Dunyodan
Moldova Pro-Evropa Ittifoqi partiyasi Rossiya aralashuvi to’g’risidagi da’volar bo’yicha ovozlarni yutib olish uchun belgilanadi
Sara Raetesford Sharq va Chisinovning janubiy muxbiri
Pol Karburope Londondagi raqamli muharrir
Getty Image orqali Annadoll
Moldova prezidenti Maia Sanxu saylovchilarni demokratiya yosh va himoyasiz va Rossiya uni xavf ostiga qo’yganligini ogohlantirdi
Moldovaning Evropa tarafdori bo’lgan partiyasi, Prezident Maia Sanxu, parlamentda Evropa Ittifoqiga kelajakdagi yo’lida muhim deb topilgan aniq g’alaba va yangi ko’pchilikni boshlamoqda.
Sanxu ovoz bergandan keyin “ommaviy aralashuv” haqida ogohlantirdi va o’z mamlakatining Ukraina va Ruminiyaga yaqinlashayotgan mamlakatning kelajagi xavf ostida.
Uning harakatlari va birdamlik partiyasi (PAS) Rossiyaning vatanparvarlik saylov blokiga yuqori bo’lgan 50 foizni tashkil etdi, ularning aksariyati 25% dan kam bo’ldi. Ovozli ovozli ovoz so’nggi yillarga nisbatan 52% dan oshdi.
Muxolifat etakchilaridan biri Igor Dodon dushanba kuni yig’ilishdan tashqarida norozilik namoyishidan oldin g’alaba qozonish uchun g’alaba qozondi.
Moldovaning ovozlari shu kunlarda ancha yaqinroq, ammo Nihoyat, Selhu partiyasi 101 o’rinli parlamentda yana ko’pchilikka olib kelingani aniqlandi.
To’rt yil oldin prezidentlik partiyasi 52,8% ovozni qo’lga kiritdi va endi so’nggi natijalarga ko’ra 54 o’rinni egallaydi.
Hukumatni shakllantirish uchun boshqa tomonlarning muqobil valumlari yoki populiist partiyalari kabi qo’llab-quvvatlashga tayanishning hojati yo’q.
Ovozni o’rab turgan zondlash ko’lami, Italiya, Ruminiya, Ispaniya va AQShdagi saylov uchastkalarida bomba dahshatlari.
Shunga o’xshash qo’rquvlar Moldovaning o’zida qayd etilgan, uch kishi ovoz berishdan keyingi kunni tashvishga uchratishda ayblanib hibsga olingan. Sanxu partiyasi boshlig’i Igor Gross Moskva tomonidan qo’llab-quvvatlangan yakshanba kuni jinoiy guruhlarni tanqid qildi va saylov jarayonini davom ettirish uchun “sabr-toqat va xotirjamlikni” tan oldi.
Moldova, shuningdek, Rossiyaning Chiqaway anklavida Transnistria deb atalgan Ukraina bilan chegarasida joylashgan Ukraina bilan chegarasida bo’lgan Ukraina bilan chegaradosh.
Bu erning qiruvchi aholisi Moldovaning pasportlariga ega. Ko’p odamlar shuhratparastlik va Sotsialistik partiyaning etakchisi Igor Dodon “Biz har xil turdagi tazyiqlarni to’xtatamiz” dedi.
Sara Raetesford Moldovada Transnisti bilan ma’muriy chegaraning ma’muriy chegarasidan xabar beradi
Moldova Rossiya Ukrainadagi keng ko’lamli rus urushi bilan engillashtirildi, ammo shuningdek, spiral narxlarni va yuqori darajadagi korruptsiyaga bog’liq.
O’tgan yilning noyabr oyida uning ikkinchi muddatini yutgan Prezident Sandxu Moldovaning qo’lida Demokratiya kelajagi ekanligi haqida ogohlantirgan.
Soanuning asosiy raqiblaridan biri, Soarduning asosiy raqiblaridan biri, ovoz berishdan oldin, elinadagi ovoz berish, keyinchalik elitariy ittifoqchilari dastlabki natijalardan oldin vatanparvarlik saylovlarida saylovda g’alaba qozonganini ta’kidlashdi.
“Yozuv raqamlarida” Moldovanga rahmat “” Yozuv raqamlarida “Dodon PAS-hukumatni dushanba kuni ko’chalarga olib borishga chaqirib, peshin marosimida yig’ilishni” himoya qilish “deb atadi.
“Biz beqarorlikka olib kelmaymiz”, va’da qildi u. “Fuqarolar ovoz berishdi. Agar sizga yoqmasa ham, ovozlari hurmat qilinishi kerak”, – deya qo’shimcha qilib, prezident Sandxu va uning partiyasiga murojaat qilib.
Do’kon blokidagi partiyalardan biri noqonuniy mablag’lar tufayli ovoz berishdan ikki kun oldin yugurish taqiqlangan edi.
Ovoz berishga tayyorgarlik ko’rishda politsiya Rossiya tomonidan misli ko’rilmagan harakatlarning isboti va ovozlarini sotib olishni buyurdi. Shuningdek, o’nlab odamlar hibsga olingan va Serbiyaga o’q otish va janjal uchun sayohat qilishda ayblashgan. Bi-bi-si tergovi, agar ular Rossiya tarafdori bo’lgan tashviqot va soxta yangiliklarni joylashtirsa, ishtirokchilarga to’lashni va’da qilgan tarmoqni aniqladi.
Moskvaga xayrixoh bo’lgan partiyani rad etdi, hukumat odamlarni ularni qo’llab-quvvatlashga qo’rqitishi uchun, hukumatning soxta va namoyishi sifatida yaratilgan. Buyuk Britaniyaning Rossiya elchixonasi BBC da’volarini rad etdi va Moldovani va G’arb homiylarini “Moldovani” Chisinaov “ning” ichki homiylarini “chalg’itishga intilishni rad etdi.
Har bir saylov uchastkasida BBC tashrif buyurdi, tripid byulleten qutisiga qarama-qarshi bo’lgan tripodga kichik kamera joylashtirildi.
Saylov monitorida aytilishicha, bu qonunbuzarliklar haqida xabarlar mavjud yoki yo’qligini bilish uchun hamma narsa yozilgan.
Kichkina qizi bilan birga bo’lgan Dan Sparter, poytaxtlardan birida bo’lib o’tgan poytaxtdagi saylov uchastkasini Rossiyada bo’lib o’tgan o’tmishdagi kelajakni tanlaganligini aytdi.
Moldova 2022 yilda Evropa Ittifoqining nomzodlarining maqomi bilan birgalikda Rossiyaning Ukrainasining to’liq miqyosida bostirib kirgandan keyin to’rt oy o’tgach, Ukraina bilan birga.
Marina “Moldovadagi tinchlik uchun, iqtisodiyotimizni rivojlantirish uchun” Moldovada tinchlik uchun “deb ovoz berdi”, dedi va Rossiya hukumati bilan Evropaga yo’lini davom ettirish juda qiyin deb aytdi.
Sarah RaetesFord / BBC
Transnistsiya so’nggi bir necha yil davomida yaxshi ketmoqda
Ular yakshanba kuni Moldovadagi separatist anklavi chetidagi ma’muriy chegaralardan boshlab 12 ta saylov uchastkalariga haydashni kutishgan. Ulardan ba’zilari 20 km masofada joylashgan.
Odamlar o’z uylaridan uzoq yo’l bosib o’tishlari kerak va so’nggi yillarda saylovchilar soni, 12000 dan ortiq kishi pasaygan.
Moldova politsiya o’tishdan oldin hujjatlar va avtomobil botinkasini tekshirdi. Aksariyat mashinalar ko’pincha butun oilaga ega bo’lishdi.
O’tgan yilning o’rtalariga kelib, Tuzgistentning yashil va qizil chiziqli bayroqlari bilan yuqoridagi kioskadan ancha cho’zilgan Sovet uslubidagi bolg’a va piktquel emblesi bor edi.
Haydovchiga aytganimda, bu asosan noqulaylik bilan bog’liq bo’lib tuyuldi va atmosfera juda bo’shashdi.
Bir odamning so’zlariga ko’ra, hukumat “jannatni va’da qildi va hech narsa etkazmadi”, deb aytdi. Hech kim aniqroq emas va ovoz berish imtiyozlari “sir” deb bahslashadi.
Moldova poytaxti Anenino shahridagi Leninning ulkan haykali yaqinida, transchiniyadagi saylovchilar bir guruh saylovchilar birinchi bo’lib bomba birinchi bo’lib bitta shaharga, keyin esa saylov uchastkalari yopildi. Ular ovoz berishni kechiktirish uchun qasddan qilingan deb ishonishdi.
Bir kishi u separatchi anklavda “rus biznesi” ni boshqarganini va ruslar hokimiyatni olishni xohlagan narsalarini ochib berdi.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
1-iyuldan valyutalarning yangi kursi belgilandi
Eldor Shomurodovning goli JCh–2026 guruh bosqichidagi eng chiroyli deb topildi
Al Kaponedan Gulnora Karimovagacha: “Kir pullar” qanday yuviladi?
-
Dunyodan2 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Dunyodan4 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Sport5 days agoDo‘stlar sharafiga Lamin Yamal deb nomlangan bola – jahon futbol yulduzi haqida
-
Sport5 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ertaga dollar tushib, yevro biroz ko‘tariladi
-
Iqtisodiyot3 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekiston kivilarni asosan Erondan import qilmoqda