Jamiyat
«Bugun tunda kelarmish bahor» she’ri muallifi Zulfiyami yoki Mas’ud? (Bir bahs bahonasidagi suhbat)
Samarqand viloyati jurnalistlari telegram guruhida 28 fevralda boshlangan bahs uch-to‘rt kunda ham yakun topavermadi. Hammasi bir hamkasbimizning guruhda «Bugun tunda kelarmish bahor» deb atalgan chiroyli she’rni havola qilishi bilan boshlandi:
Derazangdan mo‘ralab asta,
Gul yuzingdan bo‘lib shikasta,
Uzun qishga siltab qo‘lini,
Ham qalbingdan boshlab yo‘lini,
To‘qqiz oyki, yelarmish bahor,
Bugun tunda kelarmish bahor…
She’r ostida Zulfiya deb ko‘rsatilgan. Havola berilgan kanalning nomi «Zulfiyaxonim» ekan. Kanalning 3 mingga yaqin obunachisi bor.
Boshqa jurnalist ukamiz «Bu she’rning Zulfiyaga aloqasi yo‘q» dedi. U boshqa havola tashladi. Bunda she’rning muallifi Mas’ud Maxsudov deb yozilgan. Ikki muallifga nisbat berilgan bir she’r havolasini ko‘rsatish shu bilan tugamadi, jarayon davom etaverdi. Kimdir Zulfiyaning birorta kitobida bu she’r yo‘qligini ta’kidladi, uslubi farq qilishini uqtirdi. Yozuvchilar uyushmasi aniq bir xulosa aytishi kerakligini aytgan ham bo‘ldi. Sun’iy intellekt esa «Internetda ushbu she’r turli ijodkorlarga nisbat berilgan, ammo ishonchli manbalarda mualliflik haqida aniq ma’lumot mavjud emas» dedi. Oxiri, Mas’udjon munozara bo‘layotgan guruhga taklif qilindi…
Mas’ud Maxsudov, 1981 yil Farg‘ona viloyatining Bag‘dod tumanida tug‘ilgan. Asl kasbi iqtisodchi. Bir necha yil bank sohasida ishlagan. Tillarga qiziqishi sabab, oxirgi 15 yilda og‘zaki va yozma tarjima bilan shug‘ullanib kelmoqda. Oilali, ikki nafar farzandi bor.
– «Bugun tunda kelarmish bahor» she’ri muallifini buzib ko‘rsatish, adashamasam, 5-6 yillar oldin boshlangan edi. Ilk bor qaysidir Youtube kanalida ko‘rgandim. Dastlab bu ko‘zimga katta nohaqlikdek tuyulib, o‘sha kanal rahbariga yozdim. U esa avvaliga boshqa kanallarga havola qilib, o‘zining haq ekanligini isbotlamoqchi bo‘ldi. Keyin baribir, xatosini tan oldi. Lekin, ko‘p o‘tmay bunday kanallar ko‘p ekanini, har biri bilan «kurashish» foydasiz ekanini his qildim. Shuning barobarida, she’rning muallifi menligimni bilgan bir qancha do‘stlarim ham Facebook ijtimoiy tarmog‘ida ana shunday ko‘plab kanallarga ham yozishdi; foydasi bo‘lmadi. Shundan keyin, har yili 28 yoki 29 fevral kuni bunday «sug‘ur kuni» takrorlanaverdi, men esa, buni bosiqlik bilan qabul qilishga o‘tdim.Ayrimlarida muallif Zulfiyaxonim deb ko‘rsatiladi, ayrimlarida muallif umuman ko‘rsatilmaydi. Qanday holatda e’lon qilinmasin, har yili qishning so‘nggi kunida ayolim xursand – she’r unga atalgan-da…
– Juda qiziq! Qani, unda she’r yozilgan kunlarni bir eslamaymizmi?
– Bu she’r 2012 yil 29 fevral kuni yozilgan. O‘shanda unashtirilgan bo‘lganmiz. To‘yimiz belgilangan yozgacha hali ancha bor. O‘sha kuni men Toshkentdan Farg‘onaga borgandim. Yo‘lda ketayotib yozilgan SMS shaklidagi she’r edi. Hissiyotlar satrlardan ayon:
Jamolingga bo‘lib mahliyo,
Istarangdan olgancha ziyo-
Bizga iqbol tilarmish bahor,
Bugun tunda kelarmish bahor.
Opa, shu she’rda «Gul yuzingdan bo‘lib shikasta», «Tabassuming yuzingga bezak» «Eshitgandek mening nolamni» kabi satrlar ham bor. Erkak ayolga aytishi mumkin bo‘lgan misralar. Buni she’riyatni sal tushungan odam ham osongina payqashi mumkin. Aftidan, muallifni adashtirayotganlar shu jihatlarni xayollariga ham keltirishmagan.
– Bu she’r siz go‘zal bir qizga (hozirda ayolingiz) jo‘natgan SMS shaklida tarqalmagan bo‘lsa kerak, hoynahoy. Biror joyda chop ettirildimi?
– O‘sha davrda onlayn forumlarda fikr almashish keng tus olgan edi. Men ham ba’zi forumlarda ijod namunalarimni qo‘yib borardim. Tabiiyki, 1 mart kuni bu she’r o‘zining dolzarbligini yo‘qotadi. Shu sabab uni kelasi, ya’ni 2013 yilning 28 fevralida Uforumdegan forumdagi «She’r aziz olam aro… » sahifasiga joyladim.
– Bir necha kun avval Sirdaryo viloyati bojxonasi qizlari adras liboslarda shu she’rni chellenj qilgan videoni ko‘rdim. Qizig‘i, qizlardan birining qo‘lida Zulfiyaxonimning kitobi, qizgina uni varaqlab turib «Bugun tunda kelarmish bahor» deb she’r o‘qiyapti. (link). Keyin izlashtirsam, mana shu yilning o‘zida tarqatilgan o‘nlab video, audo lavhalarda bu she’r Zulfiyaga nisbat berilgan. O‘zingiz oxirgi marta qaysi manbada she’ringiz muallifi xato ko‘rsatilganiga guvoh bo‘ldingiz?
– Turli mayda kanallar yoki ijtimoiy tarmoqlardagi guruhlarda bu xatolikka e’tibor bermay qo‘yganman. Ammo, yoshligimdan sevib o‘qigan «Tong yulduzi» gazetasi shu yili, 24 fevral kungi soni bosh sahifasida she’rni e’lon qilib, muallifni Zulfiya deb ko‘rsatgani, kamiga, she’rga ilova qilib shoiraning surati ham chop qilinganini ko‘rib, tahririyatga qo‘ng‘iroq qildim. Bosh muharrir o‘rinbosarining aytishicha, bu holat texnik xodimlarining aybi bilan yuz bergan emish. Gazetaning kelgusi sonida tuzatish e’lon qilinishini aytib, uzr so‘rashdi.
– Gazetadagi ijodiy ishlar texnik xodimlarga qolgani achinarli holat aslida. Lekin, boshqa tarafdan, o‘zbekning dong‘ini dunyoga taratgan zabardast shoira ijodiga sizning she’ringiz aloqador deyilishi faxr ham bo‘lishi mumkinmi?
– Zulfiya – zebo shoira, bahor kuychisi, yoshligimizdan ularning juda ko‘p she’rlarini yod olganmiz, «Salqin saharlarda, bodom gulida… » deb boshlanuvchi she’ri adabiyotdan yiroq bo‘lmagan har qanday insonga yod bo‘lib ketgan bo‘lsa, ajab emas. Balki, she’r, aynan, bahor bo‘sag‘asida yozilganligi uchun uni Zulfiya yozgan deb hisoblashgan bo‘lsalar ajab emas.
Men o‘z nomim shunday iste’dod bilan yonma-yon qo‘yilishidan xijolat ham bo‘laman. Lekin, har bir narsa o‘z nomi bilan atalishi kerak-da.
Yana bir tomoni, men uchun, umuman, ijodkor odam uchun, eng asosiysi, uning ijod namunasi sevilishi, xush ko‘rib o‘qilishi, ommalashishi. Mayli, yilda bir marta bo‘lsin, qishning so‘nggi kunida siz umuman tanimagan odamlar siz yozgan she’rni bir-biriga yuborsa, undan zavq olsa, yoqtirib o‘qisa – bu qandaydir ma’noda yutuq, muvaffaqiyat. Zero ijodkorning asariga xalq bergan baho ming xil «…shunoslar»ning bahosidan yuqoriroq, zalvorliroqdir.
– Agar barcha she’rlaringiz kitobdan joy olganida bunchalar chalkashlik ro‘y bermasmidi?
– Havaskor sifatida yozgan she’rlarimni 2010 yil Londonda yashagan paytlarim «Ko‘ngil chashmasi» nomli to‘plamda chiqarganman, u kitobning adadi kam bo‘lgani sabab, asosan, yaqinlar, do‘stlarga sovg‘a qilganman. Yuqorida aytganimdek, «Bugun tunda kelarmish bahor… » kechroq yozilgan. To‘g‘ri, shu o‘tgan yillar davomida kitob chop qilganimda bunchalik chalkashlik bo‘lmasligi turgan gap edi. Aslida men shoirlikka da’vo ham qilmayman, men tarjimonman.
– Xabarimiz bor, siz «Yusuf alayhis-salom»serialini fors tilidan o‘zbekchaga o‘girgansiz. «Juda yaxshi suratga olingan, yig‘lab tarjima qilingan» deb izoh bergansiz bu film haqida…
– Ha, shogirdlarim bilan xususiy telekanal buyurtmasini, 45 seriyali filmni tezkor tarjima qilib, ekranga chiqarishga hissa qo‘shganmiz. Payg‘ambarlar tarixiga qiziqqanlar, xususan Yusuf payg‘ambarning go‘zal siyratlarini yaqindan o‘rganmoqchi bo‘lganlar bu filmni albatta ko‘rishlari kerak. To‘g‘ri, odamni yig‘latadigan sahnalari ko‘p. Zero, tarjimon har bir epizodni, qahramonlar ichki dunyosini, voqealarni o‘zi orqali o‘girmasa, onlayn tarjimondan farqi qolmaydi, hisssiyotni yetkazolmaydi. E’tiqod bilan bog‘liq og‘riqli sahnalarni tarjimon kulib tarjima qilolmaydi.
– Siz yana qaysi tillardan tarjima qilasiz?
– Men yozma tarjima bilan shug‘ullanaman, O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilaman. Asosan o‘sha tashkilotlarga oid hujjatlar, qo‘llanmalar yoki hisobotlarni o‘zbekchaga yoki o‘zbekchadan boshqa tillarga tarjima qilaman. Ishchi tillarim, asosan, rus va ingliz tillari, ba’zan turkchadan ham tarjima qilib turaman.
– Sir bo‘lmasa, hozirda qaysi asarlar tarjimasi bilan bandsiz?
– Qaniydi, ishlarimdan ortib, badiiy tarjimaga ham vaqt topolsam. Afsuski, badiiy asarlar tarjimasi ko‘p vaqt talab qiladigan, lekin daromadi uncha yuqori bo‘lmagan faoliyat, deb hisoblayman. Hozirda turk olimi Murat Yulekning «Mamlakatlar muvaffaqiyatga qanday erishdilar» kitobini inglizchadan o‘zbekchaga tarjima qilayapman, bu menga tijoriy taklif bo‘lgan.
Murat Yulek Amerikada yashaydi, ishlaydi. Bu kitobni ham aynan ingliz tilida yozgan. Aytmoqchimanki, asar aslidan tarjima qilinmoqda. Yil o‘rtalariga nashrdan chiqib qolsa, ajab emas. Badiiy tarjima borasida esa, albatta, yaxshi asarlarni tarjima qilib, xalqqa taqdim qilish rejamda bor.
– She’riyat yo‘nalishida ijodingiz kelajagini qanday ko‘rasiz?
–Fikrimcha, har bir insonga ozmi-ko‘pmi, ijodiy qobiliyat berilgan bo‘ladi; kimdir uni yuzaga chiqaradi, kimdir istihola, atrofdagilardan uyat yoki boshqa ming xil sabablar bilan bunday iste’dodni qalbiga ko‘madi. Ba’zi istisnolarni hisobga olmasak, menimcha, ijod qalb ishi, uni hissiyotlar, ichki kechinmalarni ifoda qilish uchungina qo‘llanilsa, asar ham chiroyli chiqadi. Kasb esa, bu tirikchilik manbai, ikkalasini qorishtirish kishiga doim ham muvaffaqiyat olib kelavermaydi. Qaysidir faylasuf «Ijodga daromad manbai deb qaralgan nuqtadan u ijod deb hisoblanmaydi», degan ekan.
Oxirgi yillar turli turmush tashvishlari bilan bo‘lib, she’r yozishga deyarli vaqt topa olganim yo‘q. Lekin, faoliyati to‘xtab qolgan @kongilchashmasi telegram kanalimni olib borish uchun hamkor topganim yaxshi bo‘ldi.
– Men sizni tushundim, vaqtingiz kam, she’riyat daromad manbaingiz ham emas. Lekin, siz Bahorni kuyladingiz. Maromiga keltirib kuyladingiz. O‘sha hissiyotlar yangilangan paytlarda yana bahor haqida yozganingiz bo‘ldimi?
– Mana, eshiting:
Bahor senikidir – qarshi ol, gulim,
Rutubat kunlarning intihosi deb,
Tuganmas iqbolning ibtidosi deb,
Dard, alam, g‘amlarning istilosi deb,
Qarshi ol ko‘klamni, qarshi ol, gulim,
Ko‘ngling shod bo‘lsa gar, yayraydi dilim…
Qara, quyosh yuzing yoritmoqdadir,
Ayozning zahrini aritmoqdadir.
Mangudek cho‘zilgan qahraton yoshin,
Iliq tashrifi-la qaritmoqdadir…
O, uning nafasi qanchalar so‘lim,
Oftobdek yashnasang, yayraydi dilim…
Qayg‘uni qor ila qish olib ketdi,
U bilan qayg‘ular yo‘qolib ketdi.
Orziqib, entikib, o‘rtanib
Qancha ko‘z tikkan yuraklar orzuga yetdi…
Shukr – orzularing yoritar yo‘lim,
Ko‘zlaring quvnasa, yayraydi dilim… …
Kipriging namlanmish… Sog‘inch yoshimi?
Qayg‘uning tugashi – quvonch boshimi?
Yo balki zulmatga nur olib kirgan
Intiq qalb bahrining tog‘ bardoshimi?
Dard, g‘aming… orzuing – bari meniki –
Bahor senikidir, Bahor seniki… (c)
Jamiyat
Turkiyada o‘ldirilgan o‘zbek ayollari: fojia qayerda boshlanyapti?
2026 yil boshidan Turkiyada o‘zbekistonlik ayollar bilan bog‘liq ketma-ket fojialar jamoatchilikni larzaga soldi. Durdona Hakimova va Sayyora Ergashaliyeva fojiali o‘ldirildi, Dilafruz Cho‘lliyevaning jasadi esa daraxtzordan topildi. Hakimova va Ergashaliyevlar ishi bo‘yicha ayblov xulosasi e’lon qilinib, sud jarayonlari boshlanmoqda. Cho‘lliyeva ishida tergov davom etmoqda.
Bu voqealar o‘zbek migrant ayollarining xorijda xavfli sharoitlarda qolayotgani, ularni himoya qilish tizimidagi kamchiliklar yuzasidan savollarni vujudga keltiradi. Kun.uz Turkiyadagi O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati, Migratsiya agentligi, Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi va marhumalarning yaqinlarini shu savollar atrofida bir joyga to‘pladi.
«Farzandim o‘qisin deb ketadi»
Turkiyadagi O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomova migratsiyaga ketgan ayollarning aksariyati tirikchilik tashvishida ketayotganini ta’kidladi.
“O‘zbek ayollarimiz asosan o‘sha iqtisodiy qiyinchilik tufayli, oilaviy sharoiti tufayli, yaxshi hayotni orzu qilgani uchun, farzandlarni o‘qitish uchun, to‘y-hasham qilish uchun, uy olish uchun O‘zbekistondan bu yerga kelishadi. Ayollarimiz bilan, ko‘pchiligi bilan har doimgi suhbatlarimiz natijasi shuni ko‘rsatadiki, bizning o‘zbek ayollarimiz hammasi mehnatsevar ayollar. Ishdan qochmaydi, yaxshi hayotimiz bo‘lsin deydi, farzandimga chiroyli bir hayot, kelajakni ta’minlaylik deydi va shu sabab ular O‘zbekistondan bu yerga keladi. O‘qitaylik deydi, farzandlarini o‘qitish uchun kontraktini to‘lash maqsadida keladi”, deydi u.
«Singlim avtobusdan tushganidan keyin yo‘qoldi»
Afsuski muammolar davom etyapti, jizzaxlik Dilnoza Shaymanova Turkiyada bedarak yo‘qolgan. Ayni paytda uni topish maqsadida Turkiyada bo‘lib turgan singlisi gapirib berdi.
“Singlim Shaymanova Dilnoza ishlash maqsadida Turkiyaga keldi. Anqara shahrida bir kampirga qarab ishladi bir oy. Bir oyda bu uyda muammo bo‘lgani uchun qaytishga majbur bo‘ldi. Qaytib ketayotganda avtobusda qaytdi Istanbulga. Avtobusdan tushgandan keyin “koronavirusga analiz topshiraman, undan keyin bilet olaman, qaytaman” degandan keyin yo‘q bo‘ldi. Yo‘q bo‘lib, to‘rtinchi kuni telefon qilyapti soat ikkilarda Turkiyaning vaqti bilan. Dengizning yonida ko‘ryapman uni. Dengizning yonida qandaydir bir qo‘rquv bilan turibdi. Atrofni ko‘rsat desam ko‘rsatmadi. Shundan telefoni o‘chdi, boshqa gaplashmadik. Telefon qildik boshqa bir odam, bir ayol kishi ko‘tarib bizni qo‘rqitdi, bu bizdan qarz deb har xil gaplar gapirdi bizga. Shundan beri singlim dom-daraksiz yo‘q, topolmayapmiz. Sizlardan iltimos, shu topib berishingizni so‘rab iltimos qilib keldim”, deydi Dilnozaning singlisi.
Bir oyda uch fojia
O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomovaning ta’kidlashicha, 2026 yilning dastlabki oylarida kuzatilgan holatlar hatto tajribali huquq himoyachilarini ham larzaga solgan. E’tiborlisi, qurbonlarning hayot tarzi ham, Turkiyaga kelish maqsadlari ham turlicha bo‘lgan:
“Bunaqa murojaatlar juda ham ko‘p. Ammo 2026 yil boshidan juda ham mana shunaqa bizni xafa qiladigan, hammamizning qalbimiz og‘rigan fojiali voqealar birin-ketin bo‘lgani, ya’ni bir oyning ichida insonlarning o‘limi bilan bog‘liq uchta eng og‘ir fojia yuz berdi. Bularni ko‘rganimizda birisi, masalan, bu yerda doimiy yashab turgan Dilfuza Cho‘lliyeva ishlagani kelgan, bir yil davomida bu yerda ishlagan. Sayyora qizimiz faqatgina bu yerda ma’lum bir muddat uchun kelgan. O‘zining pulini olish maqsadida kelgan. Ya’ni uchalasi uchta voqea: birisi yashab turgan, birisi bu yerda ishlash uchun kelgan, birisi sayohat, ya’ni uch oy davomida o‘z maqsadlari uchun kelishgan. Dilfuza Cho‘lliyevani ham farzandlari bilan gaplashganda “bizning oilamizda ya’ni uy olish maqsadida chiqib ketgandilar oyim va O‘zbekistonda uy qilamiz, joy qilamiz deb ketgandilar” deyapti. Sayyoraxonni ham ikkita farzandi O‘zbekistonda, oilasi O‘zbekistonda, ota-onasi hajda bo‘lgan paytda kelyapti bu qizimiz. Bu xavf-xatarda yolg‘iz o‘zini chorasini ko‘ra olaman deb ko‘zlab kelgan qizlarimizda bo‘lyapti bu voqealar. Albatta, agar ular ijtimoiy yordam olishlarini bilishsa edi, shunaqa bir markazlar bor, konsulliklarimiz bor, migratsiya vakilliklari bor, vazirliklarimiz bor, Xotin-qizlar qo‘mitasi bor, kimga qayerga murojaat qilishni bilganida edi bu qizlarimiz, balkim bunday og‘ir vaziyatlarga duch kelmasdi”.
Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi vakili Nigora Latipovaning ta’kidlashicha, ular vatanga tekinga qaytariladi.
“O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati bilan biz muntazam ravishda aloqada bo‘lamiz va o‘sha og‘ir ahvolga tushib qolgan ayollar bizga xohlagan paytlarida qo‘ng‘iroq qilishadi yoki yozma ravishda ariza topshirib murojaat qilishadi va ularning murojaatlarini biz tegishli tarzda o‘sha mutasaddi vazirlik idoralari bilan o‘rganamiz. Bundan tashqari, o‘sha xotin-qizlar xoh mehnat migranti bo‘lsin, xoh mehnat migranti bo‘lmasin, u ayolmi va uning bolasi og‘ir ijtimoiy vaziyatga tushdimi xorijda, ularning qaytish istagida bo‘lganligini o‘sha elchixona vakillariga yoki mutasaddi vazirliklarga yoki Xotin-qizlar qo‘mitasiga bildirsa, biz ularning holatlarini o‘rganamiz va ularni tekinga, ya’ni ikki kunga ham bormasdan iloji boricha tezroq biletlarni xarid qilib olib, vatanga qaytarish choralarini ko‘ramiz. Bu ham ayollarimizga befarq emaslik, ayollarimiz tashlab qo‘yilmaganligining yaqqol misoli”.
«Muammo Turkiyada emas, O‘zbekistonda boshlanyapti»
O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomova:
“5 yildan beri Turkiyada mana shu jamiyatimiz qoshida 10 mingdan ziyod ayollarimizni eng og‘ir vaziyatlardagi holatlari bilan yuzma-yuz bo‘ldik. Ularni eshitdik, tingladik, kerakli tashkilotlar bilan bog‘lanib muammosining yechimini topishga harakat qilyapmiz. Har payshanba qabulimiz bor. Qabulimizda kelgan vatandoshlarimiz bilan yuzma-yuz bo‘lganda ulardan kelib chiqqan muammolarning tahliliga ko‘ra bizni bugun mana shu jamiyatimizdagi vatandoshlarimiz, ya’ni chet elga chiqqan vatandoshlarimizning muammolarini albatta O‘zbekistondagi davlat vakillari bilan chambarchas ravishda olib borilgan bir mexanizm kerak deb o‘ylayman. Chunki biz bu yerda muammo bo‘lib o‘tgandan keyin yechimini qilishni harakat qilyapmiz. Ammo u yoqdan kelishdan oldin qanaqa muammo bor va nimaga O‘zbekistondan chiqib ketyapti? Qanaqa muammo bo‘ldiki chiqib ketyapti va qaysi muammoni hal qilish uchun chiqib ketyapti? Biz buni avvalo o‘zaro bir mexanizmini ishlab topishimiz kerak va bu uchun men o‘ylayman, hurmatli Saida Shavkatovnaning o‘zlarining nazoratlari ostida bo‘lsa biz nafaqat Turkiya, butun dunyodagi migratsiya ayollarimiz uchun juda chiroyli bir ham sxema, ham mexanizm qila olamiz deb o‘ylayman. Chunki bugun bizga Isroildan turib vatandoshlarimiz murojaat qilyapti, Meksikaning chegarasida qolgan o‘zbek ayol vatandoshlarimiz murojaat qilyapti, Rossiyadagi o‘zbek ayollarimiz murojaat qilyapti. Biz bu murojaatlarni o‘rgangan holatda davlat vakolatli organlari bilan aloqaga chiqyapmiz. Ammo bizning o‘sha kuchli davlatimizni haqiqatan shu mexanizmni o‘zlari agar qo‘llab-quvvatlasalar butun dunyodagi o‘zbek ayollarimizni yolg‘iz qoldirmaymiz. Barchasi davlatning himoyasida ekanligini bildira olamiz. Yaqinda o‘zbekistonlik bir ayolimizning Turkiya ommaviy axborot vositalaridagi chiqishini hamma ko‘rdi va bu ayolimizning o‘sha yerda yolg‘iz qolgan holatini ko‘rishdi. O‘sha studiyadan nohaq ayblov bilan olib qamoqxonaga olib borildi, 20 kundan ziyod qamoqxonada ushlashdi. Ammo advokatlarimiz bilan birgalikda berilgan shikoyat arizalarimiz orqali shu ayolni qamoqxonadan chiqardik. Ammo sudi hali davom etyapti. Sudi davom etgandan keyin undan chiqqan hukmga ko‘ra nima bo‘lishini endi ko‘ramiz. Chunki hozir O‘zbekistonga ketaman desa ham ketish izni yo‘q, ruxsati yo‘q. Shuning uchun biz bu holatlar bilan nafaqat o‘sha bitta vatandoshimiz, balki minglab ayollarimizni himoya qilish masalasini ko‘ryapmiz”.
Migratsiya agentligi: «O‘zbekiston o‘z fuqarosini tashlab qo‘ymaydi»
Migratsiya agentligi axborot xizmati mutaxassisi Gulruh Tulayeva:
”Xorijda ishlamoqchi bo‘lgan ayollar nimalarga e’tibor bersin dedingiz. E’tibor beradigan jihatlar juda ham ko‘p. Agar xorijda ishlash istaklari bo‘lsa, albatta o‘sha davlatda qonuniy maqomda bo‘lishni birinchi o‘ringa qo‘yishlari kerak. Ikkinchidan, har bitta yurgan yo‘limizda yaqinlarimizga lokatsiya tashlab yurishni unutmaylik, bu oddiy hayotiy qonuniyat. Chunki biz xorijdamiz, agar qandaydir jinoyat bo‘lsa ham jinoyat ishini, izini ochishda bu juda muhim omil hisoblanadi. Har bir yurgan yo‘lida qayerga ketyapsiz, qanday mashinaga chiqdingiz, kim bilan ko‘rishgani, nima maqsadda ketyapsiz yaqinlaringizga telegram orqali aytib o‘tishingiz kerak buni va lokatsiyalarni ham albatta tashlab yurish kerak. Chunki u begona yurt, begona odamlar. Vaholanki bu holat o‘zimizning hamyurtlarimiz bilan jinoyat sodir bo‘lyapti. Yuqorida Dilafruz Cho‘lliyevani opalari ham aytib o‘tdi “kontrakt asosida kelganman, mening huquqlarim bu yerda himoyalangan, sug‘urtam, hamma narsam bor” dedilar. Bu mana tashkillashtirilgan migratsiyaning qanchalik to‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib turibdi. Iloji boricha tashkillashtirilgan migratsiyani tanlaganimiz muhim. Siz aytib o‘tdingiz “bu qiyin bo‘lgani uchun odamlar yakka tartibda ketadi” deb, to‘g‘ri, qiyin, lekin to‘g‘ri yo‘l, qonuniy yo‘l, rasmiy yo‘l har doim qiyin bo‘lgan. Sababi barcha bosqichlarni bosib o‘tgan odam huquqlari ham himoyalanganligini biladi, to‘g‘ri yo‘ldaligini, qayerda ishlayotganini, kim bilan ko‘rishishini, nechagacha ishda-yu, nechadan keyin uyda bo‘lishi hammasi aniq bo‘ladi. Kontraktida ham aniq yozilgan bo‘ladi. Yuqoridagi vaziyatlarda ayollarimiz bittalari turist viza bilan borishgan, bittalari ancha yildan beri ana shu yerda yashashyapti, bittalari vaqtincha mehnat faoliyatini olib borishgan. Lekin barchasi ham O‘zbekiston fuqarosi. Bu masalada xoh u yakka tartibda ketdimi, xoh tashkillashtirilgan tartibda ketdimi – O‘zbekiston o‘z fuqarosini hech qachon tashlab qo‘ymaydi og‘ir vaziyatda. Xoh u zo‘ravonlikka uchradimi, majburiy mehnatga uchradimi, huquqlari poymol bo‘lyaptimi, mehnat munosabatlari to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilmayaptimi 1282 qisqa raqam orqali Migratsiya agentligiga yoki “Huquqiy yordam uz bot” telegram boti orqali Migratsiya agentligiga 24 ga 7 murojaat qilishsin. Biz ularga bo‘lib turgan davlatlarda buzilayotgan mehnat munosabatlariga oid huquqlari buzilsa, 3 yarim ming dollargacha advokatlik yordami beriladi migratsiya jamg‘armasi hisobidan. Bu ham muhim ma’lumot. Mazalari qochib qolgan bo‘lsa bu yerdan doktorlarni yuborgan holatda olib kelinadi. Eng og‘ir holatlarda ham qaysidir blogerga, qaysidir yaqiningizga “shu masalada yordam ber men olib kelishim kerak jasadini yo boshqasini” degan og‘ir holatlarda ham faqat Migratsiya agentligiga murojaat qilish kerak bo‘ladi. U migrantmi yoki migrant emasmi, faqat O‘zbekiston fuqarosi bo‘lsa bo‘ldi, xorijda vaqtincha faoliyat olib boryaptimi rasmiymi-norasmiymi qo‘rqish kerak emas. O‘zbekiston vatanga qaytaradi o‘z fuqarosini. Va yagona aytadigan so‘zimiz bizda iloji boricha ketayotgan davlatlarga taxminan borsam nimadir qilarman deb ketishmasin. Oldin O‘zbekistondagi sharoit bilan u yerdagi sharoitni yaxshilab o‘rganib chiqsin. Har doim ham chet elda yaxshi oylik bo‘ladi degan fikr yo‘q hozir. O‘zbekistonda qancha topishi mumkin-u, u yerda qancha topishi mumkin? Tavakkal qilgani, uyidagilarni tashlab ketgani, u yerda mumkin bo‘lgan qandaydir taxminiy fojialarning oldini olishga bo‘lgan o‘sha topgan pul shunga arziydimi yo‘qmi?”
Turkiyadagi so‘nggi voqealar bir haqiqatni yana bir bor ko‘rsatdi: muammo faqat xorijdagi jinoyatlarda emas. Ayollar nega ketyapti? Nega ular xavf-xatarlarga qaramay noma’lum odamlar bilan ishlashga rozi bo‘lyapti? Nega muammo yuz berganda kimga murojaat qilishni bilmaydi? Bu savollarga javob topilmas ekan, Durdona, Sayyora va Dilafruzlar haqidagi xabarlar takrorlanish xavfi saqlanib qolaveradi.
Jamiyat
O‘zini bosh prokuratura xodimi deb tanishtirgan shaxs milliardlab so‘mlik firibgarlikda gumonlanmoqda
O‘zini bosh prokuratura xodimi sifatida tanishtirib kelgan shaxs 1,7 mlrd so‘m, 95 ming dollar va qimmatbaho mol-mulklarni firibgarlik hamda o‘g‘irlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganlikda gumonlanmoqda. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, u fuqarolarga katta daromadli biznes, yer masalasini hal qilish va avtomobil almashtirib berishni va’da qilgan.
Bosh prokuratura shaxsiy xavfsizlik boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda o‘zini prokuratura xodimi sifatida tanishtirib kelgan shaxs qo‘lga olindi. Bu haqda bosh prokuratura axborot xizmati xabar berdi.
Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, A.A. ismli shaxs fuqarolar B.M. va S.Sh.ga arzon narxda bug‘doy sotib olib, uni qayta ishlash orqali yuqori daromad olish mumkinligini aytgan. Shu tariqa ularning ishonchiga kirgan gumonlanuvchi 1,7 mlrd so‘m mablag‘ni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Shuningdek, u tadbirkor M.T.ga tegishli kompaniyaga Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida joylashgan 50 sotix yer maydoni bo‘yicha bekor qilingan qarorni qayta tiklab berishni va’da qilib, 95 ming AQSh dollarini olgani aytilmoqda.
Bosh prokuratura ma’lumotiga ko‘ra, A.A. ijtimoiy tarmoqlar orqali ham fuqarolarning ishonchiga kirgan. Jumladan, u fuqaro I.N.ga prokuraturada ishlashini aytgan holda, 2014 yilda ishlab chiqarilgan Cobalt avtomashinasini yangi Gentra avtomobiliga almashtirib berishni va’da qilgan. Natijada avtomashinani egallab, uni boshqa shaxsga sotib yuborgan va tushgan mablag‘ni shaxsiy ehtiyojlari uchun sarflagan.
Tergovda aniqlanishicha, gumonlanuvchi yana bir fuqaro – A.K. bilan yaqin munosabat o‘rnatgan. Keyinchalik uning xonadon kaliti nusxasini qo‘lga kiritib, uy egasi sayohatda bo‘lgan vaqtda xonadonga kirgan va ko‘p miqdordagi tilla taqinchoqlarni o‘g‘irlab ketgan.
2026 yil 18 iyun kuni A.A.ga nisbatan Jinoyat kodeksining firibgarlik, o‘g‘irlik va boshqa moddalari bilan ayblov e’lon qilingan. Unga nisbatan qamoq ehtiyot chorasi qo‘llanilgan.
Bosh prokuratura mazkur shaxs boshqa fuqarolarga ham zarar yetkazgan bo‘lishi mumkinligini bildirib, jabrlanganlar yoki bu haqda ma’lumotga ega shaxslarni «1161» ishonch telefoni orqali murojaat qilishga chaqirgan.
Avvalroq Qashqadaryoda ham “soxta prokuror” qo‘lga olingandi.
Jamiyat
O‘zboshimchalik bilan saqlangan solyarka portlagan – Yozyovondan reportaj
Farg‘ona viloyati Yozyovon tumani Soybo‘yi mahallasidagi noturar binoda katta yong‘in chiqdi. Bu binoda kuz-qish mavsumida baliq pishirib sotilgan, shu kunlarda esa neft mahsulotlari noqonuniy ravishda saqlanayotgan bo‘lgan. Yong‘in solyarka portlashidan kelib chiqqan. Oqibatda 3 kishi vafot etdi, 2 kishi jonlantirish bo‘limida qolmoqda. Kun.uz muxbiri voqea joyida bo‘lib, guvohlar va mas’ullar bilan suhbatlashdi.
16 iyun kuni soat 22:16 larda Farg‘ona viloyati Yozyovon tumani Soybo‘yi mahallasida joylashgan choyxonada yong‘in sodir bo‘lgan. Guvohlarning so‘zlariga ko‘ra, yongan binoda kuz va qish mavsumida xo‘randalarga baliq pishirib sotilgan, qolgan paytda u yerda noqonuniy ravishda neft mahsulotlari saqlangan.
Yong‘in solyarka portlashidan kelib chiqqani aytilyapti. Oqibatda binoning 60 kv m maydoni va 3 ta avtomobil – Labo, Hyundai va Mercedes-Benz zararlangan.
Yozyovon tumani tibbiyot birlashmasi bosh shifokori o‘rinbosari Abdulaziz G‘oyipovning ma’lum qilishicha, 1976 yilda tug‘ilgan A.H. hamda 1999 yilda tug‘ilgan Z.O. II-III darajali termik kuyish bilan, 2012 yilda tug‘ilgan O.O. tananing 100 foiz kuyishi, nafas yo‘llari kuyishi, kuyish karaxtligi og‘ir darajasi tashxisi bilan shifoxonaga olib kelingan.
Ko‘rsatilgan tibbiy yordamlarga qaramay 14 yoshli bemor vafot etgan. Ikki bemor esa og‘ir ahvolda qolmoqda.
Abdulaziz G‘oyipov
Farg‘ona viloyati favqulodda vaziyatlar boshqarmasi favqulodda vaziyatlar profilaktikasi bo‘limi boshlig‘i Ahliddin Alijonovga ko‘ra, yong‘in qutqaruv ekipajlari voqea joyiga yetib borgan paytda ikki nafar fuqaro yong‘in oqibatida hayotdan ko‘z yumgan holatda topilgan. Qolgan uch nafari shoshilinch tez tibbiy yordamga yuborilgan.
Ahliddin Alijonov
“Neft mahsulotlarini quyish-to‘kish jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya etilmasligi oqibatida yong‘in yuzaga kelgan. Noturar binoda fuqarolar tomonidan o‘zboshimchalik bilan neft mahsulotlari saqlab kelingan bo‘lgan. Hozirda yetkazilgan zarar miqdori aniqlanmoqda”, deydi Ahliddin Alijonov.
Jamiyat
Koreyaga ishga yuborish bilan bog‘liq yirik firibgarliklar fosh etildi
O‘zbekistonning bir qator hududlarida fuqarolarni Janubiy Koreyaga ishga jo‘natishni va’da qilib, ulardan yirik miqdorda pul olgan shaxslar fosh etildi. Holatlar bo‘yicha jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Bosh prokuratura huzuridagi departament organlari tomonidan o‘tkazilgan tekshiruvlar davomida Koreyaga ishga yuborish bahonasida fuqarolarni aldash bilan bog‘liq qator holatlar aniqlandi.
Jumladan, Farg‘ona viloyatida migratsiya agentligining sobiq rahbari 8 nafar fuqaroni imtihonlardan o‘tkazib, Koreyaga ishga yuborishni va’da qilib, ulardan jami 90 ming AQSh dollarini olgani ma’lum bo‘ldi.
Namangan viloyati Yangiqo‘rg‘on tumanida ikki nafar shaxs 22 nafar fuqaroni Koreyaga ishga jo‘natishni va’da qilib, 34,2 ming AQSh dollari hamda 79,3 million so‘mni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Jizzax viloyatida esa muqaddam sudlangan fuqaro olti nafar shaxsdan Koreyaga ishga joylashtirish bahonasida 32,2 ming AQSh dollarini olgani aniqlangan.
Shuningdek, Sirdaryo, Samarqand, Farg‘ona, Buxoro va Jizzax viloyatlarida ham xuddi shunday usulda fuqarolardan minglab dollar mablag‘larini o‘zlashtirish holatlari fosh etildi.
Tekshiruvlar davomida ayrim holatlarda jabrlanuvchilarga pul mablag‘larining bir qismi qaytarilgani protsessual tartibda rasmiylashtirilgan.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan bo‘lib, ayni vaqtda tergov harakatlari davom etmoqda.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar fuqarolarni xorijga ishga jo‘natish masalasida faqat rasmiy va vakolatli tashkilotlar xizmatlaridan foydalanishga chaqirmoqda.
Jamiyat
O‘zbekistonning 9 viloyatida sel xavfi e’lon qilindi
20–22 iyun kunlari kutilayotgan yomg‘irlar sabab O‘zbekistonning tog‘oldi va tog‘li hududlarida sel-suv toshqinlari yuzaga kelishi mumkin. Mutasaddilar fuqarolar, dam oluvchilar va haydovchilarni ehtiyotkor bo‘lishga chaqirmoqda.
Tezkor gidrometeorologik axborotga ko‘ra, Qashqadaryo, Surxondaryo, Samarqand, Navoiy, Jizzax, Toshkent, Namangan, Farg‘ona va Andijon viloyatlarining ayrim tog‘li va tog‘oldi tumanlarida sel kelishi xavfi mavjud.
Xususan, Qashqadaryo viloyatining Yakkabog‘, Dehqonobod, Kitob va Shahrisabz, Jizzax viloyatining Zomin va Baxmal, Toshkent viloyatining Bo‘stonliq va Parkent, shuningdek, Farg‘ona vodiysidagi qator tog‘li hududlar xavfli hududlar sifatida qayd etilgan.
Mutaxassislar yog‘ingarchilik natijasida sel oqimlari shakllanishi, shuningdek, ayrim hududlarda yomg‘ir suvlari to‘planib, mahalliy suv toshqinlari yuzaga kelishi mumkinligini bildirmoqda.
Shu munosabat bilan tog‘li hududlarda istiqomat qiluvchi aholi, dam oluvchilar hamda ushbu hududlarda harakatlanuvchi haydovchilarga xavfsizlik choralariga qat’iy rioya qilish tavsiya etildi.
-
Siyosat4 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada 1 kilogrammdan ortiq gashish olib ketayotgan shaxs qo‘lga olindi
-
Mahalliy5 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Sport4 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Mahalliy5 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli
-
Jamiyat4 days agoToshkentda renovatsiyaning birinchi bosqichi boshlandi
