Jamiyat
Firibgarlar odamlarni aldash uchun sun’iy intellektni qanday qo‘llashadi?
Octobank eng keng tarqalgan firibgarlar tomonidan aldov usullari haqida so‘zlab beruvchi, ularning alomatlarini tanishni o‘rgatadigan hamda moliyaviy va shaxsiy ma’lumotlaringizni qanday himoya qilish bo‘yicha amaliy maslahatlar beradigan materiallar turkumini ishga tushirmoqda. Hushyor bo‘ling – aldanib qolmang.
Ko‘zga ko‘rinmas firibgarlik tahdidlari har qadamda. Octobank’ning birinchi materialida sun’iy intellektdan foydalangan holda yaratilgan sxemalar, jumladan, ovozni o‘xshatib nusxalash, yozishmalarni tahlil qilish va ishonarli dipfeyklarni yaratish ko‘rib chiqiladi. Bu sxemalar qanday ishlashini va qanday himoya usullari mavjudligini aytib o‘tamiz.
Firibgarlar bank mijozlarini aldash uchun sun’iy intellektdan foydalanishmoqda
1. Telegram-akkauntni o‘zlashtirib olish
— Firibgarlar .apk kengaytmasi va foydalanuvchiga ularni ochishga undashi mumkin bo‘lgan iboralar yozilgan fayllarni yuboradi. Ko‘pincha bu “Salom, suratdagi senmisan?” degan matnli xabar. Stiller-virus (zararli dasturiy ta’minot) firibgarlarga qurilmaga, shu jumladan SMS xabarlarga, qo‘ng‘iroqlar, kontaktlar, galereya va boshqa ta’sirchan ma’lumotlarga to‘liq kirish imkonini beradi, bu esa foydalanuvchini hamda uning bank va boshqa ilovalarini keyinchalik komprometatsiya qilish mumkin.
— Qurilma muvaffaqiyatli komprometatsiya qilingandan so‘ng buzg‘unchilar chatlar va barcha ovozli xabarlarga kirish huquqiga ega bo‘ladi, jabrlanuvchining akkauntiga kirish uchun buzg‘unchilar bulutli parolni o‘rnatadi va qurbonning barcha faol seanslarini yakunlaydi.
2. Qalbaki ovoz yaratish
— Ovozli xabarlar yozuvlarini olgandan so‘ng firibgarlar sun’iy intellektdan foydalanib, jabrlanuvchining ohanglari va nutq uslubini taqlid qiluvchi soxta ovozni yaratadi.
3. Jabrlanuvchining qarindosh va do‘stlarini aldash
— Firibgarlar jabrlanuvchining qarindoshlari yoki do‘stlariga qo‘ng‘iroq qiladi yoki Telegramʼda xabar yozadi.
— Oldindan tayyorlangan ovozli iboralardan foydalanadi, masalan: “Menga shoshilinch pul kerak, yordam qiling” yoki “Muammoga duch keldim, mana shu hisobraqamiga pul o‘tkazing”.
— Avvalgi yozishmalarni tahlil qilish orqali muloqot uslubini hisobga oladi.
4. Soxta videoqo‘ng‘iroqlar
— Yuqori darajali firibgarlar real vaqt rejimida dipfeyklardan foydalanib, jabrlanuvchining oldin chatda yozilgan yuzi va ovozli xabarlarini sinxronlashi mumkin.
— Messenjerlarda qalbaki videoqo‘ng‘iroqlar paydo bo‘lmoqda. Ularda sun’iy intellekt oldindan yozib olingan iboralarga mos ravishda lab harakatlarini va yuz ifodalarini moslashtirmoqda.
Sun’iy intellekt firibgarligidan qanday himoyalanish mumkin
— Ovozli xabarlar va qo‘ng‘iroqlarga e’tiborli bo‘ling: agar sizdan zudlik bilan pul o‘tkazish so‘ralsa, albatta, ma’lumotlarni qayta tekshiring.
— Telegramʼda ikki bosqichli autentifikatsiyani sozlang va murakkab parollardan foydalaning.
— Notanish manbalardan fayl va ilovalarni yuklab olmang, hatto ularni do‘stingiz yuborgan bo‘lsa ham.
—Bank va yaqinlaringizning rasmiy kontaktlarini saqlab qo‘ying va pul yuborishdan oldin raqamlar va ma’lumotlarni solishtiring.
— Ovoz va muloqot uslubini tekshiring: agar sizga “tanish” inson yozsa yoki qo‘ng‘iroq qilsa, lekin sizga xos bo‘lmagan iboralarni aytsa yoki o‘zini g‘alati tutsa, bu firibgar bo‘lishi mumkin..
Bu Octobankʼdan firibgarlik haqida tayyorlangan materiallar turkumidagi sxemalardan biri hisoblanadi. Keyingi nashrlarida bank firibgarlikning boshqa usullarini tahlil qiladi, firibgarlarni dastlabki bosqichdayoq qanday aniqlash mumkinligini tushuntiradi va o‘zingizni moliyaviy yo‘qotishlardan qanday himoya qilish yo‘llarini ko‘rsatib beradi.
Reklama huquqi asosida
Jamiyat
Soliq oliy maktabida bakalavriat va magistratura yo‘nalishlari ochiladi
O‘zbekistonda soliq sohasi uchun malakali kadrlar tayyorlashning yangi tizimi joriy etilmoqda. Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, Soliq qo‘mitasi huzuridagi Soliq oliy maktabida bakalavriat, magistratura va oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari yo‘lga qo‘yiladi.
Prezidentning “Soliq sohasida malakali kadrlar tayyorlashning yangi tizimini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori (PQ–227-son, 2026 yil 16 iyun) qabul qilindi.
Ma’lum qilinishicha, prezidentning 2026 yil 19 maydagi PF–95-sonli farmoniga asosan Soliq qo‘mitasi huzurida Soliq oliy maktabi tashkil etilgan. Shuningdek, uning tarkibida Malaka oshirish va kompetensiyalarni rivojlantirish markazi hamda Soliqqa oid tadqiqotlar markazi faoliyat yuritadi.
Qarorga ko‘ra, 2026-2027 o‘quv yilidan boshlab Soliq oliy maktabida o‘qish muddati kamida uch yil bo‘lgan bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga talabalar qabul qilinadi. 2027-2028 o‘quv yilidan esa magistratura va oliy ta’limdan keyingi ta’lim bosqichlari joriy etiladi.
Oliy maktabda soliqlar va soliqqa tortish, raqamli soliq ma’murchiligi, soliq huquqi hamda moliyaviy nazorat kabi yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlanadi.
Bitiruvchilar davlat namunasidagi diplom bilan bir qatorda soliq maslahatchisi va auditor malaka sertifikatlarini olish uchun zarur o‘quv kurslarini tamomlaganligi haqida hujjat ham oladi.
Shuningdek, buxgalteriya hisobi va audit sohasidagi xalqaro tashkilotlarning ACCA, DipIFR, CAP/CIPA, CIA va ACA kabi sertifikatlarini qo‘lga kiritgan talabalarning mazkur sertifikatlarni olish bo‘yicha o‘qish xarajatlari Soliq oliy maktabi tomonidan qoplab beriladi.
Jamiyat
FVB tizimiga ishga kiritishni va’da qilgan shaxs ushlandi
Buxoro viloyatida fuqaroni Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi tizimiga ishga joylashtirib berishni va’da qilgan shaxs 3,5 ming AQSh dollarini olgan vaqtida huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qo‘lga olindi.
Foto: Prokuratura departamenti
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Buxoro viloyat boshqarmasi xodimlari tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro A.A. fuqaro S.I.ning ishonchiga kirib, uni go‘yoki yuqori lavozimlarda ishlovchi tanishlari orqali Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi tizimiga ishga kirish imtihonlaridan o‘tkazib berishini aytgan.
Ma’lum qilinishicha, u mazkur xizmat evaziga 3 500 AQSh dollari olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 25, 168-moddasi (firibgarlik) hamda 28, 211-moddasi (pora berish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
Toshkentdagi ko‘chalardan biriga Mustafo Kamol Otaturk nomi beriladi
Toshkent shahridagi muhim ko‘chalardan bir qismiga Turkiya Respublikasi asoschisi va birinchi prezidenti Mustafo Kamol Otaturk nomi beriladi. Bu haqda tegishli prezident qarori qabul qilindi.
Prezidentning 2026 yil 15 iyundagi qaroriga muvofiq, poytaxtning Yashnobod tumanida barpo etilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboniga tutash hududda joylashgan Abdulla Qodiriy ko‘chasining bir qismi Mustafo Kamol Otaturk nomi bilan ataladi.
Hujjatga ko‘ra, yangi nom Istiqbol, Farg‘ona yo‘li va Nukus ko‘chalari kesishmasidan boshlanib, Abdulla Qodiriy ko‘chasi hamda Mahtumquli shohko‘chasi kesishmasigacha bo‘lgan hududga beriladi.
Qaror O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi strategik sheriklik munosabatlarini yanada mustahkamlash, ikki xalq o‘rtasidagi tarixiy do‘stlik va yaqinlik rishtalarini e’tirof etish maqsadida qabul qilingani ta’kidlanmoqda.
Mustafo Kamol Otaturk XX asrda Turkiya davlatchiligini shakllantirgan eng muhim siyosiy arboblardan biri sifatida tanilgan. U mamlakat mustaqilligi uchun kurashga rahbarlik qilgan, respublika boshqaruv tizimini joriy etgan hamda keng ko‘lamli siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirgan.
Mazkur tashabbus Toshkentda yaratilayotgan “O‘zbek-turk do‘stligi” xiyoboni bilan uyg‘un holda ikki mamlakat o‘rtasidagi do‘stona munosabatlarning yana bir ramzi sifatida baholanmoqda.
Qarorning amaliy ijrosi doirasida tegishli davlat organlari va mahalliy hokimliklarga ko‘chani qayta nomlash hamda manzil ma’lumotlarini yangilash bilan bog‘liq tashkiliy choralarni amalga oshirish vazifasi yuklatilgan.
Jamiyat
Afg‘onistondan olib kirilgan 37,6 kg giyohvandlik vositalari fosh etildi
Surxondaryo viloyatida Davlat xavfsizlik xizmati, ichki ishlar, Chegara qo‘shinlari va bojxona organlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirlar natijasida Afg‘onistondan O‘zbekistonga kontrabanda yo‘li bilan olib kirilgan jami 37,6 kilogramm giyohvandlik vositalari musodara qilinib, ushbu jinoyatlarga aloqador shaxslar qo‘lga olindi.
Davlat xavfsizlik xizmati ma’lum qilishicha, Surxondaryo viloyati bo‘yicha boshqarma va viloyat Ichki ishlar boshqarmasi xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbir davomida Afg‘onistondan mamlakat hududiga 25 kg 444 gramm «opiy» hamda 11 kg 86 gramm «gashish» moddalari kontrabanda qilingani aniqlangan.
Shundan so‘ng giyohvandlik vositalarining buyurtmachilarini aniqlash va qo‘lga olish maqsadida maxsus choralar ko‘rilgan. Natijada nazorat ostida Samarqand shahriga yetkazilgan narkotik moddalarni qabul qilib olish vaqtida 1989 va 1997 yillarda tug‘ilgan ikki nafar mahalliy fuqaro hamda 1993 va 1995 yillarda tug‘ilgan ikki nafar xorijlik fuqaro ushlangan.
Bundan tashqari, DXXning Surxondaryo viloyati bo‘yicha boshqarmasi, Chegara qo‘shinlari, ichki ishlar va bojxona organlari hamkorligida o‘tkazilgan yana bir tezkor tadbirda ikki nafar Afg‘oniston fuqarosi Termiz xalqaro savdo markazida 1 kg 76 gramm «opiy» moddasini shartli xaridorga 5 ming AQSh dollariga sotish vaqtida qo‘lga olingan.
Tergov jarayonida mazkur shaxslar giyohvandlik vositalarini mamlakat hududiga yashirin olib kirish uchun o‘z ichki organlaridan «jonli konteyner» sifatida foydalangani ma’lum bo‘lgan.
Har ikki holat bo‘yicha Jinoyat kodeksining 246-moddasi 2-qismi va 273-moddasi 5-qismi bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan. Gumonlanuvchilarga nisbatan «qamoq» ehtiyot chorasi qo‘llanib, tergov harakatlari davom ettirilmoqda.
Jamiyat
Toshkentda Lacetti va BYD to‘qnashuvi oqibatida uch kishi halok bo‘ldi
Toshkent shahrining Uchtepa tumanida sodir bo‘lgan og‘ir yo‘l-transport hodisasi uch nafar insonning hayotiga zomin bo‘ldi. Fojiali to‘qnashuvda Lacetti avtomobili haydovchisi va uning ikki nafar yo‘lovchisi voqea joyida halok bo‘lgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, hodisa 16 iyun kuni tungi vaqtda Toshkent halqa avtomobil yo‘lida yuz bergan. Chorrahada harakatlanayotgan Lacetti hamda qarama-qarshi tomondan kelayotgan BYD avtomobili o‘rtasida kuchli to‘qnashuv sodir bo‘lgan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar ma’lumotlariga ko‘ra, BYD avtomobilini voyaga yetmagan shaxs boshqargan bo‘lib, u haydovchilik huquqini beruvchi hujjatga ega bo‘lmagan.
To‘qnashuvning kuchli zarbasi oqibatida Lacetti avtomashinasida bo‘lgan uch nafar shaxs og‘ir jarohatlar olgan va ularning hayotini saqlab qolishning imkoni bo‘lmagan. Voqea joyidagi tasvirlarda avtomobillarga jiddiy shikast yetgani hamda yo‘l infratuzilmasining ayrim qismlari zarar ko‘rganini ko‘rish mumkin.
Mazkur holat bo‘yicha transport harakati xavfsizligi qoidalarini buzish alomatlari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda mutaxassislar hodisa sabablari va unga olib kelgan barcha holatlarni o‘rganmoqda.
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda qaysi fintex ilovalardan ko‘p foydalanilmoqda?
-
Mahalliy2 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli
-
Jamiyat2 days agoToshkentda renovatsiyaning birinchi bosqichi boshlandi
-
Sport2 days agoDik Advokat jahon chempionatlari tarixidagi eng yoshi ulug‘ murabbiyga aylandi
