Jamiyat
jabrlanuvchi Gulira’no Qosimova sud zalidan chiqarib yuborildi
Quva tumanida IIB boshlig‘i va uning o‘rinbosari ustidan ko‘rilayotgan ishda jabrlanuvchi Gulira’no Qosimova sud zalidan chiqarib yuborildi. Avvalroq OAV vakillari, xususan, Kun.uz sayti muxbirining ham ishtirokchi cheklangan edi. G.Qosimova ijtimoiy tarmoqlar orqali videomurojaat yo‘llab, yopiq ko‘rilayotgan ishda viloyat Ichki ishlar boshqarmasi yuristlari guvohlarga ta’sir o‘tkazayotgani, sudlanayotgan va guvohlikka chaqirilgan xodimlarni himoya qilishga urinayotgani, raislik qiluvchi Avazbek Rahimovning adolatsizlik qilayotgani haqida gapirdi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
7 noyabr kuni Furqat tumani IIB mansabdorlari ustidan navbatdagi sud majlisi bo‘lib o‘tgan va unda jabrlanuvchi Gulira’no Qosimova sud zalidan chiqarib yuborilgan.
Sudning noxolis va adolatsiz o‘tayotganidan norozi bo‘lgan Gulira’no Qosimova Sirojiddin media sahifasi orqali videomurojaat yo‘lladi. U Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyevadan ishning xolis o‘tkazilishini ta’minlashda yordam so‘ragan. Kun.uz ushbu suhbatni keltiradi:
“Men Qosimova Gulira’no Bahodirjon qiziman. Farg‘ona viloyati Furqat tumanidagi 29-maktabda direktor bo‘lib ishlayman. Men bilan bog‘liq voqealardan juda ko‘pchilik internet tarmoqlari orqali xabardor. Men yordamni administratsiya rahbari Saida Shavkatovnadan, keyin Oliy sud rahbaridan so‘rayman. Iltimos, menga yordam beringlar. Chunki holat achinarli tus olyapti. Men sud jarayonlaridan mutlaqo noroziman. Chunki sudning ichidagi holat, o‘sha yerdagi kamera yozuvlari ko‘rilsa, nimadan noroziligimni tushunib yetasizlar. Sababi men hozir gapira olmayman, chunki mening gapirishimga ham taqiq qo‘yilgan.
— O‘sha sud jarayonlarini sizga aytishga, gapirishga taqiq qo‘yilgan-a?
— Hozirda bilasizmi, ommaviy axborot vositalari chetlatildi suddan. Yopiq. “Nima uchun, nimaga yopyapsizlar?” deb har gal men e’tiroz qilganimda, tezkor xodimlarning bo‘layotgan sudida ularning aytadigan gapi maxfiy hisoblanadi, shuning uchun sud yopiq bo‘ladi, deyishdi. Lekin biror marta u haqida gap-so‘z bo‘lgani yo‘q sudda. Bir qaror yo bir nima haqida gapirilgani yo‘q sudda. Ishonasizmi, shu tadbirda qatnashgan rahbaridan tortib 10 ta xodim, 11 kishi jami ichki ishlar xodimi, hammasi telefonini yo sotib yuborgan, yo yo‘qotib qo‘ygan, yo jiyaniga bergan.
Ichkarida o‘sha Ichki ishlar boshqarmasining ikkita yuristi, men o‘sha ochiq holatdagi sud haqida gapiryapman, oydinlik kiritib ketay. Chunki ertaga hali bu murojaatim ham menga muammo bo‘lishi mumkin. Men hozir sudda jabrlanuvchi emas, xuddi sudlanuvchiga o‘xshayman. U yerdagi jarayonlar haqida na gapira olaman, na biror kimga aytolaman uning ichini.
Siz hattoki sud zalidan haydalibsiz. Nimaga?
Sud zalidan haydalganimning sababi – men sudyaga haqiqatan ham ko‘p e’tiroz qildim. Bilasizmi, men hatto qonunlarni ham qarab chiqdim, e’tiroz qilishga haqqim bor ekan. Qaysiki, mana, ularning advokati xohlagan payti turib e’tiroz qila oladi, ruxsat ham so‘ramaydi. Oliy sud ko‘rsin shuni, bunday kamerani ochib ko‘rsin, o‘sha yerdagi narsalarni ko‘rsa, o‘zi tushunadi nima demoqchiligimni.
— Demak, siz sudga e’tiroz qilganingiz uchun sizni sud zalidan haydashdi?
— Ha, mana, aytdimki, nimaga ularning advokatiga ruxsatsiz ham gapirishyapti, bizning advokatlarga… Agar “hurmatli sud, ruxsatingiz bilan gap boshlasam…” desa, “men sizga hali ruxsat berganim yo‘q” degan holatlar bo‘ladi. Keyin aytyapman, ko‘ring, mana, orqada sudlanuvchilar bilan mana, Ichki ishlar boshqarmasining ikkita yuristiga… Guvohlar kim? O‘sha ichki ishlarning xodimlari. Ularga ta’sir o‘tkazishyapti. Keyin o‘tgan galda men aytdimki, “bularning ham nimasi tekshirilsin, adolatli bo‘lsin”, degan gapimga… U yerda ko‘rishingiz mumkin, men birovni haqorat qilmadim.
— Siz sudda baqir-chaqir qilib, kimnidir haqorat qildingizmi?
— Yo‘q. Sizga hozir qaysi ohangda gapirayotgan bo‘lsam… Ko‘rsin, Oliy sud ko‘rsin o‘sha kamera yozuvini. Men sud raisiga aytdimki, “adolatli bo‘ling”. Ishonasizmi, u yerda xuddi men jinoyatchiga o‘xshayman, xuddi menga… U yerda hattoki haqorat qilish holatlari bo‘lyapti. Unga men reaksiya bildirsam, gap eshityapman yana.
Bu holatlardan norozi bo‘lib sudga raddiya berdik. Raddiyamiz, tabiiyki, rad etildi. Qarang-da, mana, sud yopiq qilinsa, ommaviy axborot vositasi kirmasa, advokatlar hattoki telefonni bitta joyga jamlab qo‘yishi kerak bo‘lsa… Jamlab qo‘yilyapti advokatlarning telefoni. Biz biror nima deb e’tiroz qilishga haqqimiz bo‘lmasa… Bilmadim, balki men sud tartibini tushunmayotgandirman. Lekin yopiq qilishdan maqsad nima?
— Yopiq bo‘lishini o‘zi kim so‘ragan?
— Qarshi tomon so‘rayapti. Ichki ishlar xodimlari, Furqat tumani ichki ishlar xodimlari. Ular so‘rayapti. Ularning advokati so‘rayapti. Asosi bormi? Ularning sha’ni uchun yopilishi kerak ekan.
Men savol bersam, u yoqdan bu yoqqa olib qochadi guvohlar. Keyin “eslolmayapsizmi?” deb turib, “ha, eslolmayapti ekan”. Men buni isbot qilib bera olaman, kimga aytgan, qaysi vaqtda aytgan, nima degan – buni men isbot qilib bera olaman. Lekin sudni agar Oliy sudga olinmasa, guvohlar farg‘onalik, sudlanuvchilar farg‘onalik, jabrlanuvchilar farg‘onalikmiz. Men shu ish jarayonida, mana, generalimiz o‘sha general, Ichki ishlar boshqarmasining boshlig‘i, o‘sha prokuror. Sud, sud Farg‘onada bo‘lyapti. Bosim bo‘lishi mumkin. Chunki ko‘p hollar, mana, yopiq sud majlisidagi ko‘p holatlar menda shubha uyg‘otyapti. Keyin aytyapman, kamera yozuvlaridan ko‘ring, bular gap o‘rgatib turibdi. Mening hatto shunga ham e’tiroz qilishga haqqim yo‘q ekan.
Men baqir-chaqir ham qilganim yo‘q, haqorat ham qilganim yo‘q. Shu endi sudda so‘ragan narsam – adolatli bo‘ling. Ularning advokatiga ham e’tiroz qiling. Mening advokatlarim savol berayotib chalg‘ib ketyapti savol berishga. Chunki mana, hozir siz meni eshitganingiz uchun gapira olyapman.
— Men o‘zim ko‘rdim, deyarli u yerda hammasi ichki ishlar xodimi, ular ham yurist-da, 10 ta yuristga qarshi chiqyapsiz-da hozir.
— Ha, shunday. Bitta qiziq jihati, ichki ishlardan haydalib ketib, ayblov e’lon qilingan, sudlangan odamni Ichki ishlar boshqarmasining ikkita yuristi himoya qilyapti.
— Hozir ishlamaydi.
— Hozir ishlamaydi, ishdan ketgan. Keyin bo‘yniga oltita modda bilan ayblov qo‘yilyapti. Yuristlar bemalol ko‘rsangiz, bir-birlari bilan gaplashib, maslahatlashib u yerda…
— Yana gaplaringiz bormi?
— Bor. Mana aytishyaptiki, “nimaga birdaniga internetga chiqyapti bu?” Yo‘q, men birdaniga internetga chiqmadim. Men, misol, tuman prokuraturasiga ariza bilan murojaat qildim. Undan keyin viloyat prokuroriga bordim yordam so‘rab. Undan keyin general bilan ko‘rishganman. “Mana, ko‘ring, qaysi xodimlaringiz qaysi ayolni badnom qilib yuborganini ko‘ring”, deb bordim. Aprel oyida bo‘lgan-da u voqea.
Bir jurnalist ayol aytyaptiki: “Bularga qarshi chiqmang, sizni o‘ldirib yuborishadi shu ketishingiz bo‘lsa. Siz qayting, to‘xtang”, deyapti. Yo‘q, to‘xtamayman. Mana shu kameralaringizga qarab shu gapni aytib olay. Hali yana bu imkoniyat menda bo‘ladimi-yo‘qmi, bilmayman. Chunki sudning ketishidan, hozir men xuddi ayblanish uchun harakatda bo‘layotganday bo‘lyapti deb taxmin qilyapman.
O‘sha aytyaptiki, o‘ldirib yuborishadi deyapti. Ruhi o‘lgan odam jismi o‘lishidan hech qachon qo‘rqmaydi. Men bu jismim o‘lishidan hech qachon qo‘rqmayman. Men kurashayotgan bo‘lsam, mendan boshqa birorta ayol shunaqa tahqirlanmasin deb kurashyapman.
To‘xtamayman. O‘sha Oliy sudga olishsa, o‘shanda adolatli bo‘ladi deb o‘ylayman. Hech kimning kuchi yetmaydi deb o‘ylayapman. Yana bilmadim. Shuning uchun Saida Shavkatovnadan yordam so‘rayapman. Iltimos, Saida Shavkatovna, mana shu videoni ko‘rsangiz, yordam bering. Sizlarga qanaqa ma’lumot boryapti, bilmayman. Hech qachon o‘zining xodimidan sizga biror nima deb salbiy ma’lumotni aytishmaydi”.
Kun.uz holatga aniqlik kiritish maqsadida Oliy sud bilan bog‘landi. “7 noyabr kuni o‘tkazilgan sud majlisida jabrlanuvchi G.Qosimova sud majlisini o‘tkazish tartibini buzgani sabab qonunchilikda belgilangan tartibda qonuniy chora ko‘rilishi haqida ogohlantirilgan bo‘lsa-da, ogohlantirish ta’sir qilmasdan, takroran sud majlisida tartibni buzib, raislik qiluvchining farmoyishiga bo‘ysunmasdan va sudni behurmat qilgani sababli (asos: Jinoyat-protsessual kodeksining 272-moddasi) sudning ajrimiga asosan 2025 yil 7 noyabr kuni o‘tkazilgan sud majlisidan (shu kungi) chiqarib yuborildi”, deyiladi mahkama matbuot xizmati rahbari Aziz Obidovning Kun.uz’ga bergan izohida.
Obidovning qo‘shimcha qilishicha, keyingi sud majlisi 12 noyabr kuni soat 10:00 da o‘tkazilishi belgilangan va endilikda sud jarayoni ochiq tarzda bo‘lib o‘tadi.
Eslatib o‘tamiz, Kun.uz oldinroq Furqat tumanida maktab direktori bo‘lgan Gulira’no Qosimova bilan sodir bo‘lgan holat haqida surishtiruv e’lon qilgandi. Unda Furqat tumani IIB xodimlari ayolni kaltaklab, kiyimlarini yirtib, yalang‘och holda tasvirga olgani haqida gap boradi. Holat Senat qo‘mitasi tomonidan nazoratga olingan. Ombudsman Furqat tumani IIBning 4 nafar mas’ul xodimi jinoiy javobgarlikdan ozod etilganini ma’lum qilib, holatga aloqador bo‘lgan har bir shaxsning qilmishi to‘liq va xolisona o‘rganilishini so‘ragan.
Avvalgi sud majlisida ko‘rsatma bergan Furqat tuman soliq inspeksiyasi sobiq boshlig‘i, ish bo‘yicha jabrlanuvchilardan biri bo‘lgan Qurbonali Abdurahmonov o‘zi bilan bir vaqtda ishlagan tuman IIB boshlig‘i Akmal Xo‘jayev unga militsiya xodimlari kuniga 20 ta televizor olib berasan degan topshiriq berganini, u rad etganidan so‘ng IIB boshlig‘i “IIBga qarshi chiqish qanday bo‘lishini ko‘rsatib qo‘yish” bilan tahdid qilganini eslagandi.
22 oktyabr kuni o‘tgan sud majlisida esa guvoh tariqasida chaqirilgan IIB xodimlari G‘ayrat Otaqulov va Yusuf Yoqubov sudga kelmagani bois sudlanuvchilar Akmal Xo‘jayev (sobiq IIB boshlig‘i) va Jasur Rasulov (IIB boshlig‘ining sobiq o‘rinbosari) guvohlar eshitilmay turib ko‘rsatma bermasliklarini aytgandi.
24 oktyabr kuni Furqat tumani IIB mansabdorlari ustidan navbatdagi sud majlisida jabrlanuvchi ayol yechintirilgani aytilayotgan “tezkor tadbir” ishtirokchisi bo‘lmish IIB tezkor xodimi Yusufbek Yoqubov so‘roq qilingan va “davlat siri” degan vaj bilan sudda OAV ishtiroki cheklab qo‘yilgandi.
So‘nggi kunlarda havo harorati keskin ko‘tarilib, ayrim hududlarda rekord darajalar qayd etilmoqda. Mutaxassislar issiq havo ta’sirida organizmning qizib ketishi (issiq urishi) tez va sezilmasdan rivojlanishi mumkinligini ta’kidlab, ehtiyot choralariga amal qilishga chaqirmoqda.
Shifokorlarning tavsiyasiga ko‘ra, issiq kunlarda chanqoq hissi paydo bo‘lishini kutmasdan, kun davomida muntazam suv ichish lozim. Organizm suvsizlanishi bosh og‘rig‘i, holsizlik, bosh aylanishi va hushdan ketishgacha olib kelishi mumkin.
Tushlik paytida, ayniqsa soat 11:00 dan 17:00 gacha imkoni boricha to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlari ostida yurmaslik, soyada yoki salqin xonalarda bo‘lish tavsiya etiladi. Yengil, och rangli va tabiiy matodan tikilgan kiyimlar kiyish ham organizmni qizib ketishdan himoya qiladi.
Mutaxassislar bolalar va uy hayvonlarini hatto bir necha daqiqaga ham yopiq avtomashinada qoldirmaslik kerakligini alohida ta’kidlamoqda. Chunki havo harorati 30–35 daraja atrofida bo‘lganida ham avtomashina ichidagi harorat 10–20 daqiqa ichida 50–60 darajagacha ko‘tarilishi mumkin.
Issiq urishining dastlabki belgilariga bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, kuchli chanqoq, tezlashgan yurak urishi, teri qizarishi va umumiy holsizlik kiradi. Bunday holat kuzatilsa, insonni darhol salqin joyga olib o‘tish, ortiqcha kiyimlarini bo‘shatish, bo‘yin, qo‘ltiq va son sohasiga sovuq kompress qo‘yish hamda suv berish tavsiya etiladi.
Agar odamning ahvoli yaxshilanmasa, hushini yo‘qotsa yoki nafas olishi qiyinlashsa, zudlik bilan tez tibbiy yordam chaqirish zarur.
Shifokorlar issiq havoda keksa yoshdagilar, bolalar, homilador ayollar hamda yurak-qon tomir va qandli diabet kabi surunkali kasalligi bor insonlar alohida xavf guruhiga kirishini ta’kidlamoqda. Ularga kunning eng issiq paytlarida uydan chiqmaslik, ko‘proq suyuqlik iste’mol qilish va salqin joylarda bo‘lish tavsiya etiladi.
Futbol, siyosat yoki shou-biznes — qaysi mavzu bo‘lmasin, izohlarda haqorat ko‘payadi. Bu shunchaki odobsizlikmi yoki inson psixologiyasi haqida biror narsani ochib beradimi? Kun.uz ushbu mavzuni mutaxassis va ilmiy tadqiqotlar asosida o‘rgandi.
Tanqid emas, shaxsga hujum
18 iyun kuni O‘zbekiston milliy terma jamoasi tarixda ilk bor futbol bo‘yicha jahon chempionatidagi ishtirokini boshladi. Uchrashuvlar mag‘lubiyat bilan tugagan bo‘lsa-da, ijtimoiy tarmoqlarda futbolchilarga nisbatan haqoratomuz izohlar yog‘ildi.
Qizig‘i, kechagina terma jamoa mundialga chiqa olmayotgani uchun tanqid qilganlar bugun mundialga chiqqan futbolchilarni ham keskin tanqid qilmoqda. Bu esa muammo natijada emas, ayrim insonlarning voqelikni qanday qabul qilishida ekanligini ko‘rsatadi.
Psixologlar buni oddiy tanqid emas, balki onlayn agressiya, nafrat tili va toksik muloqotning bir ko‘rinishi sifatida baholaydi.
Olimlar: xeyterlar dalil emas, insonning o‘ziga hujum qiladi
2018 yilda Kaliforniya universiteti olimlari May Elsherif, Vivek Kulkarni, Dana Nguyen, Uilyam Yang Vang va Elizabet Belding yuz minglab ijtimoiy tarmoq izohlarini tahlil qildi. “Hate Lingo” deb nomlangan tadqiqot xulosasiga ko‘ra, nafratomuz izoh yozuvchilar aksariyat hollarda asosli fikr bilan bahslashmaydi. Ular dalil keltirish o‘rniga insonning tashqi ko‘rinishi, kelib chiqishi yoki shaxsiyatini nishonga oladi. Bu nafrat tili deyiladi. Tadqiqotchilarning fikricha, nafrat tilining asosiy quroli bahs emas, qadrsizlantirishdir.
Psixolog: agressiya ko‘pincha ichki muammolarning aksidir
Psixoterapevt Guli To‘rayevaga ko‘ra, ular o‘z emotsiyalarini nazorat qila olmaydi:
“O‘z fikrini agressiya bilan bildiradiganlar o‘zining emotsiyasini nazorat qila olmayapti degani. Psixoterapevt sifatida ko‘rib chiqadigan bo‘lsak, sog‘lom fikrlaydigan insonda, adekvat fikrlaydigan, shaxsiy yetuk insonda aql o‘sha hissiyotlarni nazorat qila oladi va u sog‘lom fikr bildira oladi. Inson emotsiyasini nazorat qila olmayaptimi, haddan ziyod agressiya qilyaptimi, demak, bu odamda nevroz holatlari bo‘lishi mumkin, yoki u odam juda ham qattiq charchagan, emotsional stress holatida. Hozir mana shu emotsional yonish sindromidagi insonlar juda ham ko‘p, yoki ularda shaxsiyat buzilishlari bo‘lishi mumkin. Deylik, bir insonning hayotda omadi yurishmay turibdi. U o‘zining mana shu muammosini yecha olmayapti. Bitta muvaffaqiyatli inson chiqdi. Uni shunchalik yerga urib haqoratlab tashlaydiki, chunki u o‘ziga muvaffaqiyatli bo‘lishga ruxsat bera olmagan. Ya’ni o‘zini bostirib qo‘ygan, o‘zini chiqara olmagan xususiyatlarini kimdadir ko‘rganda, bunda proyeksiyalar ishlab ketadi. Aynan o‘sha jurnalistga yoki blogerga qaratilgan emas, bu o‘zini aslida o‘zini ichida yotgan bostirilgan hissiyotlariga qaratilgan bo‘ladi. Deylik, bir inson qattiqqo‘l onaning qo‘lida tarbiya topgan, yoki bir ustoz unga o‘ta qattiqqo‘llik qilgan. Endi o‘ziga ishongan ayol chiqib gapirganini ko‘rganda, o‘sha ayolni haqoratlovchi izohlar yozadi. Bu aynan o‘sha ayolning shaxsiga qaratilmagan. O‘sha bolaligidagi qattiqqo‘l ayolga ayta olmagan, o‘sha bostirilgan hissiyotlari bu o‘sha jurnalist yoki blogerga qaratib chiqib ketishi mumkin”.
Izohlarda eng ko‘p uchraydigan toifalar
Ijtimoiy tarmoqlarni kuzatganda bir nechta tipik auditoriyani ajratish mumkin:
Doim norozi insonlar – ular uchun ijobiy yangilikning o‘zi mavjud emas.
Sarlavha bilan cheklanuvchilar – materialni o‘qimasdan izoh qoldiradi va feyk xabarlarning asosiy qurboniga aylanadi.
“Divan ekspertlari” – har bir sohada o‘zini mutaxassis deb hisoblaydi, ammo fikrlari ko‘pincha bilimga emas, shaxsiy ishonchga asoslanadi.
Agressorlar – tadqiqotlarga ko‘ra, ularning haqorati voqeaning o‘ziga emas, balki o‘z hayotidagi stress, charchoq yoki qoniqmaslik holatiga bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Trollar – ularning maqsadi haqiqatni topish emas, balki janjal chiqarish va muhokamani izdan chiqarishdir.
Mutaxassislar esa eng kam uchraydigan, ammo eng qimmat auditoriya hisoblanadi. Ular emotsiya emas, fakt va tahlil bilan bahslashadi.
Internet “xeyterlar armiyasi” haqidagi tasavvur hamisha ham to‘g‘ri emas
2021 yilda o‘tkazilgan yana bir yirik xalqaro tadqiqot millionlab onlayn izohlarni tahlil qildi. Olimlar kutilganidek internet doimiy nafrat bilan yashaydigan ulkan “xeyterlar armiyasi”dan ko‘ra, ma’lum vaziyatlarda toksiklashib qoladigan oddiy insonlar ko‘proq ekanini aniqladi.
Bu esa inson tug‘ma xeyter emasligi, muhit, emotsional holat va muhokama uslubi uni agressiv harakat qilishga undashi mumkinligini ko‘rsatadi.
Nafrat yuqumli bo‘lishi mumkin
Mutaxassislar yana bir muhim jihatga e’tibor qaratadi: agressiya agressiyani chaqirishi mumkin. Bitta haqorat ortidan ikkinchisi, keyin uchinchisi paydo bo‘ladi. Natijada muhokama maydoni faktlarga emas, hissiyotlarga qurila boshlaydi. Bu esa jamiyat uchun xavfli jarayon. Chunki taraqqiyot haqorat orqali emas, madaniyatli bahs va dalil orqali yuzaga keladi.
Izohlar voqeadan ko‘ra insonning o‘zi haqida ko‘proq gapiradi
Psixologlar fikricha, ijtimoiy tarmoqlardagi izohlar har doim ham voqeaga berilgan xolis baho emas. Ko‘p hollarda ularni yozgan insonning emotsional holati, hayotiy tajribasi va ichki kechinmalari izohlarda aks etadi.
Shuning uchun sog‘lom jamiyat uchun tanqid bilan haqorat o‘rtasidagi farqni anglash muhim. Chunki maydondagi futbolchilar mamlakatni qanday namoyon etsa, ijtimoiy tarmoqlardagi muloqot madaniyati ham jamiyat qiyofasini shunday aks ettiradi.
Jamiyat
Profilaktika inspektori, yo‘l-patrul, patrul-post va qo‘riqlash xizmati yagona tizimga birlashtiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 29 iyun kuni profilaktika inspektorlari va jamoat xavfsizligini ta’minlash faoliyatini takomillashtirish, sohada kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish yuzasidan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Taqdimotda jinoyatchilikni baholashda raqamlar va ko‘rsatkichlarni taqqoslash amaliyotidan to‘liq voz kechilmagani ko‘rsatib o‘tildi. Jamoat xavfsizligi bo‘linmalari faoliyati samaradorligini baholash mezonlari “aholiga xizmat ko‘rsatuvchi tizim” tamoyili asosida belgilanishi taklif qilindi.
Buning uchun profilaktika inspektorlari, yo‘l-patrul, patrul-post va qo‘riqlash xizmatlari faoliyatini o‘zaro uyg‘unlashtirish, ularning aholi murojaatlariga tezkor munosabat bildirish, fuqarolar bilan ochiq muloqot qilish, xavf guruhiga kiruvchi shaxslar bilan manzilli ishlash borasidagi vazifalarini yagona tizimga birlashtirish nazarda tutilmoqda. Jumladan, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlashda ayrim funksiya va vakolatlarni patrul-post hamda qo‘riqlash xizmatlariga, jamoat tartibini saqlashdagi ba’zi vakolatlarni esa yo‘l-patrul xizmatiga berish ko‘zda tutilmoqda.
Mamlakatdagi 9 mingga yaqin mahallada 10 mingdan ortiq profilaktika inspektori xizmat qilmoqda. Davlat rahbari bu katta kuch ekanini ta’kidlab, jinoyatchilikni jilovlashda, avvalo, profilaktika inspektori ishini to‘g‘ri tashkil qilish zarurligini ko‘rsatib o‘tdi.
Amalda profilaktika inspektoriga xos bo‘lmagan 50 ga yaqin qo‘shimcha vazifa yuklatilgani, ayrim hollarda ularning mahallama-mahalla yurib, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish o‘rniga boshqa ishlar bilan band bo‘lib qolayotgani qayd etildi.
Shu munosabat bilan ishlab chiqilgan “Ichki ishlar organlari profilaktika inspektorining maqomi to‘g‘risida”gi qonun loyihasi to‘g‘risida axborot berildi. Unda profilaktika inspektorining huquqiy maqomi, vazifalari, huquqlari, majburiyatlari, kasbiy faoliyat kafolatlari, ijtimoiy-huquqiy himoyasi, rag‘batlantirish va javobgarlik choralari aniq belgilanishi nazarda tutilgan.
Qonun loyihasiga ko‘ra, profilaktika inspektorining ustuvor maqsadi aholi ishonchining yuqori darajasiga erishish va xizmat hududida jinoyatchilikni jilovlashdan iborat bo‘ladi. U xizmat hududida tergovga qadar tekshiruv va profilaktikani amalga oshiruvchi mansabdor shaxs hisoblanadi.
Profilaktika inspektoriga faqat qonun bilan belgilangan vazifalar yuklanadi. Uning huquqlari, sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘si davlat himoyasi ostida bo‘ladi.
Loyihaga ko‘ra, profilaktika inspektorining kasbiy faoliyatiga aralashish, unga taalluqli bo‘lmagan topshiriqlar va asossiz yuklamalar berish taqiqlanadi.
Profilaktika inspektori huquqbuzarliklar profilaktikasi turini mustaqil ravishda tanlaydi, majburiy profilaktik ko‘rsatmalar beradi, taqdimnoma kiritadi va ijrosini talab qiladi, o‘zining profilaktik tadbirlar uslubini ishlab chiqadi hamda vakolati doirasida tegishli hujjatlarni rasmiylashtiradi.
Shu bilan birga, profilaktika inspektori zimmasiga ichki ishlar organlari xodimlarining kasbiy madaniyat va xizmat intizomi kodeksiga qat’iy rioya qilish, huquqbuzarliklar to‘g‘risida fuqarolarning har qanday shakldagi murojaatlarini qabul qilish va tezkorlik bilan munosabat bildirish, huquqbuzarlik sodir etilgan joyga darhol yetib kelish va tekshirish, jabrlangan fuqarolarga birinchi tibbiy yoki boshqa turdagi yordam ko‘rsatish kabi majburiyatlar yuklatiladi.
Qonun loyihasida profilaktika inspektorlarining ijtimoiy-huquqiy himoyasi ham kuchaytirilmoqda. Hokimliklarga ularni xizmat xonasi va uy-joy bilan ta’minlash majburiyati yuklatilishi, faoliyatiga to‘sqinlik qilganlik uchun ma’muriy javobgarlik belgilanishi, uzoq yil xizmat qilgan xodimlar uchun pensiya ta’minoti bo‘yicha qo‘shimcha kafolatlar nazarda tutilmoqda.
Profilaktika inspektoriga qo‘shimcha vakolatlar ham berilishi rejalashtirilgan. Jumladan, ayrim ma’muriy huquqbuzarliklar bo‘yicha ma’muriy jazo qo‘llash vakolati kengaytiriladi, ayrim moddalar bo‘yicha ma’muriy ogohlantirish jazosini qo‘llash imkoniyati yaratiladi.
Taqdimotda Jamoat xavfsizligi universitetini transformatsiya qilish, kunduzgi ta’lim kvotasini 600 ga, masofaviy ta’lim kvotasini 300 gacha oshirish taklif qilindi.
Universitetda huquqbuzarliklar profilaktikasi, yo‘l harakati xavfsizligi, jamoat tartibini saqlash va qo‘riqlash faoliyati yo‘nalishlarida kadrlar tayyorlanadi. “Huquqbuzarliklar profilaktikasi faoliyati” yo‘nalishi va kafedrasi tashkil qilinib, xotin-qizlar, yoshlar va voyaga yetmaganlar, bozor va savdo majmualari bo‘yicha profilaktika inspektorlari tayyorlanadi.
Ta’lim jarayoniga xavf-xatar tahlili, geoaxborot tizimlari, dron va robototexnika, profayling, konfliktologiya, muammoli sotsiologiya, ochiq manbalardan foydalangan holda raqamli tahlil, oilaviy mediatsiya kabi yangi innovatsion fanlarni kiritish rejalashtirilmoqda.
Ichki ishlar organlarida kadrlar tayyorlashning ta’lim klasteri ham shakllantiriladi. Bu jarayonda umumiy o‘rta ta’limdan boshlab idoraviy ixtisoslashtirilgan maktab-internat, akademik litseylar, ichki ishlar texnikumlari, Ichki ishlar vazirligi akademiyasi va malaka oshirish institutlarigacha bo‘lgan uzluksiz tizim yo‘lga qo‘yiladi.
Kasbiy ta’lim tizimini joriy etish doirasida Namangan va Samarqand texnikumlarida o‘rta-maxsus ma’lumotga ega ofitser va safdorlar tayyorlanadi. O‘quv jarayonida yuridik-texnik ta’lim, jismoniy bardoshlik, jangovar shaylik, raqamli texnologiyalar, kasbiy ta’lim, birinchi tibbiy yordam, dron va AT platformalar bilan ishlash kabi yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratiladi. Dual ta’lim asosida nazariya va amaliyot uyg‘unlashtiriladi.
Ichki ishlar vazirligi akademiyasini ham transformatsiya qilish taklif etildi. Akademiya faoliyati “ta’lim – tadqiqot – amaliyot” zanjiri asosida qayta tashkil etilib, jamoat xavfsizligini ta’minlash, tezkor-qidiruv faoliyati, kiberjinoyatlarga qarshi kurashish, ekspert-kriminalistika va ijtimoiy reabilitatsiya yo‘nalishlarida ixtisoslashgan maktablar shakllantiriladi.
Yangi dual ta’lim matritsasi asosida kursantlar “o‘qish – amaliyot – faoliyat” tamoyili bo‘yicha tayyorlanadi. Rahbar kadrlar malakasini oshirish tizimi tubdan takomillashtiriladi.
Prezident takliflarni ma’qullab, profilaktika inspektorlarini ortiqcha vazifalardan xalos etish, ularning huquqiy maqomi va ijtimoiy himoyasini mustahkamlash, jamoat xavfsizligi tizimini raqamlashtirish hamda kadrlar tayyorlashni zamonaviy talablar asosida tashkil etish yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Andijon shahrida Malibu 2 haydovchisi tartibga solinmagan piyodalar o‘tish joyidan o‘tayotgan uch nafar piyodani urib yubordi. Jabrlanuvchilardan ikki nafari shifoxonada vafot etgan. Haydovchi qamoqqa olingan.
Andijon viloyati Andijon shahrida piyodalar o‘tish joyida sodir bo‘lgan yo‘l-transport hodisasi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi. Bu haqda viloyat YHXB axborot xizmati xabar qildi.
Hodisa 25 iyun kuni soat 17:55 larda shaharning «Yangi Bo‘ston» MFY, Amir Temur shohko‘chasida yuz bergan.
1997 yilda tug‘ilgan R.Z. o‘ziga tegishli Malibu 2 rusumli avtomobilda tartibga solinmagan piyodalar o‘tish joyidan yo‘lni kesib o‘tayotgan uch nafar piyodaga yo‘l bermagan va ularni urib yuborgan.
Voqea aks etgan videoda ularning kamida bir nafari bola ekanini ko‘rish mumkin.
YTH oqibatida jabrlanganlar shifoxonaga olib borilgan. Shifokorlar ko‘rsatgan tibbiy muolajalarga qaramay, ulardan ikki nafari vafot etgan.
Hozirda haydovchi protsessual tartibda qamoqqa olinib, holat yuzasidan Andijon shahar IIO FMB tergov bo‘limi tomonidan Jinoyat Kodeksining 266-moddasi 2-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
O‘zbekiston bolalar huquqlarini ta’minlash darajasini baholovchi xalqaro KidsRights Index 2026 reytingida 194 ta davlat orasida 96-o‘rinni egalladi. Bu o‘tgan yilgi natijaga nisbatan bir pog‘ona past ko‘rsatkichdir. 2025 yilda mamlakat 95-o‘rindan joy olgan edi.
Reyting BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasini ratifikatsiya qilgan davlatlar o‘rtasida tuziladi. Davlatlar bolaning yashash huquqi, sog‘liqni saqlash, ta’lim, himoya hamda bolalar uchun qulay muhit yaratish kabi beshta asosiy yo‘nalish bo‘yicha baholanadi.
Markaziy Osiyo davlatlari ichida eng yaxshi natijani Qozog‘iston qayd etib, 24-o‘rinni egalladi. Keyingi o‘rinlarda Turkmaniston (75-o‘rin), Qirg‘iziston (82-o‘rin), Tojikiston (92-o‘rin) va O‘zbekiston (97-o‘rin) joylashgan.
Jahon reytingida Lyuksemburg birinchi o‘rinni egalladi. Shuningdek, yetakchilar qatoridan Islandiya, Monako, Germaniya, Niderlandiya, Norvegiya, Gretsiya, Belgiya, Sloveniya, Avstriya va Tailand o‘rin olgan.
Rossiya reytingda 151-o‘rinni egallagan. AQSh esa BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasini haligacha ratifikatsiya qilmagani uchun indeksga kiritilmagan.
Reytingning eng so‘nggi — 194-o‘rnini esa uchinchi yil ketma-ket Afg‘oniston egalladi.
Saida Mirziyoyeva Fransiyaning Yevropa va tashqi ishlar vaziri bilan uchrashuv o‘tkazdi
O‘zbekistonga besh oyda 203 ta davlatdan sayyohlar tashrif buyurdi
Surxondaryo viloyati soliq boshqarmasiga yangi boshliq tayinlandi
-
Jamiyat5 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport4 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan3 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Dunyodan5 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Ertaga dollar tushib, yevro biroz ko‘tariladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Sanoat o‘sishida qaysi tarmoqlar yetakchilik qilmoqda?