Jamiyat
Bugun Xalqaro xayriya kuni: odamiylik sinovi
Har yili 5 sentyabr butun dunyoda Xalqaro xayriya kuni sifatida nishonlanadi. Bu sana bejiz tanlanmagan: u butun umrini muhtojlarga yordam berishga bag‘ishlagan buyuk inson – Tereza onaning vafoti kuniga to‘g‘ri keladi. Tereza ona 1979-yilda Tinchlik uchun Nobel mukofoti bilan taqdirlangan, uning qashshoqlikka qarshi kurash va insoniyat azob-uqubatlarini yengillashtirishdagi tinimsiz sa’y-harakatlari e’tirof etilgan.
Tereza onaning ushbu fikri endilikda shiorga aylangan: «Biz barcha uchun katta yaxshiliklar qila olmaymiz, ammo biz kichik ishlar orqali katta muhabbat ko‘rsata olamiz.»
Nega bu kun muhim?
Ushbu maxsus kunning maqsadi ijtimoiy mas’uliyat haqida xabardorlikni oshirish, xayriya tadbirlarini rag‘batlantirish va qashshoqlik, ochlik, ta’lim, farovonlik kabi muammolarni hal qilish uchun butun dunyo bo‘ylab jamoalarni birlashtirishdir. Bu kun, shuningdek, kichik ezgu harakatlar ham jamiyatga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini eslatib turadi.
Xayriya bu faqat moddiy yordam emas. Inson o‘z vaqti, bilimi, mehri yoki tajribasini ham xayriya qilishi mumkin. Kelajakda bu kichik yordamlar katta amaliy ta’sir ko‘rsatadi. Masalan biror bolaga kitob sovg‘a qilish, keksalarning yukini yengillatish yoki uysiz hayvonga mehr ko‘rsatish ham chinakam xayriyadir.
Bu kun bizga nimalarni eslatadi?
Hammamizda berish mumkin bo‘lgan narsalarimiz bor. To‘g‘ri yordam kichik bo‘lishi mumkin, lekin uning ta’siri beqiyos. Loaqal bugun siz bir insonni yaxshi so‘zingiz bilan ham xursand qila olasiz. Bu kun bizga yanada mehrga saxiyroq bo‘lishimizni eslatadi. Qolaversa jamiyatning insoniy qiyofasi xayriya ishlari orqali ko‘rinadi.
Beshinchi sentyabrning ahamiyati nimada?
Xayriyani yilning har qanday kunida amalga oshirish mumkin. Ammo 5 sentyabrda uning ko‘lami odatdagidan ham kengroq bo‘ladi. Chunki 2012-yil BMT tomonidan 5 sentyabr Xalqaro xariya kuni deb rasman e’lon qilingani sabab, dunyodagi ko‘plab davlatlar, tashkilotlar va hatto biznes kompaniyalar ham maxsus aksiyalar, marafonlar va xayriya tadbirlari o‘tkazishadi. Shu kuni jamoatchilik e’tibori aynan saxovat va yordamga qaratilgani uchun xayriyaning ta’siri ham ko‘proq seziladi.
Dunyo va biz
Yevropada bu kunda marafonlar va aksiyalar o‘tkaziladi, AQShda esa ko‘ngillilar jamoaviy xayriya tadbirlariga chiqishadi. Bizda bu kun nishonlanmasa-da, lekin Ramazon va Qurbon hayitida har doimgidan ko‘proq odamlarga mehr-muruvvat ko‘rsatiladi, xayriya aksyailari tashkil qilinadi. Demak, bugungi kun ham bag‘rikengligimizni ifodalash uchun yana bir sabab bo‘la oladi.
Ta’sirchan voqealar
Birlashgan Millatlar Tashkilotining hisob-kitoblariga ko‘ra, global xayriyalar yiliga qariyb 2,7 trillion dollarni tashkil qiladi.
Masalan 2004 yilgi Indoneziya sunamidan keyin dunyo bo‘ylab milliardlab dollar yig‘ildi, yuz minglab ko‘ngillilar qurbonlar va tirik qolganlarga yordamga otlandi. Bu hamjihatlikning tarixda qolgan eng yirik misollaridan biri.
COVID-19 pandemiyasi davrida minglab insonlar ko‘ngilli sifatida shifoxonalarda ishladi, kimdir niqob tikib tarqatdi, kimdir oziq-ovqat yetkazib berdi. Bu davr odamiylikning haqiqiy sinovi bo‘ldi.
O‘zbekistonda esa 2020-yilgi Sardoba fojiasi paytida butun yurt aholisi bir tanu bir jon bo‘lib, xonadonlaridan ayrilganlarga uy-joy va oziq-ovqat yetkazib berishdi. Bu xalqimizdagi bag‘rikenglikning chin isboti edi.
Xayriyada yetakchi mamlakatlar
Dunyoda eng saxovatli mamlakatlar statistikasida yildan-yilga o‘zgarish bo‘ladi, ammo Jahon xayriya indeksi 2024-yil ma’lumotlariga ko‘ra: bir necha yildan buyon Indoneziya dunyoda eng ko‘p xayriya qiladigan davlat sifatida birinchi o‘rinni egallab kelmoqda. Myanma, Keniya, Singapur ham ko‘ngillilik va xayriya darajasi yuqori bo‘lgan mamlakatlar sifatida qayd etilgan. Yana AQSh, Avstraliya, Kanada eng ko‘p xayriya qiladigan mamlakatlar qatorida.
Qizig‘i shundaki, bu davlatlarning ba’zilari iqtisodiy jihatdan juda boy emas. Demak, xayriyaning asosi saxiylik, moddiy imkoniyat emas.
Siz qanday ishtirok etishingiz mumkin?
Masalan o‘qituvchi bo‘lsangiz o‘quv dargohlarida ushbu kunning ahamiyatini yoshlarga tushuntirishingiz mumkin. Xalqaro xayriya kunini nishonlash o‘quvchilar o‘rtasida hamdardlik, saxovat va birdamlik kabi asosiy qadriyatlarni singdirishga yordam beradi. Xayriya loyihalarida ishtirok etish orqali yoshlar ijtimoiy farovonlik, faol fuqarolik pozitsiyasi va ijobiy ta’sir ko‘rsatish muhimligini o‘rganadi. Xayriya mavzusi bo‘yicha insholar tanlovini o‘tkazish ham maqsadga muvofiq. Hafta davomida «tasodifiy xayrixohlik»ka qaratilgan sinf loyihalarini boshlang.
Mehribonlik uylari, boshpanalar, rak bilan kasal bo‘lgan bolalar xospislariga tashrif buyuring yoki farzandlaringiz bilan hayvonlarni parvarish qilish tashkilotlari uchun xayriya aksiyasini tashkil qiling.
Kam ta’minlanganlarni qo‘llab-quvvatlash uchun jamoat markazlarida, kutubxonalarda kitob yoki oziq-ovqat tarqatish orqali ko‘ngilli vaqt o‘tkazing.
Saxiylikning ahamiyati haqida qo‘llanmalar va ma’lumot beruvchi materiallarni yarating va tarqating.
16 sentyabr Butunjahon ozon kuni uchun ekologik xayriya tadbirlarini rejalashtiring.
Bu shunchaki sana emas…
Xullas, Xalqaro xayriya kuni taqvimdagi sanadan ko‘ra muhimroq – ushbu kunning maqsadi barcha insoniyatni mehr-oqibatli va adolatli dunyoni qurishga yordam berish uchun harakatga chaqirishdir. Bugun insonni ezgulikka chorlaydigan eng muhim kun bir-birimizga befarq bo‘lmaslikni yodga soladi. Chunki har bir kichik tashabbus jamiyatimizdagi yanada katta ijobiy o‘zgarishlarga hissa qo‘shishi mumkin.
Yana bu kun insonparvarlikning eng yuksak cho‘qqisini belgilaydi.
Toshkent viloyatida favqulodda vaziyatlar tizimida faoliyat yurituvchi mansabdor shaxs tadbirkordan katta miqdorda pul talab qilgani aniqlandi. U tuman hududidan oqib o‘tuvchi uchta soy qirg‘oqlarini mustahkamlash va beton plitali yo‘l o‘tkazgichlari qurishga oid umumiy qiymati 5,04 mlrd so‘mlik shartnomalarni olib berganini ro‘kach qilgan.
Mazkur shartnomalarni go‘yoki vazirlikdagi hamkasblari orqali mahalliy mas’uliyati cheklangan jamiyatga rasmiylashtirib berganini aytgan mansabdor, korxona rahbaridan 63 ming AQSh dollari miqdorida «ulush» talab qilgan.
2026-yilning mart-aprel oylarida u ushbu mablag‘ning 24 ming dollarini olgani ham ma’lum bo‘ldi. Keyinchalik esa tadbirkordan qolgan 39 ming dollarni ham berishni talab qilishda davom etgan.
Davlat xavfsizlik xizmati xodimlari tomonidan Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Toshkent viloyati boshqarmasi hamda Favqulodda vaziyatlar vazirligining Shaxsiy xavfsizlik boshqarmasi bilan hamkorlikda tezkor tadbir o‘tkazildi.
Unda mansabdor talab qilingan pulning navbatdagi qismi — 25 ming AQSh dollarini olayotgan vaqtida qo‘lga olindi. Holat uning «Tracker» rusumli xizmat avtomashinasida sodir bo‘lgani qayd etildi.
Tezkor tadbir davomida u ashyoviy dalillar bilan ushlangani rasman tasdiqlandi. Bu holatda pul mablag‘larining aynan talab qilingani va olingani hujjatlashtirildi.
Hozirda mansabdor shaxsga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Tergov organlari tomonidan barcha holatlar yuzasidan surishtiruv ishlari olib borilmoqda.
Unga nisbatan «qamoq» ehtiyot chorasi qo‘llanilgani ma’lum qilindi.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan video ortidan Samarqandda ikki nafar qizga nisbatan zo‘ravonlik holati fosh etildi. Voqea Bolalar ombudsmani nazoratiga olindi.
Samarqand viloyatining Toyloq tumanida voyaga yetmagan ikki nafar qizga nisbatan jismoniy va ruhiy zo‘ravonlik holati aniqlandi. Bu haqda Bolalar ombudsmani ma’lum qildi.
Ma’lum bo‘lishicha, joriy yilning 21-aprel kuni fuqaro M.S. o‘zining vaqtincha vasiyligida bo‘lgan 2019-yilda tug‘ilgan B.D. va 2017-yilda tug‘ilgan B.M.ga nisbatan turli shaklda tazyiq o‘tkazgan. U bolalarning xorijda bo‘lgan onasi D.M.dan pul undirish maqsadida zo‘ravonlik qilgani va bu holatni videoga olgani qayd etilgan.
Holat ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgach, bolalar ombudsmani tomonidan nazoratga olindi. Samarqand viloyatidagi mintaqaviy vakil joyiga chiqib, vaziyatni o‘rgandi va bolalarni himoya qilish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rdi.
Hozirda mazkur holat yuzasidan tuman ichki ishlar bo‘limi tomonidan tergovga qadar tekshiruv ishlari olib borilmoqda.
Tuman vasiylik organi — «Inson» markazi mas’ullari tomonidan M.S. vasiylik vazifasidan chetlatildi. Bu qaror bolalar manfaatlarini himoya qilish maqsadida qabul qilingan.
Shuningdek, bolalarga yetkazilgan tan jarohatlari darajasini aniqlash uchun sud-tibbiy ekspertiza tayinlangan. Bu jarayonda barcha holatlarga huquqiy baho berilishi kutilmoqda.
Zo‘ravonlikdan jabrlangan qizlarning ruhiy holatini barqarorlashtirish maqsadida psixolog jalb qilingan. Hozirda ular tumandagi oilaviy bolalar uyiga joylashtirildi. Shu bilan birga, yashash hududiga yaqin maktab va maktabgacha ta’lim muassasalariga rasmiylashtirilib, ta’lim olish huquqlari tiklandi.
Ayni paytda xorijda bo‘lgan onaning o‘z ota-onalik majburiyatlarini qay darajada bajarayotgani ham o‘rganilmoqda. Bolalar ombudsmani mazkur ish bo‘yicha kuzatuvni davom ettirmoqda.
O‘zbekistonda aholini uy-joy bilan ta’minlashni rag‘batlantirish maqsadida ipoteka bozorida yangi mexanizm — «maqsadli ipoteka omonati» amaliyotini joriy etish rejalashtirilmoqda.
Ushbu tashabbus Prezidentning 2026-yil 24-fevraldagi PF–29-son farmoni ijrosi doirasida ishlab chiqilgan bo‘lib, 2026-yil 1-iyuldan boshlab tajriba-sinov tarzida amalga oshirilishi ko‘zda tutilgan.
Yangi tizimning asosiy g‘oyasi — aholining vaqtincha bo‘sh mablag‘larini uy-joy xaridiga yo‘naltirish. Fuqarolar ipoteka krediti olishdan oldin maxsus omonat hisobvarag‘ida mablag‘ jamg‘aradi. Bu mablag‘lar keyinchalik dastlabki badalni shakllantirishda ishlatiladi.
Bunda:
– tijorat banklarida maxsus omonat hisoblari ochiladi;
– omonatlarga bozor stavkalarida foiz hisoblanadi;
– davlat tomonidan subsidiyalar ajratiladi;
– jamg‘arilgan mablag‘lar ipoteka krediti uchun maqsadli yo‘naltiriladi.
Yangi mexanizm ikki tomonlama samara beradi. Birinchidan, fuqarolar uchun uy-joy sotib olish imkoniyati kengayadi – chunki ular oldindan mablag‘ jamg‘arib, kredit yukini kamaytiradi. Ikkinchidan, banklar uchun uzoq muddatli moliyaviy resurslar bazasi shakllanadi.
Dastlabki badalning bir qismi davlat subsidiyasi hisobidan qoplab berilishi, ipoteka foizlarining ma’lum qismiga ham kompensatsiya berilishi (5 yilgacha) hamda fuqaro uy olmasa, omonat mablag‘lari foizlari bilan qaytarilishi kabi shartlar qo‘shimcha imkoniyatlar sifatida taqdim qilinmoqda.
«Maqsadli ipoteka omonati» tizimi ipoteka bozorida yangi bosqichni boshlab berishi mumkin. U nafaqat aholining uy-joyga bo‘lgan ehtiyojini qondirishga xizmat qiladi, balki ichki moliyaviy resurslarni iqtisodiyotga jalb qilish orqali umumiy iqtisodiy barqarorlikni ham mustahkamlaydi.
U Samarqand tumanida istiqomat qiluvchi fuqaroning turmush o‘rtog‘iga issiqxona tashkil qilish uchun ajratib berilgan 2 gektar yer maydonini sotishni rejalashtirgan.
Samarqand shahrida yer uchastkasini noqonuniy sotishga uringan shaxs qo‘lga olindi.
Davlat xavfsizlik xizmati xabariga ko‘ra, u Samarqand tumanida istiqomat qiluvchi fuqaro bilan til biriktirib, uning turmush o‘rtog‘iga issiqxona tashkil qilish uchun ajratib berilgan 2 gektar yer maydonini sotishni rejalashtirgan.
Shaxs xaridorga ushbu yerni 490 ming AQSh dollariga sotishini, shuningdek mansabdor tanishlari orqali hujjatlarni rasmiylashtirib berishini aytib, oldindan 50 ming dollar talab qilgan.
U Davlat xavfsizlik xizmati, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va ichki ishlar organlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda 50 ming AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda mazkur fuqarolarga nisbatan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan bo‘lib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
Andijonda ikki kishini katta pul evaziga haj ziyoratiga yuborishni va’da qilgan shaxs ushlandi
U kelishilgan 18 ming dollar puldan 9 ming dollarini olgan vaqtida ushlangan.
Foto: Bosh prokuratura huzuridagi Departament
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Asaka tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazildi.
Qayd etilishicha, fuqaro M.Ch. 18 000 AQSh dollari evaziga fuqarolar A.I. va B.X.ni haj ziyorati uchun Saudiya Arabistoniga yuborishni va’da qilgan.
U kelishilgan puldan 9 000 AQSh dollarini olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Avvalroq O‘zbekiston musulmonlari idorasi hajga borishda firibgarlarga aldanib qolmaslikka chaqirgandi.
Neft, geosiyosat va AQSh yordamiga qaramlik
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hudud yetakchi?
Tadbirkordan 63 ming dollar talab qilgan mansabdor qo‘lga olindi
-
Siyosat5 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Siyosat4 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat4 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Jamiyat4 days agoShavkat Mirziyoyev Ostonaga yetib bordi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Dunyodan3 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Jamiyat5 days ago
Toshkent viloyatida 11 mansabdor ishdan olindi, yana 8 nafari jazolandi