Iqtisodiyot
MChJ — tadbirkorlik dvigateli yoki soya mexanizmi?
Mas’uliyati cheklangan jamiyat (MChJ) bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun eng keng tarqalgan va qulay tashkiliy-huquqiy shakllardan biri hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasida MChJlarning huquqiy maqomi 2001 yil 6 dekabrda qabul qilingan “Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida”gi Qonun bilan tartibga solinadi. Mazkur qonun qabul qilinganidan buyon MChJlar kichik va o‘rta biznes sub’yektlari uchun asosiy huquqiy model sifatida shakllanib, mamlakat iqtisodiy tuzilmasida muhim o‘rin egallay boshladi.
MChJlarning huquqiy jozibadorligi, eng avvalo, cheklangan javobgarlik tamoyili bilan bog‘liq. Ushbu tamoyilga ko‘ra, jamiyat ishtirokchilari jamiyat majburiyatlari bo‘yicha faqat ustav kapitalidagi ulushi doirasida javobgar hisoblanadi. Natijada tadbirkor butun shaxsiy mol-mulkini xavf ostiga qo‘ymaydi, bu esa iqtisodiy faollikni sezilarli darajada rag‘batlantiradi. Aynan shu sababli MChJlar qisqa vaqt ichida O‘zbekiston biznes muhitida ustun tashkiliy-huquqiy shaklga aylandi.
Milliy statistika ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil 1 yanvar holatiga respublikada jami 407,9 mingta tijorat tashkiloti faoliyat yuritmoqda. Ularning 320 870 tasi, ya’ni 78,7 foizi mas’uliyati cheklangan jamiyatlar hissasiga to‘g‘ri keladi. Xususiy korxonalar 11,5 foizni, oilaviy korxonalar 8,8 foizni, aksiyadorlik jamiyatlari esa atigi 0,2 foizni tashkil etadi. Ushbu ko‘rsatkichlar respublikada deyarli har o‘n ta tijorat sub’yektidan sakkiztasi MChJ ekanini ko‘rsatib, mazkur institutning iqtisodiyotdagi yetakchi rolini yaqqol tasdiqlaydi.
Biroq MChJlarning ommaviyligi fonida yashirin (kuzatilmaydigan) iqtisodiyotning yuqori darajada saqlanib qolayotgani alohida e’tiborni talab etadi. Rasmiy baholashlarga ko‘ra, 2025 yilning 9 oyida O‘zbekistonda kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi 433,7 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lib, uning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 33,3 foizga yetgan. Bu holat iqtisodiyotning qariyb uchdan bir qismi to‘liq yoki qisman norasmiy maydonda aylanayotganini anglatadi.
MChJni ta’sis etishning o‘zi soya iqtisodiyoti hodisasi emas. Aksincha, mazkur institut dastlab tadbirkorlik faoliyatini norasmiy sektordan chiqarish va uni rasmiy huquqiy maydonga olib kirish maqsadida yaratilgan. Biroq amaliyot shuni ko‘rsatadiki, ayrim hollarda MChJning huquqiy afzalliklari — xususan, ishtirokchilarning cheklangan javobgarligi, soddalashtirilgan ta’sis tartibi hamda yopiq korporativ tuzilma — noqonuniy yoki yarim qonuniy maqsadlarda suiiste’mol qilinishi mumkin. Shu bois MChJ institutini nafaqat huquqiy, balki iqtisodiy va institutsional nuqtai nazardan ham kompleks tahlil qilish dolzarb ahamiyat kasb etadi.
MChJ shaklining keng tarqalishi bir qator ob’yektiv omillar bilan izohlanadi. Avvalo, ushbu jamiyatlar tez va nisbatan kam xarajat bilan ta’sis etiladi, kichik va o‘rta biznes ehtiyojlariga mos keladi hamda tadbirkorning shaxsiy mol-mulkini xo‘jalik faoliyati bilan bog‘liq tavakkalchiliklardan himoya qiladi. Aynan shu xususiyatlar MChJlarni iqtisodiyotning “ko‘rinmas tayanchi”ga aylantirdi.
Mas’uliyati cheklangan jamiyat instituti ilk bor XIX asr oxirida Germaniyada huquqiy jihatdan shakllangan. 1892 yilda qabul qilingan “Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung (GmbH-Gesetz)” kichik va o‘rta tadbirkorlik sub’yektlari uchun aksiyadorlik jamiyatlariga nisbatan soddaroq, kamroq byurokratik va ishtirokchilarning shaxsiy mol-mulkini himoya qiluvchi korporativ shaklni joriy etdi. O‘sha davrda aksiyadorlik jamiyatlari kichik biznes uchun haddan tashqari murakkab, sheriklik shakllari esa ishtirokchilar uchun ortiqcha xavfli deb hisoblangan.
Keyinchalik MChJ modeli boshqa huquqiy tizimlarga moslashtirilib, turli nomlar ostida joriy etildi. Jumladan, Fransiyada — SARL, Buyuk Britaniyada — Private Limited Company, AQShda esa Limited Liability Company (LLC) shaklida mustahkamlandi. Shu tariqa, MChJ instituti tarixan yashirin iqtisodiyot uchun emas, balki iqtisodiy faollikni qonuniylashtirish, tadbirkorlik tashabbuslarini rag‘batlantirish va rasmiy sektorni kengaytirish maqsadida vujudga kelgan.
Mazkur sharoitda MChJlarning mutlaq ustunligi yashirin iqtisodiyot bilan muayyan darajada bog‘liq bo‘lishi mumkinligi haqidagi savol tabiiy ravishda yuzaga keladi. Mutaxassislar fikricha, muammo MChJ institutining o‘zida emas, balki uning ayrim sub’yektlar tomonidan suiiste’mol qilinishidadir. Amaliyotda MChJlar nominal ta’sischilar va direktorlar orqali real nazoratni yashirish, faoliyatni bir nechta jamiyatlarga sun’iy ravishda bo‘lib ko‘rsatish, soxta xo‘jalik operatsiyalarini amalga oshirish yoki jamiyatni ataylab bankrot qilish orqali javobgarlikdan qochish vositasiga aylantirilishi mumkin.
Bu holatlar, ayniqsa, MChJning eng muhim afzalligi bo‘lgan cheklangan javobgarlik tamoyili bilan uzviy bog‘liq. Shu munosabat bilan “Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida”gi Qonunning 7-moddasi muhim cheklovni belgilaydi: yagona ishtirokchiga ega MChJ boshqa yagona ishtirokchili jamiyatning ta’sischisi bo‘lishi mumkin emas (bir aksiyadordan iborat aksiyadorlik jamiyati bundan mustasno). Ushbu norma murakkab va sun’iy korporativ zanjirlar orqali yashirin iqtisodiy sxemalar yaratishning oldini olishga qaratilgan.
Biroq amaliyot shuni ko‘rsatadiki, faqat bitta normativ cheklov bilan murakkab iqtisodiy suiiste’mollarni to‘liq bartaraf etish mumkin emas. Shu sababli rivojlangan davlatlar bu muammoni faqat formal taqiqlar orqali emas, balki yakuniy benefitsiar mulkdorlarni majburiy oshkor etish, “substance over form” tamoyilini qo‘llash hamda zarur hollarda korporativ parda ortidan javobgarlikni belgilash orqali hal etmoqda.
Xususan, Buyuk Britaniyada Persons with Significant Control (PSC) instituti joriy etilgan bo‘lib, jamiyat ustidan real nazoratni amalga oshiruvchi yakuniy benefitsiar mulkdorlarni aniqlash va oshkor etish majburiyati belgilangan. Bu mexanizm nominal ta’sischilar va direktorlar orqali haqiqiy boshqaruvni yashirish imkoniyatlarini sezilarli darajada chekladi.
Germaniya va Niderlandiya huquq tizimlarida “substance over form” tamoyili faol qo‘llanilib, jamiyatning formal huquqiy shaklidan ko‘ra uning real iqtisodiy mazmuniga ustuvor ahamiyat beriladi. Natijada, agar MChJ shakli sun’iy ravishda soliqlardan bo‘yin tovlash yoki boshqa noqonuniy maqsadlarda foydalanilayotgan bo‘lsa, huquqiy oqibatlar real iqtisodiy munosabatlardan kelib chiqib belgilanadi.
AQSh va Buyuk Britaniya amaliyotida esa “piercing the corporate veil”, ya’ni korporativ pardani ko‘tarish instituti muhim o‘rin tutadi. Unga ko‘ra, agar jamiyat cheklangan javobgarlik tamoyilidan suiiste’mol qilish, kreditorlarga zarar yetkazish yoki jamiyatni ataylab bankrot qilish vositasi sifatida qo‘llanilgan bo‘lsa, sud real nazorat qiluvchi shaxsni shaxsiy javobgarlikka tortish huquqiga ega bo‘ladi. Bu yondashuv cheklangan javobgarlikni inkor etmagan holda, uning noqonuniy qo‘llanishiga samarali to‘sqinlik qiladi.
Shuningdek, Fransiya va Italiya huquq tizimlarida bir shaxs nazoratidagi bir nechta MChJ alohida yuridik shaxslar sifatida emas, balki yagona iqtisodiy guruh doirasida baholanadi. Bu soliq va moliyaviy nazoratni kuchaytirib, faoliyatni sun’iy ravishda bo‘lib ko‘rsatish orqali majburiyatlardan qochish imkoniyatlarini cheklaydi.
Ushbu xorijiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashda MChJ institutini cheklash emas, balki uning atrofida samarali shaffoflik, real nazorat va javobgarlik mexanizmlarini shakllantirish ustuvor ahamiyatga ega. Bu yondashuv O‘zbekiston sharoitida ham MChJlarning iqtisodiyotdagi ijobiy rolini saqlagan holda, ularning yashirin iqtisodiyotdagi salbiy oqibatlarini minimallashtirish imkonini beradi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston sharoitida masala MChJlarni kamaytirishda emas, balki ularni ta’sis etish, boshqarish va nazorat qilish sifatini oshirishda namoyon bo‘ladi. Agar shaffoflik kuchaytirilsa, real nazorat qiluvchi shaxslar aniqlansa hamda raqamli va huquqiy nazorat mexanizmlari samarali ishlasa, MChJlar yashirin iqtisodiyot uchun qulay vosita emas, balki rasmiy iqtisodiyotning barqaror tayanchiga aylanishi mumkin. Aynan shu yondashuv orqali yashirin sektor ulushini qisqartirish va iqtisodiy tizim barqarorligini ta’minlash mumkin bo‘ladi.
Umida Bekmirzayeva,
Toshkent davlat yuridik universiteti
Tadbirkorlik va korporativ huquq sho‘basi o‘qituvchisi
Dollar ketma-ket ikkinchi kun pastladi
Source link
2026 yil 1 fevral holatiga O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan korxona va tashkilotlar soni 572,7 mingtani tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 47,6 mingtaga yoki 9 foizdan ortiq o‘sganini ko‘rsatadi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil 1 fevral holatiga mamlakatda jami 572 666 ta korxona va tashkilot faoliyat yuritmoqda.
Ko‘rsatkich 2025 yilning shu davriga nisbatan 47,6 mingtaga ko‘paygan bo‘lib, o‘sish sur’ati 9,1 foizni tashkil etgan.
So‘nggi yillar dinamikasiga nazar tashlansa (1 fevral holatiga):
2022 yil — 652 040 ta;
2023 yil — 687 166 ta;
2024 yil — 580 173 ta;
2025 yil — 525 036 ta;
2026 yil — 572 666 ta.
Statistik ma’lumotlar faol korxonalar soni 2024–2025 yillarda qisqarganidan so‘ng, 2026 yilda yana o‘sish trayektoriyasiga chiqqanini ko‘rsatmoqda.
Mutaxassislar fikricha, biznes muhitini yaxshilash, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va yangi sub’yektlarni ro‘yxatdan o‘tkazish tartiblarining soddalashtirilishi bu o‘sishga ta’sir ko‘rsatgan omillardan biri hisoblanadi.
O‘zbekiston ketma-ket oltinchi yil Yevropa Tiklanish va taraqqiyot bankidan eng ko‘p mablag‘ jalb qilgan davlat bo‘ldi. Bankning O‘zbekistonga 2025 yildagi investitsiyalari 1 mlrd dollardan oshdi – bu o‘zaro hamkorlik tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkich.
Foto: Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi
Yevropa Tiklanish va taraqqiyot banki 2025 yilda O‘zbekistonga 1 mlrd dollardan ortiq sarmoya kiritdi va bu – o‘zaro hamkorlik tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkich. Bu haqda bank tomonidan Kun.uz’ga taqdim etilgan relizda so‘z boradi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston 2025 yilda ham YeTTBdan eng ko‘p mablag‘ jalb qilgan davlat bo‘lgan. Shu tariqa, ketma-ket 6 yildan buyon YeTTB O‘zbekistonga eng ko‘p sarmoya kiritib kelmoqda.
YeTTBning O‘zbekistondagi faoliyati uchta asosiy yo‘nalishni qamrab oladi:
barqaror infratuzilmani yaratish (jami moliyalashtirishning 45 foizidan ortig‘i);
kichik va o‘rta biznes, ayollar va yoshlar tadbirkorligi, iqlim o‘zgarishiga chidamlilik va resurslardan foydalanish samaradorligini oshirishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish uchun mahalliy banklarga kredit ajratish (39 foiz);
xususiy ishlab chiqaruvchilar va xizmat ko‘rsatuvchilarni qo‘llab-quvvatlash (16 foiz).
Ajratilgan kreditlarning 84 foizi xususiy tadbirkorlik tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlashga, salkam 60 foizi esa yashil iqtisodiyotni rivojlantirishga hissa qo‘shadi.
YeTTB, jumladan, Markaziy Osiyodagi eng yirik – 1 GW quvvatli quyosh elektr stansiyasi va energiya saqlash tizimi (BESS – 1 336 MW/soat) qurilishini moliyalashtirmoqda. Loyiha ACWA Power bilan hamkorlikda amalga oshirilyapti.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yil 1 oktyabr holatiga O‘zbekistonning YeTTB oldidagi davlat tashqi qarzi 426 mln dollarni tashkil etgan.
Eslatib o‘tamiz, YeTTB 2026 yilda Asakabankning 15 foiz aksiyasini sotib olishi kutilmoqda.
Mis – jahon iqtisodiyotidagi eng muhim sanoat metallaridan biri. U energetika tarmoqlari, elektromobillar va qayta tiklanuvchi energetika infratuzilmasi uchun o‘ta muhim resurs hisoblanadi.
Yangi infografikada 2000–2024 yillar davrida misning yillik qazib olinish hajmi bo‘yicha mamlakatlar reytingi berilgan, shuningdek Xitoy, Peru va Kongo Demokratik Respublikasi (KDR) kabi ishlab chiqaruvchilarning pozitsiyalaridagi muhim o‘zgarishlar ko‘rsatilgan. Vizualizatsiya uchun ma’lumotlar AQSh Geologik xizmati (U.S. Geological Survey) tomonidan taqdim etilgan.
2000-yillar boshidan beri Chili, AQSh va Kanada kabi mis ishlab chiqarishi “pishib yetilgan” mamlakatlarda qazib olish umumiy hisobda platoga chiqqan — ya’ni o‘sish deyarli to‘xtab, faqat cheklangan darajada kuzatilgan.
Shu bilan birga, jahon miqyosidagi mis taklifining qariyb barcha sof o‘sishi Xitoy mulk huquqlariga, moliyaviy ishtirokka yoki sezilarli bozor ta’siriga ega bo‘lgan hududlar hissasiga to‘g‘ri keldi. Eskidan o‘zlashtirilgan konchilik mintaqalarida to‘g‘ridan to‘g‘ri raqobat qilish o‘rniga, Xitoy yangi xomashyo manbalari shakllanayotgan “periferiya” bozorlariga pul tikdi.
Xitoyning o‘zida mis qazib olishi 2000 yilda taxminan 510 ming tonnadan 2024 yilga kelib 1,8 mln tonna atrofigacha o‘sdi. Bu yigirma yil ichida uch baravardan ko‘proq o‘sish bo‘lib, milliy konchilik va eritish infratuzilmasiga yirik investitsiyalar kiritilganini aks ettiradi.
Shunga qaramay, agar faqat mamlakat hududidagi qazib olish hajmiga qaralsa, Xitoy hali ham Chili va Peru kabi eng yirik ishlab chiqaruvchilardan orqada qoladi. Biroq Xitoyning roliga faqat ichki ishlab chiqarish orqali baho berish uning jahon mis bozoridagi haqiqiy ta’sirini kamaytirib ko‘rsatadi.
Foto: Visual Capitalist
2000 yildan beri jahon mis taklifidagi eng keskin o‘zgarishlar Kongo Demokratik Respublikasi (KDR)da ro‘y berdi. Bu davrda mamlakatda mis qazib olish deyarli nolga yaqin ko‘rsatkichlardan 2024 yilga kelib taxminan 3,3 mln tonnagacha oshdi va Kongoni dunyodagi eng yirik ishlab chiqaruvchilar qatoriga olib chiqdi. Bu o‘sishning salmoqli qismi Xitoy davlati tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan kompaniyalar hissasiga to‘g‘ri keladi — konlarga egalik, uzoq muddatli konsessiyalar va “infratuzilma evaziga resurslar” kabi kelishuvlar orqali. Rasman qazib olish Kongo milliy ishlab chiqarishi sifatida hisoblansa-da, hajmning sezilarli qismi amalda Xitoy kompaniyalari nazoratida bo‘lib, bu uni jahon bozoridagi “Xitoyga yo‘naltirilgan” taklifning bir qismiga aylantiradi.
Peru ham mis ishlab chiqarishini sezilarli oshirdi: 2000 yilda taxminan 530 ming tonnadan 2024 yilda 2,6 mln tonnagacha. Bu Peruning dunyodagi yetakchi ishlab chiqaruvchilar maqomini mustahkamladi.
Xitoy Kongoda bo‘lganidek Peru konchilik sektorini to‘liq darajada nazorat qilmaydi, ammo u Peru misining eng yirik xaridori bo‘lib qolmoqda va bir qator muhim qazib olish loyihalarida ulushlarga ega. Shu sabab Pekin Perudan mis eksporti oqimlarining yo‘nalishi va umuman jahon ta’minot zanjiriga ta’sir qiladigan asosiy omillardan biri hisoblanadi.
Rossiya esa mis qazib olish bo‘yicha dunyoda yettinchi o‘rinda: so‘nggi qariyb chorak asrda uning mis ishlab chiqarishi 520 ming tonnadan 930 ming tonnagacha oshgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 10-fevral kuni Navoiy viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha olib borilayotgan ishlar va kelgusidagi ustuvor vazifalar yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Ilgari Navoiy sanoati deganda asosan Navoiy kon-metallurgiya kombinati, “Navoiyuran”, “Navoiyazot”, “Qizilqumsement” kabi yirik tarmoq korxonalari nazarda tutilar, investitsiya ham, ish o‘rinlari ham, iqtisodiy o‘sish ham aynan shu korxonalar faoliyatiga bog‘liq edi.
Hududlarni kompleks rivojlantirish, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va yangi o‘sish nuqtalarini aniqlash bo‘yicha olib borilayotgan ishlar natijasida 2025-yilda yirik tarmoq korxonalariga bog‘liq bo‘lmagan hududiy investitsiyalar hajmi 1,4 milliard dollarga yetdi. 2026 yilda ushbu ko‘rsatkichni 2 milliard dollarga yetkazish maqsad qilingan.
Shu bilan birga, o‘tgan yilda viloyatda makroiqtisodiy barqarorlik ta’minlandi. Yalpi hududiy mahsulot 168 trillion so‘mni tashkil etib, 7,7 foizga o‘sdi. Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmida 8,3 foiz, qishloq xo‘jaligida 4,7 foiz, xizmatlar sohasida esa 13,7 foiz o‘sish qayd etildi. 161 mingta yangi ish o‘rni yaratildi, ishsizlik va kambag‘allik darajasi 4,2 foizga tushdi.
Prezidentimiz ta’kidlaganidek, har bir tuman va shaharni ularning solishtirma ustunliklaridan kelib chiqqan holda rivojlantirish zarur.
Xususan, Nurota va G‘ozg‘onda pardozbop toshlar va turizm, Tomdi va Uchquduqda tog‘-kon sanoati, Navbahorda to‘qimachilik va bog‘dorchilik, Konimexda yaylov chorvachiligi, Zarafshonda zargarlik va axborot texnologiyalari, Karmanada kimyo sanoati va madaniy turizm, Navoiy shahrida esa mashinasozlik va servis sohalari bo‘yicha katta salohiyat borligi ko‘rsatib o‘tildi.
Shu bilan birga, sanoat rivoji hududlar kesimida nomutanosib ekani qayd etildi. Viloyat bo‘yicha jon boshiga sanoat mahsuloti hajmi 177 million so‘mni tashkil etsa-da, Tomdi, Nurota, Xatirchi, Navbahor va Qiziltepa tumanlarida ushbu ko‘rsatkich respublika o‘rtacha darajasidan past qolmoqda. Vaholanki, Tomdi va Nurota marmar, kvars va bazalt kabi tabiiy resurslarga boy.
Shu munosabat bilan Nurota tumanida 50 gektar maydonda granit sanoat parki, qayta ishlash klasteri va pardozbop toshlar bozorini tashkil etish, Xatirchi tumanida 50 gektar maydonda kichik sanoat zonasini ishga tushirib, 100 million dollarlik yuqori qiymatli loyihalarni joylashtirish takliflari ma’qullandi. Pardozbop toshlar ishlab chiqarishni bir necha barobar oshirish vazifasi qo‘yildi.
Ushbu quvvatlarni kadrlar bilan ta’minlash maqsadida Navoiy raqamli texnologiyalar texnikumida tog‘-kon va kimyo sanoati uchun kadrlar tayyorlash markazi tashkil etiladi.
Umuman, joriy yilda viloyatga 4,2 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilib, eksport hajmini 1,5 milliard dollarga yetkazish muhimligi qayd etildi.
Yig‘ilishda viloyatning kichik va o‘rta korxonalarini qo‘llab-quvvatlash, ularni mahalliylashtirishga kengroq jalb qilish zarurligi ta’kidlandi.
Qishloq xo‘jaligi yo‘nalishida ham mavjud imkoniyatlar to‘liq ishga solinmayotgani ko‘rsatib o‘tildi, zero viloyatdagi 9 million gektar yaylov qo‘ychilik, tuyachilik va yilqichilikni iqtisodiyot drayveriga aylantirish uchun yetarli. Chorvachilikni rivojlantirish maqsadida 2026 yilda xorijdan mayda shoxli mol, zotli tuya va otlar olib kelinadi.
Umuman, viloyatdagi 3,3 million gektar yaylov loyihaviy yondashuv asosida qishloq xo‘jaligi aylanmasiga kiritiladi. Xitoyning cho‘llanishga qarshi kurash tajribasi asosida Navoiyda cho‘llanishni bartaraf etishga qaratilgan loyihalar amalga oshiriladi.
Viloyat ta’lim sohasida ham respublikada yetakchi hududlardan biri hisoblanadi. Oliy ta’lim qamrovi 71 foizni tashkil etmoqda, o‘tgan yilda 10 ta maktab bitiruvchilari oliygohlarga kirish bo‘yicha 100 foizlik natijaga erishdi.
Yangi o‘quv yilidan boshlab Navoiy va Zarafshon shaharlarida “Bir maktab – bir IT sinf” tamoyili asosida ixtisoslashgan sinflar ochish taklif etildi. Buning uchun viloyatdan 100 nafar o‘qituvchi IT va sun’iy intellekt yo‘nalishlarida poytaxtda va xorijda malaka oshiradi, Toshkent axborot texnologiyalari universitetining Zarafshon filialida sun’iy intellekt va kiberxavfsizlik yo‘nalishida kunduzgi ta’lim dasturi yo‘lga qo‘yiladi.
Yig‘ilishda turizm sohasi ham muhokama qilindi. 2026 yilda Navoiy viloyatiga 600 ming xorijiy va 3 million mahalliy sayyohni jalb qilish, 72 ta yangi joylashtirish vositasini ishga tushirish hamda 500 ta yangi ish o‘rni yaratish rejalashtirilgan.
Buning uchun tuman va shaharlar markazidagi 65 ta mahallani bog‘lovchi ko‘chalar, sohil va yo‘l bo‘yi hududlarida savdo, ko‘ngilochar va dam olish markazlari barpo etiladi, shuningdek, turistik salohiyati yuqori bo‘lgan 18 ta mahallada mehmon uylari tashkil etiladi. Xalqaro yo‘llar bo‘yidagi 15 ta mahallada savdo va xizmat ko‘rsatish ob’yektlari faoliyati yo‘lga qo‘yiladi.
Nurota tumanida “Naqshlar va nurlar” milliy kashtachilik markazini tashkil etish, Xatirchi tumanida Langar va Angidon mahallalarini turizmga ixtisoslashtirgan holda rivojlantirish, Nurota va Konimex tumanlaridagi 4 ta qishloqni turizm qishlog‘iga aylantirish rejalashtirilgan.
“Og‘ir” tuman sifatida belgilangan Navbahor tumanidagi “Sarmishsoy” hududi atrofida dam olish va ko‘ngilochar maskan tashkil etish bo‘yicha master reja ishlab chiqib, sayyohlar oqimini 3 karraga oshirish hamda 200 dan ortiq ish o‘rni yaratish imkoniyati mavjudligi qayd etildi.
Navoiy shahridagi Alisher Navoiy bog‘i, Yoshlik ko‘li va ular atrofidagi hududlar bugungi kun talablariga to‘liq javob bermasligi qayd etilib, ularni yaxlit holda rivojlantirish orqali aholi uchun qulay va zamonaviy dam olish sharoitlarini yaratish muhimligi ta’kidlandi.
Karmana shahrida turizmni rivojlantirish uchun katta salohiyat mavjud. Samarqanddan Buxoroga yo‘l olayotgan turistlarni qadimda Buyuk ipak yo‘li bo‘yida joylashgan bu shaharda yana bir kun ushlab qolish imkoniyati bor. Shu munosabat bilan Qosim shayx xonaqohi va Mirsaid Bahrom ziyoratgohi, Eski shahar bozori hamda “Yangi avlod” bog‘i negizida “Qadimiy Karmana” madaniyat va turizm markazini tashkil etish taklifi qo‘llab-quvvatlandi.
Saudiya Arabistoni, Qatar va Birlashgan Arab Amirliklari tajribasini o‘rganib, Navoiy hududining katta qismini egallagan cho‘l va yaylovlarda turizmni rivojlantirish zarurligi ta’kidlandi.
Ijtimoiy va muhandislik infratuzilmasini yaxshilash ishlarini davom ettirish topshirildi. Xususan, Navoiy, Zarafshon, Uchquduq va Zafarobod shaharlarida ta’mirtalab holga kelib qolgan 312 kilometr ichimlik suv va 124 kilometr oqova suv quvurlarini 2026-2028-yillarda bosqichma-bosqich yangisiga almashtirish rejalashtirilgan. Shuningdek, viloyatdagi barcha maktab, bog‘cha va tibbiyot muassasalarida zamonaviy sanitariya sharoitlarini yaratish vazifasi qo‘yildi.
Yig‘ilish yakunida davlatimiz rahbari bildirilgan reja va takliflarni ma’qullab, ularning ijrosi aholi hayotiga aniq o‘zgarishlar olib kelishi lozimligini ta’kidladi hamda mutasaddilarga tegishli ko‘rsatmalar berdi.
Zelenskiy urush yaqin bir necha oy ichida tugashi mumkinligini aytdi.
Texnikum o‘qituvchilari 200 foizgacha ustama olishi mumkin
«Real» UYeFA bilan Superliga bo‘yicha «futbol manfaati uchun» kelishuvga erishdi
-
Dunyodan4 days agoInternetda xitoyliklar bilan bog’liq 8,7 milliard yozuv tarqaldi
-
Sport4 days agoHumoyun Sultonov Nigeriyada Devis kubogida g‘alaba qozondi
-
Dunyodan2 days agoDubayda rossiyalik generalga suiqasd uyushtirgan shaxs hibsga olindi
-
Jamiyat3 days agoNyu Yorkda 11 yoshli o‘zbekistonlik maktab avtobusi urib yuborishi oqibatida halok bo‘ldi
-
Jamiyat3 days agoAjabtovur psixologiya: yaxshiga rostdan ham kun yo‘qmi?
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva AQSh maxsus vakili bilan uchrashdi
-
Iqtisodiyot3 days agoDavlat xaridlarida elektron-skoring tizimi joriy etiladi
-
Dunyodan3 days agoExit-poll natijalariga ko’ra, kim g’alaba qozonganini bilamiz.