida aytilishicha, bu qonunbuzarliklar haqida xabarlar mavjud yoki yo’qligini bilish uchun hamma narsa yozilgan.
Kichkina qizi bilan birga bo’lgan Dan Sparter, poytaxtlardan birida bo’lib o’tgan poytaxtdagi saylov uchastkasini Rossiyada bo’lib o’tgan o’tmishdagi kelajakni tanlaganligini aytdi.
Moldova 2022 yilda Evropa Ittifoqining nomzodlarining maqomi bilan birgalikda Rossiyaning Ukrainasining to’liq miqyosida bostirib kirgandan keyin to’rt oy o’tgach, Ukraina bilan birga.
Marina “Moldovadagi tinchlik uchun, iqtisodiyotimizni rivojlantirish uchun” Moldovada tinchlik uchun “deb ovoz berdi”, dedi va Rossiya hukumati bilan Evropaga yo’lini davom ettirish juda qiyin deb aytdi.
Sarah RaetesFord / BBC
Transnistsiya so’nggi bir necha yil davomida yaxshi ketmoqda
Ular yakshanba kuni Moldovadagi separatist anklavi chetidagi ma’muriy chegaralardan boshlab 12 ta saylov uchastkalariga haydashni kutishgan. Ulardan ba’zilari 20 km masofada joylashgan.
Odamlar o’z uylaridan uzoq yo’l bosib o’tishlari kerak va so’nggi yillarda saylovchilar soni, 12000 dan ortiq kishi pasaygan.
Moldova politsiya o’tishdan oldin hujjatlar va avtomobil botinkasini tekshirdi. Aksariyat mashinalar ko’pincha butun oilaga ega bo’lishdi.
O’tgan yilning o’rtalariga kelib, Tuzgistentning yashil va qizil chiziqli bayroqlari bilan yuqoridagi kioskadan ancha cho’zilgan Sovet uslubidagi bolg’a va piktquel emblesi bor edi.
Haydovchiga aytganimda, bu asosan noqulaylik bilan bog’liq bo’lib tuyuldi va atmosfera juda bo’shashdi.
Bir odamning so’zlariga ko’ra, hukumat “jannatni va’da qildi va hech narsa etkazmadi”, deb aytdi. Hech kim aniqroq emas va ovoz berish imtiyozlari “sir” deb bahslashadi.
Moldova poytaxti Anenino shahridagi Leninning ulkan haykali yaqinida, transchiniyadagi saylovchilar bir guruh saylovchilar birinchi bo’lib bomba birinchi bo’lib bitta shaharga, keyin esa saylov uchastkalari yopildi. Ular ovoz berishni kechiktirish uchun qasddan qilingan deb ishonishdi.
Bir kishi u separatchi anklavda “rus biznesi” ni boshqarganini va ruslar hokimiyatni olishni xohlagan narsalarini ochib berdi.
AQSh prezidenti Venesuelani AQShning 51-shtatiga aylantirish masalasini “jiddiy ko‘rib chiqayotgani” aytilmoqda.
Bu haqda prezident Fox News muxbiri Jon Roberts bilan telefon suhbatida gapirdi. “Men Donald Tramp bilan telefon orqali gaplashdim… u Venesuelani bizning 51-shtatimizga aylantirish haqida jiddiy o’ylayotganini aytdi”, dedi Roberts ijtimoiy tarmoqdagi postida.
Prezident Tramp Janubiy Amerika davlatining 2026-yilgi beysbol bo‘yicha jahon chempionatida AQShga qo‘shilish ehtimoli haqida bir necha bor gapirgan.
U birinchi bo‘lib Venesuela musobaqaning yarim finalida Italiyani 4:2 hisobida mag‘lubiyatga uchratganidan so‘ng bu taklifni tilga olib, “Haqiqat” ijtimoiy tarmog‘iga shunday dedi: “Hozirgi kunlarda Venesuelada yaxshi narsalar bo‘lyapti. Bu qanday sehr? 51-shtat, kim murojaat qiladi?” -Men yozdim, .. yozganman.
Ertasi kuni Venesuela finalda AQSHni mag‘lub etganidan so‘ng yana “Xalq!!!
Eslatib o’tamiz, joriy yilning 3 yanvar kuni erta tongda Qo’shma Shtatlar Maduro va uning rafiqasi Cilia Floresni Karakasdagi Fort Tiuna harbiy majmuasida qo’lga olib, AQShga olib ketgan edi.
Maduro hozirda Metropolitan qamoqxonasida saqlanmoqda. Unga qarshi qator ayblovlar, jumladan, narkotik terrorizmda ham qo‘zg‘atilgan.
Prezident Trampning ikkinchi muddatida u Grenlandiya va Kanada ustidan nazoratni qo‘lga kiritish bilan tahdid qilgan. Yanvar oyida u Kanada, Grenlandiya va Venesuela hududlarini qamrab olgan AQSh bayrog’i aks etgan sun’iy intellekt yordamida yaratilgan suratni onlayn tarzda baham ko’rdi.
“ Reuters”ning yozishicha, Hormuz bo’g’ozining yopilishi nafaqat benzin taqchilligiga, balki elektromobillar uchun ham muammolarga olib keladi.
Bu yo’l qanchalik uzoq davom etsa, jahon iqtisodiyotiga ikkinchi va uchinchi darajali ta’sirlar shunchalik ko’p bo’ladi. Dunyo allaqachon dizel va benzin kabi qayta ishlangan yoqilg’i narxining oshishi va u bilan bog’liq inflyatsiya bosimiga duch kelmoqda.
Qo’shma Shtatlar va Eron o’rtasidagi hozirgi ziddiyatda elektr transport vositalari odamlarni neftga qaramlikdan qutqarish usuli sifatida e’tiborni tortmoqda. Biroq, sulfat kislota batareyalar ishlab chiqarishda muhim rol o’ynaganligi sababli, ular Hormuz bo’g’ozi ta’siridan himoyalanmagan. Ushbu material rudalardan nikel va litiy kabi metallarni olish jarayonida qo’llaniladi.
Sulfat kislota Indoneziyada yuqori bosimli kislota eritish orqali nikelni olish uchun zarurdir. Indoneziya eng yirik nikel ishlab chiqaruvchisi.
Bundan tashqari, Avstraliyada qattiq toshdan litiy olish uchun ishlatiladi. Mamlakat litiyning eng yirik ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi. Mis ishlab chiqarishda ham muhim ahamiyatga ega.
AQSh va Isroilning Eronga hujumidan oldin dengiz orqali joʻnatilgan oltingugurtning yarmi Hormuz boʻgʻozi orqali, asosan, Osiyo mamlakatlariga oʻtgan.
Oltingugurt neft va gazni qazib olish va yoqilg’iga qayta ishlashning qo’shimcha mahsulotidir. Shuning uchun BAA va Saudiya Arabistoni kabi Yaqin Sharq mamlakatlari ushbu xom ashyoning asosiy yetkazib beruvchilari hisoblanadi.
Oltingugurt odatda yirik yuk kemalarida tashiladi. Mojaro boshlanganidan beri Hormuz boʻgʻozi orqali transport qatnovi keskin kamaydi. Tahlilchilarning aytishicha, aprel oyida boʻgʻozdan bor-yoʻgʻi 30 ming tonna oltingugurt oʻtgan boʻlsa, mart oyida bu koʻrsatkich 180 ming tonnani tashkil etgan. Bu mojaro boshlanishidan oldingi uch oy ichida o’rtacha oylik 1,27 million tonnadan ancha past.
Natijada, oltingugurt narxi Osiyo uchun bir tonna uchun 880 dollargacha ko’tarildi, bu urush boshlanganidan beri 50% ga o’sdi.
Oltingugurt narxining oshishi sulfat kislotaga ta’sir qiladi, bu esa o’z navbatida nikel, mis va litiy ishlab chiqarish xarajatlariga ta’sir qiladi. Biroq, eng katta xavf narxlarning ko’tarilishi emas, balki ta’minot cheklovlaridir.
Agar Indoneziya, Avstraliya va Chili kabi davlatlar sulfat kislota uchun raqobatga kirishsa, ulardan biri ishlab chiqarishni qisqartirishga majbur bo‘lishi mumkin.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiyning sobiq apparat rahbari Andrey Yermak 10,4 million dollarlik pul yuvishda gumon qilinmoqda.
Ukraina Milliy aksilkorrupsiya byurosi (NABU) va Korrupsiyaga qarshi maxsus prokuraturasi (SAPO) Ukraina prezidenti ijroiya apparatining sobiq rahbari Andrey Yermakga nisbatan ayblov e’lon qildi. U Kiyev yaqinidagi hashamatli uylar qurilishi vaqtida 460 million grivna (10,4 million dollar) pul yuvish bilan shug‘ullangan uyushgan guruhning bir qismi ekanligi taxmin qilinmoqda.
Noqonuniy yo‘l bilan olingan pul mablag‘larini legallashtirish va legallashtirish holatlari bo‘yicha jinoiy ish qo‘zg‘atilgan. Tergov maʼlumotlariga koʻra, Yermak 2021-yil va 2022-yil boshida dizayner bilan “Dynasty” kooperativida saroy qurish masalasini muhokama qilgan.Ukraina ommaviy axborot vositalari xabariga koʻra, qurilish jarayoni sobiq jamiyat va mintaqaviy rivojlanish vaziri Oleksiy Chernishev tomonidan nazorat qilingan, uning rafiqasi qurilish kompaniyasining ulushiga ega boʻlgan.
Mahalliy matbuot avvalroq Andriy Yermakning uyi tintuv qilinayotgani haqida xabar bergan edi. Keyinroq, Yermakning o’zi jurnalistlarga shunday izoh berdi: “Menda bor-yo’g’i kvartira va mashina bor.” U tergovgacha izoh berishdan bosh tortdi.
2025-yil noyabrida Yermakning uyi Ukraina energetika sohasidagi korruptsiyaga oid tergov doirasida tintuv o‘tkazildi.
Shu kuni prezident Vladimir Zelenskiy Yermakni prezident maʼmuriyati rahbari lavozimidan ozod qildi.
Armaniston Bosh vaziri Nikol Pashinyan Qorabog‘ masalasi bo‘yicha keskin bayonot berib, bu hududni arman deb hisoblamasligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Qorabog‘ harakati Armaniston uchun “katta xato” bo‘lgan.
“Bu yer qanday qilib bizniki bo‘lib qoldi? Iltimos, tushuntirib bering”, deb so‘radi Pashinyan arman ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda keng tarqalgan videoda.
Bosh vazir o‘nlab yillar davomida vujudga kelgan millat g‘oyasiga qarshi chiqdi va armanlar Qorabog‘da hali to‘liq hayot o‘rnatmaganini ta’kidladi.
— U yerda zavod qurilganmi? Bolalar bog’chalari ochiqmi? Biz u erda yashadikmi? Ular bizning yerimiz emas edi”, – dedi Pashinyan.
Maqolada yozilishicha, Pashinyanning nutqi Armanistonning Ozarbayjon bilan tinchlik jarayonini davom ettirish va Yevropa Ittifoqiga yaqinlashish siyosati fonida aks-sado bergan.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yerevanda boʻlib oʻtgan Yevropa siyosiy sammitida Armanistonning Rossiya taʼsiridan uzoqlashgan Yevropa yoʻlini tanlash qarorini qoʻllab-quvvatladi.
Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyevning aytishicha, agar “anti-Ozarbayjon kuchlari” Armanistonda hokimiyatni qo‘lga kiritsa, avvalo arman xalqiga zarar yetkazadi.
Uning qayd etishicha, Boku mintaqada tinchlik va iqtisodiy hamkorlikni qo‘llab-quvvatlashda davom etmoqda.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin Armanistonning Yevropa Ittifoqiga munosabati bo‘yicha referendum o‘tkazish “mantiqiy” bo‘lishini aytdi.
Putin Ukrainani misol qilib, Kiyev tanlagan Yevropa yo‘lining urushga olib kelganiga e’tibor qaratdi.
Pashinyan hozircha bunday referendum rejalashtirilmaganini aytdi. Shu bilan birga, u Armanistonning Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqidan chiqish niyati yo‘qligini ham ta’kidladi.
Qo’shma Shtatlar taxminan 10 kundan beri Eronning yangi tinchlik kelishuviga javobini kutmoqda, biroq Tehron AQSh shartlarini qabul qilishdan bosh tortgani uchun muzokaralar asosan to’xtab qoldi.
Axios ma’lumotlariga ko’ra, prezident Donald Tramp hozirda Eronga bosimni qayta kuchaytirish variantlarini muhokama qilmoqda. Jumladan, Hormuz bo‘g‘ozida AQSh harbiy kemalariga qarshi kuzatuv operatsiyalarini qayta boshlash va avval hujum qilinmagan nishonlarga hujum qilish shular jumlasidandir.
Axiosning so’zlariga ko’ra, prezident Tramp “Erondan yon berishga majburlash uchun cheklangan harbiy bosim” variantiga moyil.
Shu bilan birga, Isroil boyitilgan uran zaxiralarini qo’lga kiritish bo’yicha maxsus operatsiya o’tkazish g’oyasini amalga oshirmoqda. Biroq, Oq uy bu stsenariyni juda xavfli deb hisoblaydi.
Nashrning qayd etishicha, prezident Trampning Xitoyga bo‘lajak tashrifi ham uning pozitsiyasiga ta’sir qilishi mumkin. Chunki Eron Si Tszinpin bilan muzokaralarda markaziy bahs nuqtalaridan biri bo’ladi.
Prezident Mirziyoyev SOCAR va BP rahbariyati bilan uchrashib, energetika sohasidagi hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston o‘smirlar terma jamoasi Osiyo Kubogi guruh bosqichini birinchi o‘rinda yakunladi
Barcha viloyatlarda xususiy veterinariya klinikalari va laboratoriyalar ochiladi
-
Siyosat5 days ago
Prezident Ikkinchi jahon urushi qatnashchilaridan xabar oldi
-
Dunyodan5 days ago
AQSh sudi prezident Trampning tariflarini noqonuniy deb topdi
-
Jamiyat4 days agoYer maydonlarini sotish bilan bog‘liq firibgarlik holatlari fosh etildi
-
Siyosat5 days ago
O‘zbekiston va Rossiya prezidentlari uchrashdi
-
Siyosat4 days agoQozog‘iston prezidenti ham Moskvaga boradi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqini tabrikladi
-
Siyosat5 days ago
Shavkat Mirziyoyev Moskvadagi G‘alaba paradida ishtirok etmaydi
-
Dunyodan4 days agoPrezident Zelenskiy prezident Putin bilan uchrashishga tayyor, ammo bu Moskvada sodir bo‘lmadi