Dunyodan
BBC muxbirining plyajdagi oilaviy kuni qanday dahshatga aylandi
Tessa VongAsia muxbiri, Bondi Beach, Sidney
“Bizning qo’limizdan kelganicha”: Sidney aholisi Bondi hujumidan keyin qon topshirish uchun soatlab navbatda turishadi
Yakshanba kuni Bondida issiq, quyoshli tundek otdi. Osmonda bulut yo‘q edi, to‘lqinlar qumga har gal urilganda quyosh porlab turardi.
Bu sohilda ajoyib kun edi. Tushgacha butun hudud minglab odamlar bilan gavjum bo’ldi va dengiz suzuvchilar va serfuvchilar bilan to’la edi. Ular orasida Bondi plyajida dam olayotgan to’rt kishilik oilamiz ham bor edi.
Kempbell parad avtoturargohidan sohilga piyodalar ko‘prigidan o‘tayotganimda, odamlar bolalar o‘yin maydonchasi yonidagi o‘t ustida oq chodirlar o‘rnatayotganiga ko‘zim tushdi.
Devor ortilgan yuk mashinasi yetib keldi. Keyinchalik bildikki, ular yahudiylarning Hanukka bayrami boshlanishini nishonlash uchun dengiz bo’yidagi Hanukka nomli yahudiy jamoatchiligi tadbiriga tayyorgarlik ko’rayotgan edi.
Kechqurun karnaylardan sohilga baland ovozda ko‘tarinki musiqa yangradi. Tadbir boshlandi. Mening oilam mahalliy vaqt bilan 18:00 atrofida (GMT 7:00) plyajda sumkalarimizni yig’ishtirib, yaqin atrofdagi ijaraga olgan villamizga qaytib ketishdi.
Piyodalar ko‘prigidan yana o‘tar ekanmiz, tadbirda yuzlab odamlar, jumladan, yosh bolali oilalar, bobo-buvilar ishtirok etayotganiga guvoh bo‘ldik. Jonli ijrolar uchun sahna o‘rnatilib, oldiga o‘rindiqlar tizilgan. Yashilzorlar orasida faoliyat shoxobchalari, oziq-ovqat do‘konlari tizilgan. Atmosfera tinch va bayramona edi, kulgu sadolari, bolalarning qichqirig’i.
Ko’proq odamlar bagaj cheklariga o’xshash kirishlar orqali tadbirga kirishdi. Hodisani boshqa ko’katlardan ajratish uchun metall to’siq o’rnatilgan edi, ammo bu xavfsizlikning minimal darajasini ta’minlagan ko’rinadi.
Men erimga tadbirda oziq-ovqat do’konlari bo’lishi mumkinligini aytdim, shuning uchun kechki ovqat uchun u erga borishimiz kerak. “Uyga pitsa olib ketaylik”, dedi u xo’rsinib. Bolalarning kayfiyati yomon, dush kerak edi.
Shunday qilib, men bolalar bilan qaytib ketdim, erim esa pitsa sotadigan joyda to’xtadi.
BBC/Tessa Vong
BBC muxbiri Tessa Vong bu suratni yakshanba kuni kechqurun, hujumdan sal oldin Bondi plyajidan chiqib ketayotganda oldi.
30 daqiqadan so’ng u uyga pitssa va xavotirli nigoh bilan keldi. U kechki ovqat sotib olayotganda, odamlar vahima ichida uning yonidan yugurib o’tishdi. Ulardan biri to‘xtab: “Janob, iltimos, bu yerdan keting, yomon voqea bo‘ldi”, dedi.
Men politsiya sirenalari va vertolyotlarning shovqinini eshitdim. Biz yangiliklarni tekshirib, biz turgan joydan atigi 100 metr naridagi voqea joyiga shoshildik.
Politsiya endigina men va oilam kesib o’tgan piyodalar ko’prigi oldidagi avtoturargohni to’sib qo’yishni boshlagan edi. Keyin hujumchilar piyoda ko’prigidan bir soatdan kamroq vaqt o’tgach guvoh bo’lgan festivalda otishma nuqtasi sifatida foydalanganlar.
Kordon yaqinidagi bar va restoranlar bilan qoplangan burchakda ko’p odamlar to’plangan edi. Chiroyli quyosh botishida jonli musiqa yangradi. Sohilda xavfli kechaga aylangani uchun sharoitlar mos emas edi.
EPA
Odamlar xavotir bilan aylanib yurgan, ba’zilari esa hayratda va yig’laganlar. Ba’zilar yopiq joylarda qolib ketgan yaqinlari bilan bog’lanishga harakat qilishdi.
“Qizim u yerda serfing to‘garagiga boradi, lekin men u bilan bog‘lana olmayapman”, dedi menga bir ayol ko‘zlarida yosh bilan. Ba’zilar qarindoshlarini topish yoki mashinalari yoki uylariga borishlari kerakligini da’vo qilib, kordonda politsiya bilan bahslashdi.
Men o’tib ketayotgan bir odamni tutdim. Uning ismi Barri ekanligini aytdi. U hozirgina festivaldan ikki farzandi bilan qochib ketgan edi. O‘q ovozini eshitgach, u yerga tegdi, dedi u.
“Va biz bolalarimiz bilan yerda yotganimizda, Bondi plyajiga olib boruvchi ko‘prikda bir-ikkita qurollangan odam hammamizga qarata o‘q uzganini ko‘rdik”, dedi u. “Bu pandemonium va tartibsizlik edi.”
Ko’p o’tmay, tomoshabinlar va ommaviy axborot vositalarining ko’payishiga qaramay, burchakdagi restoran va barlar yopildi.
Kecha o’tgan sari politsiya va tez yordam mashinalari hududga kirib-chiqdi, keyinroq mashinada MYP ortilganligi ma’lum bo’ldi.
Politsiya o‘rab olmoqchi bo‘lganida qirg‘oqdan qattiq shamol esadi.
Bondi Beach otishma joyida BBC muxbiri
Ertasi kuni ertalab Bondi shahrining asosiy hududi bo’sh edi. Noaniqlik, zarba va tashvish saqlanib qoldi. Politsiya qurshovida olomon kafelarga to’planib, kofe sotib olib, kechagi voqeani xavotir bilan muhokama qilishdi.
Sahnani tomosha qilganlar orasida Bondi aholisi Ali Pattillo, Ebbi Agvunobi va Bruk Shlesinger ham bor edi. Uch ayol ham amerikalik bo‘lib, otishma joyiga qaragan kvartirada yashaydi. O‘q ovozlarini eshitib, ular bu salyut deb o‘ylashdi.
“Men odamlarning qichqirganini va yugurayotganini eshita boshladim, shuning uchun men itni ushlab, hammomga yashirindim”, dedi Pattillo. “Va siz bularning barchasi dahshatli tushda o’ynayotganini eshitishingiz mumkin.”
Janob Shlesingerning so‘zlariga ko‘ra, hujum hayratda qoldi, chunki “avstraliyaliklarning turmush tarzi bizni eng ko‘p o‘ziga tortgan narsa xavfsizlik, xavfsizlik va jamiyat hissi edi”.
Bondi jamoasi “ajablanarli darajada chambarchas bog’liq” bo’lsa-da, Agwunobi xonim u “bo’lishi mumkin bo’lgan teskari zarba va halokat”, ayniqsa “odamlar orasida juda anti-immigratsiya muhiti”dan xavotirda ekanligini aytdi.
“Shunday qilib, ha, men keyingi bir necha kun ichida juda qo’rqib ketdim. Va mening yuragim yahudiy jamiyatiga ham yo’l ochadi, chunki … haqiqatan ham bunday qoidabuzarliklar sodir bo’ladi, ayniqsa, bayramning muqaddas kunida.”
Ba’zi odamlar boshlang’ich maktabning bir burchagiga guldastalar, sharlar va Avstraliya bayroqlarini qo’yishni boshladilar.
Ko‘p o‘tmay voqea joyiga yig‘ilish uchun ko‘proq odamlar keldi. Ba’zilar yelkalariga o’ralgan Isroil bayroqlari va kipalar yoki yahudiylarning bosh suyagi qalpoqlarini kiyishgan. Odamlar ochiqchasiga yig‘lab, bir-birlarini quchoqlashdi.
Ba’zilar qo’rquv va umidsizlikni bildirishdi, jumladan yahudiylar ham antisemitizm bilan bog’liq jinoyatlardan keyin o’zlarini zaif his qilishgan. Bondi shahrida istiqomat qiluvchi yahudiy Ivonne Xaberning aytishicha, bu kabi hujumlar “biz sodir bo’lishini kutgan narsa edi, biz doimo shunday bo’lishini aytgan edik, endi esa bu sodir bo’ldi… bu haqiqatan ham qo’rqinchli”.
Reuters
Bondi pavilonining tashqarisida minglab gullar qo’yilgan
Quyosh botishi bilan Bondi pavilioniga bordim. Politsiya kordonning bir qismini olib tashlagach, u motam tutuvchilar uchun ulkan ziyoratgohga aylandi.
Yopiq pavilon darvozalariga Isroil va Avstraliya bayroqlari osilgan, yuzlab odamlar gulchambarlar, guldastalar, shamlar va plyajdan olingan toshlarni qo’yish uchun yig’ilgan. Ulkan gullar dastasida “Biz birlashgan holda qolamiz. Endi nafrat yo’q, faqat sevgi” deb yozilgan qo’lyozma belgisi bor edi.
Soat 18:47 da, oldingi kungi hujum vaqti yaqinlashganda, bir guruh mahalliy yahudiy rahbarlari shamlar bilan katta menora ko’tarib oldinga chiqdi. Ular hujumda halok bo’lganlar xotirasiga Xanukka bilan bog’liq bo’lgan sham yoqishlarini e’lon qilishdi va olomonni menoradan o’z shamlarini yoqib, uylariga olib ketishga undashdi.
“Biz olomonni yorug’likni qabul qilishga, tinchlik va bag’rikenglikni yoyishga chaqiramiz. Biz minglab yillar davomida omon qoldik … yorug’lik doimo g’alaba qozonadi”, dedi ravvin Yossi Shuchat olomonga.
Keyin guruh an’anaviy yahudiy qo’shiqlarini kuylashni boshladi va tomoshabinlarning ko’p a’zolari ham qo’shilishdi. Ularning ovozlari baland va g’amginlik bilan jaranglab, yig’ilgan olomonni sof tuyg’u to’lqiniga qamrab oldi.
Ortimdagi ayol ko‘tarinkiroq qo‘shiqqa qo‘shilib, qo‘llarini qarsak chalib, jimgina yig‘lab yubordi. Bir payt yig‘ilganlar Avstraliya madhiyasini kuylashdi.
Keyin ravvin Shuchat menga o’sha kuni ertalab do’stlari bilan qurbonlar uchun marosim o’tkazishga qaror qilishganini aytdi va qattiq bayonot berdi.
“Yorug’lik yetgan joyda zulmatning kuchi yo’q. Shuning uchun biz sizdan atrofingizdagi o’sha yorug’lik bo’lishingizni so’raymiz. Yomonlik kelishiga yo’l qo’ymang. Yomonlikni haydashning eng yaxshi yo’li – nuringizni porlashdir”.
Bondidagi otishma qanday sodir bo’ldi?
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
AQSh Oliy sudi prezident Donald Tramp ma’muriyati mamlakatda qonuniy istiqomat qilayotgan 350 ming gaitilik va 6 ming suriyalikni gumanitar himoyadan zudlik bilan mahrum qilishi mumkinligi haqida qaror chiqardi.
Avvalroq quyi sud prezidentning muhojirlarni vaqtincha himoyalangan maqomdan (TPS) mahrum qilish haqidagi farmonini bloklagan edi. 1990 yilda Kongress tomonidan kiritilgan dastur deportatsiya xavfi ostida bo’lgan muhojirlarni himoya qilishga qaratilgan.
Oliy sud qarori immigratsiya organlariga ko‘proq vakolatlar beradi. Shu nuqtai nazardan, bu qaror Trampning immigratsiya bo‘yicha navbatdagi g‘alabasi sifatida ko‘rilmoqda.
Hozirda 17 mamlakatda 1,3 millionga yaqin odam vaqtinchalik himoyaga ega. Gaitiliklarga bu maqom birinchi marta 2010 yilda dahshatli zilziladan keyin berilgan edi. Mamlakatdagi qurolli guruhlarning zo‘ravonliklari tufayli 1 milliondan ortiq odam o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lganidan keyin bu himoya muddati bir necha bor uzaytirildi.
Suriyaliklar bu maqomga 2012-yilda fuqarolar urushi tufayli erishgan.
2025-yil yanvar oyida Oq uyga qaytganidan beri Tramp 17 mamlakatdan 13 tasida TPS maqomini olib tashlashga harakat qildi. Oliy sudning so‘nggi qarori ushbu sa’y-harakatlarni davom ettirish uchun huquqiy asos yaratadi.
Qaror, shuningdek, hali ham TPS maqomiga ega bo’lgan to’rtta davlat vakillariga ham tegishli: Salvador, Livan, Sudan va Ukraina, chunki ularning kafolatlari joriy yilda tugaydi.
Avval xabar qilinganidek, ayni damda Qo‘shma Shtatlar ham siyosiy boshpana so‘ragan xorijlik fuqarolarni qabul qilishni to‘xtatmoqda.
Joriy yilning boshida Qo’shma Shtatlar 75 davlat fuqarolariga immigratsion vizalar berishni to’xtatdi.
2025-yil sentabrida Tramp ma’muriyati chet elliklar uchun immigratsion bo‘lmagan vizalar, jumladan B1/B2 turistik vizalar berish tartib-taomillarini kuchaytirdi.
2025-yil may oyida Oq uy Qo‘shma Shtatlarda o‘qish uchun ariza topshirgan barcha xalqaro talabalar ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlar tekshiruvidan o‘tkazilishini e’lon qildi. Vashington AQShning butun dunyodagi elchixonalariga majburiy tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish maqsadida yangi talaba vizalari uchun rejalashtirilgan suhbatlarni bekor qilishni buyurdi.
2025-yilning 4-iyunida Tramp ma’muriyati Afg‘oniston, Chad, Kongo, Ekvatorial Gvineya, Gaiti, Somali va Eron kabi 12 davlat fuqarolari uchun AQSh eshiklarini yopdi va ikki hafta o‘tib, AQShga kirishi taqiqlangan davlatlar ro‘yxatiga yana 36 davlat qo‘shildi.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III Bukingem saroyining 10 yillik rekonstruksiya ishlaridan keyin ko‘chib o‘tmaydi. Bu haqda qirollik vakili xabar berdi.
Deyarli ikki asr davomida Britaniya monarxining asosiy qarorgohi bo‘lib kelgan Bukingem saroyi bundan buyon monarxning doimiy qarorgohi bo‘lmaydi.
Qirollik ma’murlari, shuningdek, Charlz III 2024/25 moliyaviy yilida 12,9 million funt sterling (17 million AQSh dollari) soliq to’laganini aniqladi. Ushbu indeks birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda. Bu Qirollik oilasini Buyuk Britaniyadagi eng yaxshi 100 soliq to’lovchilar qatoriga kiritadi.
Qirollik oilasi 2022-yilda qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyin moliyaviy ahvoli keskin tanqid qilinganidan keyin shaffofroq bo‘lishga va’da bergani aytiladi.
Qirollik oilasining Bukingem saroyiga ko’chib o’tmaslik qarori 369 million funt sterlinglik ta’mirlash ishlari yakunlanishi arafasida paydo bo’ldi. Qayta tiklash ishlari doirasida eskirgan elektr tarmoqlari, quvurlar va isitish tizimi to‘liq yangilanmoqda.
Charlz III o’zining uzoq vaqtdan beri Londondagi qarorgohi Klarens Xausda yashashni davom ettiradi.
Qirollik g’aznachisi Jeyms Chalmers Bukingem saroyi qirollik oilasining asosiy qarorgohi bo’lib qolishini aytdi. U yerda davlat tashriflari, tantanali marosimlar va boshqa rasmiy tadbirlar davom ettiriladi.
“Bu monarxiyaning uyi va Oliy hazratlari Londonda bo’lganida, qirollik bayrog’i saroy tomida hilpirab turadi”, dedi janob Chalmers.
Shavkat Mirziyoyev Gurbanguli Berdimuhamedovni tavallud kuni bilan tabrikladi
Issiq havoda qanday himoyalanamiz? – mutaxassislar muhim tavsiyalar berdi
Janubiy Koreya guruhdan chiqa olmagani mojaro keltirib chiqardi
-
Jamiyat5 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport4 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan3 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan5 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev AQSh Savdo vakili Jeymison Grini qabul qildi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston banklari aktivlari 962,8 trln so‘mga yetdi
-
Jamiyat4 days agoMehnat inspeksiyasi Adiz Boboyevga ogohlantirish yubordi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar bir necha kunlik ko‘tarilishdan so‘ng pastladi