Iqtisodiyot
Jahon banki O‘zbekistonga 200 mln dollar miqdorida imtiyozli kredit ajratadi
Kredit mablag‘lari O‘zbekistonning beshta hududida suv yo‘qotishlarini qisqartirish va sug‘orish tizimlarining energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish uchun ishlatiladi. Jahon banki prognozlariga ko‘ra, bir qator omillar kelajakda O‘zbekistondagi suv resurslari hajmini 30-40 foizga qisqartirishi va shu bilan birga irrigatsiya xizmatlariga bo‘lgan ehtiyojni 25 foizga oshirishi mumkin.
Jahon banki O‘zbekistondagi irrigatsiya va drenaj infratuzilmasini modernizatsiya qilish, shuningdek, fermerlarga irrigatsiya xizmatlarini ko‘rsatish sifatini oshirish loyihasini amalga oshirish uchun 200 million dollar miqdorida imtiyozli kredit ajratadi.
Loyiha mamlakatning beshta hududida suv yo‘qotishlarini qisqartirish va sug‘orish tizimlarining energiya samaradorligini oshirishga qaratilgan. O‘zbekiston hukumati ham dasturni birgalikda moliyalashtirish uchun qo‘shimcha 23,2 mln dollar yo‘naltiradi.
«O‘zbekistonning qurg‘oqchil iqlimi irrigatsiyani yalpi ichki mahsulot va aholi bandligining taxminan 25 foizini tashkil etuvchi qishloq xo‘jaligi uchun hayotiy zaruratga aylantiradi. Suvning asosiy qismi Amudaryo va Sirdaryodan olinib, keng tarmoqli kanallar orqali dalalarga yetkazib beriladi. Qishloq xo‘jaligi mamlakatdagi barcha suv resurslarining qariyb 90 foizini iste’mol qilgani sabab suvdan samarali foydalanishni ta’minlash o‘ta muhim vazifaga aylanmoqda. O‘zbekistonda muzliklar oqimining kamayishi, suv bug‘lanishining ortishi, muntazam bo‘lmagan yog‘ingarchilik va qurg‘oqchilikning tezlashishi tufayli suv resurslari tanqisligi sezilarli darajada kuchayishi kutilmoqda. Prognozlarga ko‘ra, ushbu o‘zgarishlar mavjud suv resurslari hajmini 30-40 foizga qisqartirishi va shu bilan birga irrigatsiya xizmatlariga bo‘lgan ehtiyojni 25 foizga oshirishi mumkin. Bu esa suv resurslariga qo‘shimcha yuklama paydo qiladi», deyiladi Jahon banki xabarida.
O‘zbekistonda irrigatsiya infratuzilmasining katta qismi eskirgan, bu esa suvning sezilarli darajada yo‘qotilishiga, resurslarning hududlar o‘rtasida notekis taqsimlanishiga va fermerlarga irrigatsiya xizmatlari ko‘rsatish sifatining pastligiga olib kelmoqda.
Bundan tashqari, 2,4 mln gektarga yaqin qishloq xo‘jaligi yerlarini sug‘orish (mamlakatning barcha sug‘oriladigan maydonining 56 foizi) nasoslar yordamida suv yetkazib berilishiga bog‘liq. Buning uchun 1 700 ga yaqin nasos stansiyalaridan foydalaniladi, ular har yili taxminan 7,2 milliard kVt/soat elektr energiyasi iste’mol qiladi. Bu mamlakat umumiy energiya iste’molining qariyb 16 foizini tashkil etadi.
«Yangi loyiha orqali Jahon banki O‘zbekiston suv xo‘jaligini rivojlantirishning 2020-2030 yillarga mo‘ljallangan konsepsiyasini amalga oshirishda hukumatga ko‘maklashadi. Konsepsiya irrigatsiya sohasida suv va energiya tejamkor infratuzilmani rivojlantirishni ham nazarda tutadi», – deydi Jahon bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha direktori Tatyana Proskuryakova. – «Rejalashtirilgan loyiha tadbirlari qishloq xo‘jaligi unumdorligini oshirish, suvdan foydalanuvchilarning farovonligini yaxshilash, shuningdek, irrigatsiya va agrosanoat sohalarida yangi ish o‘rinlarini yaratishga yordam beradi»
O‘zbekiston Suv xo‘jaligi vazirligi loyihani Qoraqalpog‘iston Respublikasi, shuningdek, Buxoro, Qashqadaryo, Namangan va Surxondaryo viloyatlarida amalga oshirish uchun mas’ul bo‘ladi. Ushbu hududlarda irrigatsiya va drenaj infratuzilmasini modernizatsiya qilish va ko‘rsatilayotgan xizmatlarni takomillashtirish orqali 2031 yilga borib suv xo‘jaligi sektori samaradorligi sezilarli darajada oshishi kutilyapti.
Rejalashtirilgan loyiha tadbirlar:
Amudaryo va Sirdaryo bilan bog‘langan va yuqorida qayd etilgan hududlardan o‘tgan sakkizta yirik magistral kanalning 259 kilometrini betonlash. Buning uchun suvni tejaydigan zamonaviy materiallar, jumladan, geomembranalardan foydalaniladi;
O‘zi oqar suv yetkazib berishni ta’minlash va iloji boricha nasoslardan foydalanish zaruratini kamaytirish uchun kanal o‘zanlarini qayta profillash va ularning sathini ko‘tarish;
Ko‘rsatilgan kanallar bo‘ylab suv taqsimotini nazorat qilish darajasini oshirish uchun 470 ga yaqin gidrotexnik inshootlar qurish;
Suv sarfini o‘lchagich o‘rnatilgan boshqariladigan suv chiqargichlarni o‘rnatish, shuningdek, suv ta’minoti jarayonlarini boshqarish uchun dispetcherlik boshqaruvi va ma’lumotlarni yig‘ish tizimini (SCADA) joriy etish.
Loyihadan kutilayotgan natijalar:
232 000 gektar maydonda irrigatsiya xizmati sifatini yaxshilash. Bu ushbu yerlarda qishloq xo‘jaligi unumdorligini oshirish imkonini beradi;
180 000 nafar suv foydalanuvchilari, shu jumladan 80 000 nafar ayollarning sug‘orish xizmatlaridan yanada ishonchli foydalanishini ta’minlash;
Yillik suv yo‘qotishlarini taxminan 540 million kub metrga qisqartirish;
Yiliga 165 million kVt/soatdan ortiq elektr energiyasini tejash, bu esa irrigatsiya sohasida energiya samaradorligini oshiradi va ekspluatatsiya xarajatlarini kamaytiradi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda ikki oyda 3,7 trln so‘mlik elektr uskunalar ishlab chiqarildi
2026-yilning yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda 3,7 trln so‘mlik elektr uskunalar ishlab chiqarildi. Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 10,8 foizga oshgan.
Qayd etilishicha, eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelib, 2,2 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan. Shuningdek, Toshkent viloyatida 740,3 mlrd so‘mlik elektr uskunalar ishlab chiqarilgan.
Boshqa hududlar orasida Namangan viloyati 234,6 mlrd so‘m, Samarqand viloyati 177,1 mlrd so‘m va Andijon viloyati 162,7 mlrd so‘m ko‘rsatkich bilan yetakchi o‘rinlarni egallagan.
Qolgan hududlarda ishlab chiqarish hajmi nisbatan past. Jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 0,5 mlrd so‘m, Surxondaryo viloyatida 1 mlrd so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Iqtisodiyot
Oktyabrdan jarimalarni ixtiyoriy to‘lashni rag‘batlantiruvchi tartib joriy etiladi
Tadbirkorlarga moliyaviy jarimalar bo‘yicha qator yengilliklar beriladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 13-aprel kuni tadbirkorlik sub’yektlariga nisbatan moliyaviy jarimalarni qo‘llash tartibini yanada liberallashtirish, bu borada ortiqcha byurokratik to‘siqlarni qisqartirish hamda davlat organlari va mansabdor shaxslar faoliyati ustidan sud nazorati samaradorligini oshirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Taqdimotda bugungi kunda moliyaviy jarimalarni qo‘llash amaliyotida tadbirkorlar uchun qator muammolar saqlanib qolayotgani qayd etildi. Xususan, ayni paytda jarimalarning aksariyati vakolatli organlar, qolganlar esa sudlar tomonidan qo‘llanilayotgani sud nazoratini kuchaytirish zarurligini ko‘rsatmoqda.
Shu munosabat bilan joriy yil 1-oktyabrdan moliyaviy jarimalarni ixtiyoriy to‘lashni rag‘batlantiruvchi yangi va yagona tartibni joriy etish taklif qilindi. Unga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yekti vakolatli organning qarori topshirilgan kundan boshlab bir oy ichida jarimaning 50 foizini to‘lasa, qolgan qismini to‘lashdan ozod etiladi.
Shuningdek, jarimani olti oy davomida teng ulushlarda bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyatini yaratish nazarda tutilmoqda. Bunda qaror topshirilganidan so‘ng bir oy ichida jarima summasining oltidan bir qismi to‘lansa, mazkur tartib avtomatik ravishda amal qiladi.
Sud nazoratini kuchaytirish maqsadida vakolatli organning moliyaviy jarimani qo‘llash to‘g‘risidagi qarori sud tomonidan bekor qilingan yoki haqiqiy emas deb topilgan taqdirda undirilgan mablag‘larni 15 kun muddatda qaytarish mexanizmini belgilash taklif etildi. Agar ushbu muddat buzilsa, kechiktirilgan har bir kalendar kun uchun Markaziy bank asosiy stavkasidan kelib chiqqan holda foiz hisoblanishi nazarda tutilmoqda.
Moliyaviy jarimalarni qo‘llash jarayonlarini raqamlashtirishga ham alohida e’tibor qaratildi. Biznes-ombudsman tomonidan yuritiladigan «Yagona davlat nazorati» axborot tizimida tadbirkorlik sub’yektlariga nisbatan qo‘llanilgan moliyaviy jarimalarning elektron reyestrini joriy etish taklif qilindi.
Vakolatli organlarning qarorlari qabul qilinganidan keyin elektron raqamli imzo bilan mazkur tizimga kiritilishi shart bo‘ladi. Axborot tizimiga kiritilmagan va elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanmagan qarorlar haqiqiy emas deb hisoblanadi hamda ular asosida jarima undirilmaydi.
Shuningdek, mobil ilova orqali moliyaviy jarimalar hisobini yuritish, ularni monitoring qilish va onlayn to‘lash imkoniyatini yaratish, manfaatdor idoralarning axborot tizimlarini o‘zaro integratsiya qilish zarurligi qayd etildi. Soliq to‘lovchi – tadbirkorlik sub’yektining shaxsiy kabineti orqali moliyaviy jarima to‘g‘risidagi qarorlar ustidan onlayn shikoyat berish va shikoyat kiritilishi bilan qaror ijrosini avtomatik to‘xtatib turish imkoniyatini joriy etish nazarda tutilmoqda.
Taqdimotda huquqiy ta’sir choralarini qo‘llash tartibini unifikatsiya qilishga qaratilgan «Huquqiy ta’sir choralari to‘g‘risida» gi qonun loyihasini ishlab chiqish taklifi bildirildi.
Davlatimiz rahbari tadbirkorlik sub’yektlarining huquq va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish, ularni qonunga rioya etgan holda faoliyat yuritishga rag‘batlantirish, jarima qo‘llash amaliyotida adolat va shaffoflikni ta’minlash eng mhim vazifalardan ekanini ta’kidladi.
Takliflarni puxta ishlab chiqib, sud nazoratini kuchaytirish, raqamlashtirishni jadallashtirish va sohada yagona, aniq hamda adolatli huquqiy mexanizmni shakllantirish bo‘yicha mutasaddilarga tegishli topshiriqlar berildi.
Iqtisodiyot
2025-yilda O‘zbekistonda ko‘chmas mulk bozori qanday bo‘ldi?
2025-yilning IV choragida O‘zbekistonda ko‘chmas mulk bozorida o‘sish sur’atlari sezilarli tezlashdi. Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu davrda oldi-sotdi bitimlari soni 89,7 mingtani tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 24,5 foizga oshgan.
2025-yil boshidan jami tranzaksiyalar hajmi 319,5 mingtaga yetgan bo‘lib, umumiy o‘sish 15,8 foizni tashkil etdi. Ayniqsa, Buxoro, Sirdaryo va Samarqand viloyatlarida yuqori o‘sish sur’atlari qayd etildi.
2025-yil davomida ajratilgan ipoteka kreditlari hajmi 29 foizga oshib, 21,2 trln so‘mni tashkil etdi. Ularning uy-joy oldi-sotdidagi ulushi 22 foizga yetgan.
Shu bilan birga, aholi real daromadlari IV chorakda 9,2 foizga o‘sgani bozorda talabni qo‘llab-quvvatlovchi asosiy omillardan biri bo‘ldi.
Qurilish sohasida ham faollik yuqori darajada saqlanib, foydalanishga topshirilgan uy-joylar umumiy maydoni 15,9 mln kvadrat metrga yetdi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 7,2 foizga ko‘p.
Uy-joy narxlari dollar hisobida o‘sishda davom etgan. Xususan, birlamchi bozorda 5,7 foiz, ikkilamchi bozorda esa 7,9 foizga qimmatlashgan.
Biroq so‘m hisobida narxlar nisbatan barqaror shakllangan. Bu holat sotuvchilarning narxni xorijiy valyutaga bog‘lab saqlashga intilayotgani bilan izohlanishi mumkin.
Ijara bozorida ham o‘sish kuzatilib, yil yakunida narxlar 8,3 foizga oshgan. Shu bilan birga, Toshkent shahrida yer uchastkalari narxi 9,4 foizga pasaygan.
Iqtisodiyot
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
Markaziy bank 2026-yil 14-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 32,49 so‘mga tushib, 12 126,10 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 67,15 so‘mga tushdi va 14 171,77 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 285,35 so‘m bo‘ldi (-54,58).
Rossiya rubli 159,11 so‘m etib belgilandi (+1,23).
Iqtisodiyot
2026 yilning I choragida O‘zbekistonda «yashil» energiya ishlab chiqarish 40 foizga oshdi
Joriy yilning yanvar-martida O‘zbekistonda 2,36 mlrd kVt/soat «yashil» energiya ishlab chiqarildi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 40 foizga ko‘p.
2026 yil yanvar-mart oylarida O‘zbekistonda yirik quvvatli quyosh va shamol elektr stansiyalari tomonidan 2 mlrd 368,2 mln kVt/soat elektr energiyasi ishlab chiqarildi. Bu haqda Energetika vazirligi xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 678,1 mln kVt/soatga yoki 40 foizga ko‘p.
Jumladan, quyosh fotoelektr stansiyalari 1 mlrd 159,6 mln kVt/soat, shamol elektr stansiyalari esa 1 mlrd 208,6 mln kVt/soat energiya ishlab chiqargan.
Qayd etilishicha, ushbu natijalar hisobiga 631 mln kub metr tabiiy gaz tejalgan va atmosferaga 1,3 mln tonna zararli moddalar chiqishining oldi olingan.
Taqqoslash uchun, 2025 yilning yanvar-mart oylarida quyosh va shamol elektr stansiyalari 1 mlrd 690,1 mln kVt/soat (quyosh — 971,8 mln, shamol — 718,4 mln kVt/soat) elektr energiyasi ishlab chiqargandi.
Vazirlik ma’lumotiga ko‘ra, joriy yilning uch oyida ishlab chiqarilgan «yashil» energiya hajmi o‘rtacha 3,9 mln xonadonning 3 oylik yoki 986 ming xonadonning bir yillik ehtiyojini qoplashga yetadi.
-
Iqtisodiyot5 days agoAmir Temur yubileyiga bag‘ishlangan oltin va kumush tangalar chiqarildi
-
Siyosat5 days agoSenat yashirin iqtisodiyotga chek qoʻyish maqsadida rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi yangi qonunni maʼqulladi
-
Sport5 days agoJavohir Sindorov navbatdagi g‘alaba bilan da’vogarlar turniridagi peshqadamlikni mustahkamladi
-
Sport3 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Iqtisodiyot4 days ago
Keyingi haftada ham dollar pasayadi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan
-
Sport5 days agoJavohir Sindorov yana durang o‘ynadi
-
Sport4 days ago
Jahon chempionatiga boradigan o‘zbekistonlik hakamlar ma’lum bo‘ldi
