Jamiyat
Firibgarlar odamlarni aldash uchun sun’iy intellektni qanday qo‘llashadi?
Octobank eng keng tarqalgan firibgarlar tomonidan aldov usullari haqida so‘zlab beruvchi, ularning alomatlarini tanishni o‘rgatadigan hamda moliyaviy va shaxsiy ma’lumotlaringizni qanday himoya qilish bo‘yicha amaliy maslahatlar beradigan materiallar turkumini ishga tushirmoqda. Hushyor bo‘ling – aldanib qolmang.
Ko‘zga ko‘rinmas firibgarlik tahdidlari har qadamda. Octobank’ning birinchi materialida sun’iy intellektdan foydalangan holda yaratilgan sxemalar, jumladan, ovozni o‘xshatib nusxalash, yozishmalarni tahlil qilish va ishonarli dipfeyklarni yaratish ko‘rib chiqiladi. Bu sxemalar qanday ishlashini va qanday himoya usullari mavjudligini aytib o‘tamiz.
Firibgarlar bank mijozlarini aldash uchun sun’iy intellektdan foydalanishmoqda
1. Telegram-akkauntni o‘zlashtirib olish
— Firibgarlar .apk kengaytmasi va foydalanuvchiga ularni ochishga undashi mumkin bo‘lgan iboralar yozilgan fayllarni yuboradi. Ko‘pincha bu “Salom, suratdagi senmisan?” degan matnli xabar. Stiller-virus (zararli dasturiy ta’minot) firibgarlarga qurilmaga, shu jumladan SMS xabarlarga, qo‘ng‘iroqlar, kontaktlar, galereya va boshqa ta’sirchan ma’lumotlarga to‘liq kirish imkonini beradi, bu esa foydalanuvchini hamda uning bank va boshqa ilovalarini keyinchalik komprometatsiya qilish mumkin.
— Qurilma muvaffaqiyatli komprometatsiya qilingandan so‘ng buzg‘unchilar chatlar va barcha ovozli xabarlarga kirish huquqiga ega bo‘ladi, jabrlanuvchining akkauntiga kirish uchun buzg‘unchilar bulutli parolni o‘rnatadi va qurbonning barcha faol seanslarini yakunlaydi.
2. Qalbaki ovoz yaratish
— Ovozli xabarlar yozuvlarini olgandan so‘ng firibgarlar sun’iy intellektdan foydalanib, jabrlanuvchining ohanglari va nutq uslubini taqlid qiluvchi soxta ovozni yaratadi.
3. Jabrlanuvchining qarindosh va do‘stlarini aldash
— Firibgarlar jabrlanuvchining qarindoshlari yoki do‘stlariga qo‘ng‘iroq qiladi yoki Telegramʼda xabar yozadi.
— Oldindan tayyorlangan ovozli iboralardan foydalanadi, masalan: “Menga shoshilinch pul kerak, yordam qiling” yoki “Muammoga duch keldim, mana shu hisobraqamiga pul o‘tkazing”.
— Avvalgi yozishmalarni tahlil qilish orqali muloqot uslubini hisobga oladi.
4. Soxta videoqo‘ng‘iroqlar
— Yuqori darajali firibgarlar real vaqt rejimida dipfeyklardan foydalanib, jabrlanuvchining oldin chatda yozilgan yuzi va ovozli xabarlarini sinxronlashi mumkin.
— Messenjerlarda qalbaki videoqo‘ng‘iroqlar paydo bo‘lmoqda. Ularda sun’iy intellekt oldindan yozib olingan iboralarga mos ravishda lab harakatlarini va yuz ifodalarini moslashtirmoqda.
Sun’iy intellekt firibgarligidan qanday himoyalanish mumkin
— Ovozli xabarlar va qo‘ng‘iroqlarga e’tiborli bo‘ling: agar sizdan zudlik bilan pul o‘tkazish so‘ralsa, albatta, ma’lumotlarni qayta tekshiring.
— Telegramʼda ikki bosqichli autentifikatsiyani sozlang va murakkab parollardan foydalaning.
— Notanish manbalardan fayl va ilovalarni yuklab olmang, hatto ularni do‘stingiz yuborgan bo‘lsa ham.
—Bank va yaqinlaringizning rasmiy kontaktlarini saqlab qo‘ying va pul yuborishdan oldin raqamlar va ma’lumotlarni solishtiring.
— Ovoz va muloqot uslubini tekshiring: agar sizga “tanish” inson yozsa yoki qo‘ng‘iroq qilsa, lekin sizga xos bo‘lmagan iboralarni aytsa yoki o‘zini g‘alati tutsa, bu firibgar bo‘lishi mumkin..
Bu Octobankʼdan firibgarlik haqida tayyorlangan materiallar turkumidagi sxemalardan biri hisoblanadi. Keyingi nashrlarida bank firibgarlikning boshqa usullarini tahlil qiladi, firibgarlarni dastlabki bosqichdayoq qanday aniqlash mumkinligini tushuntiradi va o‘zingizni moliyaviy yo‘qotishlardan qanday himoya qilish yo‘llarini ko‘rsatib beradi.
Reklama huquqi asosida
2026-yil 15-apreldan boshlab akseptsiz (roziliksiz) yechib olishlardan foydalanilganda minimal kamaytirilmaydigan qoldiq joriy etiladi. Ya’ni kartada har doim kamida BHMning 3 baravari miqdoridagi qoldiq saqlanadi.
Aniqroq aytganda, avtomatik yechib olishlarda bank kartalarning balansi nolga tushib qolmaydi. Amaliyotlar faqat belgilangan chegaradan ortiq bo‘lgan mablag‘ doirasida amalga oshiriladi.
Ma’lumot uchun, akseptsiz yechib olishlar odatda karta egalarining banklar va boshqa moliyaviy institutlar oldidagi majburiyatlarini (masalan, kreditlar, bo‘lib-bo‘lib to‘lash va boshqa majburiyatlar) so‘ndirish hollarida qo‘llaniladi.
UZCARDning bildirishicha, ushbu shartlar Bank tomonidan mijozdan olingan va OTP tasdiqlangan karta rekvizitlariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Poytaxtda 16,2 km BRT yo‘laklari hamda 56 km ajratilgan avtobus yo‘laklarini tashkil etish, ajratilgan yo‘laklarda 600 dan ortiq kameralar o‘rnatish, 1116 ta bekatni rekonstruksiya qilish, 545 ta «aqlli» svetofor o‘rnatish ko‘zda tutilmoqda.
Foto: Toshshahartransxizmat
Toshkent shahrida qo‘shimcha ravishda 240 ta avtobus xarid qilish orqali 16 ta yangi yo‘nalish tashkil etiladi. Bu haqda Xalq deputatlari Toshkent shahar Kengashining Qurilish, kommunal, suv xo‘jaligi, ekologiya, sanoat va transport masalalari bo‘yicha doimiy komissiyasi qarorida aytilmoqda.
Qayd etilishicha, Toshkent shahri jamoat transporti tizimida jami 169 ta yo‘nalish faoliyat yuritib, mazkur yo‘nalishlarga 1927 ta avtobus biriktirilgan. Kun davomida ushbu transport vositalari orqali o‘rtacha 23 000 ta qatnov amalga oshirilmoqda.
O‘tkazilgan tahlillar natijasida Toshkent shahri jamoat transporti tizimi faoliyatida qator tizimli muammolar mavjudligi aniqlangan. Xususan, tirbandlik yuqori bo‘lgan vaqtlarda avtobuslarni kutish vaqti 35–40 daqiqagacha oshib ketmoqda. Bu esa aholi uchun ortiqcha vaqt sarfiga, ish va o‘qish joylariga o‘z vaqtida yetib borishda qiyinchiliklarga, shuningdek jamoat transportiga nisbatan ishonchning pasayishiga sabab bo‘lmoqda. Ayrim yo‘nalishlarda harakat intervallarining ortib ketishi esa yo‘lovchilar uchun noqulayliklarni yanada kuchaytirmoqda.
Mavjud muammolarni bartaraf etish maqsadida quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirish rejalashtirilmoqda:
Qo‘shimcha ravishda 240 ta avtobus xarid qilish orqali harakat tarkibini kengaytirish;
16 ta yangi yo‘nalishni tashkil etish, kunlik qatnovlar sonini qo‘shimcha 2000 taga oshirish;
16,2 km BRT yo‘laklari hamda 56 km ajratilgan avtobus yo‘laklarini tashkil etish, ajratilgan yo‘laklarda nazoratni kuchaytirish maqsadida 600 dan ortiq kameralar o‘rnatish;
bekat infratuzilmasini modernizatsiya qilish doirasida 1116 ta bekatni rekonstruksiya qilish hamda 70 ta yangi bekat qurish;
545 ta «aqlli» svetoforlarni o‘rnatish orqali transport harakatini real vaqt rejimida boshqarishni yo‘lga qo‘yish.
Ushbu dori vositalarining umumiy bahosi 241,1 mln so‘mni tashkil etadi.
Foto: Bosh prokuratura huzuridagi Departament
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Ohangaron shahri bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazildi.
Tadbir davomida fuqaro M.I. 19 turdagi 6 597 dona sifati kafolatlanmagan dori vositalarini boshqa fuqaroga sotish maqsadida olib kelgan vaqtida ushlanib, ushbu dori vositalari ashyoviy dalil sifatida olindi.
Qayd etilishicha, ushbu dori vositalarining umumiy bahosi 241,1 mln so‘mni tashkil etadi.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 186-3-moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Mamlakatimiz bo‘ylab «Mustaqillik to‘yi» festivali bo‘lib o‘tadi.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan joriy yilning may-sentyabr oylarida mamlakatimiz bo‘ylab «Yagona Vatan, yagona xalq bo‘lib, yangi hayot va kelajak yaratamiz!» shiori ostida «Mustaqillik to‘yi» festivali o‘tkaziladi.
Mazkur madaniy-ma’rifiy tadbir Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi, O‘zbekiston Mahallalari uyushmasi, Madaniyat vazirligi, Yoshlar ishlari agentligi, «Ma’rifat» targ‘ibotchilar jamiyati hamda qator davlat va jamoat tashkilotlari hamkorligida tashkil etiladi.
Festival doirasida o‘ndan ortiq ijtimoiy, madaniy va ma’rifiy loyihalar amalga oshiriladi.
Bu haqda Respublika tashkiliy qo‘mitasi yig‘ilishida ma’lum qilindi.
Eslatib o‘tamiz, mazkur tashabbus haqida ilk bor Prezidentning O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligini nishonlash bo‘yicha qarorida aytilgandi.
6 kishi fuqarolarga ruhiy va jismoniy bosim o‘tkazish orqali pul topish bilan shug‘ullangan.
Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida bezorilik bilan shug‘ullanganlar ushlandi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, DXX va IIV organlari tomonidan uyushgan jinoyatchilikka qarshi kurashish yo‘nalishida tezkor-qidiruv tadbiri o‘tkazilgan. Unda Chirchiq shahrida ko‘cha yechimi va bezorilik bilan shug‘ullangan bir guruh shaxslar qo‘lga olingan. Ularga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
Qo‘lga olinganlar quyidagilar:
Saidov Ikrom Erkinovich, 1988 yilda Buxoro viloyatida tug‘ilgan, muqaddam Jinoyat kodeksining 277-moddasi bilan sudlangan;
Saidov Islom Erkinovich, 1990 yilda Buxoro viloyatida tug‘ilgan, muqaddam Jinoyat kodeksining 267-moddasi bilan sudlangan;
Baizbayev Umidjon Zafar o‘g‘li, 1998 yilda Toshkent viloyatida tug‘ilgan;
Rustamov A’zamjon Mansurovich, 2001 yilda Buxoro viloyatida tug‘ilgan;
Suponov Qurbonali Nosirovich, 2002 yilda Navoiy viloyatida tug‘ilgan;
Farmonov Mirzoxid Shuxratovich, 1988 yilda Qashqadaryo viloyatida tug‘ilgan.
Ushbu shaxslar oshkora ravishda jamoat tartibini buzib, bezoriliklar sodir etgani bildirilgan. Ular fuqarolarga ruhiy va jismoniy bosim o‘tkazish orqali pul topish bilan shug‘ullanishgan.
Mazkur shaxslarning noqonuniy harakatlaridan jabr ko‘rganlar DXXning 1520 yoki IIVning 102 qisqa raqamlariga xabar berishlari so‘ralgan.
U amerikaliklarni Livanni zudlik bilan tark etishga chaqirdi.
Prezident eksport qilishda tadbirkorlarga yordam bermayotgan hokimlarni ogohlantirdi
Endi bank kartalaridan avtomatik yechib olishda minimal qoldiqqa amal qilinadi
-
Jamiyat5 days ago
Самарқандда МЧЖ раҳбарларининг кирдикорлари ошкор бўлди: тафсилотлар
-
Dunyodan4 days agoEron Hurmuz boʻgʻozini bloklagani sababli muzokaralarni rad etmoqda
-
Siyosat3 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days ago“Oʻzbekneftgaz” va Xitoyning CNPC hamkori uglevodorodlarning oʻta chuqur zahiralarini oʻrganish boʻyicha
-
Siyosat4 days agoSamarqandda narkotiklarning transmilliy tahdidlariga qarshi kurash bo‘yicha xalqaro forum bo‘lib o‘tmoqda
-
Siyosat3 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat3 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eron rahbariyati bilan uchrashishga tayyorligini ma’lum qildi