Iqtisodiyot
MChJ — tadbirkorlik dvigateli yoki soya mexanizmi?
Mas’uliyati cheklangan jamiyat (MChJ) bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun eng keng tarqalgan va qulay tashkiliy-huquqiy shakllardan biri hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasida MChJlarning huquqiy maqomi 2001 yil 6 dekabrda qabul qilingan “Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida”gi Qonun bilan tartibga solinadi. Mazkur qonun qabul qilinganidan buyon MChJlar kichik va o‘rta biznes sub’yektlari uchun asosiy huquqiy model sifatida shakllanib, mamlakat iqtisodiy tuzilmasida muhim o‘rin egallay boshladi.
MChJlarning huquqiy jozibadorligi, eng avvalo, cheklangan javobgarlik tamoyili bilan bog‘liq. Ushbu tamoyilga ko‘ra, jamiyat ishtirokchilari jamiyat majburiyatlari bo‘yicha faqat ustav kapitalidagi ulushi doirasida javobgar hisoblanadi. Natijada tadbirkor butun shaxsiy mol-mulkini xavf ostiga qo‘ymaydi, bu esa iqtisodiy faollikni sezilarli darajada rag‘batlantiradi. Aynan shu sababli MChJlar qisqa vaqt ichida O‘zbekiston biznes muhitida ustun tashkiliy-huquqiy shaklga aylandi.
Milliy statistika ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yil 1 yanvar holatiga respublikada jami 407,9 mingta tijorat tashkiloti faoliyat yuritmoqda. Ularning 320 870 tasi, ya’ni 78,7 foizi mas’uliyati cheklangan jamiyatlar hissasiga to‘g‘ri keladi. Xususiy korxonalar 11,5 foizni, oilaviy korxonalar 8,8 foizni, aksiyadorlik jamiyatlari esa atigi 0,2 foizni tashkil etadi. Ushbu ko‘rsatkichlar respublikada deyarli har o‘n ta tijorat sub’yektidan sakkiztasi MChJ ekanini ko‘rsatib, mazkur institutning iqtisodiyotdagi yetakchi rolini yaqqol tasdiqlaydi.
Biroq MChJlarning ommaviyligi fonida yashirin (kuzatilmaydigan) iqtisodiyotning yuqori darajada saqlanib qolayotgani alohida e’tiborni talab etadi. Rasmiy baholashlarga ko‘ra, 2025 yilning 9 oyida O‘zbekistonda kuzatilmaydigan iqtisodiyot hajmi 433,7 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lib, uning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 33,3 foizga yetgan. Bu holat iqtisodiyotning qariyb uchdan bir qismi to‘liq yoki qisman norasmiy maydonda aylanayotganini anglatadi.
MChJni ta’sis etishning o‘zi soya iqtisodiyoti hodisasi emas. Aksincha, mazkur institut dastlab tadbirkorlik faoliyatini norasmiy sektordan chiqarish va uni rasmiy huquqiy maydonga olib kirish maqsadida yaratilgan. Biroq amaliyot shuni ko‘rsatadiki, ayrim hollarda MChJning huquqiy afzalliklari — xususan, ishtirokchilarning cheklangan javobgarligi, soddalashtirilgan ta’sis tartibi hamda yopiq korporativ tuzilma — noqonuniy yoki yarim qonuniy maqsadlarda suiiste’mol qilinishi mumkin. Shu bois MChJ institutini nafaqat huquqiy, balki iqtisodiy va institutsional nuqtai nazardan ham kompleks tahlil qilish dolzarb ahamiyat kasb etadi.
MChJ shaklining keng tarqalishi bir qator ob’yektiv omillar bilan izohlanadi. Avvalo, ushbu jamiyatlar tez va nisbatan kam xarajat bilan ta’sis etiladi, kichik va o‘rta biznes ehtiyojlariga mos keladi hamda tadbirkorning shaxsiy mol-mulkini xo‘jalik faoliyati bilan bog‘liq tavakkalchiliklardan himoya qiladi. Aynan shu xususiyatlar MChJlarni iqtisodiyotning “ko‘rinmas tayanchi”ga aylantirdi.
Mas’uliyati cheklangan jamiyat instituti ilk bor XIX asr oxirida Germaniyada huquqiy jihatdan shakllangan. 1892 yilda qabul qilingan “Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschränkter Haftung (GmbH-Gesetz)” kichik va o‘rta tadbirkorlik sub’yektlari uchun aksiyadorlik jamiyatlariga nisbatan soddaroq, kamroq byurokratik va ishtirokchilarning shaxsiy mol-mulkini himoya qiluvchi korporativ shaklni joriy etdi. O‘sha davrda aksiyadorlik jamiyatlari kichik biznes uchun haddan tashqari murakkab, sheriklik shakllari esa ishtirokchilar uchun ortiqcha xavfli deb hisoblangan.
Keyinchalik MChJ modeli boshqa huquqiy tizimlarga moslashtirilib, turli nomlar ostida joriy etildi. Jumladan, Fransiyada — SARL, Buyuk Britaniyada — Private Limited Company, AQShda esa Limited Liability Company (LLC) shaklida mustahkamlandi. Shu tariqa, MChJ instituti tarixan yashirin iqtisodiyot uchun emas, balki iqtisodiy faollikni qonuniylashtirish, tadbirkorlik tashabbuslarini rag‘batlantirish va rasmiy sektorni kengaytirish maqsadida vujudga kelgan.
Mazkur sharoitda MChJlarning mutlaq ustunligi yashirin iqtisodiyot bilan muayyan darajada bog‘liq bo‘lishi mumkinligi haqidagi savol tabiiy ravishda yuzaga keladi. Mutaxassislar fikricha, muammo MChJ institutining o‘zida emas, balki uning ayrim sub’yektlar tomonidan suiiste’mol qilinishidadir. Amaliyotda MChJlar nominal ta’sischilar va direktorlar orqali real nazoratni yashirish, faoliyatni bir nechta jamiyatlarga sun’iy ravishda bo‘lib ko‘rsatish, soxta xo‘jalik operatsiyalarini amalga oshirish yoki jamiyatni ataylab bankrot qilish orqali javobgarlikdan qochish vositasiga aylantirilishi mumkin.
Bu holatlar, ayniqsa, MChJning eng muhim afzalligi bo‘lgan cheklangan javobgarlik tamoyili bilan uzviy bog‘liq. Shu munosabat bilan “Mas’uliyati cheklangan jamiyatlar to‘g‘risida”gi Qonunning 7-moddasi muhim cheklovni belgilaydi: yagona ishtirokchiga ega MChJ boshqa yagona ishtirokchili jamiyatning ta’sischisi bo‘lishi mumkin emas (bir aksiyadordan iborat aksiyadorlik jamiyati bundan mustasno). Ushbu norma murakkab va sun’iy korporativ zanjirlar orqali yashirin iqtisodiy sxemalar yaratishning oldini olishga qaratilgan.
Biroq amaliyot shuni ko‘rsatadiki, faqat bitta normativ cheklov bilan murakkab iqtisodiy suiiste’mollarni to‘liq bartaraf etish mumkin emas. Shu sababli rivojlangan davlatlar bu muammoni faqat formal taqiqlar orqali emas, balki yakuniy benefitsiar mulkdorlarni majburiy oshkor etish, “substance over form” tamoyilini qo‘llash hamda zarur hollarda korporativ parda ortidan javobgarlikni belgilash orqali hal etmoqda.
Xususan, Buyuk Britaniyada Persons with Significant Control (PSC) instituti joriy etilgan bo‘lib, jamiyat ustidan real nazoratni amalga oshiruvchi yakuniy benefitsiar mulkdorlarni aniqlash va oshkor etish majburiyati belgilangan. Bu mexanizm nominal ta’sischilar va direktorlar orqali haqiqiy boshqaruvni yashirish imkoniyatlarini sezilarli darajada chekladi.
Germaniya va Niderlandiya huquq tizimlarida “substance over form” tamoyili faol qo‘llanilib, jamiyatning formal huquqiy shaklidan ko‘ra uning real iqtisodiy mazmuniga ustuvor ahamiyat beriladi. Natijada, agar MChJ shakli sun’iy ravishda soliqlardan bo‘yin tovlash yoki boshqa noqonuniy maqsadlarda foydalanilayotgan bo‘lsa, huquqiy oqibatlar real iqtisodiy munosabatlardan kelib chiqib belgilanadi.
AQSh va Buyuk Britaniya amaliyotida esa “piercing the corporate veil”, ya’ni korporativ pardani ko‘tarish instituti muhim o‘rin tutadi. Unga ko‘ra, agar jamiyat cheklangan javobgarlik tamoyilidan suiiste’mol qilish, kreditorlarga zarar yetkazish yoki jamiyatni ataylab bankrot qilish vositasi sifatida qo‘llanilgan bo‘lsa, sud real nazorat qiluvchi shaxsni shaxsiy javobgarlikka tortish huquqiga ega bo‘ladi. Bu yondashuv cheklangan javobgarlikni inkor etmagan holda, uning noqonuniy qo‘llanishiga samarali to‘sqinlik qiladi.
Shuningdek, Fransiya va Italiya huquq tizimlarida bir shaxs nazoratidagi bir nechta MChJ alohida yuridik shaxslar sifatida emas, balki yagona iqtisodiy guruh doirasida baholanadi. Bu soliq va moliyaviy nazoratni kuchaytirib, faoliyatni sun’iy ravishda bo‘lib ko‘rsatish orqali majburiyatlardan qochish imkoniyatlarini cheklaydi.
Ushbu xorijiy tajriba shuni ko‘rsatadiki, yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashda MChJ institutini cheklash emas, balki uning atrofida samarali shaffoflik, real nazorat va javobgarlik mexanizmlarini shakllantirish ustuvor ahamiyatga ega. Bu yondashuv O‘zbekiston sharoitida ham MChJlarning iqtisodiyotdagi ijobiy rolini saqlagan holda, ularning yashirin iqtisodiyotdagi salbiy oqibatlarini minimallashtirish imkonini beradi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston sharoitida masala MChJlarni kamaytirishda emas, balki ularni ta’sis etish, boshqarish va nazorat qilish sifatini oshirishda namoyon bo‘ladi. Agar shaffoflik kuchaytirilsa, real nazorat qiluvchi shaxslar aniqlansa hamda raqamli va huquqiy nazorat mexanizmlari samarali ishlasa, MChJlar yashirin iqtisodiyot uchun qulay vosita emas, balki rasmiy iqtisodiyotning barqaror tayanchiga aylanishi mumkin. Aynan shu yondashuv orqali yashirin sektor ulushini qisqartirish va iqtisodiy tizim barqarorligini ta’minlash mumkin bo‘ladi.
Umida Bekmirzayeva,
Toshkent davlat yuridik universiteti
Tadbirkorlik va korporativ huquq sho‘basi o‘qituvchisi
13 mart kuni imzolangan prezident qarori bilan shunday vazifa belgilandi. Qishloq xo‘jaligi texnika va agregatlarini xarid qilishni moliyalashtirish uchun 400 mln dollargacha tashqi qarz olinadi.
13 mart kuni “Agrar sektorni zamonaviy qishloq xo‘jaligi texnikalari bilan ta’minlashning navbatdagi chora-tadbirlari to‘g‘risida” prezident qarori qabul qilindi.
Qarorga muvofiq, qishloq xo‘jaligida mexanizatsiyalash darajasini oshirish, ayniqsa paxta terimini texnika vositalari orqali amalga oshirish ulushini kengaytirish asosiy vazifalardan biri sifatida belgilandi. Jumladan, 2026 yilda paxtani mashinalar yordamida terib olish ulushini 70 foizgacha yetkazish rejalashtirilmoqda.
Shu maqsadda 2026 yilda qishloq xo‘jaligi texnika va agregatlarini xarid qilishni moliyalashtirish uchun davlat kafolati ostida jalb qilinadigan xorijiy kredit liniyalari hisobidan tijorat banklari orqali 400 million AQSh dollarigacha mablag‘ yo‘naltirilishi ta’minlanadi.
Bundan tashqari, tijorat banklari barcha turdagi qishloq xo‘jaligi texnika va agregatlarini xarid qilish uchun milliy valutada 10 yil muddatga, 2 yillik imtiyozli davr bilan kreditlar ajratadi. Mazkur kreditlar Markaziy bankning asosiy stavkasiga qo‘shimcha 4 foiz bank marjasi asosida taqdim etiladi.
Qarorda paxta va g‘alla kombaynlarini imtiyozli kredit va lizing shartlari asosida xarid qilish tartibi ham belgilangan. Xususan, 2026 yildan boshlab ushbu texnikalar bo‘yicha kredit va lizing to‘lovlarini amalga oshirish muddati yil davomida ikki marta — 31 yanvar va 31 iyul sanalari etib belgilandi.
2025 yil 10 iyun kuni Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida imzolangan O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasida imtiyozli savdo to‘g‘risidagi bitim ratifikatsiya qilindi. Ma’lumot uchun, o‘tgan yilda rasmiy Kobul va Toshkent o‘rtasidagi o‘zaro savdo hajmi 47,5 foizga oshgan.
O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasida imtiyozli savdo to‘g‘risidagi bitimni ratifikatsiya qilish bo‘yicha prezident qarori imzolandi.
Kelishuv 2025 yil 10 iyun kuni Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida O‘zbekiston investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Laziz Qudratov va Afg‘oniston sanoat va savdo vaziri Nuriddin Aziziy o‘rtasida tuzilgandi.
Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda Bojxona qo‘mitasi ushbu xalqaro shartnomani amalga oshirish uchun mas’ul etib belgilandi.
Tashqi ishlar vazirligiga xalqaro hujjat kuchga kirishi uchun zarur bo‘lgan davlat ichidagi tartib-taomillar O‘zbekiston tomonidan bajarilgani to‘g‘risida Afg‘oniston tomoniga tegishli bildirishnoma yuborish topshirildi.
Ma’lumot uchun, 2025 yilda O‘zbekiston va Afg‘oniston o‘rtasidagi tashqi savdo aylanmasi hajmi 47,5 foizga oshib, 1 mlrd 678 mln dollarga yetdi.
O‘zbekiston prezidentining “Xalqaro shartnomani tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi. Unga ko‘ra, O‘zbekiston hukumati bilan Turkiya hukumati o‘rtasida mintaqaviy rivojlanish sohasida hamkorlikni kuchaytirishga qaratilgan bitim rasman tasdiqlandi.
Ma’lum qilinishicha, mazkur bitim 2024 yil 6 iyun kuni Turkiyaning Anqara shahrida imzolangan bo‘lib, u ikki davlat o‘rtasida mintaqaviy rivojlanish sohasida o‘zaro hamkorlikni kengaytirish, tajriba almashish va qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga xizmat qiladi.
Qarorga muvofiq, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi ushbu xalqaro shartnomani amalga oshirish uchun mas’ul vakolatli organ etib belgilandi. Vazirlik tegishli idoralar bilan hamkorlikda bitimda nazarda tutilgan vazifalarni hayotga tatbiq etishni ta’minlaydi.
Shuningdek, Vazirlar Mahkamasi hamda tegishli vazirlik va idoralar rahbarlariga xalqaro shartnoma kuchga kirganidan keyin uning qoidalari bajarilishi ustidan belgilangan tartibda nazoratni ta’minlash vazifasi yuklatildi.
Mazkur bitim O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi iqtisodiy va mintaqaviy hamkorlikni yanada mustahkamlash, yangi investitsiya loyihalarini amalga oshirish hamda hududlarni barqaror rivojlantirishga xizmat qiladi.
Keyingi haftada ham dollar tushadi
Source link
Iqtisodiyot
Yaqin Sharqdagi urushning «soyadagi g‘olibi». Rossiya neftdan kuniga yuz millionlab dollar qo‘shimcha daromad olyapti
Sanksiyalar fonida Rossiyaning neft eksporti oxirgi 4 yillikdagi eng past darajaga tushib ketgandi. Yaqin Sharqda boshlangan urush fonida rasmiy Moskva daromadlari sezilarli darajada ko‘paya boshladi. Harbiy harakatlarning dastlabki 12 kunida mamlakat budjetiga kuniga 110–160 million dollar, jami 1,3–1,9 milliard dollar qo‘shimcha daromad kelib tushgan. Hozirda Rossiya nefti so‘nggi uch oydagi o‘rtacha narxiga nisbatan barreliga 20–30 dollar qimmatroq sotilyapti, sanksiyalari ham qisman yumshatilgan.
Rossiya neft savdosidan kuniga 150 mln dollargacha qo‘shimcha budjet daromadi olyapti. Bu esa Yaqin Sharqdagi urushdan eng katta foyda ko‘rayotgan aynan Moskva ekanini ko‘rsatadi, deya yozadi Financial Times.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozining amalda yopilib qolishi natijasida Hindiston va Xitoyda Rossiya neftiga talab oshdi. Natijada Moskva neft eksportidan soliqlar orqali 1,3–1,9 milliard dollar atrofida qo‘shimcha daromad olgan deb hisoblanyapti. Shu bilan birga AQSh ayrim sanksiyalarni yumshatdi va Hindistonga Rossiya neftini sotib olmaslik bo‘yicha bosimni kamaytirdi. Bu esa ko‘plab tankerlarning Hind okeani tomon yo‘l olishiga sabab bo‘lyapti.
Financial Times’ning sanoat va tahlilchilar baholariga asoslangan ma’lumotlariga ko‘ra, mart oyining oxirigacha Rossiya hukumati 3,3–4,9 milliard dollar qo‘shimcha daromad olishi mumkin. Bu hisob-kitoblar rasmiy Moskvaning Urals markali neft narxi oy davomida o‘rtacha 70–80 dollar atrofida bo‘ladi degan prognozlarga asoslangan. Avvalgi ikki oyda esa bu ko‘rsatkich o‘rtacha 52 dollar atrofida edi.
Bu Kreml uchun vaziyat keskin o‘zgarishini anglatadi. Chunki Eron bilan urush boshlanishidan oldin Rossiya neft narxlarining pasayishi va Vashington bosimi tufayli Hindiston bilan savdosining katta qismini yo‘qotib, qiyinchiliklarga duch kelayotgandi.
Xalqaro energetika agentligi (IEA) payshanba kuni e’lon qilgan hisobotga ko‘ra, fevral oyida Rossiyaning neft va neft mahsulotlari eksporti 11,4 foizga kamayib, kuniga 6,6 million barrelga tushib ketgan. Bu ko‘rsatkich 2022 yilda Ukraina urushi boshlanganidan beri qayd etilgan eng past daraja hisoblanadi.
«Neft narxining qimmatlashishi Yaqin Sharqdagi mojaro qancha davom etishiga bog‘liq. Hozirgi yuqori narxlar Rossiyaga birinchi chorakda budjet ko‘rsatkichlarini bajarish va hatto biroz mablag‘ jamg‘arishni boshlashga yordam beradi», deydi Kiyev Iqtisodiyot maktabining energetika va iqlim tadqiqotlari bo‘limi rahbari Boris Dodonov.
Sanksiyalarni yumshatish haqidagi signallar
Yaqin Sharqdagi harbiy harakatlar Rossiyaga energetika bozorlarida o‘z ta’sirini kuchaytirish imkonini ham beryapti. Chunki Fors ko‘rfazi davlatlari hozircha o‘z mahsulotlarini eksport qila olmayapti. Moskva esa ushbu vaziyatdan foydalanishga harakat qilyapti. Vladimir Putin dushanba kuni energetika bozorlarida «yangi narx realligi» shakllanayotganini aytib, Yevropaga energiya eksportini qayta tiklash g‘oyasini ham ilgari surdi.
Bir necha soat o‘tib Kreml Putin bilan Tramp o‘rtasida «juda samarali suhbat» bo‘lib o‘tganini ma’lum qildi. Keyinroq Amerika prezidenti narxlarni pasaytirish maqsadida ayrim noma’lum davlatlarga nisbatan «sanksiyalarni olib tashlash imkoniyati» haqida ham gapirdi.
Mazkur vaziyat AQSh ittifoqchilarini xavotirga soldi. Yirik energetika kompaniyasi o‘tkazgan tadqiqotga ko‘ra, agar Yaqin Sharqdan yetkazib berishdagi uzilishlar davom etsa, Yevropa hukumatlari Rossiyaning suyultirilgan tabiiy gaziga qo‘yiladigan taqiqni kechiktirish bosimi ostida qolishi mumkin. Bu esa Moskva izolyatsiyasiga qaratilgan ko‘p yillik sa’y-harakatlarni bekor qilishi ehtimoli bor.
Kpler kompaniyasining suvdagi transport vositalari harakatini kuzatish bo‘limi ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiya neftining katta qismi dengizda tashilyapti va tankerlarning aksariyati Hind okeani orqali Hindiston portlari tomon harakatlanyapti. 11 fevral holatiga Hindistonning Rossiyadan neft importi kuniga 1,5 million barrelga yetgan. Bu o‘tgan oy boshiga nisbatan 50 foizga ko‘p.
«Agar hozirgi yuk tashish jadvali va bozor harakatlari davom etsa, bu oy Hindistonga Rossiya neftining kelishi kuniga qariyb 2 million barrelga yetishi mumkin», deydi Kpler tahlilchisi Sumit Ritolia.
Rossiyaning daromadi keskin oshdi
Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi uzilishlar global neft va gaz bozorlarida jiddiy beqarorlik keltirib chiqardi. Energiya va toza havo tadqiqot markazi tahlilchisi Vaibhav Raghunandanning ta’kidlashicha, oy davomida bozordan 60 million tonna neft va 7 million tonna suyultirilgan gaz chiqib ketishi xavfi bor.
Yaqin Sharqdan keladigan yo‘qotishlarni qoplash uchun Hindiston va Xitoy Rossiyadan importni keskin oshirdi. Xususan, urush boshlanganidan bir hafta o‘tib, bu ikki davlatning Rossiyadan amalga oshirgan importi fevraldagi o‘rtacha kunlik ko‘rsatkichiga nisbatan 22 foizga ko‘paygan.
«Agar inqiroz uzoq davom etsa, Hindiston va Xitoy Rossiya nefti uchun o‘zaro raqobat qila boshlaydi», deydi Berlin shahridagi Carnegie Russia Eurasia Center tadqiqotchisi Sergey Vakulenko.
Shu bilan birga, Kpler ma’lumotlariga ko‘ra, dengizdagi tankerlar ichida qolib ketgan Rossiya nefti hajmi Yaqin Sharqda urush boshlanganidan keyin 11 million barrelga kamayib, 125 million barrelgacha qisqargan.
Hozirda Rossiya nefti so‘nggi uch oydagi o‘rtacha narxiga nisbatan barreliga 20–30 dollar qimmatroq sotilmoqda. Vakulenko hisob-kitobiga ko‘ra, neftning o‘rtacha oylik narxi har barrel uchun 10 dollarga oshsa, Rossiya eksportchilari qo‘shimcha 2,8 milliard dollar daromad oladi. Shundan 1,63 milliard dollar davlatga soliq sifatida tushadi. Taxminiy hisob-kitoblarga ko‘ra, bu kuniga 54 million dollar qo‘shimcha budjet daromadi degani. Umuman olganda, urushning dastlabki 12 kunida Rossiya budjeti kuniga 110–160 million dollar, jami 1,3–1,9 milliard dollar qo‘shimcha daromad olgan bo‘lishi mumkin. Agar shu sur’atda davom etsa, bir oy davomida Rossiya davlat budjetiga 3,3–5 milliard dollar rejadan tashqari mablag‘ tushadi. Shunday bo‘lsa-da yil boshidagi energiya daromadlaridagi pasayishni qoplash uchun hozirgi bozor sharoiti yana bir necha oy davom etishi kerak bo‘ladi.
Ma’lumot uchun, 2026 yilning dastlabki ikki oyida energetika daromadlari (asosan neft qazib olish solig‘i hisobiga) o‘tgan yilga nisbatan qariyb 50 foizga kamaydi. Natijada Rossiya budjet taqchilligi butun yil uchun rejalashtirilgan ko‘rsatkichning 90 foizidan oshib ketdi.
Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, 2022 yildan beri ilk bor sanksiya bosimi Rossiya budjetiga jiddiy zarba bera boshlagandi va hukumat joriy yilgi xarajatlarni kamida 10 foizga qisqartirish imkoniyatini ko‘rib chiqqan. Ammo, ayni paytda Rossiya hukumatidagi amaldorlar vaziyatdan chiqib ketish mumkinligiga ishonyapti.
Tahlilchilarga ko‘ra, agar inqiroz uzoq davom etsa, Rossiya neft ishlab chiqarishni oshirish imkoniyatiga ham ega. Hozir mamlakat ishlab chiqarishni OPEC+ kvotasidan kuniga 300 ming barrel kam darajada ushlab turibdi.
«Bizning fikrimizcha, Rossiya qisqa muddat ichida ishlab chiqarishni kuniga kamida 400 ming barrelga oshirish imkoniyatiga ega, ammo bu hajmni bozorga chiqarish uchun bir necha oy vaqt kerak bo‘lishi mumkin», deydi Emerging Markets Oil and Gas Consulting Partners asoschisi Ronald Smit.
«Neftchi» o‘z tarixidagi ilk g‘alabaga erishdi
«Qarshi tajribasi» — endi aholi murojaatlari bilan qanday tartibda ishlanadi?
Xalq qabulxonalari faoliyati yanada kuchaytiriladi
-
Jamiyat4 days agoNogironlar uchun onlayn platforma tenderida shubhali holatlar aniqlandi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev fuqarolardan murojaatlar ko‘payib borayotgan bir paytda militsiya xodimlarining qo‘pol xatti-harakatlarini tanqid qildi
-
Jamiyat5 days agoRulda kamar taqmagan Sardor Mamadaliyev jarimaga tortildi
-
Siyosat4 days agoIkki nafar O‘zbekiston fuqarosi firibgarlik va o‘g‘irlik hodisasidan so‘ng Bahrayn va AQShdan qaytib keldi
-
Dunyodan3 days ago
AQSh, Isroil va Eron o’rtasidagi urush qurbonlari soni 2000 nafarga yetdi.
-
Sport5 days agoAvstraliyadan boshpana so‘ragan eronlik futbolchilardan biri fikrini o‘zgartirdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
13-mart kuni ham dollar kursi pastlaydi
-
Jamiyat2 days ago
Raqamli texnologiyalar vazirining birinchi o‘rinbosari Olimjon Umarov lavozimidan ozod etildi