Iqtisodiyot
Bojlar kamaytiriladi, lekin istisnolar ham bo‘ladi – JST bo‘yicha bosh muzokarachi
O‘zbekistonning JSTga a’zoligi bo‘yicha bosh muzokarachisi Azizbek Urunov a’zolik kechikayotganini ayrim mamlakatlar hujjatlarni ko‘rish jarayonini cho‘zayotgani bilan izohladi. U JSTga a’zolik yo‘lida ayrim sohalar uchun 3 yildan 8 yilgacha o‘tish davriga kelishilayotganini ham ma’lum qilgan.
Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish dunyo mamlakatlariga xalqaro savdoni osonlashtirish, erkin va raqobatbardosh bozor shakllantirish, buning ortidan esa iqtisodiy foyda olish uchun juda muhim. O‘zbekiston 1994 yildan beri shu tashkilotga kirishga urinib keladi.
O‘zbekistonning ushbu tashkilotga a’zoligi bo‘yicha muzokaralar 2026 yil martigacha yakunlanishi kutilayotgandi. Ammo O‘zbekistonning JST masalalari bo‘yicha maxsus vakili – bosh muzokarachi Azizbek Urunovga ko‘ra, muddat kechikishi mumkin.
U jurnalistlar qarshisida a’zolik nega kechikayotgani, JSTga a’zolikdan keyin importchilarga bojlar pasaytirilishi ehtimoli, shuningdek, mahalliy bozor uchun imtiyozli davr olinishi borasidagi savollarga javob qaytardi.
Bojlar pasaytiriladimi yoki mahalliy bozor uchun imtiyozli davr olinadimi?
Azizbek Urunov JSTga a’zolikda har bir mamlakat mahalliy bozor uchun imtiyozli davr so‘rashi tabiiy ekanini ta’kidlaydi. Shu sabab O‘zbekiston ham sezgir sohalarda 3 yildan 8 yilgacha o‘tish davriga kelishayotgani ma’lum qilindi. Shu bilan birga, proteksionizmga yo‘l qo‘yilmasligi ta’kidlandi.
«JSTga a’zo bo‘lganda bu kelishiladigan majburiyatlar, demak, maksimal biz ishlatishimiz mumkin bo‘lgan daraja belgilab beriladi. O‘sha nuqtayi nazardan davlat o‘zida bu narsani iloji boricha ko‘proq saqlab qolishga harakat qiladi. Lekin bu degani, davlat proteksionizmni qiladi degani emas.
Agar katta davlatlar: Xitoyni, Hindistonni oladigan bo‘lsak ham, ulardagi JSTga a’zo bo‘lgandagi o‘rtacha bojlar biznikidan 4-5 barobarga ko‘proq. Shu nuqtayi nazardan, men hozir har bittasining tafsilotini yana ochiqlay olmayman, umumiy olib qaraydigan bo‘lsak, bojlar kamaytiriladi. Lekin biz uchun sezgir bo‘lgan sohalar bor. Ular bo‘yicha biz o‘sha muhokamalarda tariflarni erkinlashtirishda ham 3 yil, 5 yil, 7 yil, 8 yilgacha o‘tish davrini ham kelishgan joylarimiz bor.
Sezgir yo‘nalishlar deganda, bu qishloq xo‘jaligi, yengil sanoat, avtomobil sanoati ham bo‘lishi mumkin. Men chunki shunaqa gapirishga majburman, bugungi kunda ochiqlay olmayman. Lekin umumiy olib qaraganda, bizlarda, demak, o‘sha bozorga kirish sharoitlari ancha yengillashadi», – dedi u.
Qonunchilik qanchalik mutanosib, qayta ko‘rib chiqiladimi?
O‘zbekistonning bosh muzokarachisi ayrim sektorlarda mavjud eksklyuziv huquqlar, imtiyoz va preferensiyalar borligi inobatga olinib, qonunchilik bazasi qayta ko‘rib chiqilishi yuzasidan ham ma’lumot berdi.
«Albatta, ko‘rib chiqiladi. Endi bu muzokaralar jarayonida hech narsani yashira olmaysiz. Agar yashiradigan bo‘lsangiz, bu tashkilotga a’zoligingiz cho‘zilib ketaveradi. Chunki davlatlar ham bu narsani juda yaxshi bilishadi. Hatto o‘sha avtomobil sanoatini ham olib qaraydigan bo‘lsak, nechta davlat bizga eksport qiladi? Eksport qilayotgan davlatlarning kompaniyalari bizga bozorga kirish sharoitlarini juda ham yaxshi biladi-ku. Har bitta davlat biz bilan muzokaralarni yurgazganda o‘zining biznesi bilan bu narsalarni juda qattiq muhokama qilib oladi, sharoitlarni bilib olishadi. Shu asosda keyin biz bilan muzokaralarga kirishadi. Shuning uchun bu yerda nimanidir yashirish – juda ham qiyin masala», – deydi Urunov.
JSTning subsidiyalar bo‘yicha alohida talablari mavjudligi qayd etildi. Ya’ni a’zo davlatlar bunga oid har yillik ma’lumotlarni tashkilotga hisobot tarzida berib borishi talab qilinadi.
«Qaysi sohalarga qancha subsidiya berildi? O‘shandan kelib chiqqan holda, agar bu subsidiyalar darajasi JSTga a’zo bo‘lgandagi olingan majburiyatlardan oshadigan bo‘lsa, demak, JST bu narsani to‘g‘rilashga majbur qiladi. Demak, o‘sha kelishilgan majburiyatlar doirasida faqatgina subsidiya berish masalasi», – deydi rasmiy vakil.
JSTga a’zolik kechikishi mumkinmi?
O‘zbekiston JSTga a’zo bo‘lish yo‘lida 2025 yilda 34 davlatdan 33 tasi bilan ikki tomonlama muzokaralarni yakunlab bo‘lgan. Bu yil Tayvan bilan muzokarani yakunlash va O‘zbekiston mart oyida JST a’zosi bo‘lishi reja qilingandi. Urunov bu muddat kechikishini aytdi.
«Martdan o‘tishi mumkin. Chunki dekabr oyida xavotirlar haqida gapirgandik, ayrim mamlakatlar bor, ular bizning hujjatlarni ko‘rish jarayonini cho‘zmoqda.
[Qaysi mamlakat ekanini] ochiqlasam noto‘g‘ri bo‘ladi. Bor shunaqa mamlakatlar. Ular bilan biz shu jarayonni tezlashtirish maqsadida bugungi kunda gaplashib, kelishishga harakat qilyapmiz», – dedi u.
O‘zbekistonning o‘ziga qo‘yib berilsa, mart oyidayoq JSTga a’zo bo‘lish mumkinligi qayd etilgan. «Lekin yuqorida ham aytib o‘tdim, bu faqatgina bir tomonlama emas. Buning ikkinchi tomoni ham bor. Bu – JSTga a’zo mamlakatlar. Chunki pirovardida faqatgina bu mamlakatlarning qarori asosida biz a’zo bo‘lishimiz mumkin», – deydi Urunov.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, 2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 75,2 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 12 foizga oshgan. Hududlar kesimida eng yuqori natija Toshkent shahrida qayd etilgan — 13,9 trln so‘m.
Keyingi o‘rinlarda Toshkent viloyati 10,7 trln so‘m va Samarqand viloyati 10,1 trln so‘m bilan joylashgan. Andijon va Farg‘ona viloyatlarining har birida 5,6 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Buxoro viloyatida oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 4,7 trln so‘m, Qashqadaryoda 4,6 trln so‘m, Namanganda 4,5 trln so‘mni tashkil etgan.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Navoiy viloyatida ko‘rsatkich bir xil — 3,2 trln so‘mdan. Xorazm viloyatida 2,4 trln so‘m, Sirdaryo va Surxondaryo viloyatlarining har birida 2,3 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan. Jizzax viloyatida esa yirik korxonalar tomonidan 2,1 trln so‘mlik oziq-ovqat mahsuloti ishlab chiqarilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev ishtirokida mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan hududlarda yangi obyektlarni ishga tushirish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Tadbirda davlatimiz rahbari hududlardagi studiyalarga yig‘ilgan keng jamoatchilik vakillarini, ular orqali butun xalqimizni yaqinlashib kelayotgan ulug‘ bayram bilan tabrikladi.
Ortda qolgan o‘n yilda O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash va aholi farovonligini oshirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yuz berdi. Tadbirkorlikka keng yo‘l ochilib, iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, raqobatbardosh sanoat tarmoqlarini yaratish, chekka tuman va qishloqlar infratuzilmasini yaxshilash bo‘yicha ulkan ishlar bajarildi. Ta’lim, tibbiyot va madaniyat sohalariga e’tibor yangi bosqichga ko‘tarildi.
– So‘nggi o‘n yil mamlakatimiz tarixida yangi Uyg‘onish davri – Uchinchi Renessans poydevorini qurish bosqichi sifatida abadiy muhrlandi, – dedi Prezidentimiz.
Bu davrda iqtisodiyotimiz hajmi 2,5 barobardan ziyod oshdi. Iqtisodiyot tarmoqlariga 160 milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilinib, umumiy qiymati 76 milliard dollarlik 2 ming 163 ta yirik sanoat loyihasi ishga tushirildi, qariyb 6 million nafar aholi doimiy ish o‘rni bilan ta’minlandi.
Bugun yurtimizda dunyoning yetakchi kompaniyalari, yirik investorlari va xalqaro moliya institutlari ishtirokida ko‘plab loyihalar amalga oshirilmoqda. Investitsiyalar ko‘payishi bilan sanoatimiz qiyofasi ham tubdan o‘zgarmoqda.
– Biz xomashyo eksport qilgan davlatdan uni chuqur qayta ishlash zanjiri asosida tayyor mahsulotni jahon bozoriga olib chiqadigan iqtisodiyotga o‘tyapmiz. Eng muhimi, yangi korxonalar bilan birga zamonaviy texnologiyalar, yangi kasblar va yuqori malakali ish o‘rinlari ham paydo bo‘lmoqda, – dedi davlatimiz rahbari.
Joriy yilning o‘zida 1,7 milliard dollarlik 56 ta yirik zamonaviy sanoat va servis obyekti ish boshladi, 8,8 mingta yuqori daromadli ish o‘rni yaratildi.
Shuningdek, budjetdan ajratilgan 46 trillion so‘m hisobidan 385 ta maktab, 113 ta bog‘cha, 81 ta shifoxona, 7,5 ming kilometr yo‘l, 3,2 ming kilometr ichimlik suvi va kanalizatsiya tarmoqlari qurildi, ta’mirlandi va rekonstruksiya qilindi.
Bugungi marosimda mamlakatimizning barcha hududlarida umumiy qiymati qariyb 50 trillion so‘m bo‘lgan 72 ta yirik sanoat va servis loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi. Ularning ochilishi Mustaqillik bayramiga munosib tuhfa bo‘ldi.
Yangi loyihalar hisobiga 15 mingta ish o‘rni yaratiladi, budjetga yiliga qo‘shimcha 1 trillion so‘m tushum tushishi ta’minlanadi.
Investitsiya loyihalari energetika, qishloq xo‘jaligi va oziq-ovqat sanoati, metallurgiya, avtomobilsozlik, elektrotexnika, qurilish materiallari, tog‘-kon, to‘qimachilik va yengil sanoat kabi muhim yo‘nalishlarni qamrab olgan.
Jumladan, Sirdaryo viloyatida 1 ming 573 megavattli elektr energiyasi ishlab chiqarish quvvati, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 200 megavattli shamol elektr stansiyasi va 100 megavattli energiya saqlash tizimi ishga tushirildi. Navoiy viloyatidagi yangi energetika loyihalari yiliga 657 million kilovatt-soat elektr energiyasini ishlab chiqaradi.
Mazkur loyihalar orasida mamlakatimizning eksport salohiyatini sezilarli oshiradigan quvvatlar ham bor. Andijon, Namangan va Jizzax viloyatlarida ishga tushirilgan to‘qimachilik, trikotaj va gilam mahsulotlari ishlab chiqarish korxonalari millionlab dollarlik eksportni ta’minlaydi. Samarqand va Toshkent viloyatlarida barpo etilgan yangi metallurgiya korxonalari ham sanoat kooperatsiyasini kengaytirish va import o‘rnini bosishga xizmat qiladi.
Prezidentimiz bugungi loyihalarni faqat investitsiya va eksport ko‘rsatkichlari bilan o‘lchash to‘g‘ri bo‘lmasligini ta’kidladi. Yangi o‘quv yili arafasida ijtimoiy sohada ham ko‘plab zamonaviy obyektlar foydalanishga topshirilmoqda. Ular orasida 36 ta bolalar bog‘chasi, 43 ta maktab, 7 ta oliy ta’lim muassasasi va 3 ta shifoxona bor.
Yangi Toshkent hududida jahon standartlari asosida 10 gektar maydonda barpo etilgan Yangi O‘zbekiston universitetining zamonaviy majmuasi shular jumlasidandir. Bu yerda 7 ming nafar talaba tahsil olishi uchun sharoit yaratilgan.
Oliy ta’lim muassasasida Garvard universiteti bilan hamkorlikda Rektorlar maktabi faoliyati yo‘lga qo‘yildi. Oksford universiteti bilan birgalikda davlat xizmatchilarining malakasini oshirish bo‘yicha “Ta’lim xabi” tashkil etiladi. 1-oktyabrdan Sun’iy intellekt instituti ish boshlaydi.
Shuningdek, 30 ming kvadrat metr maydonga ega besh qavatli yangi Milliy kutubxona eng zamonaviy texnikalar bilan jihozlangan. U bir vaqtning o‘zida 1,5 ming nafar kitobxonga xizmat ko‘rsata oladi. Bu yerda 28 dan ziyod o‘quv xonasi va zallar, turli sig‘imdagi konferensiya zallari tashkil etilgan, 200 mingdan ortiq kitob jamlangan.
Qarshi shahrida 400 milliard so‘mlik Iqtisodiyot va pedagogika universitetining zamonaviy bino va inshootlari barpo etildi. Bu yerda 3 ming nafar talaba tahsil oladi, 700 nafar aholi daromadli ish bilan ta’minlanadi.
Farg‘ona viloyatidagi yangi zamonaviy tibbiyot muassasasida esa yiliga 60 ming nafar bemorni davolash va 30 ming nafar ayolni skriningdan o‘tkazish imkoniyati yaratildi.
Davlatimiz rahbari yangi obyektlarni barpo etishda ishtirok etgan investor va tadbirkorlar mehnatini yuksak baholadi.
– Siz kiritayotgan har bir investitsiya O‘zbekiston kelajagining poydevorini mustahkamlaydi. Siz yaratayotgan har bir ish o‘rni oilalar farovonligiga xizmat qiladi. Siz ishlab chiqarayotgan har bir mahsulot mamlakatimiz iqtisodiy salohiyatini yangi bosqichga olib chiqadi. Siz eksport qilayotgan har bir tovar O‘zbekistonning jahon bozoridagi raqobatbardoshligini oshiradi, – dedi Prezidentimiz.
Ushbu loyihalarni barpo etishda fidoyilik ko‘rsatgan quruvchilar, muhandis va loyihachilar, tadbirkor va investorlarga minnatdorlik bildirildi.
Shundan so‘ng davlatimiz rahbari ramziy tugmani bosdi va 72 ta yirik investitsiya loyihasi hamda 91 ta ijtimoiy soha obyekti foydalanishga topshirildi.
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Source link
2026-yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonda yirik korxonalar tomonidan 19 trln so‘mlik kiyimlar ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, hududlar kesimida eng yuqori ko‘rsatkich Andijon viloyatida qayd etilgan — 7,1 trln so‘m. Bu ko‘rsatkich ikkinchi o‘rindagi Toshkent viloyati natijasidan 3 barobardan ko‘proq yuqori.
Toshkent viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 2,1 trln so‘m, Namanganda 1,8 trln so‘m, Toshkent shahrida esa 1,7 trln so‘mni tashkil etgan. Farg‘ona viloyatida ham 1,4 trln so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilgan.
Samarqand viloyatida yirik korxonalar 1 trln so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqargan. Qashqadaryoda bu ko‘rsatkich 897,9 mlrd so‘m, Buxoroda 659,8 mlrd so‘m, Xorazmda 620,1 mlrd so‘m bo‘lgan.
Navoiy viloyatida kiyim ishlab chiqarish hajmi 578 mlrd so‘m, Sirdaryoda 324,7 mlrd so‘m, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 307,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
Bulardan tashqari, Surxondaryoda 227,1 mlrd so‘m, Jizzax viloyatida esa 203 mlrd so‘mlik kiyim mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Dushanbadan dollar bilan bog‘liq vaziyat qanday bo‘ladi?
Source link
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Sport1 day ago
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Jamiyat22 hours ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Siyosat2 days ago
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari
-
Sport23 hours ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Siyosat10 hours ago
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
-
Jamiyat4 hours ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Siyosat3 hours ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi