Sport
Karrik «MYu»ni g‘alabali yo‘lga qaytardi. U buni qanday uddalamoqda?
Ijtimoiy tarmoqlarning, hatto jiddiy bo‘lmagan kontentlarning ham hayotga ta’siri shu qadar oshib ketdiki, hafta boshida «Manchester Yunayted»ning «Vest Hem»ga qarshi oddiy o‘yini millionlarni o‘ziga jalb qildi. Sababi – «MYu» qatorasiga besh o‘yinda yutmagunicha sochini oldirmaslikka qasam ichgan Frank Aylet ismli bir blogerning taqdiri. Chunki «MYu» bu o‘yingacha ketma-ket to‘rt g‘alabaga erishgandi.
Eng qizig‘i, bu maqolani men ham beshinchi g‘alabadan so‘ng yozishni niyat qilib, aynan ushbu bloger mavzusi bilan kirish qilishni o‘ylab qo‘ygandim. Jamoa durang o‘ynadi, chelenj davom etadigan bo‘ldi. Ammo matnni baribir yozdim, zero debyutant murabbiyning dastlabki 5 o‘yinda 13 ochko olishi – juda yaxshi natija. Nega endi qandaydir Frank qo‘ygan talab bu muvaffaqiyatga soya solishi kerak?
Quyida Maykl Karrikning Manchesterdagi dastlabki oyi, istiqboli va aynan qanday omillar ushbu g‘alabalarda rol o‘ynagani haqida fikr yuritiladi.
Meros
Har qanday murabbiy iste’fosi jamoada salbiy fon yaratsa-da, o‘rniga keladigan mutaxassis uchun qoladigan meros turlicha bo‘ladi. Aytaylik, so‘nggi natijalar fonida ro‘y bergan iste’folarda jamoa ham o‘yin, ham ruhiy tomondan ham inqirozga tushib qolgan bo‘ladiki, buni o‘nglash ko‘proq mehnat talab qiladi. Mag‘lubiyatlar tufayli futbolchilarning o‘ziga bo‘lgan ishonchiga putur yetadi va ayniqsa, kattaroq raqiblarga qarshi bu ishonchni uyg‘otish qiyinchilik tug‘diradi. Misol uchun, Sulsher o‘rniga Rangnik, ten Hag o‘rniga Ruben Amorim kelganida shunday bo‘lgan – bu mutaxassislarda natija borasida vaziyatni o‘nglash imkoni bo‘lmagan.
Alvaro Arbeloa va Liam Rosenior kabi yangi murabbiylarda ham vaziyat o‘xshash – iste’foning mazmuni ko‘proq rahbariyat (Alonsoda futbolchilar) bilan ziddiyatlarga taqaladi. Tan olish kerak, «Manchester Yunayted»da ham, «Real» yoki «Chelsi»da ham natijalar u qadar yomon emasdi. «Manchester Yunayted» Amorim davrida ham Chempionlar Ligasi zonasida yurgan, qator katta o‘yinlarda («Liverpul», «Chelsi», «Arsenal») jamoa ancha ishonchli ko‘ringan, xullas, o‘tgan mavsumga nisbatan o‘sish yaqqol kuzatilayotgandi. Karrikda futbolchilardagi ishonchsizlikni qayta uyg‘otish, buni his qildirish uchun qandaydir olamshumul g‘oyalar taqdim etishga ehtiyoj ham yo‘q edi.
Ko‘pchilik hozirgi vaziyatni Ole Gunnar Sulsher Mourinio o‘rniga vaqtincha murabbiy bo‘lib kelgan davrga qiyoslamoqda, qisman bu o‘xshatishlarda ham jon bor. Sulsher qabul qilgan meros, birinchidan, undan oldingi mavsumda 2-o‘rinni olgan jamoa edi, ikkinchidan, tarkibda Pogba, Lukaku, Reshford, Sanches, Marsiyal kabi o‘ziga yarasha kuchli futbolchilar bo‘lgan. Karrik nisbatan oddiyroq tarkibni qabul qilib olgan bo‘lsa-da, yuqorida tilga olinganidek, natijalar u qadar yomon bo‘lmagan va o‘sishda bo‘lgan tarkib edi.
Yana bir muhim jihat – Bruno Fernandesh va Lisandro Martines jarohatdan to‘liq tiklanishi va Afrika Millatlar kubogida qatnashgan Mbemo va Amad tarkibga qaytishi aynan Karrik davriga to‘g‘ri keldi. Nazarimda, Ruben Amorim bosh murabbiy sifatida qolganida ham, bu futbolchilarning qaytishi qandaydir ijobiy emotsional turtki berishi ehtimoli yuqori edi. Balki «Arsenal» va «Manchester Siti»ni bu shaklda yutish sodir bo‘lmasdi, ammo Amorim boshqaruvining so‘nggi davridagi muvaffaqiyatsiz natijalar, ularning fonida yanvar oyi transferlari uchun so‘rovlar rahbariyat bilan ziddiyatlarga zamin yaratganini unutmaslik kerak.
Qisqasi, shunday xulosalash mumkinki, Maykl Karrikning natijalari u darajada anormal emas, har qanday qisqa davrda «MYu» shunday kuchli seriyani amalga oshira olishi ehtimoldan u qadar yiroq bo‘lmagan. Aytaylik, shu kunlarda «Tottenhem» Tomas Frankni bo‘shatdi, endi yangi murabbiy bilan jamoa qatorasiga to‘rt g‘alabaga erishsa, rostanam mo‘jizaga qiyoslash mumkin. Chunki «MYu»dan farqli ravishda «Tottenhem»da boshqa muammolar ham yetarli.
Maqsad va vazifalar aniqligi
«Manchester Yunayted»ning avvalgi vaqtinchalik murabbiylaridan farqli ravishda Maykl Karrikda aniq maqsad va vazifa bor – jamoani Chempionlar Ligasiga olib chiqish, ya’ni kuchli beshlikka kirish. Sulsherni «nima bo‘lsa bo‘lar» prinsipida olib kelishgan, Rangnikdan murabbiylik qilishi bilan birga jamoadagi strukturani o‘zgartirish talab qilingan, Ruben Amorim shundog‘am vaqtinchalik emas, uch yillik shartnoma bilan tashrif buyurgandi. Ya’ni mavsum o‘rtasida jamoani qabul qilib olgan uchala murabbiyda ham joriy mavsum uchun konkret maqsad yo‘q edi. Shuning uchun ham Karrikning faoliyati to‘liq natijalar uchun yo‘naltirilganini tushunish oson.
Aytaylik, Ruben Amorim o‘tgan yil dekabrida, ya’ni boshqaruvga kelishiga bir oy bo‘lmasdan, Markus Reshford va Garnacho bilan ziddiyatga bordi va Markusni tarkibdan chetlatib, qishda ijaraga berib yubordi. Bu aynan uzoq muddatli qaror. Shu orqali Amorim klubdagi tartibni yo‘lga qo‘ymoqchi bo‘lgan. Ya’ni uzoq muddatli strategiya uchun qisqa muddatli foydadan voz kechgan.
Karrikda bunday vazifa yo‘q, u «Old Trafford»da vaqtinchalik ekanini yaxshi biladi. Tabiiyki, bu shartlarda u kimdandir voz kechish, boshqasi bilan ziddiyatga borish o‘rniga, har bir futbolchidan maksimal foydalanishga harakat qiladi. Uzoq davr uchun quriladigan tizimda foyda berishi mumkin bo‘lgan jihatlarga emas, ayni paytda har bir futbolchi mavsumda nima bera olishi mumkinligiga e’tibor qaratadi, tabiiyki, ayni paytda ular uchun sodda va qulay pozitsiya va funksiyalar taqdim etadi. Har bir futbolchi – uning uchun ma’lum tizim asosida, agar o‘rnatilsa yordam beradigan murvat emas, hozir va shu onda kerak bo‘ladigan figura. Demak, har bir futbolchining shundog‘am mavjud bo‘lgan kamchiliklari va ustunliklari birlamchi. Bunday qarash esa futbolchilar uchun ham qulay. Maykl Karrik har qanday uslubda ochko olishi mumkin, hech kim avvalgi murabbiylardan talab qilingani singari, chiroyli o‘yin, dominant futbol talab qilmaydi.
Shu bilan birga, o‘z vaqtiga ega bo‘lmayotgan va zaxirada qolayotgan futbolchilarda ham murabbiy bilan ziddiyatga borishdan mantiq yo‘q. Kobbi Maynu Amorim qo‘l ostida yetarli ishonchga ega bo‘lmayotganidan, o‘z kelajagini u bilan tasavvur qilmasligi va boshqa variantlarni qidirib qolishi mumkin edi. Hozir yangi Maynular yo‘qmi? Masalan, Eyden Heven Amorim davrida asosiy tarkib futbolchisiga aylanayotgandi, lekin Karrik uni hali bir daqiqa ham o‘ynatmadi. Leni Yoro haqida ham shunday deyish mumkin. Lekin Karrikning vaqtinchalik ekani va ayni paytda barcha masala o‘yin qurish, kelajak uchun poydevor yaratish uchun emas, natija uchun bo‘lgani tufayli, bu futbolchilar yozgacha maydonga tusha olishmasa-da, boshqa murabbiy bilan yoki Karrik uzoqroq muddatli shartnomaga ega bo‘lganda, o‘z imkoniyatiga ega bo‘lishini yaxshi bilishadi.
Dastlabki ikki o‘yindagi katta g‘alabalar esa Karrikka bu borada ham qo‘shimcha ustunlik berdi. Ayni paytda muxlislar orasida ham Heven, Yoro yoki Leysi kabi yoshlarga imkoniyat berilmayotgani haqida e’tirozlar deyarli yo‘q.
Stiv Holland
Ole Gunnar Sulsher «Manchester Yunayted»da o‘ziga yordamchi qilib Karrik va Makkenani olgan edi. Aytishlaricha, Makkena himoyani, Karrik esa hujumni tashkil qilishga mas’ul bo‘lishgan. Keyinchalik har ikki murabbiy ham Chempionshipda mustaqil faoliyat olib bordi. Makkena «Ipsvich»ni APLga olib chiqqan bo‘lsa, Karrik «Midlsboro» bilan pley-offgacha bordi.
Vaqtinchalik nomzodlar sifatida Sulsher va Karrik nomlari tilga olinganida, Ole yangi shtab qurishi kerakligini aytgan hamda Karrik, Fletcher kabi mutaxassislarni jalb qilishni xohlagandi. Karrik esa muzokaraga o‘zining tayyor shtabi bilan borgan, darhol ish boshlashi mumkin edi. Insaydlarga ko‘ra, aynan mana shu aniqlik Karrik nomzodi yuqori baholanishiga sabab bo‘lgan.
Ko‘pchilik Maykl Karrik deganda, asosan «MYu»ga xos DNK, futbolchilarga erkinlik, motivatsion nutq kabi qo‘shimcha ustunliklarga urg‘u berayotgan bo‘lsa-da, aslida qo‘lga kiritilgan g‘alabalarning taktik asoslari ham borligini e’tiborga olish kerak. Bild-apda 3-1-6, Dalot va Shouning tor pozitsiyalari, oldingi chiziqdagi doimiy rokirovkalar, Lisandro Martinesning roli, yuqori pressing va o‘rta blok o‘rtasidagi almashinuvlar – tabiiyki, farqli ssenariy va farqli uslubdagi raqiblarga qarshi muvaffaqiyatli o‘yinlar chuqur taktik asoslarsiz bo‘lmaydi. Karrikning avvalgi tashrifidagi g‘alabalarni qisqa chaqnash bo‘lgan deyish mumkin, ammo bu safar murabbiy sxemadan tortib, asosiy tarkibni o‘zgartirganiga ham e’tibor qilish kerak.
Chempionshipdagi qisqa tajriba bilan kifoyalangan yosh murabbiyning APLda bunday jiddiy natijalarni qayd eta olishida albatta, yordamchi murabbiy Stiv Hollandning hissasi bor. Zamonaviy futbolda yordamchilarning ahamiyatini past baholab bo‘lmaydi, hatto Pep Gvardiola ham uzoq vaqt yuqori darajani saqlab qolish uchun muntazam shtabini, ayniqsa, «bosh vaziri»ni almashtirib turishi shundan dalolat qiladi.
Stiv Holland shunchaki berilgan vazifani bajaruvchi yo nimanidir aytib turuvchi emas, aslida kattaroq o‘ringa ega bo‘lgan, taktik masalalarda Karrikdan ham ustunroq ovozga ega bo‘lgan shaxsdir. Uning tajribali ekani ham yordam bermoqda – Holland Karlo Anchelotti bilan «Chelsi»ni chempion qilgan va yanada ahamiyatlisi, jamoaga kelgan keyingi murabbiylar Joze Mourinio ham, Antonio Konte ham uni o‘z shtabida olib qolishgan. Keyin esa Holland Sautgeyt bilan birga Angliya milliy jamoasini boshqardi.
Karrik umumiy g‘oyalar va jamoa bilan munosabatda muhim bo‘lishi mumkin, ammo biz ko‘rayotgan taktik chizgilar, o‘yin kartinasi paydo bo‘lishida Holland asosiy figuralardan biri ekani shubhasiz.
Ya’ni ushbu murabbiy Karrikdan alohida olganda ham yetarlicha mashhur mutaxassis, tabiiyki, futbolchilar orasida ham hurmati joyida. Menimcha, Ruben Amorimning xatolaridan biri ham shunda edi – uning yordamchilari o‘zidan ham yoshroq bo‘lgan, tabiiyki, bunday vaziyatlarda kichik diktatura yuzaga kelib qoladi, bosh murabbiyni vaqtida to‘xtata oladigan avtoritet va alternativ fikr bo‘lmaydi.
Haftada bir o‘yin rejimi
Maykl Karrik so‘nggi uch o‘yinda bir xil tarkibni maydonga tushirdi. Dastlabki ikki o‘yinda ham bir xil futbolchilar tanlangan, ammo Dorguning jarohati keyingi o‘zgarishga sabab bo‘lgandi. Ya’ni agar Patrikning jarohati bo‘lmaganda, Karrik beshta o‘yinda ham bir xil tarkibni tushirishi mumkin edi.
Zamonaviy futbol yuklamalari uchun bu biroz xavfli va yot uslub. Manchesterda bu muammo bo‘lmayotganining sababi ayni paytda jamoa yevrokuboklardan xoli ekani bilan bog‘liq. «Chelsi», «Liverpul» yoki boshqa raqiblardan farqli ravishda «Manchester Yunayted» haftada bir o‘yin rejimida harakat qilmoqda va bu bir tarkib bilan ham jamoani tetik saqlash, sport formasining tushib ketmasligi va jarohatlardan qutulib qolishga imkon beradi.
Masalan, bugungi jamoani Kazemirosiz tasavvur qilish qiyin, to‘g‘rimi? Braziliyalik 34 yoshli yarimhimoyachi aynan mana shu rejimda – top futbolchi, har o‘yin uchun yuqori sport formasini saqlay oladi, yetarlicha foydali bo‘ladi. Ammo agar «MYu» boshqa turnirlarda ham qatnashayotgan bo‘lganida, 3-4 kunda bir rejimda butunlay boshqacha kartinani ko‘rish mumkin edi. Ba’zi o‘yinlarda rotatsiya qilish, boshqa ijrochilar bilan ham samarali tizimni o‘ylab topish ehtiyoji paydo bo‘lardi. «Vest Hem»ga qarshi o‘yin yorqin misol – Karrik davrida ilk marta tayyorgarlik uchun bir hafta emas, uch kun bor edi, o‘yin va natija ham avvalgilarga nisbatan qoniqarsiz bo‘ldi.
Xulosa
Xo‘sh, o‘tgan salkam bir oylik davr va besh o‘yindan kelib chiqib, Maykl Karrikka murabbiy sifatida, hatto «MYu»ning kelajagi sifatida baho berish mumkinmi?
Bu borada ikki xil asosiy qarash bor. Birinchi yo‘nalishdagi mulohazani Karrikning dastlabki kunlarida Gari Nevill aytgandi. Uning fikricha, Karrik hatto qolgan barcha o‘yinlarni o‘z foydasiga hal qilib, zo‘r natijalar qayd etgan taqdirda ham, yangi murabbiy izlash kerak. Vaqtinchalik natijalar kayfiyati ta’sirida, xuddi Sulsher bilan bo‘lgani kabi, Karrikka ham yangi shartnoma taklif qilinsa, bu avvalgi xatoni takrorlash bo‘ladi.
Shu bilan birga, Karrikning futbolchilik davri, ayni damda ko‘rsatayotgan natijalaridan kelib chiqib, nega endi boshqa murabbiy axtarish kerak, deb savol qo‘yayotganlar ham oz emas. Ularning asosiy argumenti – «modadagi turli tizim va strukturalar ortidan quvib, Erik ten Hag yoki Ruben Amorim kabi murabbiylar bilan nima bo‘lganini ko‘rdik, yana o‘sha xatoni takrorlamasdan, tayyor natija ko‘rsatib turgan murabbiydan nega voz kechish kerak?».
Aslida har ikki tomonning ham asosli gaplarini e’tiborga olgan holda, haqiqatni o‘rtaroqdan qidirgan ma’qul. Bir tomondan, kattaroq murabbiylarni talab qilayotgan Gari Nevill misol tariqasida Pochettino va Anchelotti nomlarini tilga olayotgani biroz kulgili. Gvardiola, Zidan, Alonso kabi murabbiylar katta futbolda tajribasizligi ham futbol tarixidagi noyob natijalarni qayd etishga xalaqit qilmadi. Maykl Karrikka o‘z futbolini qurishga, o‘z qarashlarini namoyon qilishga imkon bermay turib ham, uning ustiga chiziq tortish, u faqat motivatsiya, dnk va erkinlikdan iborat deb xulosa berib yuborish ham noto‘g‘ri. Balki Karrik Sulsher kabi emas, rostanam o‘z g‘oyalari va strukturasiga ega bo‘lgan mutaxassisdir?
Shu orqali ikkinchi tomondagilarga ham raddiya berish mumkin. Maykl Karrik chindan ham kuchli murabbiy bo‘lishi mumkin, ammo besh o‘yin buni asoslash uchun yetarli emas. Zamonaviy futbolda baribir tizim futbolchilarga emas, futbolchilar tizimga xizmat qilishi kerak va muvaffaqiyatli jamoalar xuddi shu yo‘ldan borishgan.
«Real»ning yutuqlari namuna emas, zero Yevropadagi hech qaysi klubda «Real» kabi tarkib va imkoniyatlar bo‘lmagan. Shunday ekan, ayni paytda Karrik ko‘proq futbolchilarga qulaylik yaratadigan tizim taqdim etayotgan bo‘lsa, baribir shu nuqtaga kelinadiki, futbolchilardan tizim uchun boshqacha o‘ynash, yoqimsiz funksiyalarni bajarish talab etiladi. Aynan o‘sha paytda ham muvaffaqiyatli bo‘la olish, jamoa muhitini hozirgidek saqlash yanada qiyinroq vazifa va bu shartlarda hali Karrikni ko‘rganimiz yo‘q.
Erik ten Hag yo Sulsherning dastlabki mavsumida futbolchilarga moslab o‘yin qurib, natijalarga erishgani, ammo ma’lum vaqtga kelib, yetakchilarning sport formasi pasayganda muammolarga duch kelganini eslash kifoya. Yuqorida «Real»ni bekorga qavs ichiga olmadim – Mbappe yoki Ronaldu o‘ta yuqori darajani butun mavsum ushlab turishi mumkin, boshqalarga esa baribir tizim kerak.
Demak, shunday yechimga boramiz – yozda «Manchester Yunayted» o‘z yo‘lini aniq belgilab, o‘sha strategiya asosida nomzodlarni ko‘rib chiqishi kerak, bu bir. O‘sha nomzodlar ichida, mabodo mavsumni muvaffaqiyatli yakunlasa, Maykl Karrik ham bo‘lishi kerak, bu ikki.
Kelasi mavsum uchun o‘ta yoqimsiz shartlar. Agar Karrik qoladigan bo‘lsa, har qanday muvaffaqiyatsizlikda bu qaror noto‘g‘ri bo‘lgani haqidagi fikrlar, eski «aytgandim-ku»lar yuzaga chiqaveradi. Aksincha, yangi murabbiy keladigan bo‘lsa-da, xuddi shunday, yomon davrda Karrikning soyasi unga ham xalaqit beraveradi. Eng yomoni shu – qaror uchun tanlovning ko‘p bo‘lishi.
Jahon chempionatidagi mojaroga qaramay, 200 dan ortiq mamlakat FIFA prezidenti Infantinoning qayta saylanishini qo‘llab-quvvatlashga tayyorligi ta’kidlanmoqda.
Foto: Theo Wargo/Getty Images
200 dan ortiq milliy futbol assotsiatsiyasi Janni Infantinoning Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) prezidenti lavozimiga qayta saylanishini qo‘llab-quvvatlamoqda. Bu haqda The Guardian gazetasi xabar berdi.
Infantino ushbu lavozimni 2016 yildan beri egallab kelmoqda. U ikki marta muqobilsiz asosda qayta saylangan. Aprel oyida FIFA rahbari to‘rtinchi muddatga o‘z nomzodini qo‘yishni rejalashtirayotganini ma’lum qilgan edi. Saylov 2027 yil 18 mart kuni Marokashda bo‘lib o‘tadi. Nomzodlar 18 noyabrgacha ko‘rsatilishi kerak.
FIFAga a’zo assotsiatsiyalar yaqinda yuz bergan mojaroga qaramay, Janni Infantinoni qo‘llab-quvvatlashini bildirdilar. AQSh va Belgiya milliy jamoalari o‘rtasidagi jahon chempionati 1/8 final o‘yini oldidan FIFA intizom qo‘mitasi Donald Trampning qo‘ng‘irog‘idan so‘ng, amerikalik hujumchi Folarin Balogunning diskvalifikatsiyasini to‘xtatib turgan.
Hodisadan so‘ng jurnalist Romen Molina Yevropa futbol assotsiatsiyalari ittifoqi (UYeFA) Janni Infantinoga qarshi nomzod ko‘rsatish ustida ishlayotganini yozdi. The Guardian ma’lumotlariga ko‘ra, FIFA 211 a’zosidan faqat bir nechtasi, jumladan, Germaniya futbol ittifoqi amaldagi prezidentni qo‘llab-quvvatlash uchun xat yubormagan. Gazeta materialida ta’kidlanishicha, «Infantino aksariyat ovozlarni qo‘lga kiritish uchun Yevropaning qo‘llab-quvvatlashiga muhtoj emas va har qanday holatda ham qit’aning katta qismi uning qayta saylanishini tasdiqlagan».
Sloveniyalik arbitr Slavko Vinchich futbol bo‘yicha Jahon chempionati final o‘yini bosh hakami etib tayinlandi. Bu haqda Xalqaro futbol federatsiyasi (FIFA) matbuot xizmati xabar berdi.
Slavko Vinchich Foto: Erin Chang/ISI Photos / Contributor / ISI Photos
Turnirning hal qiluvchi bahsi 19 iyul kuni Argentina va Ispaniya milliy jamoalari o‘rtasida bo‘lib o‘tadi. O‘yin Toshkent vaqti bilan 20 iyul kuni soat 00:00 da boshlanadi. Vinchichga maydonda uning hamyurtlari Tomaj Klanchnik va Andraj Kovachich yordam beradi. Iordaniyalik Adham Mahadma o‘yinning zaxira hakami, uning yordamchisi etib esa shu mamlakat vakili Muhammad al-Kalaf tayinlandi.
Vinchich 46 yoshda, u 2010 yildan beri FIFA toifasidagi hakam hisoblanadi. 2024 yilda sloveniyalik arbitr Chempionlar Ligasi finalini boshqargan, joriy Jahon chempionatida esa uchta o‘yinda ishladi (Braziliya – Marokash 1:1, Iordaniya – Jazoir 1:2, Meksika – Ekvador 2:0).
Meksika va Ekvador milliy jamoalari o‘rtasidagi 1/16 final o‘yinida Vinchich ekvadorlik himoyachi Pero Inkapieni maydondan chetlatdi — futbolchi raqibi bilan gaplashayotganda og‘zini qo‘li bilan to‘sib olgan edi. Yangi qoidalarga ko‘ra, bu taqiqlangan.
Braziliya futboli afsonasi Pele 1958 yilgi jahon chempionati finalida kiygan mashhur futbolka Nyu-Yorkda o‘tkazilgan Sothebyʼs auksionida 4,88 million dollar (taxminan 4,3 million yevro)ga sotildi. Bu futbolka auksionlar tarixida eng qimmat narxda sotilgan sport liboslari orasida ikkinchi o‘rinni egalladi.
Sothebyʼs auksion uyi ma’lumotiga ko‘ra, gap 1958 yil Shvetsiyada bo‘lib o‘tgan Jahon chempionati finalida Pele kiygan Braziliya terma jamoasining ko‘k rangli, orqa qismida 10-raqam tushirilgan futbolkasi haqida ketmoqda.
O‘sha paytda atigi 17 yoshda bo‘lgan Pele (Edson Arantis du Nasimentu) o‘zining ilk jahon chempionatida ishtirok etgan va aynan shu musobaqada Braziliyani tarixidagi ilk jahon chempionligiga olib chiqqan.
Auksion uyining ta’kidlashicha, musobaqadan keyin Pele mazkur futbolkani jamoadoshi Dida (Edvaldo Alves de Santa Roza)ga sovg‘a qilgan. Dida chempionatning dastlabki o‘yinlarida 10-raqamli futbolkani o‘zi kiyib maydonga tushgan. Biroq guruh bosqichining uchinchi turida SSSR terma jamoasiga qarshi bahsda Pele gol urgach va asosiy tarkibdan mustahkam o‘rin olgach, texnik xatolik tufayli aynan shu raqamli futbolka unga berib yuborilgan. Keyingi barcha uchrashuvlarda Pele shu libosda maydonga tushgan.
Ma’lum qilinishicha, Pele va Dida jahon chempionati davomida bir xonada yashagan. Musobaqadan keyin Dida futbolkani oilasiga topshirgan. Keyinchalik, 1993 yilda u tug‘ilgan shahri Maseyodagi Sport muzeyiga berilgan. Muzey esa 2004 yilda ushbu futbolkani Christieʼs auksioni orqali sotgan. Shundan beri u xususiy kolleksiyada saqlanib kelgan. Yangi xaridorning shaxsi esa oshkor etilmagan.
1958 yilgi jahon chempionatida Braziliyaning ko‘k rangli formada o‘ynashi ham qiziq voqealardan biri hisoblanadi. Musobaqa mezboni Shvetsiya terma jamoasi ham sariq rangli libosda maydonga tushgani uchun tashkilotchilar braziliyaliklardan an’anaviy sariq formasidan voz kechishni talab qilgan. Shu bois Braziliya futbolchilari ko‘k futbolkada o‘ynashga qaror qilgan.
Qolaversa, o‘sha davrda forma tayyorlash jarayoni ham bugungidan ancha farq qilgan. Futbolchilar Braziliya futbol konfederatsiyasi emblemasi va raqamlarni futbolkalarga o‘zlari tikkan. Raqamlar uchun ishlatilgan sariq mato esa sport anjomlari tashilgan qoplardan kesib olingan.
Sotilgan aynan shu futbolkada Pele Shvetsiyaga qarshi final bahsini to‘liq o‘tkazgan va ikki gol muallifiga aylangan. O‘sha uchrashuvda Braziliya 5:2 hisobida g‘alaba qozonib, o‘z tarixida ilk bor jahon chempioni bo‘lgan.
Auksion uyi ma’lum qilishicha, mazkur futbolkaning haqiqiyligi Didadan tashqari o‘sha chempion jamoaning yana uch nafar a’zosi — Nilton Santos, Orlando Pekanya va Mario Zagallo tomonidan ham tasdiqlangan.
Ayni paytda Pelening mazkur futbolkasi auksionlar tarixida eng qimmat narxda sotilgan ikkinchi futbolka hisoblanadi. Birinchi o‘rin esa Argentina afsonasi Diyego Maradonaning 1986 yilgi jahon chempionati chorak finalida Angliya darvozasiga mashhur golini urgan o‘yinda kiygan futbolkasiga tegishli. U 2022 yilda Sothebyʼs auksionida 8,1 million yevrodan ortiq mablag‘ga sotilgan.
Futbol — bu shunchaki raqamlar o‘yini emas, balki intellektual kurash maydoni. Yevropa chempionati doirasida Ispaniya va Fransiya terma jamoalari o‘rtasidagi to‘qnashuv aynan shu haqiqatni yana bir bor isbotladi. Luis de la Fuente shogirdlari o‘z uslubiga sodiq qolgan holda, Fransiya terma jamoasiga chinakam futbol sabog‘ini berib qo‘ydi.
Ispaniya terma jamoasi ushbu uchrashuvda o‘zining klassik tizimini namoyish etdi. Ular har qanday ortiqcha harakatlardan tiyilib, «tejamkor rejim»da harakatlanishdi. Ammo bu tejamkorlik sustlik emas, balki yuqori darajadagi nazorat edi. 2:0 hisobi o‘yin davomida kuzatilgan ustunlikning mantiqiy natijasi bo‘ldi.
Fransiya uchun eng alamlisi shunda bo‘ldiki, bosh murabbiy Dide Deshamda o‘yinni qutqarib qolish uchun birorta ham muqobil ssenariy — «B» rejasi mavjud emas edi. Ispanlar Fransiyaning barcha taktik yurishlarini xuddi ochiq kitob kabi o‘qib, ularni oldindan sezishdi. Natijada, fransiyaliklarning har bir hujumga urinishi ispan himoya chizig‘ining tizimli qarshiligiga duch keldi va yo‘qqa chiqarildi. Deshamning bugungi qotib qolgan taktikasi raqiblarning ishini haddan tashqari osonlashtirib yubordi.
Hozirgi holatda butun dunyo futbol jamoatchiligining nigohi endi Janubiy Amerika vakillariga qaratilgan, ular juda puxta tayyorgarlik ko‘rishlariga to‘g‘ri keladi. Chunki Ispaniya nafaqat natija, balki futbolning kelajagi qay tomonga qarab ketayotganini ko‘rsatib qo‘ydi.
Sizningcha, hozirgi Ispaniya terma jamoasining o‘yin uslubini sindirish uchun raqib jamoalar qanday taktikalarni qo‘llashi kerak?
Sport
«Nima desa, deyaverishsin». Messi heyterlarga javob qaytardi va g‘alabani Maradonaga bag‘ishladi
G‘alaba golini urgan Lautaro Martines esa yig‘lab yubordi.
JCh-2026 yarimfinalida Argentina va Angliya o‘rtasida kechgan uchrashuv (2:1) kutilganidek kechdi: hissiyotli, keskin, ziddiyatlarga boy va dramatik yakun. Jamoalar birinchi bo‘limda haqiqiy qirg‘inbarot uyushtirishdi, ikkinchi bo‘limga kelibgina futbol o‘ynay boshlashdi. Va unda «Albiselesta»ning qo‘li baland keldi: janubiy amerikaliklar birinchi bo‘lib gol o‘tkazib yuborganiga qaramay, o‘yin oxirida qo‘shimcha kuch topa olishdi va britaniyaliklar «o‘rnatgan avtobus»ni buzib o‘tishdi.
O‘yin hakam hushtagi chalinganidan keyin ham «yondi»: Janubiy Amerika vakillari bu g‘alabani Folklend urushini yodga soluvchi provokatsion plakat bilan nishonlashdi, Angliya milliy jamoasi yarimhimoyachisi Jud Bellinghem esa hissiyotlarini jilovlay olmadi va raqib futbolchisi Valentin Barkoning boshiga urib qoldi, g‘alaba goli muallifi Lautaro Martines intervyu vaqtida yig‘lab yubordi, himoyachi Kristian Romero esa sobiq ingliz futbolchisi Gari Nevillning tanqidiga javob qaytardi.
«Chinakam telbalik»
Ikki golli uzatmasi bilan Argentinaning navbatdagi kambekining asosiy ijodkori bo‘lgan Lionel Messi o‘yindan keyin jurnalistlar bilan gaplashdi va o‘z manziliga bildirilayotgan nafratli so‘zlarga javob qaytardi.
«Kim nima desa deyaversin. Biz kurashamiz, raqobatlashamiz va futbol o‘ynashni bilamiz. Bugun hisobda ortda qolayotgan bo‘lsak ham, Angliyaga qarshi o‘yinni to‘liq nazorat qildik. Biz bu maqomga o‘z mehnatimiz bilan erishdik. Hech kim bizga hech narsani shunchaki berib qo‘ymaydi», – deya argentinaliklar sardorining so‘zlarini keltiradi insayder Fabritsio Romano.
Messi ushbu o‘yin argentinaliklar uchun prinsipial ahamiyatga ega bo‘lganini tan olgan.
«Madhiya ijro etilayotgan vaqtdayoq bizda o‘zgacha tuyg‘ular bor edi. Birortamiz mag‘lubiyatga rozi bo‘la olmasdik, Argentina xalqi ham bu g‘alabani qattiq kutayotgandi – barcha Angliyani mag‘lub etish orzusida edi.
Finalga chiqishmi? Bunday o‘yinlarning har biri alohida o‘zgacha. Bu hissiyotlarni yana bir bor boshdan kechirish – aql bovar qilmas hodisa. O‘ylaymanki, bizning jamoa erishgan narsa – chinakam telbalik: qatorasiga ikki jahon chempionati finali.
Ochig‘ini aytsam, jahon chempionati boshlanishidan oldin biz kuchli to‘rtlikka kirishimiz, chempionlik uchun kurashishimizga ishonchim komil edi. Bu natija meni ajablantirmaydi, chunki nimalarga qodirligimizni bilaman. Muammolarimiz bor edi, lekin jamoamiz yig‘ilib, birlashsa, har qanday qiyin vaziyatdan chiqib keta oladi. Biz bir-birimizni qo‘llab-quvvatlaymiz», – deya forvardning so‘zlarini keltiradi TyC Spors.
U Angliya ustidan qozonilgan g‘alabani argentinalik boshqa bir afsonaviy futbolchi – Diyego Maradonaga bag‘ishlagan.
«Ishonchim komilki, u hozir yuqorida bu lahzadan zavqlanyapti. Bu uning ham g‘alabasi. Unga quvonch hadya eta olganimizdan baxtiyorman va umid qilamanki, u o‘sha yerda buni o‘zi xohlagandek nishonlaydi va bundan zavq oladi», – deya Messidan iqtibos keltiradi Romano.
Endi Argentinani mundialning hal qiluvchi o‘yini kutmoqda. Leo finaldagi bo‘lajak raqib – Ispaniya milliy jamoasi haqida ham fikr bildirgan.
«Bu ajoyib futbolchilar va o‘z o‘yin uslubiga ega ajoyib jamoa. Ispanlarning ko‘pchiligini yaxshi bilaman, ularni diqqat bilan kuzatib boraman. Bizni juda keskin va o‘ziga xos o‘yin kutmoqda», – deya qayd etgan futbolchi.
Bellinghem – Messi bilan bahsi haqida
O‘yin vaqtida Leo va Jud Bellinghem o‘zaro bahslashib ketdi – ularning tortishuvi translatsiyaga tushib qolgan. Ammo o‘yindan keyin «Uch sherlar» futbolchisi haroratni pasaytirdi.
«Messi bilan hech qanday muammo yo‘q. Biz u bilan rikoshetni muhokama qildik, aslida u yerda hech qanday yomon ish bo‘lgani yo‘q. Kimdir pashshadan fil yasamasligi kerak, u yerda hech nima bo‘lmadi. Men uchun Leoga qarshi o‘ynash jozibali», – deya Bellinhemning so‘zlarini keltirgan Romano.
Shu bilan birga Jud o‘zi ishtirokidagi boshqa bir epizod yuzasidan izoh bermagan – u o‘yindan keyin raqiblar o‘z oldida g‘alabani nishonlayotganida ulardan biri Valentin Barkoning boshiga urgandi. Hozircha futbolchidan rasmiy izoh yo‘q, OAV esa bu borada o‘z versiyasini taqdim etmoqda.
Kadrdan ko‘rish mumkinki, katta ehtimol bilan, ingliz futbolchisi janubiy amerikaliklardan o‘ziga yoqmaydigan so‘z eshitgan va shundan keyin o‘zini tiya olmagan: u Barkoga ortdan yaqinlashadi va uning boshiga ortdan shapaloq tushiradi. Bungacha Valentinning yo‘li Bellinghem bilan tutashmagan – u butun o‘yin davomida zaxira o‘rindig‘ida qolgandi.
Angliya milliy jamoasi sobiq darvozaboni Pol Robinson esa BBC efirida Barko Enso Fernandesning golini inglizlar zaxira o‘rindig‘i qarshisiga kelib nishonlagan holda provokatsiya qilganini aytib o‘tdi.
«Umid qilamanki, men bunday ahmoq bo‘lib qolmayman»
O‘yinda boshqa bahsli vaziyatlar ham bo‘ldi. Argentinaliklar g‘alabani nishonlash chog‘ida Malvin orollari (Argentina va Angliya o‘rtasidagi hududiy bahs predmeti bo‘lgan Folklend orollarining mahalliy nomlanishi) haqidagi banner bilan e’tiborni o‘ziga qaratishdi. O‘yindan keyin janubiy amerikaliklar inglizlarga «zarba berish»da davom etishdi. Masalan, Leandro Paredes jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida shunday degan: «Orollar doim Argentinaniki bo‘ladi».
Himoyachi Kristian Romero esa Angliya milliy jamoasi sobiq futbolchisi, teleekspert Gari Nevillga javob qaytardi: o‘yindan oldin u argentinaliklar mudofaa chizig‘ini tanqid qilgandi.
«Umid qilamanki, kareramni yakunlaganimda, faqat o‘yinchilarning harakatlaridan kamchilik qidiradigan ahmoq odamga aylanib qolmayman. Biz tarix yaratmoqdamiz va milliy jamoa a’zosi ekanimizdan faxrlanamiz», – degan «Tottenhem» himoyachisi.
«Bu jamoa qiyinchilikka uchraganda yaxshiroq o‘ynaydi»
O‘yindan keyingi eng hissiyotli pallalar g‘alaba goli muallifi Lautaro Martinesning intervyusi bo‘ldi. U ko‘z yoshlarini tiyib tura olmadi.
«Otam menga birinchi butsani olib berganidan beri bu golni orzu qilardim. Bu onam uchun atalgan gol. U uydan ketgan kunimdan beri har doim yotog‘imni tayyorlardi va meni kutishda davom etardi. Bu gol men uchun finalga chiqishdan ham muhimroq», – degan forvard.
Argentina milliy jamoasi bosh murabbiyi Lionel Skaloni yana bir bor o‘z shogirdlaridagi xarakterni e’tirof etdi.
«Bizda ajoyib jamoa bor. Bugun zaxira o‘rindig‘idan maydonga tushganlar, muhim rol o‘ynashdi. Futbolda, hayotda bo‘lgani kabi, oxirigacha boringni berishing kerak. Bu jamoa qiyinchilikka duch kelganida, yaxshiroq o‘ynaydi.
Agar Enso Fernandes to‘g‘ri zarba bera olmaganida, biz yettita golli vaziyat yaratib ham 0:1 hisobida yutqazgan bo‘lardik. Biz oxirigacha taslim bo‘lmadik. Biz g‘alaba qozonganimiz uchungina emas, turli vaziyatlardan chiqib keta olganimiz uchun muvaffaqiyatlimiz. O‘ylaymanki, haqli ravishda g‘alaba qozondik. Biz keyingi sinovga tayyormiz», – degan Skaloni Argentina futbol assotsiatsiyasi saytiga.
«Argentina bejiz amaldagi chempion emasligini isbotladi»
Angliya lageridagilar, tabiiyki, butunlay boshqacha kayfiyatda. Jamoa hujumchisi va sardori Harri Keyn g‘alaba qo‘ldan boy berilganidan qattiq ranjigan.
«Yigitlar uchun, butun jamoa uchun juda og‘ir va alamli. Uchrashuvning katta qismida biz yaxshiroq harakat qildik. Ustunlikni saqlab qolishga urindik, ammo jahon chempionati yarimfinalida bu yetarli emas. Hujum ketidan hujum qilishdi va biz o‘yindagi nazoratni qaytarib ololmadik. Ozgina yetishmay qolganida, bu juda og‘riqli bo‘ladi», – degan inglizlar jamoasi sardori BBC uchun intervyusida.
Jamoa himoyachisi Den Byorn ham shunga o‘xshash fikr bildirgan.
«Jahon chempionati finaliga atigi 10-15 daqiqa qolganda, keyin yetib bora olmay qolsang, bu juda og‘riqli. Hamjihatligimiz bizni uzoqqa olib keldi va to‘g‘risini aytsam, biz buni uddalaymiz deb o‘ylagandim. Vaqtimiz kelgandek tuyulgandi. Ammo Argentina bejiz amaldagi jahon chempioni emasligini ko‘rsatib qo‘ydi», – degan Byorn Sky Spors telekanaliga.
Angliya milliy jamoasi bosh murabbiyi Tomas Tuxelning intervyusi esa eng shov-shuvlisi bo‘ldi. Ushbu germaniyalik mutaxassisga o‘yindan so‘ng muxlislar va ekspertlarda ko‘plab savollar to‘plangandi, u esa o‘z xatolarini tan olishdan bosh tortdi va mag‘lubiyat bilan yakunlangan yarimfinal o‘yinini Angliyaning ushbu jahon chempionatidagi eng yaxshi o‘yinlaridan biri deb atadi.
«Bizda afsuslanish yo‘q. Muammo tarkibda emasdi. O‘yinning borishi butunlay o‘zgardi, lekin nima uchun buni muhokama qilishayotganini tushunaman. Mendan yaxshiroq bilaman deb o‘ylaydigan millionlab murabbiylar bor. Men ular bilan hamma narsani muhokama qilishim mumkin edi, lekin qarorni o‘zim qabul qilishim kerak», – deya qayd etgan mutaxassis.
MyGov saytini soxtalashtirib, odamlardan 1 mlrd so‘m o‘g‘irlagan jinoiy guruh ushlandi
FIFA prezidenti Infantinoga 200 dan ortiq mamlakat ishonch bildirmoqda
Iqtisodchilar AI iqtisodiyotga qanday ta’sir qilishi va mehnat bozorini o’zgartirishi haqida tashvishlanmoqda.
-
Siyosat4 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Jamiyat5 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport5 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Dunyodan3 days agoMahmud Ahmadinejod atrofidagi sirli o’yin: “Mossad bilan hamkorlik”
-
Dunyodan4 days ago
Anqarada NATO sammiti boshlandi
-
Iqtisodiyot3 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot2 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi