Jamiyat
Buxoroning suvda aks etgan qalbi:«Labi Hovuz» ansambli
O‘zbekiston Madaniyat va san’atni rivojlantirish jamg‘armasi tashabbusi bilan qadim va navqiron Buxoroda o‘tkazilishi ko‘zda tutilgan birinchi san’at Biyennalesi xalqaro maydonda hayajon bilan qarshilanmoqda.
Ma’lumki, Buxoroda 829 ta madaniy meros ob’yekti davlat muhofazasiga olingan. Bugun ushbu madaniy meros ob’yektlarini asrash va texnogen jarayonlar ta’sirining oldini olish, aholi va turistlar uchun qulay harakatlanish sharoitlarini yaratish maqsadida amalga oshirilgan ishlar hayratli. «Ark» qo‘rg‘oni qo‘rg‘oni, «Labi Hovuz» ansambli, «Mag‘oki attoron», «Toqi Sarrofon» yodgorliklari, «Chor Minor» va «Isteza» madrasalari, «Samarqand» va «Darvozai Salloxona» darvozalari, «Zindon» va «Masjidi Kalon» va boshqa tarixiy ob’yektlar mehmonlarni qarshilashga shay.
Ayniqsa, «Labi Hovuz» ansambli diqqatga sazovor.
Buxoroning suvda aks etgan qalbi
Buxoro. Yurakning badiiy tarixi, islom madaniyatining serjilo yuzi, ko‘hna shaharning abadiy qalbi. Uning bu qalbida bir suv ko‘zgusi bor — Labi Hovuz. Bu maskan — tarixiy me’moriy mo‘’jiza, fikr va ruhning ham suvdagi aksidir.
Labi Hovuzning jim-jit tiniqligida asrlar aks etgan. Bu yerda suv – oddiy tabiiy ne’mat emas. U qalb ifodasi. Suv yuzida go‘zal bir uyg‘unlik bilan mavjlanib turadigan masjid qiyofasi suzadi: arkli xonaqoh va muhtasham ayvonlar, asrlarga teng dovu-daraxtlar — Buxoroning ilohiy va ma’naviy qalbida nima bor bo‘lsa, suv shularni qaytarib turadi. Bu yerda suvga boqsangiz, zamonning yuzida suzib yurgan minglab sayohatchilarni ko‘rasiz. Zarrin nurda silliqlangan ko‘zguda ko‘hna karvonlar soyasi kezadi, bunda odamlarning orzu-tilaklari shivirini, avliyo-anbiyolar duosini, shayx Naqshbandning sukutini eshitish mumkin.
XVII asrda Shayboniylar davrida barpo etilgan, Ko‘kaldosh va Nodir devonbegi madrasasi hamda Nodir devonbegi xanaqohining qoq markazida joylashgan Labi Hovuz ushbu yirik tarixiy binolar bilan birgalikda yagona badiiy va ma’naviy muhitni hosil qiladi. Ayniqsa, hovuz atrofidagi chinor daraxtlari, bejirim va go‘zal tarzda o‘rnatilgan o‘rindiqlar uning tabiiy va madaniy go‘zalligini yanada oshiradi. Bu yerga kelgan har bir inson buyuk mo‘’jizani faqat ko‘z bilan emas, qalbi bilan ham ko‘radi. Odam bu hovuz oldida o‘ziga nazar tashlaydi. Negaki, suv — qalb kabi javobsiz qolmaydi: inson siymosini o‘ziga qaytarib beradi. Hovuz atrofidagi chinorlar suvga egiladi — ular go‘yo tafakkurga botgan hayotni kuzatadi. Hovuzda esa vaqt suzadi. Bir palla quyosh nurida uning aksi to‘lqin bo‘lib raqsga tushsa, bir pallada quyosh botishi bilan suv yuzida odam o‘zini ko‘radi. Bu suv xuddi qalb kabi: goh yashirin va goh oshkor…
– «Labi Hovuz» fors-tojik tilida «Hovuz bo‘yi» ma’nosini bildirib, mavjlanayotgan hovuz atrofidagi inshootlarni, uning keng xiyobonini ifodalaydi. Hovuz 1620 yilda Nodir Devonbegi mablag‘lari evaziga bunyod etilgan. Qadimdan – bozori shab (kechki bozor) bo‘lgan bu maydonda keyinchalik katta hovuz qazilgan. Hovuzning atroflari sinchlar bilan mustahkamlangan, xarsanglardan zinapoyalar, marmardan tarnovlar ishlangan bo‘lib, shag‘al va tuproq bilan to‘ldirilib shibbalangan. Shaharni asosiy suv bilan ta’minlovchi Shohrud arig‘i qirg‘og‘ida joylashgan ushbu hovuzning eni 36 m, bo‘yi 45,5 m bo‘lib, chuqurligi 5 m ni tashkil etadi. Tarixiy manbalarning guvohlik berishicha, Buxoro shahristonining o‘zida 103 ta hovuz bo‘lib, ular o‘z vaqtida shahar qon tomiri sanalgan. Hovuzlar faqat, iqlimni mo‘’tadil va salqinlashtirish uchun emas, aholini suv bilan ta’minlash uchun xizmat qilgan. Birgina Labihovuzdan saksonta meshkob suv olib, shahar ahliga obihayotni yetkazib turgan. Hovuzlarga suv tarixda “Rudi zar” nomi bilan mashhur bo‘lgan Shohrud arig‘idan oqib kelgan. Labi Hovuz haqida juda uzoq gapirish mumkin. Buxoroning har bir g‘ishtida hikoya, har bir burchagida afsona bor. Labi Hovuz ansambli haqida ham xalq orasida turli rivoyatlar yuradi. Ulardan biriga ko‘ra, bu majmua mahr evaziga berilgan bir juft zirak bahosiga qurilgan. Bu rivoyat o‘tmishda saxovat va fidoyilik, nafaqat, shaxsiy hayotda, balki shahar obodonchiligi uchun ham muhim bo‘lganini ko‘rsatadi,- deydi O‘zbekiston Milliy pedagogika universiteti dotsenti, tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori Shavkat Bobojonov.
Ha, 1510-1530-yillarda qurilgan Labi Hovuz ansambli haqida ko‘plab tarixiy faktlar mavjud.
Yana bir tarixiy manbaga ko‘ra, Labi Hovuz aholi uchun suv manbai, balki dam olish, suhbat qurish, savdo-sotiq va diniy faoliyat markazi bo‘lgan. U yerda karvonlar to‘xtab, mehmonlar dam olgan, shoirlar she’r o‘qigan, faylasuflar munozara qilgan. Shu jihatdan u Buxoroning faqat arxitekturasi emas, balki ruhiyati, madaniyati va qalbini namoyon etadi.
Hovuz bo‘ylarida tarixiy tanasi oltin meros sifatida asrlar osha ko‘z qorachig‘idek asrab kelinayotgan va atrofga salobat to‘kib turgan daraxtlarning baquvvat tomirlarida ulkan tarixni ko‘rasiz. Bu baquvvat tomirlar mana shu hovuz suvlariga tutash: bugun va tarixni bog‘lab turibdi. Mahalliy aholi hamda minglab sayyohlarning sevimli maskaniga aylangan Labi Hovuz atrofi zamonaviy kafe va restoranlar, hunarmandlar do‘konlari bilan yanada jozibali. Bunda har kuni milliy libosdagi artistlar va musiqa jamoalari orqali Buxoro madaniyati to‘liq namoyon bo‘ladi. Hovuz suvida aks etgan chinorlar, qadimiy binolar va quyosh nurlari haqiqatan ham uni «Buxoroning suvda aks etgan qalbi» deb atashga to‘la asos beradi.
Zero, suvda qalb aks etadi, chunki suv qalbdek samimiy, qalbdek shishasifat. U har bir tosh, har bir gul bezagini, hatto, inson yuragidagi hisni xam aks kabi qaytaradi. U o‘tmishni eslaydi, bugunni aks ettiradi va kelajakka boqadi. Unda ko‘ringan har bir aks — faqat binolarning tasviri emas, balki inson yuragidagi ehtiros va tilaklarni ham mujassamlaydi. Shunday ekan, Labi Hovuzga qaraganda, suvda o‘zingizni ko‘rasiz. Chunki, Labi hovuzda hayot suvda emas, qalbda aks etgan.
Laylo Hayitova
Jamiyat
Turkiya va O‘zbekiston o‘rtasida turizm sohasidagi ikki tomonlama hamkorlik mustahkamlanmoqda
Shu kunlarda Turkiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi uzoq yillik do‘stlik hamda strategik sheriklik doirasida Anqarada diniy va madaniy sohalardagi hamkorlikni yanada rivojlantirishga qaratilgan uchrashuvlar bo‘lib o‘tmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Diniy-ma’rifiy masalalar bo‘yicha departamentining boshlig‘i, O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi rektori Muzaffar Kamilov boshchiligidagi delegatsiya Turkiyaga tashrif buyurdi. Tashrif doirasida delegatsiya vakillarining Turkiya Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi rasmiylari bilan uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Unda Turkiya Madaniyat va turizm vaziri Mehmet Nuri Ersoy va O‘zbekiston delegatsiyasi rahbari Muzaffar Komilov, O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi o‘rinbosari Zayniddin Eshonqulov ishtirok etdi.
Uchrashuv doirasida Turkiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi o‘zaro ishonchga asoslangan do‘stona munosabatlar hamda strategik sheriklik ikki mamlakat rahbarlari Rejep Tayyip Erdog‘an va Shavkat Mirziyoyevning qat’iy siyosiy irodasi tufayli so‘nggi yillarda yangi bosqichga ko‘tarilgani alohida ta’kidlandi.
Muloqot davomida, ayniqsa, vaqf tizimi va uni rivojlantirish masalalari muhokama qilinib, O‘zbekistonda xayriya faoliyati hamda turizm infratuzilmasini mustahkamlashga qaratilgan ishlar haqida ma’lumot almashildi. Shuningdek, “Vaqf” xayriya jamoat fondi va Ijtimoiy himoya agentligining faoliyatiga to‘xtalib, ushbu tashkilotlarning jamiyatda hamjihatlikni mustahkamlash va ehtiyojmandlarni qo‘llab-quvvatlashdagi roli alohida ta’kidlandi.
Shuningdek, tomonlar ziyorat turizmini rivojlantirish, ushbu sohadagi islohotlar hamda kelgusidagi hamkorlik masalalarini har tomonlama muhokama qildilar. Ziyorat turizmi bilan vaqf mulklari o‘rtasidagi mustahkam bog‘liqlikka alohida e’tibor qaratilib, ushbu ikki yo‘nalishni birgalikda rivojlantirish muhimligi ta’kidlandi.
Shuningdek, ikki mamlakat o‘rtasida o‘zaro turizm salohiyatini targ‘ib qilishga qaratilgan bir qator hamkorlik takliflari ilgari surildi.
Mart oyida Toshkent shahrida uy-joy ijarasining o‘rtacha narxi har bir kvadrat metr uchun qariyb 8,9 dollarni tashkil etgan. Bu fevral oyiga nisbatan 2,7 foizga, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan esa 10,8 foizga yuqori.
Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi bergan ma’lumotga ko‘ra, eng yuqori ijara narxlari asosan poytaxtning markaziy tumanlarida saqlanib qolmoqda. Jumladan, Mirobod, Shayxontohur, Yakkasaroy va Mirzo Ulug‘bek tumanlarida bir kvadrat metr ijara narxi o‘rtacha 11 dollar atrofida bo‘lgan.
Shu bilan birga, yillik hisobda ijara narxlarining eng katta o‘sishi Yashnobod tumanida kuzatilib, 18,9 foizni tashkil etgan. Mirzo Ulug‘bek tumanida bu ko‘rsatkich 14,3 foiz, Yakkasaroy tumanida esa 12,5 foiz bo‘lgan.
Dam olish kunlari kutilayotgan ob-havo ma’lumoti taqdim etildi.
Bugun kunduzi O‘zbekiston bo‘yicha quruq va iliq ob-havo bo‘lishi kutilmoqda. Havo harorati 24-27 daraja atrofida, respublika janubida va cho‘l hududlarida 29-32 darajagacha bo‘ladi.
Dam olish kunlari respublika hududi bo‘yicha asosan yog‘ingarchiliksiz ob-havo bo‘lishi kutilmoqda. Faqat 25-aprel — shanba kuni Qoraqalpog‘iston Respublikasi shimolida va Farg‘ona vodiysida ba’zi joylarda, shuningdek, 26-aprel — yakshanba kuni Toshkent viloyatida ayrim joylarda biroz qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. Shanba kuni kunduzi havo 28-31 darajagacha, shimolda, janubda va cho‘l hududlarda 32-35 darajagacha isiydi.
Yakshanba kuni ko‘pchilik viloyatlar bo‘yicha havo harorati ushbu darajalar atrofida bo‘ladi. Faqat Qoraqalpog‘iston va Xorazm viloyatida kunduzgi harorat 20-23 darajagacha, Buxoro va Navoiy viloyatlarida esa 25-28 darajagacha pasayadi.
24-25-aprel kunlari shimolda va cho‘l hududlarida, 26 aprelda respublika bo‘yicha ba’zi joylarda shamol tezligi 15-20 m/s gacha kuchayishi, ayrim joylarda chang-to‘zonlar bilan kuzatilishi mumkin.
Toshkentda bugun kunduzi yog‘ingarchilik kutilmaydi. Havo harorati 25-27 daraja bo‘ladi.
Shanba kuni yog‘ingarchilik kutilmaydi. Yakshanba kuni kunning ikkinchi yarmida qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin, shamol tezligi 10-12 m/s gacha kuchayadi. Dam olish kunlari havo harorati 27-30 daraja atrofida bo‘ladi. Harorat asosan kechalari 14-17 daraja bo‘ladi.
O‘zbekistonda turizm sohasida yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va xizmatlar bozorida shaffoflikni ta’minlashga qaratilgan yangi tartib ishlab chiqilmoqda. Hujjat hozircha loyiha bosqichida bo‘lib, u amalga oshirilsa, ayniqsa dala hovlilar orqali ijara bozorida jiddiy o‘zgarishlar bo‘lishi kutilmoqda.
Yangi tartibga ko‘ra, aholi tomonidan turistlarga vaqtincha ijaraga berilayotgan dala hovlilar rasman joylashtirish vositasi sifatida tan olinadi. Bu esa ularni yagona elektron bazaga kiritish va faoliyatini tizimli hisobga olish imkonini beradi.
Eng muhim o‘zgarishlardan biri — barcha joylashtirish vositalari, jumladan dala hovlilar ham o‘z xizmatlari narxini maxsus milliy turizm platformasiga kiritib borishi majburiy qilib belgilanmoqda. Bu talab 2027-yil 1-yanvardan joriy etilishi rejalashtirilgan.
Mazkur yondashuv orqali bozordagi yashirin narxlar siyosatiga barham berish, turistlar uchun ochiq va tushunarli narxlar muhitini shakllantirish ko‘zda tutilmoqda. Shu bilan birga, bu raqobatni sog‘lomlashtirib, barcha ishtirokchilar uchun teng sharoit yaratishi kutilmoqda.
Loyihaga muvofiq, turistik dala hovlilarda faoliyat yuritish uchun alohida litsenziya talab etilmaydi. Shuningdek, bunday hovlilarda joylashgan mijozlardan turistik yig‘im undirilmaydi. Bu esa sohani ortiqcha byurokratik to‘siqlarsiz tartibga solishga qaratilgan.
Davlat organlari esa sohani raqamlashtirishga alohida e’tibor qaratadi. Turizm qo‘mitasi dala hovlilarning elektron reyestrini shakllantirishi, Soliq qo‘mitasi esa ularni to‘liq xatlovdan o‘tkazib, ma’lumotlarni yagona tizimga kiritishni ta’minlashi rejalashtirilgan.
Shuningdek, yangi tizim doirasida jamoatchilik nazoratini kuchaytirish ham ko‘zda tutilgan. Agar fuqarolar ro‘yxatdan o‘tmagan yoki noqonuniy faoliyat yuritayotgan ijara ob’yektlari haqida xabar bersa va bu holat tasdiqlansa, ularga undirilgan jarimaning bir qismi mukofot sifatida berilishi mumkin.
Toshkent shahrida jamoat transporti harakatini yaxshilash va uning o‘z vaqtida qatnovini ta’minlash maqsadida qator yangi chora-tadbirlar rejalashtirilmoqda. Bu haqda Xalq deputatlari Toshkent shahri kengashining qurilish, kommunal, suv xo‘jaligi, ekologiya, sanoat va transport masalalari bo‘yicha doimiy komissiyasining 23 apreldagi qarori qabul qilingan.
Ayni paytda poytaxtda 169 ta yo‘nalishda jami 1 927 ta avtobus harakatlanmoqda. Kunlik qatnovlar soni 23 mingtani tashkil etsa, yo‘lovchilar soni 1,4 million nafarga yetadi. Harakat intervali o‘rtacha 10–12 daqiqa, qatnovlarni bajarish darajasi esa 95 foizni tashkil qilmoqda.
Shu bilan birga, tizimdagi muammolarni bartaraf etish va xizmat sifatini oshirish maqsadida transport parkini kengaytirish rejalashtirilgan. Xususan, qo‘shimcha 240 ta avtobus xarid qilinishi, 16 ta yangi yo‘nalish ochilishi va kunlik qatnovlar soni yana 2 mingtaga oshirilishi ko‘zda tutilmoqda.
Yo‘llarda jamoat transportiga ustuvorlik berish maqsadida alohida avtobus yo‘laklari kengaytiriladi. Rejaga ko‘ra, 16,2 km BRT yo‘laklari hamda 56 km yangi ajratilgan avtobus yo‘laklari tashkil etiladi. Bu yo‘laklarda tartibni ta’minlash uchun 600 dan ortiq kuzatuv kameralari o‘rnatiladi.
Shuningdek, bekat infratuzilmasini yangilash ishlari ham amalga oshiriladi. 1 116 ta bekat rekonstruksiya qilinib, qo‘shimcha ravishda 70 ta yangi bekat qurilishi rejalashtirilgan.
Transport harakatini samarali boshqarish maqsadida raqamli texnologiyalar joriy etiladi. Jumladan, 545 ta «aqlli» svetofor o‘rnatilib, harakatni real vaqt rejimida boshqarish tizimi yo‘lga qo‘yiladi.
Mutaxassislar tomonidan shahardagi xavfli uchastkalar o‘rganilib, yo‘l harakatini tashkil etish sxemalarini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi. Shuningdek, yangi turar-joy massivlari hisobga olingan holda bekatlarni qayta joylashtirish va modernizatsiya qilish ishlari ham olib boriladi.
Yo‘llarda tirbandliklarni kamaytirish uchun transport oqimlari doimiy monitoring qilinadi va tezkor choralar ko‘riladi. Shu bilan birga, aholi o‘rtasida jamoat transportidan foydalanish afzalliklarini targ‘ib qilish ishlari ham kuchaytiriladi.
Shukronalik omad eshiklarini ochadi
Tramp tadbirdan evakuatsiya qilindi.
«Barsa»ga bir qadam qoldi, «Siti» yana bir finalda. Kun o‘yinlari
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ostonaga Orol dengiziga yordam berish jamg‘armasi yig‘ilishiga keldi
-
Jamiyat4 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi