Jamiyat
“Bolalarni qo‘rqoq qilib qo‘ymasligimiz kerak”
Bog‘cha bolalarining kaltaklanishi yoki muntazam tazyiqqa uchrashi ularda ruhiy jarohatlar qoldirib, keyinchalik shaxsiy va kasbiy hayotiga salbiy ta’sir qiladi. Maktabgacha ta’limda zo‘ravonlik kamayishi uchun kadrlar tayyorlash tizimi o‘zgarishi, tarbiyachi bo‘lish oxirgi chora emas, jozibador kasbga aylanishi uchun mutanosib moddiy rag‘batlar bo‘lishi kerak, deydi ta’lim sohasi eksperti Shokir Tursun.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Tarbiyachining qo‘pol munosabati sabab bog‘cha bolasining oyog‘i sindi, stulga skotchlab qo‘yildi, kamera yo‘q joyda yoki kamera bo‘lib, shippak bilan kaltaklandi. So‘nggi 2 oyda bog‘chalarda, ayniqsa nodavlat bog‘chalarda bolalarning zo‘ravonlikka uchrashi tez-tez ko‘zga tashlanmoqda.
Xo‘sh, bunga sabablar nimada? Ota-onalar farzandi uchun bog‘chani qanday tanlashi kerak? Kun.uz muxbiri bu mavzuda ta’lim eksperti Shokir Tursun bilan suhbatlashdi.
– Bog‘chalarda bolalarga zo‘ravonlik qilingani haqidagi xabarlarni o‘qiganingizda nimalarni o‘ylaysiz, dastlab bu kabi holatlarga o‘z munosabatingizni aytib o‘tsangiz.
– Men bunday xabarlarga birinchi navbatda ota-ona sifatida qarayman. Garchi hali farzandimiz bo‘lmasa-da, turmush o‘rtog‘im bilan hozirdan bog‘chalarni tanlab, ularni kuzatib yuramiz. Shunday xabarlar ko‘paygani sari bizning yuragimizni vahima bosadi. “Ertaga biz nima qilamiz? Bolamizni bog‘chaga bermaymizmi yoki? Uni bog‘chaga bermasak, nima bo‘ladi? Bermoqchi bo‘lsak, bunday bog‘chalarga, tarbiyachilarning, mudiralarning qo‘liga qanday beramiz?” degan o‘ylar paydo bo‘ladi.
Menimcha, bunaqa o‘y bizga o‘xshagan hammani bossa kerak. Hattoki, farzandi bog‘chaga borayotganlar ko‘proq xavotir oladi. “Mening bolam bilan shunday bo‘lmayotganmikan, yolg‘on gapirishmasmikan?” degan o‘y bosadi. Bu qandaydir ortiqcha bosimni paydo qiladi. O‘zi jamiyatimiz har tomondan bosimlarga to‘la, bunday holatlarning ko‘payishi yosh bolasi bor ota-onalarga yanada bosim bo‘ladi.
Biz hurmatli deb bilgan bog‘chalarimizda ham shunday holatlar uchrayapti. “Yo‘q, ishonsa bo‘ladi bu bog‘chaga” degan bog‘chalarimizdan ham shunday xabarlar chiqib kelyapti.
– Shunday holatlarning tez-tez uchrab turishi sababi nimada deb o‘ylaysiz?
– Sabablar kompleks bo‘ladi, lekin eng birinchi sabab – tarbiyachilarda professional malaka yetmasligi. Masalan, emotsiyalarini boshqarishni bilmaydi, bunga o‘rgatilmagandir balki, yoki bu ko‘nikmani o‘zlashtirmagandir. Bola xohlaymizmi yoki yo‘q, sho‘x va to‘polonchi bo‘ladi, bitta gapga tushunmaydi. Bog‘cha tarbiyachilarida maktab o‘qituvchilaridan ko‘ra shunga ruhiy tayyorgarlik yuqori darajada bo‘lishi kerak. Menimcha, eng katta sababi shu: tarbiyachilarning aynan shu jihatdan professional tayyor emasligi.
Kadrlarni nafaqat tayyorlash, balki o‘ziyam berilgan bilimni o‘zlashtirishi yoki amaliyotda qo‘llashi, umuman, shaxs sifatida ham tayyorligi masalasi ham bor. Bitta guruhda 15 nafar tarbiyalanuvchi bo‘lsa, ularning hammasi har xil dunyo. Hammasining xarxashasini ko‘tarish kerak, buning uchun odamdan juda katta asab talab qilinadi. Menimcha, bog‘chalarimizda shunday zarbalarga tayyor tarbiyachilar kam.
Men bunday voqealarni bog‘chalarga kameralar qo‘yilmasidan oldin ham, 2000-, 1995-yillarda bo‘lganiga ham ishonaman. Ya’ni rad qilmayman, bundan keyin ham bo‘ladi. Faqat bizdagi masala – ularni kamaytirish. Hozir aysbergning uchini ko‘rayotgandirmiz, buni bilmaymiz. Qanchasini ko‘rib, sezib qolyapmiz. Bu borada taliflar, shaxsiy fikr va yondashuvlar bor, o‘rni-o‘rni bilan aytib ketaveramiz. Bu kompleks muammo va uning birinchisi tarbiyachilarda kompetent yetishmasligi.
Ikkinchidan, ijtimoiy yoki intizomiy nazoratning pastligi. Bolaga zo‘ravonlik qilgan tarbiyachiga jarima qo‘llash yoki ishdan bo‘shatish jazo emas aslida. Ya’ni siz bir zo‘ravonni ishdan bo‘shatyapsiz, xolos. Uni jazolash boshqacharoq mexanizm bilan bo‘lishi kerak. Bu yerda aynan bolalar ombudsmani har bitta zo‘ravonlikka uchragan bolaning nomidan tarbiyachilarga qo‘shimcha bosim qilishi, jamoatchilik, jurnalistlar nazoratni kuchaytirishi natijasida jazoning ham og‘irlashishiga, bu esa tarbiyachilarning o‘zini bosishi, qo‘liga, tiliga erk bermasligiga olib kelishi kerak. Bu bitta nuqta, har doim shunday qilish kerak demoqchi emasman.
Hozir, masalan, tarbiyachi 2 mln atrofida jarima to‘lashiga to‘g‘ri keladi yoki ishdan bo‘shatiladi. Kimdir kimnidir haqorat qiladigan bo‘lsa, 100 mln so‘mgacha jarimaga tortishga harakat qilyapti, 15 sutkagacha qamoqni so‘rayapti, lekin butun bir bolaning hayoti, sog‘ligi, kelajakdagi dunyoqarashiga ta’sir qiladigan bog‘cha opaning harakatlariga yengil jazo beryapmiz deb hisoblayman. Bu gapim uchun bog‘cha tarbiyachilaridan uzr so‘rayman, lekin bunday holatlar bolani sindirib qo‘yish ehtimoli yuqori. Ertaga u bola qo‘rqoq bo‘ladi, gapirolmaydi, jamiyatimiz bundaylardan iborat bo‘lib qolmasligi kerak.
Aytganimdek, jamiyatimizda o‘zi bosimlar, stresslar ko‘p. Kambag‘al davlatmiz va bizda iqtisodiy muammolar talaygina. Mana shu iqtisodiy muammolar ichida yashaydigan qatlamning eng ko‘pi – o‘qituvchilar va tarbiyachilar. Ularning ish haqi mamlakatimizdagi o‘rtacha ish haqidan ham kam, bu yanayam stressga soladi. Bog‘chalarda asosan ayollar ishlaydi, bizda oilaviy mojarolar, qaynona-kelin munosabatlari, farzandi bilan bog‘liq muammolar – bitta tarbiyachi boshida shuncha masalani ko‘tarib yuradi. Kirganda 15 nafar bola shovqin qiladigan bo‘lsa, o‘zining maishiy muammolari ko‘p bo‘lgan tarbiyachi, tabiiyki, vaziyatni boshqarolmaydi.
Intervyuning to‘liq shaklini yuqoridagi video orqali tomosha qilishingiz mumkin.
Dilshoda Shomirzayeva tayyorladi.
Yo‘l harakatini tashkil etish markazi ma’lumotiga ko‘ra, 2026 yil 2 mart kuni poytaxtda ko‘cha-yo‘l tarmog‘ining xavfsizligi va o‘tkazuvchanligini oshirishga qaratilgan ishlar rejali tarzda davom ettirildi.
Foto: Toshkent shahar hokimligi
Kun davomida bir qator tuman va markaziy ko‘chalarda frezalash, asfaltlash, yo‘l chiziqlarini yangilash hamda yo‘l belgilari o‘rnatish ishlari amalga oshirildi. Shuningdek, “aqlli” svetoforlar infratuzilmasini joriy etish bo‘yicha ishlar olib borildi.
Joriy ta’mirlash ishlari
Frezalash — 7 002 kv m. Bektemir (Ohanguzar), Mirobod (Banokatiy), Olmazor (Chimboy), Sergeli (Qo‘shqo‘rg‘on 4-tor), Shayxontohur (Xiromi, Bedil, Uchqo‘rg‘on 2-tor), Yunusobod (Baraka), Yakkasaroy (Sirojiddinov), shuningdek Markaziy ko‘cha boshqarmasi tasarrufidagi Furqat, Bobur va Buyuk Ipak yo‘li ko‘chalarida ishlar bajarildi.
Asfaltlash — 3 899 kv m. Yangixayot tumani (Do‘stlik, Qo‘rg‘ontepa, Chinor) hamda Markaziy ko‘cha boshqarmasi hududidagi Buyuk Ipak yo‘li va Qorasaroy ko‘chalarida amalga oshirildi.
Yo‘l chiziqlari va belgilari
00:00–06:00 oralig‘ida Osiyo va Maxtumquli ko‘chalarida 4 000 metr yo‘l yotiq chiziqlari chizildi. Shuningdek, Buyuk Ipak yo‘li, Muqimiy, Bobur, Nukus, Sebzor va Labzak ko‘chalarida 14 ta yangi yo‘l belgisi o‘rnatildi, 51 ta belgi almashtirildi.
“Aqlli” svetoforlar bo‘yicha ishlar
Qatortol–Taxtapul va Qatortol 1-tor chorrahalarida yer qazish, Cho‘ponota–Hamkorbank chorrahasida kabel-montaj ishlari olib borildi. Farobiy ko‘chasida ayrim nuqtalarda asfalt qoplamasi kesildi, Lutfiy–Cho‘ponota chorrahasida esa svetofor qurilmalari montaj qilindi.
Qo‘shimcha ishlar
Mirzo Ulug‘bek tumanidagi Buyuk Ipak yo‘li ko‘chasida lyuklar holati kommunal xizmatlar bilan birgalikda o‘rganildi, bordyur o‘rnatish ishlari boshlandi. Mirishkor, Zaytun va Sho‘rtepa kesishmalarida yo‘l belgilari yangilandi. Shuningdek, Shukur Burxonov kesishmasida avtobus bekatini yangilash ishlari boshlandi (eski bekat vaqtinchalik ko‘chiriladi).
Qayd etilishicha, ishlar shahar ko‘chalarining texnik holatini yaxshilash, harakat xavfsizligini ta’minlash hamda transport oqimini samarali tashkil etish maqsadida ob-havo sharoitiga mos holda davom ettirilmoqda.
Nurafshon shahrida tungi soat 03:10 da bankomatdan kelib tushgan tashvish signali asosida tezkor guruh 4 daqiqa ichida voqea joyiga yetib borib, bankomatni buzib ochishga uringan gumonlanuvchini ushladi.
Toshkent viloyati Nurafshon shahri hududida joylashgan bankomat qurilmasidan tashvish signali kelib tushdi.
Toshkent viloyati IIBB Qo‘riqlash boshqarmasiga Nurafshon shahar “Oppoq” MFY, Toshkent yo‘li ko‘chasida joylashgan bankomatdan tashvish xabari kelib tushgan. Xabar navbatchilik qismi orqali tungi xizmatga biriktirilgan tezkor guruhga zudlik bilan yetkazilgan va xodimlar 4 daqiqa ichida voqea joyiga yetib borgan.
Aniqlanishicha, bankomat ichida bo‘lgan noma’lum shaxs ushlangan. Tekshiruv davomida uning yonidan bolg‘a, otvertka va boshqa xo‘jalik anjomlari borligi ma’lum bo‘lgan. U bankomat eshigini buzib ochib, ichidagi pul mablag‘larini o‘g‘irlashga uringan.
Ko‘rilgan tezkor choralar natijasida O‘rta Chirchiq tumanida yashovchi, 1994 yilda tug‘ilgan fuqaro (Y.A.) voqea joyida issiq izidan qo‘lga olindi.
Holat yuzasidan hududiy IIB tomonidan tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib borilmoqda.
Qabriston nazoratchisining xatti-harakati uchun aybdorga chiqarilgan obodonlashtirish bo‘limi mutaxassisining ishi kassatsiya instansiyasida ko‘rib chiqilib, sud hukmi o‘zgartirildi. Ikki bolani yolg‘iz voyaga yetkazayotgan, oilaning yagona boquvchisi bo‘lgan ayol o‘ziga nisbatan adolatsiz hukm chiqarilganini aytib, tergov va suddan norozi bo‘lgandi.
Uzun tumani obodonlashtirish boshqarmasi kadrlar bo‘limi mutaxassisi Iroda Sharipovaga nisbatan chiqarilgan sud hukmi kassatsiya instansiyasi ajrimi bilan o‘zgartirildi. Kun.uz sud hujjati bilan tanishdi.
Sud ajrimiga ko‘ra, Iroda Sharipovaga tayinlangan 1 yil mansabdorlik va moddiy javobgarlik bilan bog‘liq lavozimlarda ishlash huquqidan mahrum qilgan holda ish haqining 20 foizini davlat daromadi hisobiga ushlab qolib, 1 yil axloq tuzatish ishlari jazosi bekor qilindi. Kassatsiya sudi Iroda Sharipovaning qilmishi ijtimoiy xavflilik xususiyatini yo‘qotgan, deb hisoblab, uni jazodan ozod qildi.
Shu bilan birga, sud hukmining qolgan qismi o‘zgarishsiz qoldirildi, oqlov hukmi chiqarishni so‘rab qilingan kassatsiya shikoyati esa qanoatlantirilmadi.
Nima bo‘lgandi?
Uzun tumani qabriston nazoratchisi vazifasida ishlab kelgan Abubakr Hotamov ismli xodim 2022 yil sentabrdan 2025 yil apreligacha o‘z xizmat faoliyatida ishlab turgan holda qo‘shimcha ravishda Termiz shahridagi Imom Termiziy nomli o‘rta maxsus kasb-hunar diniy maktabida ta’lim olib kelgan, bundan rahbariyatni xabardor qilmagan.
Iroda Sharipova Abubakr Hotamov ish joyida bo‘lmagani holatida tabellarga soxta ma’lumotlar kiritib, unga ish haqi sifatida to‘langan 44,7 mln so‘m budjet mablag‘larini rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilganlikda ayblangan.
Abubakr Hotamovning faoliyatini nazorat qilish Iroda Sharipovaning vakolatiga kirmagan. Qolaversa, aynan Hotamov ishlagan hudud Irodadan 35-40 km uzoqda, uni har kuni nazorat qilishga imkon yo‘q va u bo‘lim boshliqlari bergan hisobotga ko‘ra ish haqi yozgan. Ishga guvoh sifatida jalb etilgan Abubakr Hotamov ham Sharipovaning aybi yo‘qligini aytgan.
JIB Qiziriq tuman sudining 2025 yil 25 oktyabrdagi hukmi bilan Iroda Sharipova o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish hamda hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalar tayyorlash, ularni qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanish jinoyatlarida aybli deb topilgan. Unga 1 yil muddatga mansabdorlik va moddiy javobgarlik lavozimlarida ishlashdan mahrum qilib, ish haqining 20 foizini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda 9 oy axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlangan.
Ikki farzandni ulg‘aytirayotgan yolg‘iz ayol sud tayinlagan jazodan so‘ng og‘ir ahvolga tushib qolgan. U kassatsiya tartibida shikoyat bergach, ish kassatsiya sudida ko‘rib chiqilishi belgilangandi.
Tadbirkor bir qator kamchiliklar bilan qurilgan 12 qavatli “dom”ni pora berish orqali foydalanishga qabul qilishga erishmoqchi bo‘lgan. U shu maqsadda Toshkent shahar FVB xodimiga 30 ming dollar bergan vaqtida tezkor tadbirda ushlangan.
Toshkentda FVV xodimiga pora bergan tadbirkor qo‘lga olindi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, tadbirkor o‘zi rahbarlik qiladigan MChJ tomonidan Yakkasaroy tumanida qurilgan ko‘p qavatli uyni pora berish orqali foydalanishga qabul qildirishga uringan. U “Nazorat.MS.UZ” elektron portali orqali yuboradigan arizasini ijobiy hal qilib berishi evaziga Toshkent shahar FVB xodimiga 30 ming AQSh dollari miqdorida pora taklif qilgan.
Aslida 12 qavatdan iborat mazkur “dom”ning bir qator kamchiliklari bartaraf etilmagan bo‘lgan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan. Unda MChJ rahbari 30 ming dollarni FVB xodimiga bergan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Holat yuzasidan tadbirkorga Jinoyat kodeksining 211-moddasi (pora berish) 3-qismi “a” bandi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Unga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qo‘llangan.
Hozirda tergov harakatlari olib borilmoqda.
“Do‘stlik” chegara bojxona posti orqali Qirg‘izistonga 819 mln so‘mlik oltin quymalarni yashirincha olib chiqmoqchi bo‘lgan ayol va uning qizi to‘xtatib qolindi.
Davlat xavfsizlik xizmatining Andijon viloyati bo‘yicha boshqarmasi hamda bojxona idoralari xodimlari hamkorligida tovar-moddiy boyliklarning mamlakat hududidan noqonuniy olib chiqilishining oldini olishga qaratilgan tezkor tadbir o‘tkazildi.
Ma’lum bo‘lishicha, Baliqchi tumanida yashovchi 1985 yilda tug‘ilgan ayol hamda uning 2006 yilda tug‘ilgan qizi nostandart shakldagi 7 dona, jami 473 gramm oltin quymalarni kiyimlari ostiga yashirgan holda Xo‘jaobod tumanidagi “Do‘stlik” chegara bojxona posti orqali olib o‘tishga uringan vaqtida ushlangan.
Hozirda ushbu holat yuzasidan qonunbuzarlarga nisbatan Jinoyat kodeksining 182-moddasi (bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish) 2-qismi “a” bandi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Bu kabi qonunbuzilish holatlariga duch kelinsa, Davlat xavfsizlik xizmatining 1520 qisqa raqamiga qo‘ng‘iroq qilish mumkin. Shaxsning sir saqlanishi kafolatlanadi.
SSS favqulodda xavfsizlik tekshiruvidan qochish uchun 30 ming dollar pora taklif qilgan tadbirkorni qo’lga oldi
Toshkent ko‘chalarida ta’mirlash ishlari davom etmoqda: asosiy manzillar ma’lum qilindi
Xitoy o’z fuqarolarini Eron haqida ogohlantirdi
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva Toshkent transport tizimini modernizatsiya qilish boshlanganini maʼlum qildi
-
Jamiyat3 days ago10:10 “Hovlimizda doim bahor” – angrenlik qulupnaychi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp oʻzining eski “hiylasini” takrorladi
-
Dunyodan5 days ago
Saudiya Arabistoni AQSh elchisining “Isroilning qo’shni hududlarga bo’lgan huquqlari” haqidagi izohlariga izoh berishni talab qildi.
-
Siyosat5 days agoShavkat Mirziyoyev Surkandaryo harbiy qismining havo hujumidan mudofaa tizimini ko‘zdan kechirdi
-
Jamiyat3 days ago1200 dollarga “prava” olib berishni va’da qilgan shaxs ushlandi
-
Jamiyat3 days ago
55 metrli shokoladli poyezd Ginnesning rekordlar kitobiga kiritildi
-
Dunyodan5 days ago
Buyuk Britaniyada tez yordamni 10 kun kutgan 97 yoshli ayol vafot etdi