Dunyodan
Chegaradagi eronliklar elektr uzilishi paytida zo’ravonlik va norozilik namoyishlarida ko’proq zo’ravonlik haqida gapiradi
Lyusi Uilyamson Bashmak chegara punkti, Iroq Kurdistoni
Fred Skott/BBC
Odamlar va transport hali ham Eron-Iroq chegarasini muntazam kesib o’tadi
Erondan Iroq Kurdistoniga o’tadigan chegara o’tish joyida Eronning sobiq oliy rahnamosi Oyatulloh Humayniyning qattiq yuzi eronliklarning o’z hududini tark etishini kuzatmoqda.
Bu olis tog‘ dovoniga kelayotgan yuk mashinalari va piyodalar ustiga qalin qor yog‘adi.
Bir necha metr narida, chegara o‘tish joyidan narida Eron bayrog‘i qor ostida hilpirab turibdi.
Eron internetni o’chirib qo’ydi va Eronga qo’ng’iroqlarni to’sib qo’ydi, biroq uning chegaralari ochiqligicha qolmoqda.
Qabul qiluvchilar zaliga kirganimda, o’nlab erkaklar, ayollar va bolalarni ko’rdim, ularning aksariyati chegaraning Iroq tomonidagi oilalarni ko’rish uchun kelgan.
Biz uchrashgan odamlarning hech biri so‘nggi namoyishlar yoki hukumatning bosimlari tufayli Erondan qochib ketayotganini aytmadi, biroq bizdan o‘z shaxsini yashirishimizni so‘ragan bir kishi o‘tgan juma kuni Eron markazidagi namoyish chog‘ida xavfsizlik kuchlari tomonidan otib tashlanganini aytdi.
“Mening yuzimga yettita zarracha o‘q tegdi”, dedi u yuzidagi bir nechta jarohatlar va jarohatlarni qayd etib. “Ular meni qovoqlarimdan yuqoriga, peshonamga, yonoqlarimga, lablarimga, quloqlarim ostiga va iyagim bo’ylab urishdi. Donalardan birini kesish uchun ustara ishlatishim kerak edi”.
Uning so‘zlariga ko‘ra, hukumatning namoyishchilarni bostirishda jabrlanganlar ham xavfsizlik kuchlarining yetib kelishi va ularni hibsga olishidan qo‘rqib, tibbiy yordamdan qochmoqda.
“Do’stlarimdan biri menga granuladan o’q tegib ketganini aytdi”, dedi u bizga. “12-13 yoshlardagi o‘g‘limning oyog‘iga ikki marta o‘q uzgan. O‘qlardan biri uning boldir suyagiga tegib ketgan. Uni olib tashlash uchun kasalxonaga borishga qo‘rqishadi”.
Eron rejimi bu noroziliklarga ekzistensial tahdid sifatida qaradi. Namoyishchilarning aksariyati otishma yoki hibsga olinishdan qo’rqib, uylarida qamalib o’tirishganga o’xshaydi. Inson huquqlari guruhlari kamida 2500 kishi halok bo’lganini aytishadi.
Ammo bu yerda bir necha kishi namoyishlar kamida shu hafta davom etganini aytdi. Biz suhbatlashgan namoyishchilar o‘tgan juma kuni xavfsizlik kuchlari o‘z shaharlarida namoyishlarni bostirganini, ammo boshqa joylarda norozilik namoyishlari davom etganini aytishdi.
“Namoyishlar Fardis va Marod viloyatlari va Tehronning ayrim tumanlarida davom etdi. “Mening do’stlarim u erda edi. Biz doimo telefonda gaplashdik. Seshanba oqshomida noroziliklar hali ham davom etayotgan edi, lekin o’shandan beri hech narsa eshitmadik.”
Eronliklar hudud orqali tranzit o’tish uchun vizaga muhtoj emas va rasmiylar ular muntazam ravishda oldinga va orqaga sayohat qilishlarini aytishadi.
Chegarada gaplashgan yana bir kishi chorshanba kuni Tehronda bo‘lganini va ko‘chalarda namoyishchilarni ko‘rganini aytdi. Namoyish qanday shaklda o‘tgani va qancha odam qatnashgani ma’lum emas.
Bi-bi-si ko’cha namoyishlari hali ham davom etayotganiga aniq dalil ko’rmadi. Juda kam tasvirlar sizdirilgan va bugun biz eshitgan xabarlarni tasdiqlashning iloji yo’q. BBC, boshqa xalqaro ommaviy axborot vositalari kabi, Eronda ham xabar berish taqiqlangan.
Fred Skott/BBC
Eron hukumati bir haftadan ko‘proq vaqt oldin internetni o‘chirib qo‘ygan edi
Hukumat tomonidan olib borilayotgan tazyiqlar ko‘p jihatdan muvaffaqiyatli bo‘lgan ko‘rinadi. Biroq, bu inqirozni keltirib chiqargan iqtisodiy muammolar haligacha hal etilmagan.
Chegara yaqinidagi shaharchada yashovchi o‘qituvchining aytishicha, u rahbarning kimligi qiziq emas, faqat iqtisodiy sharoit yaxshilanishini xohlaydi.
“Biz asosiy huquqlardan boshqa narsani xohlamaymiz”, dedi u menga. “Uyga ega bo’lish, mashinaga ega bo’lish, oddiy hayot kechirish. Siz atigi 10 kunlik maosh olasiz va oyning qolgan qismini qoplash uchun qarz olishingiz kerak. Bu juda yomon”.
Men prezident Donald Tramp va agar uning maʼmuriyati namoyishchilarni oʻldirishda davom etsa, harbiy zarba berish tahdidi haqida soʻrayman.
“Tramp nima qilishini ko’rishni kutmoqdamiz”, dedi u menga. “Ayni paytda tinch aholini o’ldirish davom etmoqda”.
Eron yetakchilarining noroziliklarni bostirgan kuchlari ularning zaifligini ko‘rsatadi. Ular bir vaqtlar hujumga qarshi himoya sifatida foydalangan mintaqaviy ishonchli kuchlar Isroilning Xamas va Hizbulloh bilan urushlari va Suriyaning sobiq prezidenti Bashar al-Assadning hokimiyatdan chetlatilishi tufayli zaiflashdi.
Va o’tgan yili Isroil va AQSh o’rtasida Eronga qarshi urush Eron armiyasini tugatdi va uni hujumga qarshi himoyasiz qoldirdi.
Tog’li chegaralari ortiga yashiringan Eron rejimi yana o’z nazoratini kuchaytirishga harakat qilmoqda.
Ammo uning repressiv nazorati ortida Islom Respublikasi o’z xalqining eng asosiy ehtiyojlarini qondira olmasligidan qo’rqish kuchayib bormoqda: xorijiy hujumlardan himoyalanish va ichki farovonlik.
Samanta Granvil va Maad Muhammadning qo’shimcha hisoboti
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
O‘zbekiston mahsulotlari AQShning eng yirik savdo tarmog‘i orqali Amerika bozoriga chiqishi mumkin
Prezident 7 milliy dastur haqida e’lon qildi
Prezidentning bojxona xizmatiga oid farmoni qabul qilindi
-
Siyosat3 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Jamiyat5 days ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport5 days ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Jamiyat4 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Mahalliy2 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat3 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat3 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Siyosat4 days ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi