Dunyodan
Dunyo bo’ylab odamlarni qo’rqitadigan qonunlar
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaqin Sharqdagi Falastinlik qochqinlar bo‘yicha Oliy komissari Filipp Lazzarini Isroil parlamenti tomonidan qabul qilingan o‘lim jazosi haqidagi qonundan dahshatga tushganini aytdi.
Avval xabar berganimizdek, dushanba kuni parlament tomonidan qabul qilingan qonun loyihasi jiddiy bahs-munozaralarga sabab bo‘ldi.
Filipp Lazzari demokratiyaning o’lim jazosiga qaytmasligini ta’kidlab, Isroil parlamenti tomonidan ma’qullangan hujjat diskriminatsiya va shuning uchun Falastin xalqining huquqlarini poymol qilish ekanligini ogohlantirdi.
“Biz dunyo mamlakatlarida o‘lim jazosini bekor qilishiga o‘rganib qolganmiz va bu qonun aholining ma’lum bir qatlamini nishonga olib, kuchli diskriminatsiyaga olib keladi”, — dedi BMTning Falastinlik qochqinlarga yordam ko‘rsatish agentligi rahbari.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari bo‘yicha Oliy komissari boshqarmasi ham falastinlik harbiy asirlarni nishonga olgan qonunni zudlik bilan bekor qilishga chaqirdi.
Terrorizmda aybdor deb topilgan falastinliklarga o‘lim jazosi qo‘llash to‘g‘risidagi qonun loyihasini parlamentning 62 nafar a’zosi yoqlab, 48 nafari esa qarshi ovoz berdi. Bosh vazir Benyamin Netanyaxu ham bahsli qonun loyihasini qo‘llab-quvvatladi.
Isroil Milliy xavfsizlik vaziri I. Ben Gvir bahsli qonun qabul qilinganini nishonlamoqda. Foto: Reuters
Qonunga ko‘ra, bosib olingan G‘arbiy Sohilda yashovchi falastinliklar Isroil sudida terrorchilikda aybdor deb topilsa, 90 kun davomida osilishi kerak.
Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya kabi Yevropa davlatlari ham qonun demokratik tamoyillarga zid ekanini aytadi.
Hatto Isroilning yetakchi inson huquqlari tashkiloti ham qonunni “falastinliklarga nisbatan kamsitish va irqchilik zo‘ravonligi” sifatida qoraladi. Xususan, Isroil Fuqarolik huquqlari assotsiatsiyasi ushbu qonun ustidan mamlakat Oliy sudiga apellyatsiya shikoyati berdi.
O‘tgan oy BMT ekspertlari qonunni qattiq tanqid qilib, hujjatni falastinliklarning huquqlarini poymol qiluvchi xalqaro huquqning buzilishi deb atagan edi.
Yevropa Ittifoqining tashqi ishlar idorasi ham oʻlim jazosi yashash huquqini buzadi va yangi hujjat qiynoqlarni taqiqlashni buzadi.
Maʼlumotlarga koʻra, Isroil qamoqxonalarida 9300 dan ortiq falastinlik saqlanmoqda, ulardan 350 nafari bolalar va 66 nafari ayollar.
2000-2023-yillarda Isroil tomonidan qamoqqa olingan bolalar soni 13 mingga yetdi.
Xalqaro inson huquqlari tashkilotlariga ko‘ra, Isroil qamoqxonalarida falastinlik bolalarga nisbatan jismoniy va ruhiy qiynoqlar qo‘llaniladi.
Xalqaro Amnistiya Isroil qamoqxonalaridagi falastinliklarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo’ravonliklardan ham xavotirda.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa 2023 yil 7 oktyabrdan keyin kuchaydi.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, Isroil 1967 yildan 2023 yilgacha 800 mingdan ortiq falastinlikni hech qanday asossiz va hatto eng kichik shubhasiz hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.