Dunyodan
Isroil bu yil G’azo aholisining Hajga borishini yana bir bor to’sib qo’ydi.
Dunyo boʻylab musulmonlar muqaddas haj ziyoratini ado etish uchun ketma-ket uchinchi marta Makkaga toʻplanayotgan bir paytda, Isroil Gʻazo aholisining bu amalni amalga oshirishiga toʻsqinlik qilmoqda, deb xabar berdi Al Jazeera telekanali.
Hanan al-Qamus 2024-yilda yana 3000 nafar falastinlik bilan birga Hajda ishtirok etishi kerak edi.2023-yil 7-oktabrda boshlangan halokatli urushdan so‘ng u Islomning beshinchi farzini bajarish imkoniyatidan mahrum bo‘ldi.
Hanan al-Qamus Makkaga yo‘l olgan minglab g‘azoliklardan biridir. Foto: Al Jazeera
“Bolalar halok bo’ldi, uylar vayron bo’ldi (urushda). Endi men 10 yildan beri kutgan Hajga borish imkoniyatidan mahrumman”, – deydi G’azo shimolidagi vayronalar ustiga qurilgan vaqtinchalik chodirda yashovchi 65 yoshli Hanan al-Qamus.
Urushdan oldin ham G’azo sektoriga kirish yoki chiqish uchun Isroil rasmiylaridan ruxsat talab qilingan.
2007-yildan beri Isroilning G‘azoni blokadasi ish, o‘qish yoki ziyorat qilish uchun Sektorni quruqlik, havo yoki dengiz orqali tark etishni imkonsiz qildi. Urushdan keyin bu maydonni tark etishning iloji bo’lmadi.
G‘azo sektorining 2,3 million aholisi vaqtinchalik chodirlar va vayronalarda kun kechirmoqda. Urush 72 775 falastinlikning erta o’limiga olib keldi.
2025 yil oktyabr oyida imzolangan muvaqqat tinchlik shartnomasi ham genotsidni to’xtata olmadi. Tinch aholini Isroil kuchlari otib tashlashda davom etmoqda.
G‘azo sektorining 60 foizi hamon Isroil harbiylari ishg‘oli ostida ekan, falastinliklar ko‘plab huquqlardan, jumladan, Hajga borish huquqidan mahrum.
Adnan Abu Fur va uning rafiqasi Ummu Ibrohim uyali telefonining ajoyib ekranida muqaddas Ka’baga yo‘l olgan ziyoratchilarni ko‘rib yig‘lashdan o‘zlarini tiya olmadilar.
Adnan Abu Fur va uning rafiqasi haligacha Kabatulloh bilan telefon orqali uchrashishlari mumkin. Foto: Al Jazeera
“Urushdan keyin haj ziyoratini ado etishni umid qilgandik, biroq uch yil davomida buni uddalay olmadik”, – deydi Abu Fur.
G‘azoning Vaqf va Din ishlari vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil Misr bilan chegarasidagi Rafah nazorat-o‘tkazish punktini yopgani uchun so‘nggi uch yil ichida 10 mingdan ortiq odam Hajga bora olmadi.
2026 yilning may oyida Falastin Siyosiy tadqiqotlar markazi Isroilning Haj va Umra ziyoratlarini taqiqlashini iqtisodiy genotsid deb atadi.
G‘azodagi muqaddas qadamjolarga ziyorat qilishni tashkil qilish bilan shug‘ullangan Turistik kompaniyalar uyushmasi rahbari Muhammad al-Astar urush paytida sayyohlik firmalarining ofislari ham vayron bo‘lganini aytdi.
Falastin siyosiy tadqiqotlar markazi Tel-Aviv rejimining bu harakati tasodif emas, balki g‘arazli siyosat, deb hisoblaydi. Bu xalqaro huquqning, jumladan, Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro paktning jiddiy buzilishidir.
G‘azodagi Vaqf va Din ishlari vazirligi Saudiya Arabistoni, Misr hukumatlari va xalqaro hamjamiyatdan Muqaddas archani ulug‘lash yo‘lidagi to‘siqlarni olib tashlash uchun hamkorlik qilishni so‘radi.
Eslatib o‘tamiz, 2025-yil sentabrida Birlashgan Millatlar Tashkiloti komissiyasi Isroilning G‘azodagi harakatlarini genotsid deb tan olgan edi. Inson huquqlarini himoya qilish tashkiloti Amnesty International ham xuddi shunday xulosaga keldi.
AQSh prezidenti Donald Tramp Grenlandiyani qo‘lga kiritish g‘oyasidan voz kechmaganiga yana bir bor ishora qildi. U sun’iy intellekt tomonidan yaratilgan tasvirni hafta oxiri joylashtirdi. Grenlandiya qishlog‘i tepasida Prezident Trampning ulkan surati paydo bo‘lib, unga “Salom, Grenlandiya” yozuvi tushirilgan.
AQSh maxsus vakili Jeff Landri ayni damda Grenlandiyada. U Bosh vazir Yens Frederik Nilsen va Tashqi ishlar vaziri Mute Egede bilan uchrashdi.
Uchrashuvdan keyin Nilsen Grenlandiya sotilmasligini va uning aholisi o’z taqdirini o’zi belgilash huquqiga ega ekanligini ta’kidladi.
Daniyaning DR telekanaliga ko’ra, janob Landri Grenlandiyada amerikaparast kayfiyatni kuchaytirishda janob Trampni almashtirishga harakat qilmoqda. Ammo AQSh konsulligi ochilishidan oldin yuzlab namoyishchilar binodan yuz o‘girgan.
New York Times gazetasiga ko’ra, Landry MAGA qopqoqlarini ommaga tarqatishga harakat qildi, ammo unchalik qiziqish bo’lmadi.
Dunyodan
Derazalaringiz endi elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Kelajakda elektr to’lovlarini to’lashni to’xtatamanmi?
Zamonaviy texnologiyalar energiya tejashda inqilob qilmoqda. Olimlar tomonidan yaratilgan yangi avlod panellari endi oddiy derazalardan quyosh nuridan elektr energiyasi olish imkonini beradi. Ushbu ixtiro binolarni tashqi ko’rinishini o’zgartirmasdan haqiqiy energiya manbalariga aylantiradi.
Ushbu panellar perovskit deb ataladigan maxsus kristalli materialga asoslangan. An’anaviy qora quyosh panellaridan farqli o’laroq, ular shaffof bo’lib, yorug’lik o’tishi va bir vaqtning o’zida elektr energiyasini ishlab chiqarish imkonini beradi.
Bu shuni anglatadiki, har bir oyna va shisha jabha o’z elektr energiyasini ishlab chiqaradigan mini-stansiyaga aylanishi mumkin. Bu shuni anglatadiki, kvartira yoki ofis binosi kabi alohida joyga ehtiyoj yo’q. Binoning o’zi energiya manbaiga aylanadi.
Bunday oynalar energiya xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi va tabiiy resurslarni tejashga yordam beradi. Perovskit asosidagi texnologiyalar kelajakda ancha arzonlashishi va ishlab chiqarishni osonlashtirishi kutilmoqda.
Ayni paytda mutaxassislar ushbu derazalarning mustahkamligini oshirish va turli ob-havo sharoitlariga chidamliligini ta’minlash ustida ishlamoqda. Yaqin kelajakda uylarimiz va idoralarimizdagi derazalar nafaqat yorug’lik, balki bepul energiya manbai ham beradi.
Aytish joizki, ushbu texnologiya aqlli shaharlar qurish va ekologik barqarorlikni ta’minlash yo‘lidagi katta qadamdir.
Pokistonda mikroavtobusning avtobus bilan to‘qnashib ketishi oqibatida 11 kishi halok bo‘ldi, 7 kishi jarohatlandi. Sinxua agentligining AA xabariga ko‘ra, avariya mamlakat shimoli-g‘arbidagi Xayber-Paxtunxva viloyatidagi Svat tez yo‘lida sodir bo‘lgan.
Qutqaruv guruhlari va yo‘l politsiyasi bergan ma’lumotlarga ko‘ra, fojia Ismoil chorrahasi yaqinida, mikroavtobus to‘xtab turgan avtobusning orqa tomoni bilan to‘qnashib ketgan. Avtobus Karachidan Bunerga, mikroavtobus esa Ravalpindidan Dirga yo‘l oldi.
Dastlabki tergov natijalariga ko‘ra, yo‘l-transport hodisasiga mikroavtobus haydovchisining ehtiyotsizligi sabab bo‘lgan.
AQSh va Eron hukumatlari Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish bo‘yicha shartli kelishuvga erishdi. Biroq, bu shartnoma hali to’liq imzolanmagan.
New York Times gazetasining yozishicha, tomonlar o‘rtasidagi kelishuv taxminan 95 foizga tayyor. Ayni paytda Eronning yadroviy dasturi va Hormuz bo‘g‘ozini nazorat qilish bilan bog‘liq bir qancha masalalar yuzasidan muzokaralar olib borilmoqda.
CBS News telekanalining xabar berishicha, javob kechiktirilgan, chunki Eron rasmiylari mamlakat oliy rahbari bilan muloqot qilishda qiynalgan.
AQSh prezidenti Donald Tramp muzokarachilarga shoshilinch bitim tuzishni buyurganini aytdi. Uning aytishicha, anglashuv memorandumi imzolanmaguncha Eronga qarshi dengiz blokadasi saqlanib qoladi.
Prezident Tramp, shuningdek, Eron hech qachon yadro quroliga ega boʻlmasligi kerakligini yana bir bor taʼkidladi.
Agar Hormuz bo‘g‘ozi avgustgacha yopiq qolsa, bu 2008 yilgi jahon moliyaviy inqirozi miqyosida iqtisodiy pasayish xavfini oshiradi. Bloomberg bu haqda Rapidan Energy Group tahliliga asoslanib yozadi.
Kompaniya dengiz yo’li iyul oyida qayta ochilishini kutmoqda. Bunday holda, global neft talabi kuniga o’rtacha 2,6 million barrelga qisqaradi va yozda Brent markasining bozor narxi bir barrel uchun taxminan 130 dollargacha ko’tariladi.
Ammo uzilishlar bundan uzoqroq davom etsa, avgust va sentyabr oylarida taklif yetishmovchiligini qoplash uchun talab yanada keskin pasayib ketishi kerak. Bir qancha yirik prognozlash markazlari bu yil global neft xaridlari kamayishi haqida bashorat qilmoqda.
Fevral oyi oxiridan beri neft narxi deyarli ikki baravar oshdi.
“Hozirgi makroiqtisodiy vaziyat 1970-yillardagi yoki 2007-08 yillardagidek og’ir emas”, – deydi Rapidan tahlilchilari hisobotida. Ular iqtisodiyotning neftga kamroq bog’liqligini va pul-kredit siyosati tizimi ishonchliroq ekanligini ta’kidladilar.
“Biroq, hatto nisbatan kuchli dastlabki shart-sharoitlar ham neft narxlarining tez o‘sishining davom etishi moliyaviy va makroiqtisodiy zaifliklarni kuchaytirishi mumkinligi xavfini bartaraf eta olmaydi”, — deyiladi hisobotda.
Agar ochilish avgustgacha kechiktirilsa, kompaniya uchinchi chorakda ta’minot taqchilligi kuniga taxminan 6 million barrelni tashkil qiladi. Bu xuddi shu zahiralar xavfli darajada past bo’lganda sodir bo’ladi.
Qayd etish joizki, avgust oyi boshida transport harakati tiklangan taqdirda ham bozor o‘zini xavfsiz his qilmaguncha vaziyat keskinligicha qoladi. Neft zaxiralari sentabrgacha qisqarishda davom etar ekan, Fors ko‘rfazi arab davlatlarida ishlab chiqarish asta-sekin tiklanib, yuklar belgilangan manzilga yetib borishi uchun biroz vaqt kerak bo‘ladi.
Endi ko‘p kvartirali uylarga xizmat ko‘rsatish uchun majburiy badal naqd pulda olinmaydi
O‘zbekiston terma jamoasi futbol bo‘yicha jahon chempionatida ishtirok etish uchun AQShga uchib ketdi (foto)
O‘zbekistonga Qozog‘iston nefti yetkazib berilishi mumkin
-
Siyosat5 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Dunyodan2 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Mahalliy3 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda har 100 ta uyga nechta kompyuter to‘g‘ri kelishi ma’lum bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days agoXitoy O‘zbekistondan 10 turdagi quritilgan sabzavotlarni olib kirishga ruxsat berdi