Dunyodan
Daniya Bosh vaziri Tramp Grenlandiyaga tahdid solganidan keyin “Yevropa tahdid qilmaydi” dedi
Reuters
Mette Frederiksen va boshqa Yevropa ittifoqchilari prezident Trampning tarif tahdidlariga qaramay, Grenlandiya bilan birlashadi
Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen, u va boshqa Yevropa yetakchilari AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiyaga nisbatan tarif bo‘yicha tahdidlariga qanday javob berishni o‘ylashda davom etar ekan, u va boshqa Yevropa yetakchilari “qo‘rqitmaydi”, dedi.
Prezident Tramp, agar AQShning sakkiz ittifoqdoshi – Daniya, Finlyandiya, Fransiya, Germaniya, Niderlandiya, Norvegiya, Shvetsiya va Buyuk Britaniya uning Daniya hududini egallab olish taklifiga qarshi chiqsa, fevral oyida yangi soliqlar joriy etishini aytdi.
Bu harakat keng tanqidlarga sabab bo‘ldi, garchi u Grenlandiya AQSh xavfsizligi uchun juda muhim ekanini ta’kidlagan va qurolli bosib olishni istisno qilmagan.
Tariflar bilan tahdid qilingan davlatlar qo’shma bayonot chiqarib, Prezident Trumpning rejasi mamlakatni “xavfli pastga siljish” ga olib kelishi mumkin.
“Tariflar tahdidi transatlantik munosabatlarga putur etkazadi”, dedi ikki rahbar va “Daniya Qirolligi va Grenlandiya xalqi bilan to’liq birdamlik” ni yana bir bor ta’kidladilar.
NATO harbiy alyansi a’zolari sifatida har ikki davlat “umumiy transatlantik manfaat sifatida Arktika xavfsizligini mustahkamlash tarafdori”.
“Biz suverenitet va hududiy yaxlitlik tamoyillarini qo‘llab-quvvatlaymiz va ular asosida muloqotga tayyormiz”, — deyiladi bayonotda.
Alohida, Frederiksen Facebook sahifasida shunday deb yozdi: “Biz hamkorlik qilishni xohlaymiz va mojaro qidirmayapmiz. Va biz qit’aning qolgan qismidan Yevropani qo’rqitmasligi haqidagi izchil xabarni ko’rganimizdan xursandmiz”.
“Biz Evropa hamjamiyatiga asos solgan asosiy qadriyatlarga qat’iy rioya qilishimiz muhimroqdir.”
Ayni paytda Buyuk Britaniya Bosh vaziri Key Starmer yakshanba kuni Tramp bilan gaplashishdan oldin Frederiksen, Yevropa Komissiyasi prezidenti Ursula fon der Leyen va NATO Bosh kotibi Mark Ryutte bilan telefon orqali gaplashganini aytdi.
Janob Starmer idorasi vakili Grenlandiya xavfsizligi NATOning barcha aʼzolari uchun ustuvor masala ekanligi haqidagi pozitsiyasini yana bir bor taʼkidladi. Matbuot kotibi qo’shimcha qildi: “Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) ittifoqchilariga jamoaviy xavfsizlikni ta’minlash uchun tariflarni qo’llash noto’g’ri”.
Prezident Tramp Daniya, Norvegiya, Shvetsiya, Fransiya, Germaniya, Buyuk Britaniya, Niderlandiya va Finlyandiya mahsulotlariga 10 foizlik bojlar joriy etish bilan tahdid qildi, ular 1 fevraldan kuchga kiradi, biroq kelishuvdan keyin bu miqdor 25 foizga oshishi mumkin.
“Ushbu o’ta xavfli o’yinni o’ynagan bu davlatlar chidab bo’lmas va chidab bo’lmas darajada xavf tug’dirmoqda”, deb yozgan u va “Bu bizning sayyoramiz xavfsizligi, xavfsizligi va omon qolish uchun o’ta xavfli vaziyatdir” deb yozgan.
AQSh prezidenti Grenlandiya AQSh xavfsizligi uchun juda muhim ekanini ta’kidladi va avvalroq AQSh bu hududni “oson yo’l” yoki “qiyin yo’l” bilan qo’lga kiritishini aytgan edi.
Grenlandiya aholisi kam, lekin resurslarga boy va Shimoliy Amerika va Shimoliy qutb oʻrtasida joylashganligi uni raketa hujumi sodir boʻlganda erta ogohlantirish tizimlari va mintaqadagi kemalarni kuzatish uchun qulay sharoit yaratadi.
AQSh moliya vaziri Skott Bessent yakshanba kuni NBC News ‘Meet the Press telekanaliga bergan intervyusida: “Grenlandiya faqat Qo’shma Shtatlarning bir qismi bo’lsa, uni himoya qilish mumkin, ammo agar u Qo’shma Shtatlarning bir qismi bo’lsa, uni himoya qilish shart emas”, dedi.
“O‘ylaymanki, yevropaliklar bu Grenlandiya uchun eng yaxshisi, Yevropa uchun va AQSh uchun eng yaxshisi ekanini tushunishadi”, dedi u.
Norvegiya tashqi ishlar vaziri Espen Vald Eyde BBC News Hour telekanaliga bergan intervyusida suverenitetni o‘zaro hurmat qilish xalqaro huquq va xalqaro hamkorlikning “muzokarasiz” markaziy tamoyili ekanligini aytdi.
“Agar biz tinch-totuv yashash va umumiy masalalarda hamkorlik qilish imkoniyatiga ega boʻlsak, biz bir-birimizning suverenitetimiz va hududiy yaxlitligini oʻzaro tan olishimizdan boshlashimiz kerak”, – deya qoʻshimcha qildi u.
Daniya tashqi ishlar vaziri AQSh bilan konstruktiv muloqot olib bormoqda: “Biz taslim boʻlmaymiz”
Tramp Buyuk Britaniya va Yevropa Ittifoqiga joriy qilgan tariflarga qanday ta’sir qilishi noma’lumligicha qolmoqda. Yevropaning tarif tahdidiga munosabatini muvofiqlashtirish ustida ishlayotgan Fransiya prezidenti Emmanuel Makron, agar Tramp tariflarni joriy qilsa, Yevropa Ittifoqidan “aksilmajburiy choralar” qo‘llashni so‘rashini aytdi.
AQSh prezidenti chorshanba kuni Shveytsariyaning Davos shahrida bo‘lib o‘tadigan Jahon iqtisodiy forumida “Raqobat kuchayib borayotgan dunyoda qanday qilib birga ishlay olamiz?” mavzusida nutq so‘zlashi rejalashtirilgan. Yillik konferentsiyada prezident Makrondan tashqari Germaniya va Yevropa Ittifoqi rahbarlari ham ishtirok etadi.
Kanada Bosh vaziri Mark Karni ham ishtirok etadi, uning mamlakati “so’nggi paytlarda avj olgan vaziyatdan xavotirda” va “harbiylarimizni kuchaytirish va muhim infratuzilmaga sarmoya kiritish orqali Arktika xavfsizligini sezilarli darajada mustahkamlashini” aytdi.
“Kanada Arktika xavfsizligini ta’minlashning eng yaxshi yo’li NATO doirasida hamkorlik qilish ekanligiga qat’iy ishonadi”, deb yozgan u X.
Ayni paytda Mark Rutte prezident Tramp bilan “Grenlandiya va Arktikadagi xavfsizlik holatini” muhokama qilganini aytdi.
“Biz bu masala ustida ishlashni davom ettiramiz va uni shu hafta oxirida Davosda ko‘rishni intiqlik bilan kutamiz”, — deya qo‘shimcha qildi u.
EPA/Shutterstock
Dam olish kunlari Daniya va Grenlandiyada ham norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tdi.
Prezident Trampning Grenlandiyaga tahdididan Daniya va Grenlandiyada jamoatchilikning g’azabi to’xtovsiz ko’rinadi. Shanba kuni Grenlandiya poytaxti Nuuk va Daniya shaharlarida tariflar e’lon qilinishidan oldin prezident Trampning hokimiyatni egallash rejasiga qarshi namoyishlar bo’lib o’tdi.
Bu mitinglar AQSh Kongressi delegatsiyasining Kopengagenga tashrifi bilan bir vaqtga to‘g‘ri keladi. Uning yetakchisi, demokrat senator Kris Kunning aytishicha, Trampning izohlari “konstruktiv emas”.
Orolning AQSH vakilining aytishicha, oxirgi marta 2025-yil yanvarida grenlandiyaliklardan AQSh tarkibida boʻlishni xohlaysizmi, degan savolga bor-yoʻgʻi 6% rozi boʻlgan va 85% qarshi chiqqan.
So‘nggi so‘rovlar shuni ko‘rsatdiki, aksariyat amerikaliklar ham AQShning Grenlandiya ustidan nazorat o‘rnatishiga qarshi. Reuters/Ipsos agentligining o’tgan chorshanba kuni e’lon qilingan so’rovi shuni ko’rsatdiki, amerikaliklarning atigi 17 foizi AQShning Grenlandiyani egallab olishini qo’llab-quvvatlasa, 47 foizi prezident Trampning Grenlandiyani qo’lga kiritish tashabbusiga qarshi.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Keyn Angliyani qutqardi, Belgiyada dahshatli kambek
O‘zbekistonga pul o‘tkazmalarida Rossiyaning ulushi pasayishda davom etmoqda
Germaniyaga ishga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
-
Mahalliy3 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
-
Iqtisodiyot5 days ago
12 ta tarmoqqa 37 ta sohaviy ilmiy institut va OTM biriktirildi
-
Sport4 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi