Mahalliy
kesish, sotish, uzr so‘rash va yana kesish
Daraxt ekishni bilmaydigan kattalar
Ikki kun avval ijtimoiy tarmoqlarda bir video tarqaldi. Ekopartiya rahbari Abdushukur Hamzayev maktab o‘quvchilari bilan uchrashuvda: «endi kattalar uchun daraxt ekishni ko‘rsatib beramiz» dedi. Shu payt o‘quvchilardan biri beg‘uborlik bilan so‘radi: «kattalar daraxt ekishni bilmaydimi?».
Partiya rahbari kulib, «ha, kattalar bilishmaydi, shuning uchun daraxtlar qurib ketayapti», dedi. Ammo sersavol bolakay yana qiziqdi: «kattalar maktabga bormaganmi?»
Bu gap, go‘yo hazildek eshitilsa-da, juda og‘riqli haqiqatni ochdi: rostda biz daraxt ekishni emas, daraxt kesishni o‘rgangan jamiyat kattalarimiz.
Toshkentda kuni kecha 174 ta daraxt kesilgani bo‘yicha hamon bahs-munozaralar davom etmoqda. Axir kam emas 174 ta daraxtni ulg‘aytirishning o‘zi bo‘lmagandir. Bir daraxt voyaga yetgunicha kamida 30 yil kerak. Endi ekilgan daraxtlar kattarguncha yana qancha qish, qancha yoz va qancha chang-to‘zon va jaziramada jazzillashimizga to‘g‘ri keladi.
Gazeta.uz nashrining yozishicha, poytaxtimizning Bobur ko‘chasida kesilgan daraxt va butalarning 151 tasi sog‘lom bo‘lgan. Har doimgidek bizda «sallani olib kel, desa kalla oladigan»lar, kasalvand daraxtlarga qo‘shib sog‘lom daraxtlarning 150 dan ziyodini kesib tashlagan. Aslida qanday topshiriq bo‘lgani bizga qorong‘u…
Ekologiya vazirligi zararni 1 milliard 460 million 952 ming so‘m deb hisoblagan. Prezidentning 90-son qarori bilan joriy etilgan moratoriy talablari qo‘pol ravishda buzilgan.
Shahar hokimligi mas’ullar jazolanishini aytdi, lekin shu savol havoda osilib turibdi: «Daraxt kesgan fuqarolar javob beradi», ammo daraxt kesishni buyurganlar kimlar, axir kimdir buyruq bergan-ku yoki har doimgidek «fuqarolar A.B va V.Slar…» degan alfavitli krossvord yechish bilan shug‘ullanamizmi?
Kesish topshirig‘ini kim bergan?
Toshkent shahri hokimligi axborot xizmati rahbari Gulnoza Qosimovaning Gazeta.uz nashriga bergan intervyusiga ko‘ra, hokimlik ushbu daraxtlarni kestirish niyatida bo‘lmagan, faqat ko‘chirish rejasi bor edi. Ammo mas’ul xodimlar topshiriqni noto‘g‘ri tushunib, daraxtlarni kesib tashlagan.
Agar rostdan ham bu sohada o‘z ishini puxta bajara olmaydigan, ming bor uzr, ovsarroq odamlar ishlasa, balki ularni tibbiy tekshiruvdan o‘tkazib ishga olish kerakdir. «Kesish» bilan «ko‘chirish» iborasining farqiga bormaslik uchun topshiriq berilayotganda xodim nima bilan band bo‘lishi kerak?
Qosimova hatto kesish ishlari nega tunda bo‘lganini shunday izohladi: «kechqurun, salqinda ko‘chirilgan daraxtlar yaxshi ildiz oladi».
Xo‘p, maqsad daraxtlarni ko‘chirish (qayerga va nima uchun) ekan, tungi vaqt ko‘chirish uchun tanlangan ekan, nima uchun kesib tashlandi…
Biroq dendrolog, Toshkent davlat agrar universiteti dotsenti Farhod Ubaydullayev buni fojia deb atadi: «Bu archalar virjin turiga mansub bo‘lib, zaharli gazlar, chang va issiqlikka chidamli. Videolarda ular sog‘lom, ko‘m-ko‘k holatda. Kesilgan har bir archa biofabrika edi. Ular shaharning havosini tozalaydi, issiqni qaytaradi».
«Ekologiya bo‘limlarini hokimiyatga berish, bu fojea»
Ekologiya vaziri maslahatchisi Rasul Kusherbayev prezident farmoniga ko‘ra, o‘nga yaqin vazirlik qatorida Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligining ham bo‘linmalari tajriba-sinov tariqasida hokimliklar tuzilmasiga o‘tkazilayotganiga munosabat bildirdi.
«Joylardagi ekologiya bo‘limlari mahalliy hokimiyatlarga berilyapti. Bu «Atrof-muhitni asrash va «yashil iqtisodiyot» yilida ekologiyani o‘ldirish degani. Afsuski, joylarda eng ko‘p moratoriy talablarini buzayotgan idoralarni qarasangiz, bu mahalliy hokimiyatlar hissasi to‘g‘ri keladi… Bundan keyin hokimiyatlarni daraxt kesishdan hech narsa to‘xtatib qolmaydi. Shuning uchun mazkur qarorni qayta ko‘rish kerak deb hisoblayman», deydi u.
R.Kusherbayevning so‘zlariga ko‘ra, rivojlangan mamlakatlarda ekologiya idoralari hukumatga emas, parlament yoki prezidentga bo‘ysunadi, chunki bu manfaatlar to‘qnashuvini oldini oladi. Bizda esa aksincha.
Umuman olganda, daraxtlarning kesilishi uchun javobgar, yashillikka mas’ul idoralar talaygina, lekin shunga qaramay daraxtlarning egasi yo‘qdek va yanayam achinarlisi, aynan yashillikka javobgar, tabiatni asrab-avaylashi kerak bo‘lgan vakolatli tashkilotlarning o‘zi buzg‘unchilikka bosh-qosh bo‘lsa dardingni kimga aytasan. Masalan, obodonlashtirish boshqarmalarining ko‘chalarni tozalashdan tashqari ko‘kalamzorlashtirish bo‘yicha vazifalari ham bor. Nahotki, obodlikka mas’ul korxonalar xodimlarining birortasi «o‘zimiz o‘tirgan shoxga o‘zimiz bolta urayapmiz» deya o‘ylamagan, daraxt «jallodlari»ni to‘xtatishga urinmagan bo‘lsa. Ya’ni shahar hokimligi va tuman obodonlashtirish bo‘limlari rekonstruksiya, yo‘l yoki binolar qurilishida «kesish yoki ko‘chirish» loyihasiga javobgar ekanligini bilmasa?
Aslida, 2019-yilda qabul qilingan qarorga ko‘ra, har bir kesilgan daraxt uchun 5 tasi qayta ekilishi kerak. Bu amalda bajarilyaptimi? Va bu ko‘chatlarni qanchasi ko‘karadi, qanchasi quriydi va havoga sovurilgan qancha mablag‘ budjetga zarar keltiradi?
Hozir poytaxtdagi PM 2.5 havo ifloslanish ko‘rsatkichi 3 baravar (RM 10) me’yordan yuqori. Havo daraxtlar kamayishi evaziga ana shunday ifloslanib boraveradi. Bir daraxt yiliga 20-30 kg changni filtrlasa, demak 174 dona daraxt 3-4 tonna changni filtrlagan bo‘lardi, endi esa aholi tonnalab changni yutishga tayyorgarlik ko‘rishi kerak…
Tadqiqotlarda aytilishicha, shaharda daraxtlar kesilgan hududlarda havo harorati 4-8°C ga oshadi, chang zarralari 30 foizga ko‘payadi, issiqlik orollari tez shakllanadi. Bu nafaqat ekotizim, balki inson sog‘lig‘iga ham tahdiddir, allergiya, astma va stress darajasi oshadi.
Daraxtlarning nafaqat havo tozalashi, balki suv aylanishiga ham ta’sir etishini juda yaxshi bilamiz. Ilmiy hisobotlarga ko‘ra, bitta katta daraxt yiliga 400–1000 litr suvni aylanishga qaytaradi. Daraxtlarning kesilishi shahar mikroklimatidagi namlikning yo‘qolishi, yomg‘ir miqdorining pasayishiga ham ta’sir qiluvchi omil. BMTning «UN-Habitat» hisobotiga ko‘ra, million aholili shaharda har bir odamga kamida 9 m² yashil maydon to‘g‘ri kelishi kerak.
Toshkentda bu ko‘rsatkich oxirgi yillarda 5 m² atrofida. Bu ketishda yanada kamayadi, lekin aynan Prezident Shavkat Mirziyoyev Toshkent shahrining bosh rejasi loyihasi bilan tanishish (2022-yil) chog‘ida Toshkent shahri va uning atrofidagi yashil hududlar 3 karra ko‘paytirilib, 25 ming gektarga yetkazilishi belgilanishi, bu orqali aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan yashil maydon hozirgi 3 kvadrat metrdan 6 kvadrat metrga oshishini alohida urg‘ulagan edi. Bugungi holatni xiyonat yoki sabotaj deb bemalol aytsak bo‘ladi, menimcha.
«Kattalar daraxt ekishni bilmaydimi?» – bolakay haq ekan…
Kesish, sotish, uzr so‘rash… va yana kesish… So‘nggi bir yilda daraxt kesilishi bo‘yicha holatlar tez-tez muhokamalarga va noroziliklarga sabab bo‘lmoqda. Nahotki, mana shunday muhokamalar bo‘lishini bilib turib ham bemalol xatolikka yo‘l qo‘yish mumkin. Yoki daraxt kesilishidan manfaatdor odamlar O‘zbekistonda nima bo‘layotgani, daraxtlarga moratoriy joriy qilingani, aholi g‘azabiga uchrashini bilmasa…. bilmasaya…
Agar bilib turib odamlar gapiraveradi, biz esa bir-ikki odamni jazolab qizarmay, uyalmay yashashda davom etamiz deb o‘ylashgan bo‘lsa-chi? Eng qo‘rqinchlisiyam shuda o‘zi…
Daraxtlar kesilishi bilan bog‘liq xabarlarga ko‘z yugurtiramiz: Qibrayda 30 yillik daraxtlar kesildi: aholi norozilik bildirmoqda, Namanganda 4 tup qimmatbaho daraxtni kesgan fuqarodan 326 mln. so‘m zarar undirildi… Sayxunobodda 21 tup daraxtni sotgan uch kishi 2 yilga qamaldi… (zarar 1 mlrd so‘m). Yunusobodda daraxt qo‘porgan ikki kishi 5 sutkaga qamaldi, 27,8 mln. so‘m undirildi…
So‘nggi savol
Demak, bu raqamlar, bu daraxtga nisbatan zo‘ravonliklar birinchisi va so‘ngisi ham emas.
Shuning uchun bolakayning savoli qayta yangraydi:
«Kattalar daraxt ekishni bilmaydimi?»
Mayli, kattalar daraxt ekishni bilmas, loaqal kesishni to‘xtatishi kerak…
Yana bolakayning savoliga qaytamiz: «kattalar maktabga bormaganmi?»
Biz esa taxmin qilamiz: katta ehtimol bilan ular yo maktabga bormagan yoki «ikkichi» bo‘lgan. Axir maktabga borgan odamda savod bo‘ladi, ong, bilim «kesish» va «ko‘chirish» degan gaplarning farqiga boradi, yo rostanam daraxt kesgan kattalar maktabga bormay vaqtini buzg‘unchilik va talon-tarojlik bilan o‘tkazganmikan, nima dedingiz?
Barno Sultonova
Bugungi kunda ta’lim tizimida o‘zbek tilini davlat tili sifatida o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish hamda ta’lim jarayoniga zamonaviy yondashuvlarni keng joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Bu borada belgilangan vazifalar ijrosi doirasida joriy yilning 24-28-avgust kunlari Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi va Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusida respublika o‘quv-seminari tashkil etildi.
Seminarga respublikamizning barcha hududlaridan jami 180 nafar pedagog, xususan, 120 nafar maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachisi hamda umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 60 nafar boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi jalb etildi.
Joriy yilning 24-avgust kuni Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutida respublika o‘quv-seminarining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Unda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov, Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova hamda Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov va Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi direktor o‘rinbosari Habibullo Nosirov ishtirok etdi.
Ochilish marosimida ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, davlat tiliga bo‘lgan e’tiborni kuchaytirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Tadbirda so‘zga chiqqan Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Mustaqillik bizga nafaqat erkin va farovon hayot qurish, balki milliy tilimiz, madaniyatimiz va qadriyatlarimizni asrab-avaylash, ularni kelgusi avlodlarga yetkazish imkonini berdi. Shu ma’noda, bugungi “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusidagi seminar alohida ahamiyatga ega. Chunki til – bu shunchaki muloqot vositasi emas. Til – xalqning tarixi, ma’naviyati va tafakkurini o‘zida mujassam etgan bebaho qadriyatdir. Farzandlarimizga o‘zbek tilini sifatli o‘rgatish orqali biz ularning nafaqat savodxonligini, balki Vatanga daxldorlik hissini, milliy qadriyatlarga hurmatini va jamiyat bilan erkin muloqot qilish qobiliyatini ham rivojlantiramiz. Bu jarayonda, ayniqsa, pedagogning o‘rni beqiyos. Bolada tilga muhabbat uyg‘otish uchun, avvalo, unga erkin gapirish, fikr bildirish va xato qilishdan qo‘rqmaslik imkonini berish zarur. Bugungi seminarda 180 nafar pedagog ishtirok etayotgani ham ushbu yo‘nalishdagi ishlar ko‘lami tobora kengayib borayotganini ko‘rsatadi. Ishonamanki, bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi.” – dedi Yuliya Risyukova.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov bu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan ishlar, tashkil etilayotgan seminarlar, yaratilayotgan dastur va metodikalar pedagoglarning bilim va ko‘nikmalarini oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Millatning taraqqiyoti, eng avvalo, uning tiliga bo‘lgan munosabati bilan belgilanadi. O‘z tilini qadrlagan, unda erkin fikrlay oladigan va o‘z fikrini ravon ifoda eta oladigan avlod milliy qadriyatlarni ham chuqurroq anglaydi. Shuning uchun bolalarimizga o‘zbek tilini o‘rgatish masalasi faqat ta’lim muassasalarining vazifasi bo‘lib qolmasligi kerak. Bolaning tilga bo‘lgan munosabati, avvalo, oilada shakllanadi. Ota-onalar, ayniqsa, onalar bolaning dastlabki nutqi, so‘z boyligi va fikrlash tarzining rivojlanishida katta o‘rin tutadi. Bola bilan o‘zbek tilida ko‘proq suhbatlashish, uning savollariga to‘liq va tushunarli javob berish, ertak, she’r va hikoyalar o‘qib berish juda muhim,” – dedi Sherzod Karimov.
Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozimligini ta’kidladi.
”Bugungi kunda mamlakatimiz ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar nihoyatda katta. Prezidentimiz tashabbusi bilan yosh avlodga sifatli ta’lim va munosib tarbiya berish, ularning bilim doirasini kengaytirish hamda kelajakda yetuk inson bo‘lib shakllanishi uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda. Bugun pedagoglar uchun ham katta imkoniyatlar mavjud. Ilgari biz o‘rganmagan yoki yetarlicha foydalanmagan metodikalar, tajribalar va bilimlarni egallash imkoniga ega bo‘lyapmiz. Bunday seminar va uchrashuvlar orqali o‘qituvchilar bir-biridan o‘rganadi, o‘z qarashlarini boyitadi va mavjud muammolarga birgalikda yechim izlaydi. Oldimizda hali ko‘plab vazifalar va yechimini kutayotgan savollar mavjud. Ularni hal etish uchun bilim, tajriba, hamkorlik va mas’uliyat talab qilinadi. Eng muhimi, amalga oshirayotgan har bir ishimiz bolalarning kelajagiga xizmat qilishi kerak. Bugungi uchrashuv va mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozim. Shundagina biz bilimli, ma’naviy yetuk, o‘z ona tilini, milliy madaniyati va Vatanini sevadigan yosh avlodni tarbiyalay olamiz.” – dedi Shuhrat Sirojiddinov.
Mazkur o‘quv-seminardan ko‘zlangan asosiy maqsad ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari o‘zbek tili fani o‘qituvchilari hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, ularni zamonaviy metod va vositalardan samarali foydalanishga yo‘naltirishdan iborat.
Seminar davomida umumiy o‘rta ta’lim maktablari pedagoglari uchun o‘zbek tilini o‘qitishning zamonaviy usullari, muloqotga yo‘naltirilgan ta’lim, amaliy topshiriqlar asosida o‘qitish, darslarni rejalashtirish va baholash usullari bo‘yicha mashg‘ulotlar tashkil etildi.
Mashg‘ulotlarda pedagoglar o‘quv materiallarini tahlil qilish, o‘quvchilarning nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlar ishlab chiqish, amaliy mashqlar va muloqotga asoslangan yondashuvlardan foydalanish bo‘yicha tajriba almashdi.
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishida tashkil etilgan mashg‘ulotlarda esa bolalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish, tabiiy til muhitini yaratish, talaffuz va lug‘at boyligini rivojlantirish usullariga e’tibor qaratildi.
Seminar doirasida “O‘zbek tili” interfaol ta’lim platformasi ham taqdim etildi. Mazkur platforma maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilari va pedagoglar uchun o‘zbek tilini o‘rgatish jarayonini raqamli vositalar asosida tashkil etishga xizmat qiladi.
Platformada bolalarning yosh xususiyatlari hisobga olingan holda kichik va o‘rta guruh hamda katta va tayyorlov guruhi uchun alohida o‘quv resurslari shakllantirilgan. Unda mavzuli materiallar, interfaol o‘yinlar, video mashg‘ulotlar va foydalanuvchi uchun yo‘riqnomalar joylashtirilgan.
Mazkur resurslar orqali bolalarning lug‘at boyligini oshirish, og‘zaki nutqini rivojlantirish va o‘zbek tilida muloqot qilish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyati yaratilgan. Platformada kundalik hayot, oila, tabiat, fasllar, hayvonot olami, kasblar, transport, milliy qadriyatlar, o‘quv qurollari hamda alifbo kabi mavzular bo‘yicha interfaol materiallar mavjud.
Shuningdek, mashg‘ulotlarda raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt vositalari va zamonaviy o‘quv resurslaridan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berildi. Ishtirokchilar guruhli ishlar, amaliy topshiriqlar va muhokamalar orqali o‘z metodik yondashuvlarini boyitdi.
Mazkur seminar ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish va davlat tilini o‘qitish samaradorligini yanada yuksaltirishga xizmat qiladi.
Seminarni muvaffaqiyatli tamomlagan pedagoglarga tegishli sertifikatlar topshiriladi. Ular “Milliy mentor” sifatida o‘z hududlariga qaytgach, seminar davomida egallagan bilim va ko‘nikmalari hamda o‘zlashtirgan zamonaviy metodikalarni kaskad-kombinatsiyalashgan yondashuv asosida hududdagi boshqa pedagoglarga yetkazish va amaliyotga joriy etish ishlarini davom ettiradi.
Hukumat qarori bilan «Texnikumlar bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Ushbu Nizom davlat texnikumlari bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibini belgilaydi.
Quyidagi talablarga javob bergan tashkilotlar kredit olish huquqiga ega:
– texnikum bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda dual ta’lim bo‘yicha texnikum bilan amal qiluvchi shartnoma mavjud bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilar uchun ish joylari va ishlab chiqarish amaliyoti tashkil etilgan bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilarga tashkilotning malakali mutaxassislarini “ustoz” sifatida biriktirgan bo‘lishi;
– dual ta’lim shaklida tahsil olayotgan o‘quvchilar bilan muddatli mehnat shartnomalari tuzilgan bo‘lishi hamda ish haqi to‘lashi;
– joriy yilda texnikum bitiruvchisini tashkilotdagi vakant ish o‘rniga mehnat shartnomasi asosida ishga qabul qilgan bo‘lishi.
Tashkilotlar dual ta’lim dasturi doirasida kredit olish uchun tijorat banklariga quyidagi hujjatlarni qog‘oz shaklida taqdim etadi:
kreditni olish to‘g‘risidagi ariza;
ariza beruvchi (tashkilot)larning amalda bo‘lgan tasdiqlovchi hujjatlari;
texnikum va tashkilot o‘rtasidagi hamda tashkilot va o‘quvchi o‘rtasidagi dual ta’lim bo‘yicha shartnoma nusxalari;
dual ta’lim dasturi va dual ta’limda tahsil olayotgan o‘quvchilar ro‘yxati;
tashkilot tomonidan kreditdan foydalanish rejasi;
tashkilotning soliq qarzdorligi mavjud emasligi to‘g‘risida ma’lumot.
Tashkilotning kredit ajratish bo‘yicha taqdim etgan barcha hujjatlari kreditga layoqatlilik ko‘rsatkichiga muvofiq kelgan taqdirda, tijorat banki 3 ish kunida bu haqda tashkilotga xabar beradi, shartnoma tuzadi hamda uning hisobvarag‘iga kreditni o‘tkazadi.
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilariga o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish imkoniyatini beruvchi yangi tartib belgilandi. Bu Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan.
Qarorga ko‘ra, kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining o‘qishini ko‘chirish yoki qayta tiklash, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf o‘quvchilarini texnikumlarga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tartibi joriy etiladi.
Mazkur xizmatlardan foydalanish uchun arizalar Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP) orqali elektron shaklda topshiriladi.
10-sinf o‘quvchilarining o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish tartibi alohida belgilanadi. Bu o‘quvchilarga kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, kasbiy ta’lim tashkilotlariga o‘qishni ko‘chirish va qayta tiklash bo‘yicha xulosa berishning yagona tartibi joriy etiladi.
Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda mazkur davlat xizmatlarini YaIDXP orqali ko‘rsatish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish belgilangan.
Bundan tashqari, davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun zarur ma’lumotlarni tegishli davlat organlaridan elektron shaklda olish imkoniyati yaratiladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 30 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu 2015/2016-o‘quv yilidagi 7 taga nisbatan 4,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, o‘n yil ichida mamlakatda faoliyat yuritayotgan xorijiy OTMlar soni 23 taga oshgan.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni 2005/2006-o‘quv yilida 2 ta bo‘lgan. 2010/2011-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 6 taga yetgan.
2015/2016-o‘quv yilida mamlakatda 7 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan bo‘lsa, keyingi besh yilda ular soni yana sezilarli ko‘paygan.
2020/2021-o‘quv yili boshida xorijiy OTMlar soni 18 taga yetgan. Bu 2015/2016-o‘quv yiliga nisbatan 11 taga ko‘pdir.
Shuningdek, 2020/2021-yildan 2025/2026-o‘quv yiligacha xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni yana 12 taga oshgan. Natijada besh yillik davrda ular soni 18 tadan 30 taga yetdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 11 118 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu ko‘rsatkich 1991/1992-o‘quv yilidagi 8 557 ta maktabga nisbatan 1,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, mustaqillikdan keyingi davrda mamlakatdagi umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 2 561 taga oshgan.
Dinamikaga ko‘ra, maktablar soni ayrim davrlarda sekin o‘sgan yoki qisqargan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda barqaror ko‘payish kuzatilgan. 2020/2021-o‘quv yilida ular soni 10 181 tani tashkil etgan.
1995/1996-o‘quv yilida mamlakatda 9 289 ta, 2000/2001 o‘quv yilida 9 726 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
2005/2006-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 9 803 taga yetgan. 2010/2011-o‘quv yilida esa 9 806 ta maktab qayd etilgan. Keyingi besh yilda ko‘rsatkich biroz pasayib, 2015/2016-o‘quv yilida 9 720 tani tashkil qilgan.
2020/2021-o‘quv yilidan boshlab o‘sish yana tezlashgan. 2021/2022-yilda 10 289 ta, 2022/2023-yilda 10 522 ta, 2023/2024-yilda 10 750 ta maktab faoliyat yuritgan.
2024/2025-o‘quv yili boshida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 10 943 tani tashkil etgan. Bir yil o‘tib, bu ko‘rsatkich yana 175 taga oshib, 11 118 taga yetgan.
Shunday qilib, 2020/2021-o‘quv yilidan 2025/2026-o‘quv yiligacha mamlakatdagi maktablar soni 937 taga ko‘paygan.
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Iqtisodiyot5 days agoPrezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
-
Siyosat1 day ago
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari
-
Sport17 hours ago
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Jamiyat6 hours ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport7 hours ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi