Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil yakunlarida O‘zbekistonda pensiya oluvchilarning umumiy soni 4 million 433 ming nafarni tashkil etgan.

2024-yilga nisbatan pensiya oluvchilar soni 186,6 ming nafarga yoki 4,4 foizga oshgan.

So‘nggi besh yillik ma’lumotlar ham pensiya oluvchilar soni izchil o‘sib borayotganini ko‘rsatmoqda.

Statistikaga ko‘ra, 2021-yilda mamlakatda 3 million 713,1 ming nafar pensiya oluvchi qayd etilgan bo‘lsa, 2022-yilda bu ko‘rsatkich 3 million 896,9 ming nafarga yetgan.

2023-yilda pensiya oluvchilar soni 4 million 66,2 ming nafarni tashkil etgan. 2024-yilda esa ushbu raqam 4 million 246,4 ming nafargacha oshgan.

2025-yil yakuniga kelib esa pensiya oluvchilar soni 4 million 433 ming nafarga yetib, so‘nggi yillardagi eng yuqori ko‘rsatkich qayd etildi.

Source link

O‘zbekistonda ishlab chiqarilganiga 30 yildan oshgan avtomobillar uchun yiliga 30 BHM (12,4 mln so‘m) miqdorida ekologik kompensatsiya joriy etish fikridan voz kechildi. Chiqindilarni boshqarish agentligiga ko‘ra, eski mashinalarni egalaridan bozor narxida sotib olish va tanlov imkoniyatini berish ko‘zda tutilyapti: ular mashinasining pulini naqd olishi yoki yangi mashina uchun boshlang‘ich to‘lovga aylantirishi mumkin.

O‘zbekistonda eski mashinalar uchun majburiy ekologik kompensatsiya joriy etish g‘oyasi qonun loyihasidan chiqarib tashlandi. Buning o‘rniga ularni rag‘batlantirish bo‘yicha yangi mexanizm taklif etilyapti. Bu haqda 8 iyul kuni Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi ma’lum qildi.

Avvalroq agentlik 2027 yil 1 yanvardan boshlab ishlab chiqarilganiga 30 yildan oshgan avtomobillar egallaridan har yili bazaviy hisoblash miqdorining 30 baravari (12 mln 360 ming so‘m) miqdorida ekologik kompensatsiya undirish haqidagi hujjat loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qo‘ygan edi.

Agentlik boshqarma boshlig‘i Umarjon Abdullayev 8 iyul kuni jurnalistlar bilan suhbatda loyiha yuzasidan aholidan ko‘plab e’tirozlar kelib tushgani va ular inobatga olinganini ma’lum qildi.

Uning so‘zlariga ko‘ra, “30 yoshdan oshgan” mashinalar uchun ekologik kompensatsiya undirish haqidagi band loyihadan butunlay chiqarib tashlangan.

Hukumat ma’murchilik va majburlash o‘rniga, aholini iqtisodiy rag‘batlantiruvchi bozor mexanizmlariga e’tibor qaratmoqda.

Taklif etilayotgan yangi tartibga ko‘ra, O‘zbekistonda ochiq va shaffof tenderlar asosida bir-biridan mustaqil bo‘lgan avtomobillarni baholash hamda qayta ishlash korxonalari tarmog‘i yaratiladi. Eski avtotransport vositalari bozor qiymatida adolatli baholanadi, hatto harakati cheklangan nosoz mashinalarni ham mutaxassislar joyiga chiqqan holda ko‘rikdan o‘tkazishadi.

Avtomobil egalariga baholangan qiymat miqdorida naqd pul to‘lanadi yoki maxsus vaucherlar taqdim etiladi. Muhim jihati, fuqarolar ushbu vaucherlardan rasmiy dilerlardan yangi avtomobil sotib olishda boshlang‘ich to‘lov sifatida foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bunda yangi mashina narxidan vaucher qiymati chegirib tashlanib, qolgan summani 2 yildan 7 yilgacha bo‘lgan muddatga mutlaqo foizsiz, bo‘lib-bo‘lib to‘lash imkoniyati yaratilishi ko‘zda tutilmoqda.

Agarda fuqaro berilgan vaucherdan foydalanmaslikka qaror qilsa, uning qiymatini bir oy ichida naqd pul shaklida qaytarib olish huquqiga ega bo‘ladi.

“Ushbu tizimning afzalligini oddiy hayotiy misolda yaqqol ko‘rish mumkin. Hozirgi amaliyotda rasmiy dilerlardan yangi avtomobil sotib qilish uchun xaridor kamida 30-50 foiz oldindan to‘lov qilishi, qolgan summaning esa 3-5 yil davomida ustama foizlari bilan to‘lanishi talab etiladi.

Masalan, bugungi kunda 165 million so‘mlik Cobalt mashinasini xarid qilish uchun fuqaro dastlab kamida 50 million so‘m naqd pul topishi kerak. Taklif etilayotgan yangi tizim esa aynan shu muammoni hal qiladi. Aytaylik, fuqaroning eski “Gaz-24”, “Moskvich” yoki birinchi avlod Nexia rusumli avtomobili bor. Ushbu mashinalarning bugungi bozor bahosi holatiga ko‘ra o‘rtacha 5 milliondan 70 million so‘mgacha baholanishi mumkin.

Agar fuqaroning eski mashinasi eng minimal qiymatda – 5 million so‘mga baholangan taqdirda ham, u 165 millionlik yangi Cobalt uchun boshlang‘ich to‘lov to‘lamaydi va qolgan 160 million so‘mni 7 yil davomida har oyda 1,9 million so‘mdan mutlaqo foizsiz to‘lab borish sharti bilan mashina egasiga aylanishi mumkin.

Bordi-yu, eski avtomobil yaxshiroq saqlangan bo‘lib, 70 million so‘mga baholansa, yangi Cobalt’ning qolgan qismi uchun 7 yil davomida oylik to‘lov 1,13 million so‘mni tashkil etadi”, – deyiladi agentlik bayonotida.

Taklif etilayotgan mexanizmda baholovchi va avtomobil utilizatsiyasi bilan shug‘ullanuvchi operatorlarning xizmat ko‘rsatish xarajatlarining bir qismi belgilangan hisob-kitoblar asosida utilizatsiya yig‘imi mablag‘lari hisobidan qoplab beriladi.

Ta’kidlanishicha, bu tartib eskirgan yoki nosoz avtomobillardan atrof-muhitga yetishi mumkin bo‘lgan zararlarni kamaytirishga hamda avtotransport parkining tizimli yangilanib borishiga xizmat qiladi

Shu bilan birga, ushbu loyihani ishlab chiqish va qayta ishlash jarayoni hali yakuniga yetmagan. Chiqindilarni boshqarish agentligi jamoatchilikdan taklif, fikr va mulohazalarni kutishini bildirdi.

Ma’lumot uchun, agentlik keltirgan raqamlarga ko‘ra, O‘zbekiston bo‘yicha qariyb 5 millionga yaqin avtotransport vositalarining 100 mingtasi nosoz holatda bo‘lib, ular shaharlardagi jami zararli tashlamalarning 63 foiziga sabab bo‘lmoqda.

Shuningdek, bitta eski avtomobil utilizatsiya qilinganda uning vazniga qarab tonnalab metall va plastikdan tashqari 50 kilogrammgacha xavfli qattiq chiqindilar ham ajralib chiqadi.

Source link

Dollarning bir necha kunlik ko‘tarilishi to‘xtadi



Source link

2026-yilning birinchi choragi yakuniga ko‘ra, O‘zbekistonda 2,9 mingta ko‘p qavatli turar-joy obyekti qurilish bosqichida bo‘lib, eng yuqori ko‘rsatkich Samarqand viloyati, Toshkent shahri, Buxoro va Xorazm viloyatlarida qayd etildi.

Markaziy bankning ko‘chmas mulk bozori tahliliga ko‘ra, mamlakatda ko‘p qavatli uy-joylar qurilishi nafaqat poytaxtda, balki boshqa hududlarda ham jadallashmoqda. Bu esa shaharlashuv jarayonlari kuchayib, aholining uy-joyga bo‘lgan talabi ortib borayotganidan dalolat beradi.

Tahlilga ko‘ra, 13 qavatdan yuqori bo‘lgan turar-joy binolarining eng katta ulushi Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri keladi — 36 foiz. Keyingi o‘rinlarda Navoiy viloyati (10 foiz) va Samarqand viloyati (9 foiz) qayd etilgan.

Markaziy bank ma’lumotlariga ko‘ra, 2020–2025 yillar oralig‘ida uy xo‘jaliklari soni Farg‘ona vodiysi, Qashqadaryo, Surxondaryo va Samarqand viloyatlarida eng yuqori sur’atlarda o‘sgan.

Shu bilan birga, Buxoro, Namangan, Xorazm va Qoraqalpog‘iston Respublikasida yangi qurilgan xonadonlar soni aholi ehtiyojiga nisbatan yuqori bo‘lgani sababli mazkur hududlarda uy-joy narxlari nisbatan barqaror saqlangan.

Aksincha, Sirdaryo, Qashqadaryo, Toshkent shahri va Toshkent viloyatida yangi uy xo‘jaliklari soni uy-joy taklifidan yuqori bo‘lgani bois narxlar ham tezroq o‘sgan.

Toshkent shahri va viloyatida ko‘p sonli yangi uylar qurilganiga qaramay, uy-joy narxlari yuqori sur’atlarda o‘sishi kuzatilgan. Mutaxassislar bu holatni aholi migratsiyasi, investitsiya maqsadida uy-joy xarid qilish va aholi daromadlarining o‘sishi bilan izohlamoqda.

Source link

Agar xarid chekini ro‘yxatdan o‘tkazgan shaxslarga 1 foiz keshbek to‘lash amaliyoti to‘xtatilmasa, davlat budjetining bu yo‘nalishdagi xarajatlari joriy yilda 1,8 trln so‘mga yetishi mumkin, bu – bog‘chalar qurilishi uchun ajratilgan mablag‘dan ikki karra ko‘p, deya ma’lum qildi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Fiskal tahlillar instituti. Keshbek o‘rniga davlat lotereyasini joriy etish taklif qilinyapti.

O‘zbekistonda xarid cheklarini Soliq ilovasida ro‘yxatdan o‘tkazgan shaxslarga xarid summasining 1 foizini keshbek shaklida qaytarib berish amaliyoti to‘xtatilishi mumkin.

Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirish, fiskal tahlillar instituti shunday taklif bilan chiqdi.

Institut ma’lumotiga ko‘ra, 2022 yilda keshbek to‘lovlari hajmi 820 mlrd so‘mni tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yilda bu mablag‘ 1,8 trln so‘mga yetishi mumkin.

Vaholanki, – deydi institut vakillari, – 2026 yilda bog‘chalar qurilishi uchun davlat budjetidan bundan ikki barobar kam – 900 mlrd so‘m mablag‘ ajratish rejalashtirilgan.

“Mazkur mexanizmning amal qilishi davlat budjeti hisobidan doimiy moliyalashtirishni talab etadi. Ro‘yxatdan o‘tkazilgan fiskal cheklar soni ortishi bilan bir qatorda, davlat budjeti xarajatlari ham muttasil ko‘payib boradi”, – deyiladi IMV huzuridagi institut e’lon qilgan maqolada.

Ta’kidlanishicha, 2026 yil may oyida to‘langan soliq keshbekining umumiy summasi 146,6 mlrd so‘mni tashkil etgan bo‘lib, shundan 15,7 mlrd so‘mi yoki 10,7 foizi top-10 savdo tarmoqlariga to‘g‘ri kelgan. Bu esa, mualliflarga ko‘ra, budjet hisobidan rag‘batlantirishning salmoqli qismi allaqachon rasmiy sektorda ishlayotgan kompaniyalar mijozlariga taalluqli bo‘layotganini ko‘rsatadi.

“Natijada davlat budjeti amalda soliq keshbeki mavjud bo‘lmagan taqdirda ham amalga oshirilishi muqarrar bo‘lgan operatsiyalarni subsidiyalamoqda”, – deydi maqola mualliflari.

Institut fikriga ko‘ra, budjet hisobidan rag‘batlantirishni soliq intizomi va soliq madaniyatini shakllantirishga xizmat qiluvchi vaqtinchalik vosita sifatida qarash kerak.

Xalqaro tajribada ham xaridorlarni chek olganligi uchun moddiy rag‘batlantirish amaliyoti – soliq siyosatining universal yoki uzoq muddatli instrumenti sifatida qaralmaydi.

Lotereya taklifi

IMV huzuridagi tashkilot har bir chek uchun kafolatlangan keshbek o‘rniga, faqatgina soliq xavfi yuqori bo‘lgan sohalar: umumiy ovqatlanish korxonalari, kichik chakana savdo obektlari va boshqalarda ishlovchi kompaniyalarning fiskal cheklarini ro‘yxatdan o‘tkazgan xaridorlar o‘rtasida davlat lotereyalarini tashkil etishni taklif qilmoqda.

“Bunday yondashuv aholining aynan tushumlarni yashirish ehtimoli yuqori bo‘lib qolayotgan sohalarda fiskal cheklarni olishga bo‘lgan qiziqishini saqlab qolish imkonini beradi.

Institut hisob-kitoblariga ko‘ra, yirik qiymatga ega pul va qimmatbaho sovrinlar (avtomobillar, turistik yo‘llanmalar hamda qiymati 5 mln so‘mdan yuqori bo‘lgan boshqa qimmatbaho sovrinlar) o‘ynaladigan davlat lotereyalarini tashkil etish uchun 100 mlrd so‘mgacha mablag‘ yo‘naltirish yetarli bo‘ladi. Bu esa mazkur mexanizmni moliyalashtirish uchun davlat budjeti xarajatlarini qariyb 20 barobarga qisqartirish imkonini beradi”, – deyiladi maqolada.

12 foizlik keshbek saqlanib qoladi

Qo‘shimcha qilinishicha, ijtimoiy reyestrga kiritilgan shaxslarga ijtimoiy ahamiyatga ega tovarlarni xarid qilganda 12 foizlik QQSni qaytarish mexanizmini bekor qilish nazarda tutilmayapti. Chunki bu mexanizm manzilli xususiyatga ega bo‘lib, yashirin iqtisodiyotni qisqartirishga emas, aholining ehtiyojmand qatlamlari uchun soliq yukini kamaytirishga qaratilgan.

Eslatib o‘tamiz, O‘zbekistonda xarid chekidagi QR-kodni Soliq ilovasida ro‘yxatdan o‘tkazgan xaridorlarga xarid summasining 1 foizini qaytarib berish amaliyoti 2022 yil 1 yanvardan boshlangan edi.

2024 yil 1 yanvardan boshlab, bir kalender oy davomida olish mumkin bo‘lgan keshbek summasi uchun BHMning 0,6 baravari miqdorida (hozirda 247 ming so‘m) cheklov kiritilgan.

Source link