Jamiyat
“Kimning qorni og‘rib qolsa, san’atkorga osiladi”
“Qaysi tadbirda o‘tirsam, mening qo‘shig‘im qo‘yiladi. Avval mening mualliflik huquqim uchun pulimni yig‘ib bersin davlatimiz, keyin soliqdan gapirsin”, dedi Yulduz Usmonova.
O‘zbekiston xalq artisti Yulduz Usmonova 12—30 aprel kunlari bo‘lib o‘tadigan yakkaxon konserti oldidan intervyu berdi. U suhbat davomida konsertga tayyorgarlik, yangi dastur haqida gapirib, xonandalarning soliq to‘lashi kerakligi haqidagi qaror loyihasiga o‘z munosabatini bildirdi.
Yulduz Usmonova o‘tgan yilgi konsertida “Men muxlislarni yig‘latmayman, tafakkur qildiraman. Sababi hayot tashvishining o‘zi yetarli”, degan edi. Bu yilgi konsertda xonanda qanday g‘oyani ilgari suradi?
— Tafakkur qilgan odam yig‘lamaydimi? O‘zining qilgan xatosidan yig‘laydi, birovdan o‘pkalab emas. Yig‘i bilan yig‘ining farqi bor-da. Siz bilan men ham ko‘p yolg‘onni, haromni, haqsizlikni ko‘rib, indamay ketyapmiz-ku! Boykotlarni ko‘rib turib, mahsulotlarni indamay sotib olib, yeb, bolalarimizga olib beryapmiz-ku! Vijdon qiynalsa, yig‘laysiz-da, bu oddiy misol. Odamlar qo‘shiqda o‘zini topib olsa, yig‘lashi mumkin. Bunday yig‘iga hech kimning qarshiligi yo‘q. Maqsadimiz ularning yuragini ezish emas.
Bizning paytlarda 80 foiz qo‘shiqlar yig‘latadigan va ma’noli bo‘lardi. Odam shu qo‘shiqlardan yengillik topsa, albatta, yig‘lasin. Yig‘lab-yig‘lab, yuzini yuvib, ko‘ziga yana surmasini surtib, ko‘chaga chiqib, hayot yana davom etayotganini his qiladi. Yig‘latish deganda shuni nazarda tutaman, deydi u.
“Menchalik ishlaydigan odam qolmadi”
— Tapir-tupur, betartib konsertlarga pul to‘lab, kirayotganlar bor. Shuncha kun konsert beryapman, o‘zimning boshimga suv o‘girib yubordim. O‘zimga o‘zim charchama, Usmonova, dedim. Bunchalik ishlaydigan odam qolmadi. G‘am-tashvishsiz o‘rtaga chiqib olib, ashula aytishyapti. Men siqilyapman, har kuni dori ichaman. O‘zimni qanday tinchlantirishni bilmayman. Mendan necha yoshga yetdingiz, deb ko‘p so‘rashadi. Turmush o‘rtog‘im nega siqilasiz, deydi. Qanday qilib siqilmay? Men bolalarim bilan sahnaga chiqyapman, tasavvur qilyapsizmi? Qanday qilib xavotir olmasligim mumkin?
Menimcha, gap kostyumlarda, gaplarda, iddao qilishda, chiroyli yondirilgan chiroqlarda emas. U shundoq ham kerak, qilamiz. Qo‘shiqlar o‘z o‘rnini topsa, Yulduzni Yulduz deb eslashadi. Konsertida zo‘r lazer, chiroq qilgan edi, deb eslashmaydi. Yettidan yetmishgacha eslanyapmanmi, demak, qo‘shiqlar yashayapti. Men qo‘shiqlar yashashi tarafdoriman, deydi Yulduz Usmonova.
O‘zbekistonda 2026 yil 1 sentabrdan boshlab san’atkorlar va boshlovchilar ko‘rsatadigan xizmatlarni “Soliq” ilovasida ro‘yxatga olish hamda “bir xizmat – bir to‘lov” tamoyili asosida soliqqa tortish rejalashtirilmoqda. Mazkur qaror loyihasining e’lon qilinishi shou-biznes vakillari o‘rtasida keng muhokama va e’tirozlarga sabab bo‘lmoqda. O‘zbekiston xalq artisti Yulduz Usmonova bu borada qanday fikrda?
— Rahbarlarimiz eshitsin — prezidentimizga material olib kiradiganlar juda adashadi. Indamay kelayotgandim, endi gapiraman. “Voy, to‘ylarda isrofgarchilik bo‘lyapti, san’atkorlarni qisqartirish kerak”, deyishadi. Agar biz isrofgarchilik bo‘lsak, bizni konsertingizga qo‘ymang. Nima qilib davlat tadbirlariga bizni qo‘yyapsizlar? Qo‘yinglar, san’atkorlarni qirib yuboringlar. Xatmi Qur’on qilib, aqiqa qilib, o‘zingiz o‘tkazavering. Nima bo‘ladi, kim ishlaydi? Eng yomon, eng ishlamaydigan san’atkor ham fonogramma qilish uchun necha pul sarflaydi?
Tug‘ilgan kun, tomosha qilsangiz, fonogramma ayttirib bo‘lsa ham, chaqirasiz-ku. Masalan, men eski-tuskida, yirtiq kiyimda kelsam, yoqamanmi, ayting? U omma ichidagi odam. Kosmetologga borishi shart, yaxshi kiyinib yurishga majbur, chunki u xalqning yuzi. Biz Amerika emasmiz, o‘z urf-odatimiz bor, yirtiq kiyim to‘g‘ri kelmaydi. Lekin bizda birorta qo‘shiq uchun pul to‘lanyaptimi? Har bir bayramda qo‘shiq buyurtma qilayotganda pulini to‘lashga qurbingiz yetadimi? To‘lang, shunda gap bo‘lishi mumkin emas.
Bugungi kunda juda qiyin. Isrofgarchilik bo‘lsa ham, san’atkorlar deyishadi. Senatorlar, deputatlarning hayotiga, ularning qizlari qanday yurganiga qaranglar. Mana, isrofgarchilik qayerda! Biz ishlamayapmizmi? Qachon uxlaganimni kim ko‘rdi? Men yig‘lab yuboraman, kecha ham juda qattiq yig‘ladim. Odam charchab ketadi. Endi soliq. Kim chidaydi, kim ishlaydi, kim yangi qo‘shiq qiladi? O‘ldiringlar san’atni! Gap bo‘lishi mumkin emas. Soliq tugul, litsenziyani ham 10 barobar qilib qo‘yinglar.
To‘ylardan ham soliq oladigan bo‘lishsa, to‘y qilayotgan odam bir san’atkor soliq to‘lashi uchun yana shuncha pul to‘lashi kerak. Hamma ham o‘g‘ri emas, tadbirkorlarning orasida ishlab topayotgani ham bor. Ular pul olishmaydi, ishlab topishadi. Kim pul olsa, soliq qo‘ying. Bu mashina qayerdan kelgani, qizi, o‘g‘lining Angliyada yurganini so‘rasin.
San’atkor emas, ijrochi ko‘p. Kim hozir yangi qo‘shiq aytyapti? Chiqsa, 4-5 ta chiqadi. Qolganlar eski qo‘shiqlarni remiks qilib kuylayapti. Qaysi tadbirda o‘tirsam, mening qo‘shig‘im qo‘yiladi. Avval mening mualliflik huquqim uchun pulimni yig‘ib bersin davlatimiz, keyin soliqdan gapirsin. Necha yillardan buyon qo‘shiqlarim qo‘yiladi. Men hech bo‘lmaganda bir tiyin so‘radimmi? Endi men ham pulimni so‘rayman. Qo‘shiq kuylamayman, deydi xonanda.
O‘zbekiston Ekologik partiyasining Oliy Majlis Qonunchilik palatasidagi fraksiyasi deputatlari «Hayvonlarni shafqatsiz munosabatdan himoya qilish to‘g‘risida»gi qonun loyihasini ishlab chiqildi.
Qayd etilishicha, qonun loyihasi ko‘plab xorijiy mamlakatlarning shu yo‘nalishdagi ijobiy tajribasi asosida ishlab chiqilib, unda faqat jazo masalasi emas, balki muammoning ildiziga ta’sir qiluvchi choralar nazarda tutiladi.
Jumladan:
hayvonlarga nisbatan shafqatsiz munosabat hisoblanadigan xatti-harakatlarni qonun bilan aniq belgilash va ushbu harakatlarni qat’iy taqiqlash;
hayvonlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lish harakatlari uchun jinoiy javobgarlikni qayta ko‘rib chiqish, bunda bazaviy hisoblash miqdorining 200 baravarigacha jarima qo‘llash yoki 1 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish (amaldagi 50 barobargacha va 6 oy ozodlikdan maxrum qilish);
aybdor shasxlarga javobgarlik qo‘llanilishi bilan birga hayvonlarga yetkazilgan jarohatlar uchun aybdor hayvonni sog‘ligini tiklash bilan bog‘liq veterinariya xarajatlarini to‘liq qoplashi shartligini belgilash (hatto bu xarajatlar hayvonning bozor qiymatidan ancha yuqori bo‘lgan holatlarda ham);
hayvonlar bilan jamoat joylarida bo‘lish uchun qulay muhitlarni (Pet-friyendly) tashkil etish, jumladan ko‘zi ojizlarga hamrohlik qiluvchi itlar (it-yo‘lboshlovchilar) va emotsional ko‘makchi hayvonlarni jamoat transportida olib yurishda imtiyoz berishni qonuniy mustahkamlash;
hayvonlar egalarining ularni himoya qilish, veterenariya xizmatlarini ko‘rsatishni tashkil etish, qarovsiz qoldirmaslik kabi majburiyatlarini belgilash, hayvonlarni tashlab ketish holatlariga barham berish;
ta’lim muassalarida va ommaviy axborot vositalarida hayvonlarga g‘amxo‘rlik va ularga mehrli munosabatda bo‘lish madaniyatini shakllantirishga oid tushuntirish va xabardorlikni oshirish ishlarini olib borish hamda shafqatsiz munosabatni va uning targ‘ibotini taqiqlash kabi muhim yo‘nalishlar qamrab olingan.
Ma’lumot uchun, joriy yil 25 mart kuni hayvonlarga shafqatsiz munosabatda bo‘lganlik uchun javobgarlik choralarini kuchaytirishga oid qonun qabul qilingandi. Unga ko‘ra, endilikda hayvonlarga shafqatsiz munosabatda bo‘lgan shaxsga nisbatan BHMning 15 baravaridan 25 baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoqqa olishga sabab bo‘ladi.
Raqobat qo‘mitasi so‘rovi asosida O‘zbekistonda mahalliy poyezdlar kechikkan hollarda yo‘lovchilarga pullik kompensatsiya to‘lash tartibini joriy etilmoqda.
Qo‘mitaga ko‘ra, so‘nggi vaqtlarda poyezdlarning jadvaldan kechikishi bo‘yicha murojaatlar soni ortib borayotgani qayd etilgan. Xususan, 2025-yil davomida Qo‘mitaga ushbu masala yuzasidan 51 ta murojaat kelib tushgan.
Murojaatlarda ayrim yo‘nalishlarda poyezdlar 40 daqiqadan 1 soatgacha kechikib kelayotgani, bu esa yo‘lovchilarning shaxsiy rejalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotgani ta’kidlangan. Shu bilan birga, amaldagi qoidalarda bunday holatlar uchun kompensatsiya mexanizmi mavjud emasligi aniqlangan.
Transport vazirligi tomonidan ishlab chiqilayotgan yangi qoidalarga ko‘ra, poyezd kechikkan taqdirda yo‘lovchilarga aniq miqdorda kompensatsiya to‘lanadi. Jumladan, 15 daqiqadan 30 daqiqagacha kechikkan hollarda chipta qiymatining 15 foizi, 31–60 daqiqada 25 foizi qaytarilishi belgilanmoqda.
Agar kechikish 61 daqiqadan 120 daqiqagacha davom etsa, yo‘lkiraning 50 foizi, 121 daqiqadan ortiq hollarda esa to‘liq — 100 foizi qaytarilishi ko‘zda tutilgan.
Mazkur tartib hozirgacha faqat «Afrosiyob» poyezdlari uchun amal qilgan bo‘lsa, endilikda u barcha mahalliy oddiy va tez yurar poyezdlarga ham tatbiq etilishi rejalashtirilmoqda.
Qayd etilishicha, Raqobat qo‘mitasi, Transport vazirligi va «O‘zbekiston temir yo‘llari» AJ hamkorligida bu yo‘nalishdagi ishlar izchil davom ettiriladi.
Qorong‘i o‘rmondan bir yigit maymunni yetaklab chiqyapti. Yigit o‘ziga ishongan, nigohi kelajakka qaratilgan. U nimanidir boshqarayotgandek. U hayotni o‘z qo‘lida ushlab turganday. Yillar o‘tadi. Bu safar maymun o‘rmonga munkaygan cholni yetaklab borardi. Endi insonning qadamlari ishonchsiz, ko‘zlarda savollar qotib qolgan, javoblar esa yo‘q.
5 daqiqa’ning navbatdagi sonida siz bilan Nazar Eshonqulning “Maymun yetaklagan odam” hikoyasi haqida gaplashamiz. Darvoqe, adabiyot ilmida romanga teng hikoyalar degan ibora tez-tez qo‘llanadi. Aynan shu iborani mazkur hikoyaga tatbiq qilsak o‘rinli bo‘lardi.
Asar voqealari mahallaga yangi ko‘chib kelgan yigitning tilidan hikoya qilinadi. U qo‘shni hovlida yashaydigan keksa rassom bilan tanishadi. Bu tanishuv oddiy qo‘shnichilik emas, balki bir inson umriga kirib borish eshigi edi. Yigit rassomning uyida yillar ketma-ketligida terib qo‘yilgan suratlarni ko‘radi. Ana shu suratlar orqali u qariyaning hayotini o‘qiy boshlaydi.
Ilk suratlarda ishonch va shijoat bor edi. Keyingi suratlarda mavhumlik kuchayib borardi. Oxirgi suratlarda esa umidsizlik hukmron edi. Shuning uchun bu suratlar oddiy san’at asari emas, inson umrining xaritasini eslatardi.
Birinchi va oxirgi suratlar ayniqsa, juda chuqur ma’no kasb etardi. Birinchi suratda yigit maymunni o‘rmondan yetaklab chiqadi. Aynan maymun hikoyaning asosiy kaliti hisoblanadi. Bu yerda maymun oddiy hayvon emas. U insonning ishonganlari, tanlangan yo‘l va e’tiqodi ramzi edi.
Asar voqealari ham aynan shu ramziy harakatga asoslangan. U uch bosqichdan iborat. Birinchi bosqich – yoshlik bosqichi. Bu surat 1921 yilga tegishli. Unda yigit maymunni yetaklab ketyapti. Bu davr yangi hayotga ishonilgan davr. Bu davrda inson o‘zini tarixni o‘zgartiryapman, deb o‘ylagan. Bu davrda inson o‘zini boshqaruvchi, deb hisoblagan. Shuning uchun bu surat iroda va e’tiqod ramziga aylanadi.
Ikkinchi bosqich o‘rta hayot bosqichidir. Bu davr juda mavhum. 1930-50 yillar suratlarida qora rang ko‘payib boradi. Manzaralarda odamlar yo‘qoladi. Qishloqlar bo‘shab qoladi. Tabiat qandaydir juda sovuqlashib ketadi. Bu o‘zgarish tasodif emas. Bu inson ishongan haqiqatlarning yemrilish belgisidir. Ilgari ravshan bo‘lgan yo‘llar endi tushunarsiz edi. Ilgari to‘g‘ri deb qabul qilingan qarorlar endi savol ostida qolgandi. Ana shu bosqichda inson birinchi marta o‘zini so‘roqqa tutadi: men haqiqatan to‘g‘ri yashadimmi?
Uchinchi bosqich qarilik, ya’ni fojiani anglash va tan olish bosqichidir.
Yigit qariyaning eng oxirgi suratini kutayotgandi. Nihoyat, o‘limi oldidan chol suratni chizishga ulguradi.
Oxirgi suratda maymun cholni o‘rmonga yetaklab ketayotgandi. Bu yerda endi inson boshqaruvchi emas, boshqariluvchiga aylangandi. Bu manzara butun asarning xulosasi hisoblanadi. Bu yerda inson o‘z hayoti ustidan nazoratni yo‘qotganini anglaydi.
Maymun – bir vaqtning o‘zida bir nechta ma’noni anglatadi. Kimlardir uni nafs, deb talqin qiladi. Yana kimlardir soxta g‘oyalarga qiyoslaydi. Yana kimlardir tarix sifatida ko‘radi. Bu hikoya shaxsiy emas, butun bir avlod fojiasi haqida, deydi. Yigit – davrni boshqarmoqchi bo‘lgan inson ramzi. Chol esa davr qurboniga aylangan inson, deb talqin qilinadi.
Chol ham oddiy qariya emas. U rassom. U komsomol a’zosi bo‘lgan. U amaldor bo‘lgan. U bir davr ideallariga ishongan avlod vakili bo‘lgan. Uning hayoti ishonchdan boshlangan. Keyin xizmatga aylangan. Keyin hayotiga shubha oralagan, inkor va isyonlar paydo bo‘lgan. Oxirida u yolg‘iz qolgan. Uning “Biz tushunarsiz yashadik”, degan gapi butun bir avlodning xulosasi edi. Bu gap orqali u faqat o‘zini emas, butun bir davrni baholaydi.
Asar oxirida yigitga cholning uyini berishmoqchi bo‘lishadi. Lekin u bu uyni qabul qilmaydi. Vaholanki, yigit boshpanaga ehtiyojmand edi. Ammo negadir uysiz yashab tura qolishni afzal ko‘radi. Nega uyni qabul qilmaganini esa “Maymun yetaklagan odam” o‘zining ichida yashirib turibdi. Siz bu jumboqni asarni to‘liq o‘qib bo‘lganingizdan keyin albatta, topishingizga ishonaman.
Prezident Shavkat Mirziyoyev «Yashil makon» umummilliy loyihasi doirasida ko‘chat ekish tadbirida ishtirok etmoqda.
O‘tgan yilda Xo‘jayli, Yangibozor, G‘ijduvon, Baliqchi va Ohangaron tumanlarida yiliga 5,5 million tup manzarali daraxt ko‘chatlari yetishtirish imkonini beradigan zamonaviy ko‘chatxonalar ishga tushirildi.
Bundan tashqari, cho‘llanishni kamaytirish uchun Xitoy tajribasi asosida joriy yil ilk bor Arnasoy, Qorako‘l, Muborak, Karmana va Nukus tumanlarida 50 gektar maydonda suvsizlikka chidamli galofit bog‘lari yaratildi.
Bu yerda yetishtirilgan galofit urug‘lari kelgusida minglab gektar yerlarda sho‘rlanishni kamaytirib, tuproq unumdorligini oshirishga xizmat qilishi ta’kidlandi.
Umuman, o‘tgan qisqa davrda respublikada yashillik darajasi 8 foizdan 14,2 foizga oshdi.
«Ushbu xayrli ishlarimizga ko‘pni ko‘rgan nuroniylarimiz, shijoatli yoshlarimiz, tashabbuskor biznes vakillari, mehnat jamoalari, yuz minglab yurtdoshlarimiz munosib hissa qo‘shayotgani barchamizni quvontiradi», – dedi Prezident.
Bu yil «Men ham ko‘chat ekaman» tashabbusi doirasida 75 million tupdan ziyod daraxt va buta ko‘chati ekildi.
O‘tgan hafta Prezidentimiz imzolagan yangi farmonga ko‘ra, O‘zbekistonda 2030 yilga qadar umumiy yashillik darajasini 30 foizga, jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil hududlarni 10 kvadrat metrga yetkazish bo‘yicha katta marra olindi.
Buning uchun Surxondaryoda 10 ming gektarda «yashil makon», Sirdaryoda 84 kilometrli «yashil devor» barpo etiladi. Qoraqalpog‘istonda 1 million gektar, Navoiy va Buxoroda 300 ming gektardan, Xorazmda 85 ming gektar cho‘l hududida yangi o‘rmonzorlar yaratiladi.
Shuningdek, viloyat hokimlarining har biri kamida 100 gektar maydonda botanika va dendrologiya bog‘lari, 20 tadan soya-salqin sayr ko‘chalari tashkil qilishga mas’ul bo‘ladi.
Ekologiya va aholi salomatligi eng dolzarb masalaga aylanib borayotgan bir vaqtda hududga mos daraxtni tanlash va ekishda Xalqaro molekulyar allergologiya markazining tavsiyasi ham juda muhim ekani qayd etildi.
Ilgari «Mening bog‘im» dasturi doirasida har bir loyihaga budjetdan 250 million so‘mgacha mablag‘ berilgan bo‘lsa, endi bu miqdor 400 million so‘mdan oshiriladi.
Har bir yashil bog‘ va jamoat parki uchun aholi o‘zi tanlagan, yashash hududlariga yaqin, eng muhimi, suv ta’minoti mavjud joylardan 1 gektargacha yer ajratiladi.
Bu yilgi mavsumdan Qonunchilik palatasining har bir deputatiga ham o‘z okrugida yashil hudud, yashil bog‘ yaratishi uchun 412 million so‘mdan mablag‘ beriladi.
Toshkent shahri va Samarqand viloyatida yer maydonlarini noqonuniy rasmiylashtirib berishni va’da qilgan shaxslar fosh etildi. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirlarda gumonlanuvchilar yirik miqdordagi pul mablag‘larini olgan vaqtida ushlandi.
Foto: Prokuratura departamenti
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Toshkent shahar boshqarmasi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro A.Yu. ushlandi.
U go‘yoki Toshkent viloyati kadastr filialida ishlovchi tanishlari orqali Zangiota tumani Bo‘ston mahallasida joylashgan davlat zaxirasidagi 24 sotix yer maydonini fuqaro Sh.A. nomiga rasmiylashtirib berishni va’da qilgan. Ushbu xizmat evaziga 20 ming AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Shuningdek, Samarqand viloyati Kattaqo‘rg‘on tumanida o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro D.K. ham ushlandi. U o‘ziga tegishli 8 sotix tomorqa yer maydoni hamda temir yo‘l muhofaza hududiga kiruvchi yana 5 sotix yerni fuqaro A.S.ga 39 ming AQSh dollariga sotishga kelishgan. Yer hujjatlarini rasmiylashtirib berishni va’da qilib, oldindan 5 ming dollar bo‘nak olgan vaqtida ushlangan.
Har ikki holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) hamda 28, 211-moddalari (pora berish) bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Hayvonlarga nisbatan shafqatsiz munosabat bo‘lganlarni 1 yilgacha qamash taklif qilinyapti
Busher atom elektr stansiyasi yana zarbaga uchradi. Bu mojaro boshlanganidan beri to‘rtinchi bor.
Sindorov bu safar xitoylik raqibini taslim etdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda qaysi xorijiy davlat IT kompaniyalari ko‘p?
-
Siyosat2 days agoOʻzbekiston yangi qonunchilik tashabbusi bilan yashil hududlarni 30% qamrab olishni maqsad qilgan
-
Dunyodan3 days ago
Isroil Fransiya bilan harbiy hamkorlikni tugatdi
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston Namanganga 5 milliard dollarlik xorijiy sarmoya kiritishni maqsad qilgan, bunda asosiy e’tibor IT va sanoatga qaratilgan
-
Iqtisodiyot5 days ago
Surxondaryoda 940 gektar maydonda issiqxonalar tashkil etiladi
-
Dunyodan5 days ago
AQShning Yaqin Sharqdagi ittifoqchilari urushni davom ettirishga chaqirmoqda
-
Jamiyat3 days agoJurnalist Karim Bahriyev vafot etdi
-
Jamiyat3 days agoChust tumanida korrupsion zanjir fosh etildi