Toshkentdagi Bo‘rijar kanali yoqasida mikro GESlar qurila boshlaganiga bir yildan oshdi. Ikki oyda qurib bitkazilishi aytilgan loyiha hamon ishga tushmagan. Energetika vazirligiga ko‘ra, birinchi stansiya “yaqin vaqt ichida” foydalanishga topshiriladi, ikkinchisining qurilishi esa hali boshlanmagan. “Texnopark” bu loyihani tok ishlab chiqarish uchun emas, mikro GESlarni mahalliylashtirish maqsadida boshlagan.

Kun.uz’ga Toshkent shahri Bo‘rijar kanalida davlat mablag‘lari hisobidan qurilgan mikro GES ishlamay yotgani haqida murojaat kelib tushdi.

Bu mikro GES qurilishi boshlanganiga bir yildan oshgan bo‘lsa ham, haligacha foydalanishga topshirilmagan va elektr energiyasi ishlab chiqarmayapti.

Loyiha menejeri Ulug‘bek Yoqubov 2025 yil iyun oyi boshida “O‘zbekiston-24” telekanaliga bergan intervyusida Bo‘rijar kanali yoqasiga 57 kW, Bo‘zsuv kanali yoqasiga 105 kW quvvatli mikro GESlar o‘rnatilayotganini aytgan.

“Jami 162 kWli elektr stansiyalarimiz yiliga 1 mln kWhdan ortiq elektr energiyasi ishlab chiqariladi. Bo‘rijar kanalida 57 kWli mikro GESlar [qurilishi]ni yakunlashimiz uchun 2 oy talab qilinadi”, – degan Yoqubov.

Vazirlik: Birinchi stansiya “yaqin vaqt ichida” foydalanishga topshiriladi

Mazkur loyiha – respublika bo‘ylab umumiy quvvati 164 MW bo‘lgan 3 mingga yaqin mikro GESlar qurish dasturining bir qismi. Bu dasturga ko‘ra, davlat va xususiy sektor tomonidan yuzlab istiqbolli nuqtalarda mikro GESlar quriladi. Davlat qurgan stansiyalar foydalanishga topshirilganidan keyin “tayyor biznes” shaklida xususiy sektorga sotiladi.

Energetika vazirligining Kun.uz’ga ma’lum qilishicha, Toshkentdagi Bo‘rijar kanalida 35 va 22 kW quvvatli ikkita mikro GES (ikkisining umumiy quvvati yuqorida aytilganidek 57 kW) qurilishi ko‘zda tutilgan. Shundan:

35 kWli birinchi stansiya qurilishi yakunlangan va hozirda test rejimida ishlamoqda. Stansiya yaqin vaqt ichida foydalanishga topshiriladi.
22 kWli ikkinchi stansiya uchun esa uskunalar xarid qilingan va qurilish ishlari boshlanish arafasida.

Vazirlikka ko‘ra, Toshkent shahridagi Bo‘zsuv va Bo‘rijar kanallarida jami beshta mikro GES qurilishi rejalashtirilgan. Turkiya, Xitoy va boshqa xorijiy ishlab chiqaruvchilarning texnologiyalari asosidagi 15, 22, 35 va 75 kW quvvatli mini stansiyalar shular jumlasidan.

Bo‘rijardagi GESlarni kim quryapti?

Prezident farmoniga asosan, quvvati 5 MWgacha bo‘lgan mikro GES loyihalarini onlayn auksion orqali aniqlanadigan xususiy investorlar amalga oshirishi kerak. Davlat esa ulardan elektr energiyasini kafolatli sotib olish majburiyatini oladi, shu bois elektron auksionda eng past tarifni taklif bergan qilgan investor g‘olib bo‘ladi.

Ammo Bo‘rijar kanalidagi ikkita GES bo‘yicha auksion o‘tkazilmagan. Bu loyihani Toshkent shahar hokimligiga qarashli “Texnopark” MChJ amalga oshirmoqda.

Energetika vazirligiga ko‘ra, Bo‘zsuv va Bo‘rijar kanallari bo‘yidagi beshta yer uchastkasi poytaxt hokimining 2025 yil 14 oktyabrdagi qarori bilan Energetika vazirligiga doimiy foydalanish huquqi asosida ajratilgan. Keyinchalik bu yer maydonlari bo‘yicha vazirlik va “Texnopark” MChJ o‘rtasida uzoq muddatli ijara shartnomalari tuzilgan.

“Maqsad – energiya ishlab chiqarish emas, texnologiyani mahalliylashtirish”

Kun.uz so‘roviga javoban “Texnopark” MChJning ma’lum qilishicha, loyiha elektr energiyasi ishlab chiqarishdan ko‘ra ko‘proq mikro GES texnologiyalarini sinovdan o‘tkazish va mahalliylashtirishga qaratilgan.

Kompaniya izohiga ko‘ra, buning uchun Turkiya, Chexiya va Xitoy tajribasi o‘rganilgan. Hozirda Cross-Flow, Arximed turbinalari va boshqa texnologiyalar mahalliy sharoitlarda sinovdan o‘tkazilmoqda.

“Texnopark”ning ta’kidlashicha, Toshkentdagi kanallarda mikro GESlarni tashkil etishdan asosiy maqsad – elektr energiyasi ishlab chiqarib sotish emas, balki O‘zbekistonning turli suv oqimlari uchun eng maqbul texnologiyalarni aniqlash va keyinchalik ushbu uskunalar ishlab chiqarilishini mahalliylashtirishdan iborat.

Kompaniya loyihaning birinchi bosqichi qiymati 6 mlrd so‘mni tashkil etishi va barcha xarajatlarni o‘z mablag‘lari hisobidan moliyalashtirayotganini ma’lum qildi.

Qo‘shimcha qilinishicha, uskunalar sinovi yakunlangach, qurilgan mikro GES majmualari prezident farmonida nazarda tutilgan tartibda “tayyor biznes” shaklida auksion orqali tadbirkorlarga taklif etilishi reja qilingan.

Source link

Jismoniy shaxslar yiliga 10 ming dollargacha, yuridik shaxslar esa yiliga 200 ming dollargacha mablag‘ni alohida ruxsat olmasdan investitsiya maqsadida xorijga jo‘natishiga yo‘l ochilmoqda. Markaziy bankning tegishli qarori 2026 yil 17 sentabrdan kuchga kiradi.

Nyu York fond birjasi / Foto: REUTERS / Brendan McDermid / File photo

O‘zbekistonda kapital harakati bilan bog‘liq ayrim valuta operatsiyalarini amalga oshirish tartibi soddalashtirildi.

Markaziy bank boshqaruvining 2 iyun kuni qabul qilinib, 15 iyunda ro‘yxatdan o‘tkazilgan qaroriga asosan, 2026 yil 17 sentabrdan boshlab O‘zbekiston rezidentlari ayrim holatlarda xorijga investitsiya maqsadida pul chiqarish uchun oldindan alohida ruxsat olishi talab etilmaydi.

Xususan, jismoniy shaxslar bir kalendar yil davomida 10 000 AQSh dollari ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada chet elda investitsiya faoliyatini amalga oshirishi, ya’ni chet eldagi korxonalarning ustav kapitalini shakllantirish yoki ulushli ishtirok etishi (kompaniya aksiyasini sotib olishi) mumkin.

Bunda, jismoniy shaxslar tomonidan chet eldagi brokerlik yoki investitsiya hisobvaraqlarini to‘ldirish uchun pul mablag‘larini o‘tkazish 18.12.2025 yildagi PF-254-son prezident farmoniga muvofiq faqat tegishli litsenziyaga ega investitsiya vositachilari ishtirokida amalga oshiriladi.

Bundan tashqari, bir kalendar yil davomida davlat ulushi mavjud korxonalar va ularning shu’ba tashkilotlari 100 000 AQSh dollari, davlat ulushi mavjud bo‘lmagan korxonalar esa 200 000 AQSh dollari ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada chet elda investitsiya faoliyatini amalga oshirishiga ham ruxsat etilmoqda. Gap – chet eldagi korxonalarning ustav kapitalini shakllantirish yoki ulushli ishtirok etish, chet elda filiallar, vakolatxonalar va savdo uylari faoliyatini tashkil etish haqida ketmoqda.

Shuningdek, bir kalendar yil davomida davlat ulushi mavjud korxonalar va ularning shu’ba tashkilotlari 50 000 AQSh dollari, davlat ulushi mavjud bo‘lmagan korxonalar esa 100 000 AQSh dollari ekvivalentidan yuqori bo‘lmagan summada chet eldagi o‘z filiallari va vakolatxonalarini aylanma mablag‘lar bilan to‘ldirish huquqiga ega bo‘ladi.

Rezidentlar chet eldagi investitsiya faoliyati bo‘yicha ma’lumotlarni har chorakda xizmat ko‘rsatuvchi bankka taqdim etishi lozim. Rezidentlar tomonidan chet eldagi investitsiya faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar belgilangan tartib va muddatlarda taqdim etilmagan taqdirda, ularning ushbu turdagi keyingi operatsiyalari to‘xtatib turiladi.

Source link

Xalqaro valuta jamg‘armasi O‘zbekiston hukumatiga bir qator muhim tavsiya va xulosalar berdi. Qayd etilishicha, prognozlar bo‘yicha noaniqliklar hanuz yuqori darajada saqlanib qolmoqda. Asosiy xatarlar global iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi bilan bog‘liq bo‘lib, geosiyosiy keskinlikning kuchayishi tashqi talabning qisqarishiga, eksport narxlarining pasayishiga va xalqaro moliya bozorlaridagi sharoitlarning qattiqlashishiga olib kelishi mumkin.

Xalqaro valuta jamg‘armasi (XVJ) O‘zbekistonni ichki talabning yuqoriligicha saqlanib qolayotgani, ijobiy ishlab chiqarish tafovuti, shuningdek Yaqin Sharqdagi urush bilan bog‘liq ehtimoliy inflyatsion bosimni hisobga olgan holda, pul-kredit siyosatining yetarlicha qat’iy yo‘nalishini saqlab qolishga chaqirdi. Bu haqda XVJ va O‘zbekiston o‘rtasidagi 2026 yilgi maslahatlashuvlar yakunlangani yuzasidan tashkilot e’lon qilgan bayonotda keltirib o‘tilgan.

2025 yilda konsolidatsiyalashgan budjet taqchilligi iqtisodiy faollikning yuqori bo‘lishi hamda oltin narxlarining qimmatligi hisobiga 2,1 foizgacha qisqardi. Oltin narxlarining yuqori bo‘lishi, pul o‘tkazmalari o‘sishining saqlanib qolishi va oltinsiz eksportning oshishi joriy operatsiyalar hisobi taqchilligini ham YaIMga nisbatan 3,9 foizgacha kamaytirishga yordam bergan. Shuningdek, xalqaro zaxiralar ham yetarli darajada saqlanib qolyapti. 

«Asosiy iqtisodiy prognoz ijobiyligicha qolmoqda. Hozircha Yaqin Sharqdagi urush bilan bog‘liq ikkilamchi ta’sirlar cheklangan darajada kuzatilmoqda. XVJ prognoziga ko‘ra, real YaIM 2026 yilda taxminan 6,8 foizga, 2027 yilda esa 6 foizga o‘sadi. Bunga xususiy iste’molning yuqori darajada qolishi, investitsiyalar hajmining ko‘payishi va tarkibiy islohotlarning izchil davom etishi yordam beradi. Prognozlarga ko‘ra, oltin narxlarining yuqori bo‘lishi hisobiga 2026 yilda joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi YaIMga nisbatan 3,2 foizgacha qisqaradi. Xalqaro zaxiralar ham qulay darajada saqlanib qoladi va 2026 yil oxiriga kelib 12 oylik import hajmini qoplash imkonini beradi. 

Prognozlar bo‘yicha noaniqliklar hanuz yuqori darajada saqlanib qolmoqda. Asosiy xatarlar global iqtisodiy vaziyatning yomonlashuvi bilan bog‘liq bo‘lib, geosiyosiy keskinlikning kuchayishi tashqi talabning qisqarishiga, eksport narxlarining pasayishiga va xalqaro moliya bozorlaridagi sharoitlarning qattiqlashishiga olib kelishi mumkin. Ichki xatarlar qatoriga budjet xarajatlarining iqtisodiy siklga mos ravishda ortib ketishi, maqsadli va imtiyozli kreditlash amaliyotining davom etishi hamda tarkibiy muammolarni bartaraf etishdagi kechikishlar kiradi. Bundan tashqari, tarkibiy islohotlar kutilganidan tezroq amalga oshirilsa, iqtisodiy o‘sish prognoz qilingan darajadan ham yuqori bo‘lishi mumkin», deyiladi XVJ hisobotida.

Xalqaro ekspertlarning ta’kidlashicha, mavjud sharoitlarda ehtiyotkor iqtisodiy siyosat yuritish, shu bilan birga, barqaror va inklyuziv iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun taklif tomonidagi islohotlarni davom ettirish muhim.

Fiskal siyosat

Fiskal siyosatda asosiy e’tibor iqtisodiyotning qizib ketishi xavfini kamaytirish va moliyaviy zaxiralarni tiklashga qaratilishi lozim. 2026 yilda, ayniqsa, budjet daromadlari rejalashtirilganidan yuqori bo‘lishi ehtimoli mavjud ekanini hisobga olib, talab bosimini kuchaytirishga yo‘l qo‘ymaslik zarur. Yil davomida xarajatlarni oshirishni cheklash inflatsiyani pasaytirishga va iqtisodiy siyosatga bo‘lgan ishonchni mustahkamlashga xizmat qiladi.

«Kelgusida foydali qazilmalar sektoridan olinadigan daromadlar tebranishining budjet xarajatlariga ta’sirini samaraliroq cheklaydigan fiskal tizimni takomillashtirish makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga yordam beradi. Qo‘shimcha operatsion mo‘ljalni joriy etish (masalan, foydali qazilmalardan olinadigan daromadlarni hisobga olmagan holdagi birlamchi budjet taqchilligining maksimal chegarasini belgilash) iqtisodiy siklga bog‘liq xarajatlarning ortib ketishini kamaytirib, zarur hollarda moslashuvchan choralar ko‘rish imkonini saqlab qoladi», deyiladi bayonotda.

Shuningdek, ayrim aksiz soliqlarini oshirish, imtiyozlar va soliq ta’tillarini qisqartirish, shuningdek, soliq va bojxona ma’murchiligini kuchaytirish so‘nggi yillarda kuzatilayotgan soliq tushumlarining YaIMga nisbatan ulushi pasayishini to‘xtatishga yordam beradi.

Pul-kredit siyosati

Pul-kredit siyosati Markaziy bankning inflatsiya bo‘yicha maqsadli ko‘rsatkichiga erishishga qat’iy yo‘naltirilgan bo‘lishi kerak. Ichki talabning yuqori darajada saqlanib qolayotgani, iqtisodiyotda ijobiy ishlab chiqarish tafovuti mavjud bo‘lishi ehtimoli hamda Yaqin Sharqdagi urush bilan bog‘liq inflyatsion bosimlar xavfini hisobga olib, yetarlicha qat’iy pul-kredit siyosatini saqlab turish maqsadga muvofiqdir. Shu bilan birga, inflatsiyaning pasayish sur’atlari sekinlashgan taqdirda siyosatni yanada qat’iylashtirishga tayyor turish zarur.

Valuta kursi moslashuvchanligining erishilgan darajasini saqlab qolish iqtisodiy zarbalarni yumshatish, xalqaro zaxiralarni himoya qilish va inflatsiyani targetlash tizimining samarali ishlashi uchun muhim ahamiyatga ega. Valuta bozorlarini rivojlantirish, likvidlikni boshqarishni kuchaytirish va maqsadli hamda imtiyozli kreditlashdan bosqichma-bosqich voz kechish pul-kredit siyosatining iqtisodiyotga ta’sir mexanizmini yanada kuchaytiradi.

«Davlat banklarini restrukturizatsiya qilish va xususiylashtirishni jadallashtirish, aktivlar sifatini yaxshilash hamda Markaziy bank mustaqilligini ta’minlash resurslarni samaraliroq taqsimlash va fiskal xatarlarni kamaytirish uchun muhim ahamiyatga ega. Moliyaviy inklyuziya bo‘yicha tashabbuslar maqsadli va imtiyozli kreditlashga yoki ma’muriy tartibga solish choralariga emas, balki raqobat, shaffoflik va xatarlarni to‘g‘ri boshqarish tamoyillariga asoslanishi kerak. Aks holda, bunday choralar moliya institutlari balanslarini zaiflashtirishi mumkin», deyiladi XVJ bayonotida.

Davlatning iqtisodiyotdagi rolini qisqartirish va bozor institutlarini mustahkamlash mehnat unumdorligi hamda xususiy sektorning o‘sish salohiyatini oshirishning asosiy omillari bo‘lib qolyapti. Davlat korxonalarini isloh qilishni davom ettirish — imkon qadar ularni xususiylashtirish va davlat mulki saqlanib qolgan hollarda korporativ boshqaruvni kuchaytirish — barcha bozor ishtirokchilari uchun teng sharoit yaratishga va xususiy investitsiyalarni jalb etishga yordam beradi.

Source link

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Toshkent xalqaro investitsiya forumi tadbirlarida ishtirok etish uchun mamlakatimizga kelgan Yangi taraqqiyot banki prezidenti Dilma Rusef bilan uchrashuv o‘tkazdi.

Mazkur xalqaro moliya instituti bilan hamkorlikni, birinchi navbatda, avvalgi uchrashuvlar davomida erishilgan oliy darajadagi kelishuvlarni amalga oshirish doirasida yanada rivojlantirish masalalari diqqat markazida bo‘ldi.

Dilma Rusef O‘zbekistondagi islohotlarni yuksak baholab, mamlakatimiz ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlarini kelgusida ham qo‘llab-quvvatlashga tayyor ekanini bildirdi.

O‘zbekiston Yangi taraqqiyot bankiga a’zo davlatlar safiga qo‘shilgani mamnuniyat bilan qayd etildi. Energetika, suv xo‘jaligi, transport va muhandislik infratuzilmasi bo‘yicha hamda xususiy sektor va ijtimoiy sohani qo‘llab-quvvatlash borasida bank ekspertlari ishtirokida o‘rta muddatli qo‘shma loyihalar portfelini shakllantirishga kelishib olindi. Yangi taraqqiyot bankining mintaqaviy ahamiyatga ega yirik transport-logistika loyihalarini amalga oshirishda ishtirok etishi muhimligi ta’kidlandi.

Bankning yurtimizda ekologik transformatsiya bo‘yicha amalga oshirilayotgan dasturlar va loyihalardagi ishtirokiga alohida e’tibor qaratildi.

Kelgusida O‘zbekistonda Yangi taraqqiyot bankining yirik tadbirlarini o‘tkazish rejalari ham ko‘rib chiqildi.

Source link

Soliq qarzi 100 mln so‘mdan yuqori qurilish kompaniyalarining umumiy qarzi 2,5 trln so‘mga yetdi. Shundan 618,6 mlrd so‘mi 10 ta kompaniya hisobiga to‘g‘ri keladi.

2026 yil 1 iyun holatiga soliq qarzi 100 mln so‘mdan yuqori qurilish korxonalari soni 1964 tani tashkil etyapti, deya xabar berdi Soliq qo‘mitasi.

Ularning umumiy qarzdorligi 2,5 trln so‘mga yetgan. Shundan 618,6 mlrd so‘mi, ya’ni 24,1 foiz soliq qarzi eng yirik bo‘lgan 10 ta korxona hisobiga to‘g‘ri keladi:

“AZIYA INVEST FAVORITI” MChJ – 140,2 mlrd so‘m;

“TASH CONSTRUCTIONS HOUSE” MChJ – 102,4 mlrd so‘m;

“OQBULOQ OBOD GUZARI” MChJ – 92 mlrd so‘m;

“TAMIRLASH QURISH SERVIS” MChJ – 76,7 mlrd so‘m;

“AGRO ASIA TRADE SERVIS” MChJ – 39,8 mlrd so‘m;

“GRAND ROAD TASHKENT” MChJ QK – 38,2 mlrd so‘m;

“USTA OBID BREND” MChJ – 37,9 mlrd so‘m;

“OLTIN BALIQ” MChJ – 33,2 mlrd so‘m;

“NATIONAL ROAD INVEST” MChJ – 29,4 mlrd so‘m;

“DSK BINOKOR” MChJ – 28,8 mlrd so‘m.

Hududlar kesimida korxonalarning soliq qarzdorligi ko‘rsatkichi Toshkent shahrida 817,4 mlrd so‘mni, Andijon viloyatida 329,1 mlrd so‘mni, Toshkent viloyatida 304,5 mlrd so‘mni tashkil etgan.

Source link