Jamiyat
GEF’ning VIII Assambleyasi O‘zbekistonda bo‘lib o‘tadi
Amerika Qo‘shma Shtatlarining Vashington shahrida bo‘lib o‘tgan Global ekologik fond (GEF) kengashining 69-yig‘ilishida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev boshchiligida ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi sohalarida amalga oshirilayotgan islohotlar va ularning samarali natijalari dunyoning yetakchi donor davlatlari e’tiboriga taqdim etildi.
Kengashda nutq so‘zlagan O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vaziri Aziz Abduhakimov davlat rahbari tomonidan bir qator muhim ekologik tashabbuslar, xususan, Orol dengizining qurib qolgan tubida keng ko‘lamli o‘rmonzorlashtirish kampaniyasi olib borilayotganligi, bugungi kungacha 2 million gektar maydon yashil hududga aylantirilganligi, “Yashil makon” umumxalq loyihasi doirasida har yili 200 million tup daraxt ekilayotganligi va yashil hududlarni 30 foizgacha oshirish maqsad qilinayotganligi, 2030 yilga borib «yashil» energiya ulushini 54 foizga yetkazish rejalashtirilganligi, qayta tiklanuvchi energiyaga va nol chiqindili transportga o‘tish rag‘batlantirilayotganligini ta’kidladi.
Vazir, shuningdek, kengash ishtirokchilari e’tiborini O‘zbekistonda qonunchilikda atrof-muhitni asrashga qaratilgan qator o‘zgartirishlar kiritilganligi hamda ekologik ta’lim sifati oshirilayotganligiga qaratdi. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi yangilanib, atrof-muhitni asrash borasidagi moddalar bilan boyitildi, Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi Kodeks va tabiatni muhofaza qilishga qaratilgan boshqa hujjatlar ekologik barqarorlikni yanada mustahkamlash maqsadida takomillashtirildi. Bundan tashqari, aynan Davlat rahbari tashabbusi bilan Toshkentda Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim o‘zgarishini o‘rganish universiteti (“Green University”), O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzurida Iqlim kengashi va Milliy iqlim markazi tashkil etildi. 2025 yil esa “Atrof-muhitni asrash hamda yashil iqtisodiyot yili” deb e’lon qilindi. Bundan tashqari, BMT Bosh Assambleyasining qator rezolyusiyalari, jumladan, 2027–2036 yillar oralig‘ida o‘rmon va yerlarni tiklashga oid rezolyusiya ilgari surilmoqda.
Kengashda 2026 yilda GEFning 8-assambleyasi va GEF Kengashining 71-yig‘ilishi O‘zbekistonda, Samarqandda o‘tkazilishi haqida qaror qabul qilindi. O‘z navbatida Aziz Abduhakimov O‘zbekiston Respublikasi hukumati nomidan chuqur minnatdorlik bildirib, GEF ko‘magida O‘zbekistonning ekologik kun tartibini shakllantirishda muhim yutuqlarga erishilgani va hamkorlikni davom ettirishga umid bildirishini aytib o‘tdi.
Tadbirda aynan O‘zbekistonning ekologik faolligi va tashabbuslari tufayli jahon hamjamiyati Markaziy Osiyodagi iqlim o‘zgarishi sabablariga qarshi kurash va oqibatlarini yumshatish masalasiga e’tibor qaratayotgani qayd etildi. Xususan, Samarqandda bo‘lib o‘tadigan navbatdagi tadbirlarda yirik donor davlatlar mintaqadagi ekologik muammolarga yechim topish maqsadida birlashadi.
O‘z navbatida tadbirning BMT Turizm tashkiloti tomonidan “Jahon madaniy turizm poytaxti” deb e’tirof etilgan Samarqandda o‘tkazilishi ham ramziy ma’no kasb etishi ta’kidlandi.
Aziz Abduhakimov GEF assambleyasiga 2026 yilda nafaqat O‘zbekiston, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasi birgalikda mezbonlik qilishini ta’kidladi. O‘z navbatida O‘zbekistonda deyarli 100 mamlakat fuqarolari uchun vizasiz rejim, qolgan davlatlar uchun esa 24 soat ichida olinadigan soddalashtirilgan elektron viza tizimi joriy qilinganligi va bu yurtimizga tashrif buyuradigan delegatlar uchun yanada qulaylik yaratishi qayd etildi.
Aziz Abduhakimov kengash ishtirokchilariga “Green University”da IUCN (GEF agentligi)ning Markaziy Osiyodagi ofisi ochilgani haqida ham ma’lumot berdi:
GEF Assambleyasi global ekologik harakatlarni kuchaytirish va barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish uchun zarur bo‘lgan moliyaviy ko‘makni jalb qilishda muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston atrof-muhitni muhofaza qilish, nafaqat mintaqa, balki butun dunyodagi ekologik vaziyatni yaxshilash borasidagi pozitsiyasida qat’iy hamda bu boradagi faolligi, tashabbuskorligini davom ettiradi.
Ma’lumot uchun, Global Ekologik Fond (GEF, Global Environment Facility) ) — bu tabiatni muhofaza qilishga qaratilgan tashabbuslarni moliyalashtiruvchi eng yirik xalqaro institut bo‘lib, iqlim o‘zgarishi, yer degradatsiyasi, bioxilma-xillikning yo‘qolishi va suvlarning ifloslanishi kabi global ekologik muammolarni hal etishda davlatlarga ko‘maklashadi. GEF Assambleyasining O‘zbekistonda o‘tkazilishi nafaqat mamlakatning ekologiya va barqaror rivojlanish yo‘nalishidagi sa’y-harakatlariga nisbatan yuksak e’tirof, balki investitsiyalar jalb etish, xalqaro hamkorlikni kengaytirish va milliy ekologik ustuvorliklarni global miqyosda ilgari surish uchun muhim maydondir.
200 tonnaga yaqin oziq-ovqat mahsuloti ortilgan navbatdagi insonparvarlik yordami yuklari Afg‘onistonning Balx viloyatiga yetkazildi.
Qayd etilishicha, mazkur yuk «Qurbon hayiti» munosabati bilan va Afg‘onistonning sel-suv toshqinlaridan jabr ko‘rgan aholisiga ko‘mak ko‘rsatish maqsadida O‘zbekiston xalqining bag‘rikenglik va qo‘llab-quvvatlash ramzi sifatida jo‘natilgan.
Insonparvarlik yuklari Hayraton shahrida Prezidentning Afg‘oniston bo‘yicha maxsus vakili Ismatilla Ergashev va Surxondaryo viloyati hokimi Ulug‘bek Qosimov hamda Balx viloyati gubernatorining o‘rinbosari Nurulhodi Abuidris, shuningdek, ikki tomon rasmiylari ishtirokida topshirildi.
Insonparvarlik yordami tarkibidan un, guruch, shakar, makaron va qandolat mahsulotlari, o‘simlik yog‘i, no‘xot, tez tayyorlanadigan taomlar o‘rin olgan.
Afg‘oniston rasmiylari O‘zbekiston Prezidenti va xalqiga ko‘rsatayotgan insonparvarlik yordami uchun minnatdorchilik bildirib, Qurbon hayiti munosabati bilan samimiy tabriklarini yo‘llashdi.
Pokistonning Balujiston viloyatida 24 may kuni yo‘lovchi poyezdi portlashi oqibatida 47 kishi halok bo‘ldi, 98 kishi jarohat oldi. Bu haqda «Sinxua» agentligi qutqaruv xizmatlariga asoslanib xabar berdi.
Halok bo‘lganlar orasida 20 nafar harbiy xizmatchi ham bor.
Hodisa 24-may kuni mamlakatning janubi-g‘arbiy Balujiston viloyatidagi Kvetta shahrida sodir bo‘lgan. Portlovchi moddalar bilan to‘la vagon temir yo‘l kesishmasida poyezdga urilgan. Lokomotivni o‘z ichiga olgan uchta vagon relsdan chiqib ketgan va yana ikkitasi ag‘darilgan.
Pokiston temir yo‘llari vaziri Muhammad Hanif Abbosi voqeani «terrorchilik harakati» deb nomladi. Mintaqaviy hukumat hujum uchun mintaqaning Pokistondan mustaqilligi uchun kurashayotgan va Xitoy kompaniyalari tomonidan uning resurslaridan foydalanishga qarshi bo‘lgan jangari etnik guruh bo‘lgan Balujiston Ozodlik Armiyasini aybladi.
Eslatib o‘tish joizki, Balujiston mamlakat hududining taxminan 42 foizini egallaydi.
Tekshiruvni «bosdi-bosdi» qilishni va’da bergan IIB xodimining noqonuniy harakatiga chek qo‘yildi.
Davlat xavfsizlik xizmati va Bosh prokuratura huzuridagi Departament xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda korrupsiya bilan bog‘liq holat fosh etildi.
Xususan, Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanida yashovchi, 1983-y.t. ayol va uning 2009-y.t. qizini telefonlarida diniy mazmundagi ta’qiqlangan materiallar aniqlanganligi holati yuzasidan viloyat IIB tomonidan o‘tkazilayotgan tekshiruv harakatlarini tanishlari orqali ularning foydasiga hal qilib berish evaziga 3 mln so‘m olgan vaqtida mazkur tumanda istiqomat qiluvchi, 1978-y.t. shaxs ushlandi.
So‘ngra tezkor tadbir davom ettirilib, ushbu masalani ijobiy hal qilib berish evaziga vositachidan 2,5 mln so‘m olgan vaqtida Qashqadaryo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi Tezkor qidiruv xizmati tezkor vakili ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda IIB xodimiga nisbatan Jinoyat Kodeksining 210-moddasi (pora olish) bilan, vositachilik qilgan shaxsga nisbatan esa JKning 212-moddasi (pora olish-berishda vositachilik qilish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
Raqobat qo‘mitasi Centrum Air va Qanot Sharq reyslaridagi kechikishlar bo‘yicha so‘rov yubordi
Centrum Air va Qanot Sharq aviakompaniyalari ustidan e’tirozlar ko‘paygan. Xususan, zarar ko‘rgan yo‘lovchilarga parvozgacha yoki boshqa transportga o‘tkazilgunga qadar kutish vaqtida oziq-ovqat va ichimlik suvi berilmagan. Bundan tashqari, chiptada ko‘rsatilgan tutash reyslarga kechikish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash kabi xizmatlar ham yetarli darajada bajarilmagan.
Raqobat qo‘mitasi Centrum Air va Qanot Sharq xususiy aviakompaniyalar faoliyatida ortiqcha chiptalar sotilishi va iste’molchilar huquqlarini ta’minlash holati yuzasidan Fuqaro aviatsiyasi agentligiga (O‘zaviatsiya) so‘rov yubordi.
Qo‘mitaga aviaqatnovlar bo‘yicha iste’molchilardan tushgan murojaatlarning tahlili 2025 yilda 127 tani, 2026 yilning o‘tgan 4 oyida esa 145 tani tashkil etib, ularning soni ortib boryapti.
O‘rganishlarda ko‘rsatilmagan xizmat uchun haq olinish (110 ta), belgilangan vaqt oralig‘iga rioya etmaslik (90 ta) va sifatsiz xizmat ko‘rsatilishi (72 ta) holatlari aniqlangan. Ushbu murojaatlarda asosan quyidagi e’tirozlar bildirilgan:
· xizmat ko‘rsatuvchi iste’molchiga o‘zi ko‘rsatayotgan xizmatlari haqida o‘z vaqtida zarur, to‘g‘ri va tushunarli ma’lumot taqdim etilmasligi;
· rasmiylashtirilgan chipta va oldindan band qilingan joyga ega bo‘lgan yo‘lovchiga tashuvchi tomonidan havo kemasidan joy berishni rad etilishi;
· parvozlarni bir necha soatlab kechikishi yo‘lovchilarning aeroportlarda qolib ketishi, vaqti, mablag‘i hamda rejalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotgani;
· aviakompaniya tomonidan yetkazilgan zarar belgilangan tartib va miqdorda kompensatsiya yoki bepul qo‘shimcha xizmatlar bilan qoplanmayotganligi.
O‘rganishlarda yuqori aviakompaniyalar tomonidan “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun, shuningdek, “Havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish” qoidalari, “Havo kodeksi” va “Fuqarolik kodeksi” to‘g‘risidagi qator qoidalarga yetarlicha rioya qilinmayotganligi aniqlangan.
Xususan, zarar ko‘rgan yo‘lovchilarga parvozgacha yoki boshqa transportga o‘tkazilgunga qadar kutish vaqtida oziq-ovqat va ichimlik suvi berilmagan.
Kutish vaqti tashuvchi qoidalarida belgilangan muddatdan oshgan hollarda mehmonxona bilan ta’minlash, aeroportdan vaqtinchalik yashash joyiga olib borish va qaytarish xizmatlari ham bajarilmagan.
Bundan tashqari, chiptada ko‘rsatilgan tutash reyslarga kechikish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash kabi xizmatlar ham yetarli darajada qilinmagan.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2025−2026 yillarda aviakompaniyalar reyslari kechikishi, sabablari va kompensatsiyalar yuzasidan o‘rganish olib borayotgani va yakunlar bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot berilishi ma’lum qilindi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev suv fondi yerlari hamda sel suvlaridan foydalanish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Mamlakatimizda suv resurslaridan oqilona foydalanish, irrigatsiya tarmoqlarini modernizatsiya qilish va suv tejamkorligini ta’minlash davlat siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Bu borada amalga oshirilayotgan ishlar o‘z samarasini bermoqda.
Xususan, yurtimizdagi 150 ming kilometr daryo va kanal o‘zanlarini betonlash ishlarining boshlangani natijasida yiliga 1,3 milliard kub metr suv tejalmoqda. Bu Navoiy viloyatining bir yillik suv iste’moliga teng. Shu kunga qadar 2 ming kilometr magistral kanal betonlashtirildi, 721 kilometr kanal, 525 kilometr lotok va yopiq tarmoqlar qurildi. Ushbu maqsadlarga 3 trillion so‘m ajratildi. Natijada 858 ming gektarda suv ta’minoti yaxshilanib, 51 ming gektar yer qayta foydalanishga kiritildi.
Yig‘ilishda suv infratuzilmasini nafaqat texnik obyekt, balki iqtisodiy aktiv sifatida ko‘rish zarurligi ta’kidlandi. Bugun dunyoda daryo, kanal, suv omborlari va ko‘llar bo‘yida turizm, dam olish, xizmat ko‘rsatish va tadbirkorlik hududlarini tashkil etish katta iqtisodiy yo‘nalishga aylangan.
Bunday loyihalar ko‘chmas mulk va yer uchastkalari qiymatini oshirish, tuman va shaharlar iqtisodiyotini jonlantirish, ichki turizm va xizmatlar sohasini rivojlantirish, investitsiyalarni jalb etish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda ekologik barqarorlikni yaxshilashga xizmat qiladi.
Jahon tajribasida suv infratuzilmasi atrofidagi turizm loyihalariga kiritilgan 1 dollar sarmoyaning iqtisodiy qaytimi 3-10 dollar atrofida baholanadi.
Shu bois, mutasaddilar va hokimlar suv infratuzilmasini iqtisodiy samara beradigan loyihalarga aylantirish ustida tizimli ishlashi zarurligi qayd etildi.
Buning uchun qator yangi imkoniyatlar yaratiladi. Jumladan, qirg‘oqlar yuvilishi va suv bosishiga sabab bo‘layotgan qum-shag‘alni qazib olishga ruxsat beriladi. Suv va sel-suv omborlari, kanal, kollektor, tabiiy ko‘l va gidrotexnika inshootlarini tuproqdan tozalash ishlariga tadbirkorlar tendersiz jalb qilinadi. Suv va sel-suv omborlarida suvdan bo‘shagan yerlar ekin ekish uchun auksion orqali ijaraga beriladi.
Shu bilan birga, ayrim hududlarda mazkur imkoniyatlardan yetarlicha foydalanilmayotgani ko‘rsatib o‘tildi. Suv fondiga tegishli uchastkalarda tadbirkorlik, turistik va ko‘ngilochar obyektlar qurish imkoniyati bo‘lgan 100 ming gektar yer maydoni aniqlangan. Ushbu yerlarda 100 ming aholining bandligini ta’minlab, yiliga 220 milliard so‘m qo‘shimcha daromad manbaini yaratish mumkin.
Mutasaddilarga suv fondi yerlarini ijaraga berish, monitoring qilish, shartnomalar tuzish va hisobotini onlayn yuritish bo‘yicha axborot tizimini ishga tushirish topshirildi. Kosmik tadqiqotlar agentligiga daryo o‘zanlari va suv xo‘jaligi obyektlaridan qazib olinadigan qum-shag‘al hajmini aniq hisoblash va tegishli idoralarga taqdim etish vazifasi qo‘yildi.
Yig‘ilishda sel-toshqin suvlaridan foydalanish masalasi ham atroflicha ko‘rib chiqildi.
Iqlim o‘zgarishi tufayli so‘nggi yillarda qisqa vaqtda kuchli yomg‘irlar ko‘paymoqda. Bu esa sel-toshqinlar xavfini oshirmoqda. Ayniqsa, Samarqand, Jizzax va Toshkent viloyatlarining tog‘li va tog‘oldi hududlarida sel xavfi yuqori hisoblanadi.
Sel-toshqinlar infratuzilma va qishloq xo‘jaligigagina emas, balki sanoat, sug‘urta, logistika va tashqi savdoga ham zarar yetkazadi. Qolaversa, sel suvlari xavf manbai bo‘lish bilan birga suv zaxiralarini to‘ldirish uchun ham katta imkoniyatdir.
Mamlakatimizda sel xavfi mavjud 60 ta yirik soy orqali yiliga 690 million kub metr suv samarasiz oqib ketmoqda. Undan samarali foydalanish orqali 13 ming gektar yerni qayta foydalanishga kiritish, suv ta’minotini yaxshilash va baliqchilikni rivojlantirish imkoniyati borligi ta’kidlandi.
Shu bois, sel suvlarini boshqarishda faqat to‘g‘on qurish bilan cheklanmasdan, integral yondashuvni ham joriy etish zarurligi qayd etildi. Bunda sel xavfini kamaytirish, suvni to‘plash, qishloq xo‘jaligi, energetika, baliqchilik, turizm va xizmatlar sohasi bilan bog‘liq loyihalarni birgalikda amalga oshirish nazarda tutiladi.
Davlatimiz rahbari tomonidan mutasaddilarga suv infratuzilmasini iqtisodiy faollik manbaiga aylantirish, sel-toshqin xavflarini kamaytirish, suv zaxiralaridan samarali foydalanish va mazkur yo‘nalishda xususiy sektor ishtirokini kengaytirish yuzasidan qator topshiriqlar berildi.
Tadbirkorlar kredit olishida yangi tizim yo‘lga qo‘yiladi
Afg‘onistonga O‘zbekiston xalqining navbatdagi insonparvarlik yordami yetkazildi
O‘zbekistonliklar go‘sht va sut narxlari oshishini ko‘proq sezishyapti
-
Siyosat4 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Dunyodan2 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Mahalliy3 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot3 days agoXitoy O‘zbekistondan 10 turdagi quritilgan sabzavotlarni olib kirishga ruxsat berdi
-
Iqtisodiyot4 days agoOLX onlayn reklama bozorida ustun mavqega ega deb topildi