Iqtisodiyot
Elektr, suv va chiqindi xizmati. Yevropaliklar kommunal to‘lovlar uchun qancha sarflaydi?
Deutsche Bank’ning dunyo bo‘ylab 67 ta, jumladan, Yevropadagi 28 ta shaharni o‘z ichiga olgan «Jahon narxlari xaritasi» hisobotiga ko‘ra, 2025 yilda asosiy kommunal xarajatlar qit’alarda sezilarli darajada bir-biridan farq qiladi.
Hisobotda kommunal to‘lovlar narxlari bir oy uchun – elektr energiyasi, isitish, sovutish, suv va 85 m2 xonadon uchun chiqindi xizmatini o‘z ichiga oladi.
Qayd etilishicha, kommunal xizmatlar uchun dunyodagi eng qimmat 20 ta shaharning deyarli barchasi Yevropa qit’asida joylashgan. «Yigirmatalik»ka Yevropaga kirmagan ikkita shahargina kirgan.
Xo‘sh, qaysi shaharlarda eng yuqori va eng past to‘lovlar bor? Yevrohududda bo‘lmagan yirik shaharlar haqida nima deyish mumkin?
Germaniya eng qimmat davlat
Umuman olganda, kommunal to‘lovlar Qohiradagi 24 yevrodan Myunxendagi 370 yevrogacha o‘zgarib turadi. Yevropada bu borada eng arzon shahar Istanbul bo‘lib, u yerda kommunal xizmatlar atigi 68 yevro turadi. Yevroittifoqda esa eng arzoni Xelsinki (115 yevro).
Uchinchi va to‘rtinchi o‘rinlarni Germaniyaning ikkita shahri (Berlin va Frankfurt) egallagan. Shunday qilib, Germaniya asosiy kommunal xarajatlar bo‘yicha eng qimmat mamlakat bo‘lib, jumladan, Frankfurt aholisi o‘rtacha 339 yevro, Berlinda esa 333 yevro to‘laydi.
Edinburg – ikkinchi
Edinburg asosiy kommunal xizmatlar qimmat bo‘lgan Yevropadagi ikkinchi eng qimmat shahardir. U yerda shahar aholisi oyiga o‘rtacha 346 yevro to‘laydi. Buyuk Britaniyaning boshqa shaharlari ham yuqori narxlari bilan ajralib turadi. London yettinchi, Birmingem esa o‘n birinchi o‘rinda. Londonda asosiy kommunal xizmatlar 295 yevro, Birmingemda esa 270 yevro turadi.
Eng qimmat shaharlar o‘nligiga, shuningdek, Varshava – 327 yevro, Vena – 304 yevro, Praga – 286 yevro, Amsterdam – 275 yevro va Oslo – 271 yevro kiradi.
Yevropadan tashqari «yigirmatalik»ka kirgan ikkita shahar – Tel-Aviv (12-o‘rin, 245 yevro) va Gonkong (19-o‘rin, 211 yevro).
Eng arzon kommunal xizmatlar qayerda?
Istanbul (68 yevro) va Xelsinkidan (115 yevro) keyin eng arzon kommunal xizmatlar Budapesht va Lissabonda (135 yevro), ulardan keyingi o‘rinlarni Barselona (170 yevro) va Madrid (180 yevro) egallagan.
Shuningdek, Afina (197 yevro) va Kopengagendagi (182 yevro) o‘rtacha asosiy kommunal to‘lovlari ham 200 yevrodan past. Italiyada kommunal xizmatlar narxi 200 yevro atrofida bo‘lib, jumladan, Milanda 200 yevro va Rimda 202 yevro.
Umuman olganda, kommunal xizmatlar narxi Shimoliy va G‘arbiy Yevropada yuqori, Markaziy, Sharqiy va Janubiy Yevropaning ba’zi qismlarida kamroq.
San-Fransisko AQShning ushbu ro‘yxatdagi eng qimmat shahri bo‘lib, kommunal to‘lovlar yevroda 202 yevroni tashkil qiladi. Nyu-Yorkda esa o‘rtacha 181 yevro.
Tokioda kommunal xizmatlar o‘rtacha 151 yevro turadi. Torontoda ular 107 yevro, Pekinda esa atigi 52 yevro.
Oxirgi besh yilda kommunal xizmatlar qanchaga oshdi?
So‘nggi besh yil ichida, 2020 yildan 2025 yilgacha, ko‘plab Yevropa shaharlarida oylik asosiy kommunal xarajatlar sezilarli darajada oshdi. Ro‘yxatda 176 foizlik o‘sish bilan Stokgolm birinchi o‘rinni egallagan bo‘lsa, 133 foizlik o‘sish bilan yana bir Skandinaviya shahri Oslo uchinchi o‘rinda.
Yana bir qator shaharlar ham 90 foizdan ortiq o‘sishni boshdan kechirdi: Varshava (112 foiz), Bryussel (97 foiz), Birmingem (96 foiz) va Edinburg (93 foiz).
Nemis shaharlarida oylik asosiy kommunal to‘lovlar taxminan 50 foizga oshdi, shundoq ham bu yerda aholi Yevropadagi eng yuqori to‘lovlarni to‘laydi.
Yevropada Kopengagen (-7 foiz) va Budapesht (-6 foiz) bu davr mobaynida kommunal to‘lovlar yevroda pasaygan yagona ikkita shahardir.
Qaysi shaharlar ish haqi ulushi sifatida kommunal xizmatlarga ko‘proq pul sarflaydi?
Asosiy kommunal xizmatlarga sarflangan o‘rtacha mablag‘ning ish haqlaridagi ulushi Yevrohududning turli joylarida turlicha farq qiladi. Bu, masaln Jenevada atigi 3,2 foiz va Syurixda 3,3 foizdan Afinada 18,8 foiz hamda Varshavada 17,6 foizgacha kuzatiladi.
Barcha shaharlar orasida kommunal xizmatlar uchun sof ish haqining eng past ulushi Monrealda (2,6 foiz) va eng yuqori ko‘rsatkich Manilada (25,9 foiz) to‘g‘ri keladi, bu yerda daromadning chorak qismidan ko‘prog‘i asosiy kommunal xizmatlarga sarflanadi.
Yevropada bu ko‘rsatkich bir qator mamlakatlarda 9-10 foiz atrofida. Ushbu aksiyalarga nafaqat kommunal xizmatlarning narxi, balki daromad darajasi ham ta’sir qiladi.
Yevropada 2025 yilda eng yuqori o‘rtacha oylik sof ish haqi Shveysariya shaharlarida qayd etilgan: Jenevada 7 307 yevro va Syurixda 7 127 yevro. Eng past o‘rtacha ish haqi Istanbulda – 855 yevro, Afinada esa – 1 044 yevro.
Shuningdek, Shimoliy va G‘arbiy Yevropa shaharlari aholisi yuqori maosh oladi. Hisobotga ko‘ra, Lyuksemburg, Amsterdam, Kopengagen va Frankfurtda sof maoshlar 4000 yevrodan yuqori.
Euronews Business elektr narxlari haqidagi maqolalar chop etib, Yevropadagi elektr va gaz narxlari nega juda farq qilishini batafsil ko‘rib chiqadi. Buning sabablari energiya manbalari, narx strategiyasi, subsidiyalar va qo‘llab-quvvatlash choralari – bularning barchasi kommunal xizmatlar narxlarining shakllanishiga ta’sir qiladi. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi ham Yevropadagi energiya narxiga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markaziga ko‘ra, «The Heritage Foundation» hamda «The Wall Street Journal» tomonidan tayyorlangan 2026-yilgi Iqtisodiy erkinlik indeksida O‘zbekiston 184 davlat orasida 86-o‘rinni egalladi. Mamlakat 60,3 ball to‘plab, o‘tgan yilga nisbatan 2,3 ballga o‘sish qayd etdi.
Bu natija O‘zbekistonni «asosan erkin iqtisodiyot» toifasiga kiritdi. Shuningdek, mamlakat jahon o‘rtacha ko‘rsatkichidan (59,9 ball) va Osiyo-Tinch okeani mintaqasi o‘rtachasidan (58,6 ball) yuqori natija ko‘rsatdi.
Reyting yetakchilari sifatida Singapur, Shveysariya, Irlandiya va Avstraliya qayd etildi. Ular 80 balldan yuqori natija bilan «erkin iqtisodiyotlar» qatoriga kiritilgan.
Tahlillarga ko‘ra, O‘zbekiston 12 ta yo‘nalishdan 8 tasida ko‘rsatkichlarini yaxshilagan. Ikki yo‘nalishda o‘zgarish bo‘lmagan, yana ikkisida esa ozgina pasayish kuzatilgan.
Davlatning iqtisodiyotdagi ishtiroki bo‘yicha ko‘rsatkichlar nisbatan yuqori. Xususan, soliq yuki 95 ball, davlat xarajatlari 73,7 ball, davlat moliyasi barqarorligi esa 79,9 ballni tashkil etdi.
Bozorlar ochiqligi yo‘nalishida ham ijobiy dinamika saqlandi. Savdo erkinligi 80,6 ball, investitsiya erkinligi 70 ball, moliyaviy erkinlik 60 ballni tashkil qildi. Tartibga solish samaradorligida esa biznes yuritish erkinligi 62,5 ball, mehnat bozori erkinligi 48,4 ball darajasida qolmoqda.
Shuningdek, qonun ustuvorligi yo‘nalishida jiddiy kamchiliklar saqlanib qolmoqda. Mulk huquqi himoyasi 43,1 ball, davlat boshqaruvi sifati 32 ball, sud tizimi samaradorligi esa atigi 13,7 ballni tashkil etdi.
2026-yil 1-mart holatiga O‘zbekistonda 576,8 mingta korxona va tashkilot faoliyat yuritmoqda. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.
Qayd etilishicha, korxonalarning eng katta qismi savdo sohasiga to‘g‘ri keladi – 156 796 ta. Qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida 127 071 ta, sanoatda 61 062 ta korxona qayd etilgan. Shuningdek, qurilishda 31 372 ta, yashash va ovqatlanish xizmatlarida 31 350 ta sub’yekt faoliyat yuritmoqda.
Hududlar kesimida esa Toshkent shahri yetakchi – 111 137 ta korxona. Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati (54 273) va Samarqand viloyati (53 475) turibdi. Eng past ko‘rsatkich Sirdaryo viloyatida – 16 557 ta.
Shuningdek, Farg‘ona viloyatida 49 278 ta, Qashqadaryoda 44 055 ta, Andijonda 35 500 ta korxona faol. Buxoro (34 902), Namangan (33 776), Xorazm (32 069) va Surxondaryoda (32 023) ko‘rsatkichlar o‘rtacha darajada. Qoraqalpog‘istonda 29 220 ta, Jizzaxda 26 468 ta, Navoiyda 24 061 ta korxona mavjud.
2026 yil 25 mart kuni Bo‘stonliq tumanining so‘lim go‘shasida joylashgan «Chorvoq Darvozasi» zamonaviy turizm majmuasida Navro‘z umumxalq bayrami munosabati bilan keng qamrovli madaniy-ko‘ngilochar tadbir bo‘lib o‘tdi.
«O‘zmilliybank» AJ va Bo‘stonliq tumani hokimligi hamkorligida tashkil etilgan ushbu ayyom milliy qadriyatlarimiz, urf-odatlarimizni o‘zida mujassam etdi.
Shuningdek, tadbir davomida majmua bo‘ylab maxsus ekskursiyalar tashkil etildi.
«Chorvoq Darvozasi» turar joy majmuasi — tabiat va shahar qulayligi uyg‘unlashgan maskan:
Tayyor ta’mirlangan xonadonlar;
Yer osti avtoturargohi;
Kurort infratuzilmasi;
24/7 qo‘riqlanadigan yopiq hudud;
Ko‘chmas mulk qiymati o‘sishi imkoniyati.
Majmua hududida allaqachon Feed Up, Papa John’s kabi mahalliy va xalqaro brendlar xizmat ko‘rsatayotgan bo‘lsa, zamonaviy kinoteatr ham tez orada o‘z mehmonlarini qabul qila boshlaydi.
48 m² dan 630 m² gacha bo‘lgan zamonaviy tijorat maydonlarini qulay imtiyozli davr va uzoq muddatli ijara shartlarida band qilib biznesingizni rivojlantiring.
Batafsil ma’lumot uchun:
+998712022222
Jahon iqtisodiyoti tuzilishi asosan bir nechta davlatlar tomonidan shakllantiriladi. Infografikada 2026 yil uchun prognoz qilingan yalpi ichki mahsulot (YaIM) ko‘rsatkichlari asosida dunyodagi 50 ta eng yirik iqtisodiyot taqdim etilgan.
Prognozlarga ko‘ra, 2026 yilda jahon iqtisodiyoti hajmi 123,6 trillion dollarga yetadi. Eng yirik iqtisodiyot sifatida AQSh saqlanib qoladi — uning YaIM 31,8 trillion dollardan ortiq bo‘lishi kutilmoqda.
Shuningdek, birinchi beshlikka Xitoy, Germaniya, Hindiston va Yaponiya kiradi. Prognozga ko‘ra, ushbu beshta mamlakat jahon YaIMning 55 foizini tashkil qiladi.
Rossiya reytingda 9-o‘rinni egallab, uning YaIM taxminan 2,5 trillion dollar bo‘lishi kutilmoqda. Birinchi o‘nlikka shuningdek Buyuk Britaniya, Fransiya, Italiya va Kanada ham kirgan.
Yalpi ichki mahsulot (YaIM) — bu muayyan davrda mamlakat hududida ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovarlar va xizmatlarning umumiy bozor qiymati hisoblanadi. U davlat iqtisodiyoti hajmini aks ettiruvchi asosiy ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi.
Markaziy bank 2026-yil 27-martdan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 8,26 so‘mga oshib, 12 179,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 37,92 so‘mga tushdi va 14 079,93 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 265,00 so‘m (-41,31).
Rossiya rubli 148,52 so‘m etib belgilandi (-1,28).
O‘zbekiston fuqarolari AQShdagi mavsumiy ishlarga jalb etilishi mumkin
O‘zbekiston iqtisodiy erkinlik indeksida yuqoriladi
O‘zbekiston va Rossiya prokuraturasi mehnat muhojirlari huquqlarini muhokama qilmoqda
-
Siyosat4 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi3 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Dunyodan3 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Dunyodan2 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Jamiyat1 day ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat4 days ago
Namanganda yirik turistik majmua qurilishi boshlandi
-
Dunyodan4 days ago
Hormuzdan tashqaridagi yirik neft yo‘llari ham xavf ostida.