15-iyun dunyoning eng boy odamlari uchun ajoyib kun edi. Nyu-Yorkdagi savdolar yakuniga ko’ra, dunyoning 500 ta eng boy odami boyligiga 336 milliard dollar qo’shildi, deb xabar beradi Bloomberg.

Bu tarixdagi eng katta kunlik o’sishdir.

Top 500 kishining umumiy boyligi 13,3 trillion dollarni tashkil etib, rekord darajaga yetdi.

Dunyoning birinchi milliarderi Ilon Mask boshqa milliarderlardan ancha oldinda, uning boyligi 10 foizdan oshib, 1,27 trillion dollarga yetdi.

Dushanba kuni AQSh va Eron Hormuz bo’g’ozida yuk tashishni qayta boshlash bo’yicha taxminiy kelishuvga erishganidan so’ng bozorlar kuchli edi. O’tgan haftada SpaceX o’zining IPO (birinchi ommaviy taklif) bilan sarlavhalarga aylandi. Kuchli ko’rsatkich Dow Jones sanoat o’rtacha ko’rsatkichini eng yuqori darajaga olib chiqdi va Nasdaq 100 va MSCI World Index barcha vaqtlarning eng yuqori ko’rsatkichlari yaqinida yopildi. Chakana savdogarlar aktsiyalarni sotib olishga shoshilishganligi sababli, SpaceX daromadning asosiy omili bo’ldi. Uning bozor qiymati 20 foizga oshdi.

Source link

Xitoy oliy ta’lim tizimi so’nggi yillardagi eng katta islohotni boshdan kechirmoqda. Shu sababli, o’quv dasturlari ro’yxati sun’iy intellekt bilan bog’liq mutaxassisliklar foydasiga sezilarli darajada qayta ko’rib chiqildi.

Southern China Morning Post xabariga ko’ra, 2021 yildan 2025 yilgacha mamlakatda 12 200 ga yaqin bakalavriat dasturlari yopilgan yoki to’xtatilgan.

Chet tillari, gumanitar fanlar, menejment va ijodiy kasblarga oid ko‘plab yo‘nalishlar o‘quv dasturidan chiqarib tashlandi. Bu sohalar avtomatlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyasining faol joriy etilishi tufayli mutaxassislar soni to‘yingan va talab past bo‘lgan sohalar hisoblanadi.

Sun’iy intellekt, robototexnika va ma’lumotlarni tahlil qilish bo’yicha 10 200 ga yaqin yangi dasturlar yopiq sohalar emas, balki ochildi.

Oʻzgartirishlar mamlakatdagi oliy taʼlim dasturlarining 30% dan ortigʻini qamrab oldi.

Mehnat bozoridagi sharoit ham islohotlarga qo’shimcha turtki bo’ldi. Xitoy rasmiylarining aytishicha, yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik 16 foizdan oshib, ta’lim tizimini yanada og‘irlashtirmoqda.

Bo’sh ish o’rni strategik texnologiya sanoatiga yo’naltirilgan yangi mutaxassislik bilan to’ldiriladi. Xususan, ko‘plab universitetlar sun’iy intellektni robototexnika, sanoat va muhandislik majmualariga integratsiyalash bilan bog‘liq dasturlarni allaqachon ishga tushirgan.

Xitoy AQShdan keyin dunyodagi ikkinchi yirik iqtisodiyot bo’lib qolmoqda. 2024 yil oxiriga kelib yalpi ichki mahsulot (YaIM) 18,4 trillion dollarni tashkil etdi. Aholi jon boshiga yalpi ichki mahsulot 13,1 ming dollarga yetdi.

Sun’iy intellekt texnologiyasi tez sur’atlar bilan o’sib borar ekan, Xitoy ijtimoiy hayotning barcha jabhalarini, jumladan, ta’limni AI ishlanmalariga moslashtirmoqda.

Qo’shma Shtatlar sun’iy intellekt kabi sohalarda Xitoy bilan qattiq raqobatda. Al-Jazira tahliliga ko’ra, sun’iy intellekt uchun poygada Vashington ilg’or yarimo’tkazgichlardan foydalanish bo’yicha Pekindan ustun turadi. Ammo AI chiplaridan foydalanadigan yirik ma’lumotlar markazlarini quvvatlantirishda Xitoy aniq ustunlikka ega.

Kuchli raqobat sharoitida Meta, Alphabet, Microsoft va Amazon kabi yirik texnologiya kompaniyalari sun’iy intellektni rivojlantirishga yuzlab milliard dollar sarmoya kiritmoqda.

Microsoft tomonidan olib borilgan tadqiqotlarga ko’ra, generativ sun’iy intellekt axborot, yozish va aloqa kasblaridagi odamlar, jumladan tarjimonlar, tarixchilar, yozuvchilar va muharrirlarning kelajagiga tahdid soladi.

Tahlilchilar, shuningdek, sun’iy intellekt boy va kambag’al davlatlar o’rtasidagi tafovutni kengaytirishi mumkinligidan ogohlantirmoqda.

Source link

AQSh prezidenti Donald Tramp Eron bilan kelishuv doirasida Eron hech qachon yadroviy qurolga ega bo’lmasligi haqida kelishuvga erishilganini ma’lum qildi.

Prezident Tramp ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida bu haqda yozib, yadroviy qurol masalasi AQSh va Eron muzokarachilari oʻrtasidagi kelishuvning asosiy bandlaridan biri ekanini taʼkidladi.

“Eron hech qachon yadro quroliga ega bo’lmaydi. Bu kelishuvning eng muhim qismi”, – dedi AQSh prezidenti.

Prezident Tramp AQSh Eronga 300 milliard dollar to‘lagani haqidagi xabarlarni ham rad etdi. U bu ma’lumotni “demokratlar tomonidan uydirilgan soxta xabarlar” deb atadi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Fransiyadagi G7 sammitida ishtirok etish uchun Jenevaga kelgan prezident Tramp Fransiya prezidenti Emmanuel Makron bilan uchrashuvdan so‘ng jurnalistlarga Eron yadro qurolidan voz kechishga rozi bo‘lganini ma’lum qilgandi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, sobiq prezident Barak Obama davrida imzolangan kelishuv Eron yadro dasturini cheklash uchun yetarli emas.

Prezident Tramp, “Biz prezident Obama imzolagan bitimni bekor qilishimizga sabab, bu Eronning yadroviy qurol yaratishga yoʻl ochgani boʻldi. Bu Qo’shma Shtatlar uchun juda yomon kelishuv edi.”

Source link

Jahon bozorida neft narxi so‘nggi uch oy ichida eng past darajaga tushdi. Bunga AQSh va Eron o‘rtasidagi muvaqqat kelishuv va yaqin orada Hormuz bo‘g‘ozi qayta ochilishi kutilayotgani sabab bo‘lgan.

Oxirgi savdolarda Brent markali neft narxi bir barrel uchun 80 dollardan 78 dollarga tushdi. AQShda WTI xom neft narxi ham tushib ketdi va qariyb 75 dollarga tushdi.

Tahlilchilarning fikricha, Hormuz bo‘g‘ozi orqali neft tashishning qayta tiklanishi energiya resurslari bilan bog‘liq xavotirlarni engillashtirgan. Boʻgʻoz strategik yoʻlak boʻlib, u orqali jahon neft va suyultirilgan gaz savdosining muhim qismi oʻtadi.

AQSh prezidenti Donald Tramp bo‘g‘oz shu hafta oxirigacha to‘liq ochilishi mumkinligini aytdi. Bu xabardan keyin bozorda neft tanqisligi haqidagi xavotirlar pasayib, narxlar pasayishda davom etdi.

Ammo ekspertlarning ta’kidlashicha, vaziyat to‘liq barqarorlashishi uchun vaqt kerak. Sug’urta mukofotlari, yuk tashish xarajatlari va mintaqadagi infratuzilmaga etkazilgan zarar energiya narxiga ta’sir qilishda davom etmoqda.

Shu bois, Hormuz bo‘g‘ozining qayta ochilishi neft bozori uchun muhim ijobiy signal bo‘lsa-da, energetika sohasida to‘liq tiklanish bir necha oy davom etishi mumkin.

Source link

Belarus rahbari Aleksandr Lukashenko Belarus Ukraina uchun tahdid emasligini aytdi. Lukashenko bu so‘zlarni Belarus sha’niga do‘q-po‘pisalarga javoban aytgan, ayni paytda Ukrainaga nisbatan ilgari aytgan so‘zlari uchun uzr so‘raganini aytdi.

“Agar (Ukraina) prezidenti Vladimir Aleksandrovich (Zelenskiy) xafa boʻlgan boʻlsa, soʻzlarim uchun uzr soʻrayman. U urushda boʻlganini hisobga olsak, bunday gaplarni aytmaganimiz maʼqul boʻlardi. Balki bu masalada bunchalik keskin fikr bildirishning hojati yoʻq edi. Ammo boshqa tomondan, odam nima eksa, shuni oʻradi, deb ham tushunish kerak”, dedi Belarus rahbari.

Lukashenko Zelenskiyni “yosh va tajribasiz” deya ta’riflab, Belarus haqida gapirganda, tilidan ehtiyot bo‘lishni ogohlantirgan.

Ukraina hukumati Belarusni Rossiyaning bosqinchilik urushini qo‘llab-quvvatlashda ayblaydi. Xususan, joriy yilning fevral oyida prezident Zelenskiy Lukashenkoga “Ukraina fuqarolarini o‘ldirishga yordam berganlik” uchun sanksiyalar kiritgan edi.

Zelenskiyning fikricha, Lukashenko o‘zining shaxsiy hokimiyatini mustahkamlash va Rossiyaga sanksiyalardan qochish uchun Belarus suverenitetini sotib yubormoqda.

Ukraina tomoniga ko‘ra, 3000 dan ortiq Belarus kompaniyasi Rossiyaga raketa ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar yetkazib beradi. Belarus ham oʻz hududida “Oleshnik” ballistik raketalarini joylashtirgan. 2025 yildan boshlab Belarus kompaniyalari Rossiyaga ushbu qurol uchun zarur bo‘lgan butlovchi qismlarni yetkazib beradi.

Prezident Zelenskiy may oyida Kiyev Rossiya-Belarus yadroviy mashqlari doirasida Ukraina shimoliga qarshi ehtimoliy harbiy tahdidlar tufayli Moskva va Minsk rahbariyatiga qarshi ehtiyot choralarini ko‘rishga tayyorligini ma’lum qilgan edi.

Prezident Zelenskiy aprel oyida Belarus Ukraina bilan chegaraga yo‘l qurayotgani va Ukraina yaqinida artilleriya o‘rnatayotganini aytgan edi.

Ukraina uchuvchisiz tizim qo‘shinlari qo‘mondoni Robert Brobdi ham harbiylar Belarus hududida 500 ta potentsial nishonni aniqlaganini e’lon qildi va prezident Lukashenkoni Minsk Rossiya tomonidan urushga tortilishi oqibatlaridan ogohlantirdi.

Bunga javoban prezident Lukashenko, agar Belarus xavfsizligiga tahdid tug‘ilsa, Ukrainadagi “juda jiddiy nishonlarga” hujum qilish bilan tahdid qildi.

Aytgancha, Belarus muxolifati yetakchisi Svetlana Tixanovskaya Lukashenkoning Zelenskiydan kechirim so‘rashiga munosabat bildirdi va hech qanday bahona bosqinchilik urushida qatnashish aybini yuvib bo‘lmaydi, dedi. Tixanovskaya, shuningdek, Lukashenko uzoq vaqtdan beri Ukrainani Rossiyaga taslim bo‘lishga undaganini ta’kidladi.

Darhaqiqat, Aleksandr Lukashenko bir necha yillardan beri Ukrainani harbiy harakatlarni to‘xtatishga chaqirib keladi.

Source link