Dunyodan
Hormuzdan tashqaridagi yirik neft yo‘llari ham xavf ostida.
Yaqin Sharqdagi keskinlik yangi bosqichga kirmoqda. 19-martga o‘tar kechasi Saudiya Arabistonining Qizil dengiz sohilidagi Yanbu sanoat hududida kuchli portlash sodir bo‘lgani xabar qilingan. Turli manbalarga ko‘ra, hodisa Eron tomonidan amalga oshirilishi mumkin bo‘lgan raketa hujumi bilan bog‘liq.
Eron ommaviy axborot vositalari neft terminallari va neftni qayta ishlash zavodlari shikastlangani haqida xabar berdi. Mahalliy aholi tunda portlashlar va chaqnashlarni ko’rganini xabar qildi. Aytilishicha, Sputnik maʼlumotlari ushbu mintaqadagi issiqlik anomaliyalarini ham qayd etadi.
Ayni paytda Saudiya Arabistoni rasmiylari hujumni to‘liq tan olmagan, biroq buni ham inkor etmagan. Qisqa bayonotda havo hujumidan mudofaa tizimlari faqat ba’zi hududlarda faoliyat ko’rsatgani bildirildi.
Yanbu strategik muhim nuqtadir. Bu Saudiya Arabistoni neft eksporti uchun asosiy zaxira yo‘llardan biri bo‘lib, Hormuz bo‘g‘ozining yopilishi sharoitida yanada muhim ahamiyat kasb etdi. So’nggi haftalarda Sharqiy-G’arbiy Petroline quvuri orqali neft yetkazib berish ko’paydi va bu Yanbuni asosiy eksport markaziga aylantirdi.
Xususan, Bloomberg Yanbu porti orqali neft eksporti fevral oyiga nisbatan uch barobarga oshganini qayd etdi.
Shu sababli, potentsial zarbalar nafaqat Saudiya infratuzilmasi, balki global neft ta’minotiga ham ta’sir ko’rsatadigan omil hisoblanadi. Hodisa shuni ko‘rsatdiki, Hormuzdan tashqaridagi muqobil yo‘llar ham xavf ostida.
Voqealarning ketma-ketligiga qarab, bu hujum avvalgi avj olishning davomi bo’lib ko’rinadi. Avval Isroilning Eronning Janubiy Pars gaz koniga hujumi, keyin esa Qatarning Ras Laffan infratuzilmasiga hujum qilgani haqida xabar berilgan. Yanbu voqeasi esa energetika infratuzilmasi ustidagi mojarolarning kengayishini anglatadi.
Bozor ham bu signalga tezda javob berdi. 19-mart kuni ertalab Brent markali neft narxi 110 dollardan oshdi, bu bir kechada sezilarli o‘sishdir. Tankerlar harakati va Yanbu atrofida to‘plangan ba’zi kemalar harakati to‘xtatilgani haqida xabarlar bor.
Mutaxassislarning aytishicha, hujum strategik muhim signaldir. Agar avvallari asosiy xavf Ormuz bo‘g‘ozi bilan bog‘liq bo‘lsa, endi muqobil neft yo‘llari ham nishonga olingan ko‘rinadi. Bu global energiya bozorlarida noaniqlikni yanada kuchaytirishi mumkin.
Boshqacha aytganda, Yanbu atrofidagi voqealar Yaqin Sharq urushi nafaqat harbiy, balki energetika infratuzilmasini ham qamrab olgan keng ko‘lamli mojaroga aylanib borayotganidan dalolat beradi. Agar bu jarayon davom etsa, bu nafaqat mintaqa iqtisodiyoti, balki butun dunyo uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Dunyodan
Prezident Trump urushni bir necha hafta ichida tugatish niyatida – WSJ
AQSh prezidenti Donald Tramp Eron bilan urushni davom ettirmoqchi emas va uni yaqin haftalarda tugatishni rejalashtirmoqda. Wall Street Journal nashriga ko‘ra, u o‘z maslahatchilariga nizo “yakuniy bosqichga kirganini” aytgan.
Xabar qilinishicha, Oq uy 4 haftadan olti haftagacha qat’iy muddat belgilagan va bu muddatni bajarish ustida ishlamoqda. Hattoki, urushni XXR raisi Si Tszinpin bilan may oyi o‘rtalariga rejalashtirilgan uchrashuvgacha tugatish ko‘zda tutilgan.
Prezident Tramp Eron yetakchilari muzokaralardan manfaatdor, biroq buni oshkora ayta olmasligini, ichki bosim va xavf-xatarlarni bahona qilib aytdi. U hatto Eron elitasi “o‘z xalqi va AQShdan qo‘rqadi” degan fikrni ilgari surdi.
Nashrning yozishicha, bu bayonot bir qancha muhim jihatlarni ochib beradi. Birinchidan, Qo’shma Shtatlar iqtisodiy bosim, neft narxi yoki ichki siyosiy fikr tufayli urushning cho’zilishini istamaydi. Ikkinchidan, Eron rasmiylari muzokaralarni inkor etsa-da, Vashington diplomatik kanallarni faollashtirishga harakat qilmoqda.
Dunyodan
AQSh Kiyevga Donbassdan voz kechishni talab qilmoqda – Zelenskiy
Qo’shma Shtatlar Kiyevdan o’z qo’shinlarini Donbasdan olib chiqib ketishni talab qilmoqda. Bu haqda Zelenskiy Reuters agentligiga bergan intervyusida aytib o‘tdi.
Uning aytishicha, agar bu shart bajarilsa, Vashington xavfsizlikka to‘liq rozilik berishga tayyor.
Prezident Zelenskiy so‘rovga ehtiyotkorona munosabat bildirdi va bunday choralar Ukraina va hatto Yevropa xavfsizligiga tahdid solishi mumkinligini ta’kidladi. Uning fikricha, mamlakatning sharqiy mintaqasi milliy xavfsizlik tizimining ajralmas qismi hisoblanadi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu masala AQSh va Ukraina delegatsiyalarining Mayamida boʻlib oʻtgan uchrashuvida ham koʻtarilgan. Donbassdan qo‘shinlarni olib chiqish Rossiyaning asosiy shartlaridan biri sifatida tilga olindi.
Bu holat Vashingtonning Ukrainaga nisbatan pozitsiyasida ma’lum o’zgarishlar bo’lishi mumkinligidan dalolat beradi. Boshqacha aytganda, Qo’shma Shtatlar bir vaqtning o’zida harbiy yordam va diplomatik bosim orqali mojaroni tugatishga harakat qilmoqda.
Dunyodan
Uganda Eron bilan urush istaydi
Uganda armiyasi qo‘mondoni Mukuzi Kainerugaba Yaqin Sharqdagi urush haqida keskin bayonot berib, Uganda Isroilni qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, agar Isroilga qarshi tahdidlar kuchaysa yoki Isroilni “yo‘q qilish” talablari real bo‘lib qolsa, Uganda urushga qo‘shilishi mumkin. Shu bilan birga, u dunyo urushdan charchaganini va mojarolarga tezroq barham berish tarafdori ekanini ta’kidladi.
“O’tgan asrning 80-90-yillarida, biz hech narsa bo’lmaganimizda, Isroil bizni qo’llab-quvvatlagan edi. Endi yalpi ichki mahsulot 100 milliard dollar bo’lsa, nega biz Isroilni himoya qilmasligimiz kerak?” – dedi Mukzi Kainergaba.
Tahlilchilar fikricha, bu chiqishlar Uganda geografik jihatdan Yaqin Sharqdan uzoqda joylashgan boʻlsa-da, mojaro xalqaro miqyosda tus olayotganidan dalolatdir. Shu bilan birga, hozirda Uganda armiyasining ishtirok etishi ehtimoldan yiroq emas.
Dunyodan
Birlashgan Millatlar Tashkiloti qul savdosini “eng og’ir jinoyat” deb e’lon qildi; uch davlat bunga qarshi
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi transatlantik qul savdosini “insoniyatga qarshi eng og‘ir jinoyat” deb tan olishga ovoz berdi.
Qarorni 123 davlat qo‘llab-quvvatladi, 52 davlat esa betaraf qoldi. Uch davlat rezolyutsiyaga qarshi ovoz berdi: AQSh, Isroil va Argentina.
Qo’llab-quvvatlovchilar (123 mamlakat): Rossiya, Xitoy, Ukraina, Belorussiya, Serbiya, Afrika va Karib dengizining katta qismi. Raqiblar (3): AQSH, Isroil, Argentina. Betaraflar (52): Oʻzbekiston, Buyuk Britaniya, Yevropa Ittifoqiga aʼzo barcha 27 davlat, Avstraliya, Armaniston, Albaniya, Afgʻoniston va boshqalar.
Qarorning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:
Afrikaliklarning qullikka olinishi o’zining miqyosi va tizimliligi tufayli “eng og’ir jinoyat” sifatida belgilandi. Hujjatda tovon to‘lash mexanizmlarini yo‘lga qo‘yish va qul bo‘lgan odamlarning avlodlari uchun tarixiy adolatni tiklash talab etiladi. O’chirilgan san’at asarlari va arxivlar bepul qaytarilishi kerak.
Qo’shma Shtatlar va boshqa qarama-qarshi davlatlar qullikni qoralaydi, ammo tarixiy voqealar uchun tovon to’lash majburiyatini tan olmaydi. Britaniya va Yevropa Ittifoqining boshqa davlatlari ham qonuniy asoslar yetarli emasligini bahona qilib, ovoz berishda betaraf qolishdi.
Dunyodan
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
O‘zbekiston elchisi Abdusalom Hotamov Ummon madaniy meros va turizm vaziri Said Ibrohim bin Said Albusaidiy bilan uchrashdi. Unda ikki davlat oʻrtasida turizm sohasidagi hamkorlikni kengaytirish masalasi muhokama qilindi.
Muzokaralar chog‘ida O‘zbekistonning boy madaniy merosi va sayyohlik salohiyatini xalqaro maydonda keng targ‘ib etish maqsadida o‘zaro sayyohlik oqimini ko‘paytirishga alohida e’tibor qaratildi. Turoperatorlar o‘rtasidagi hamkorlikni mustahkamlash masalasi ham muhokama qilindi.
Uchrashuvda 2026 yil 1 iyundan Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlar yoʻlga qoʻyilishi maʼlum qilindi.Tomonlar ushbu tashabbus ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yanada jonlantirishiga ishonch bildirdi.
Said Ibrohim Al-Busaydiy O‘zbekiston bilan Ummon o‘rtasidagi turizm va madaniyat sohasidagi hamkorlik keyingi yillarda izchil rivojlanib borayotganini ta’kidladi. O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida sayyohlar soni ortib borayotganini yuqori baholadi.
Vazirning soʻzlariga koʻra, yangi havo yoʻnalishlarining ochilishi oʻzaro sayohatlar geografiyasini kengaytiradi va turizm bozori uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Bu ikki davlat oʻrtasidagi iqtisodiy munosabatlarga ijobiy taʼsir koʻrsatishi kutilmoqda.
Shuningdek, Oʻzbekiston Prezidentining Ummonga tashrifi arafasida Maskat shahrida mamlakatning turizm salohiyatiga bagʻishlangan rodshou tadbirini oʻtkazish tashabbusi qoʻllab-quvvatlandi.
Uchrashuvda madaniy-gumanitar hamkorlikni kengaytirish masalasi ham muhokama qilindi. Xususan, ikki davlatda fotoko‘rgazma o‘tkazish taklifi ma’qullandi.
-
Siyosat4 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi3 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Jamiyat1 day ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days ago
Namanganda yirik turistik majmua qurilishi boshlandi
-
Iqtisodiyot3 days agoO‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi
