Dunyodan
AQSh qonunchilari keskinlikni yumshatish uchun Daniyaga tashrif buyurar ekan, Prezident Trump Grenlandiyani sotib olishga qarshi bo’lgan mamlakatlarga yangi tariflarni taklif qilmoqda
Daniel Bush, Vashingtondagi muxbir
Pauline Colla
Video: Nima uchun Grenlandiyaga xalqaro qiziqish katta?
AQSh prezidenti Donald Tramp Grenlandiyani anneksiya qilish haqidagi ambitsiyalariga amal qilmagan davlatlarga bojlar joriy etish bilan tahdid qildi.
Prezident Tramp Oq uyda boʻlib oʻtgan yigʻilishda “Agar davlatlar bunga rozi boʻlmasa, Daniya boshqaradigan avtonom hudud boʻlgan Grenlandiyaga tariflar joriy qilishimiz mumkin”, dedi.
U qaysi davlatlar yangi tariflarga duch kelishi mumkinligini yoki maqsadlariga erishish uchun bunday import bojlaridan foydalanish uchun qanday vakolatlarga murojaat qilishini aytmadi.
Uning rejalariga Daniya va Grenlandiyadan tashqari boshqa davlatlar ham qarshi chiqmoqda, AQShda esa bu kelishuvga shubha bilan qarashgan. Prezident Trump nutq so’zlayotgan paytda, ikki partiyadan iborat Kongress delegatsiyasi Grenlandiyaga mamlakatni qo’llab-quvvatlash uchun tashrif buyurdi.
11 a’zoga, shuningdek, prezidentning Amerika Qo’shma Shtatlariga milliy xavfsizlik nuqtai nazaridan Grenlandiyaning qandaydir shaklini olishga chaqiruvidan xavotir bildirgan respublikachi qonunchilar ham bor edi. Shuningdek, ular parlament a’zolari, shuningdek, Daniya Bosh vaziri Mette Frederiksen va Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen bilan uchrashdilar.
Guruh rahbari, senator Kris Kunning (D) aytishicha, safar mahalliy aholining fikrlarini tinglash va bu fikr-mulohazalarni Vashingtonga “haroratni pasaytirish” uchun yetkazishdir.
Prezident Tramp Grenlandiya AQSh xavfsizligi uchun juda muhim ekanligini va AQSh hukumati Grenlandiyani “oson yo‘l” yoki “qiyin yo‘l”dan olishini aytdi, bu Grenlandiyaning sotib olinishi yoki qurolli bosib olinishiga yaqqol ishoradir.
“Biz Grenlandiya bilan rozi bo’lmagan mamlakatlarga tariflar joriy qilishimiz mumkin, chunki Grenlandiya bizning milliy xavfsizligimiz uchun kerak”, dedi Prezident Trump juma kuni Oq uyda qishloq sog’lig’ini saqlash bo’yicha yig’ilishda.
Grenlandiyaning Shimoliy Amerika va Shimoliy qutb oʻrtasidagi aholisi kam, lekin resurslarga boyligi uni raketa hujumi sodir boʻlganda erta ogohlantirish tizimlari va mintaqaviy yuk tashishni kuzatish uchun juda mos keladi.
Qo’shma Shtatlar allaqachon Pitufik bazasida doimiy ravishda joylashgan 100 dan ortiq harbiy xizmatchilarga ega. Pitufik bazasi Grenlandiyaning shimoli-g’arbiy burchagidagi raketa kuzatuv bazasi bo’lib, Ikkinchi jahon urushidan beri Qo’shma Shtatlar tomonidan boshqariladi.
Daniya bilan amaldagi kelishuvlarga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar Grenlandiyaga xohlagancha qo‘shin olib kirish huquqiga ega.
Ammo prezident Tramp Rossiya yoki Xitoyning ehtimoliy hujumidan munosib himoyalanish uchun AQSh unga “egalik qilishi” kerakligini aytdi.
Daniya harbiy harakatlar Qo’shma Shtatlar uning eng nufuzli hamkori bo’lgan transatlantik mudofaa alyansi bo’lgan NATOning tugashini anglatishidan ogohlantirdi.
NATO ittifoqchilar tashqi hujumlar sodir bo’lgan taqdirda bir-biriga yordam berishi kerakligi tamoyili asosida ishlaydi va bir a’zo davlat boshqasiga qarshi kuch ishlatish imkoniyatiga hech qachon duch kelmagan.
Evropa ittifoqchilari Daniyani qo’llab-quvvatlash uchun yig’ilishdi.
U, shuningdek, Arktika mintaqasi uning mamlakati uchun bir xil darajada muhimligini va uning xavfsizligi Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotining (NATO) birgalikda mas’uliyati bo’lishi kerakligini va bunda AQSh ham ishtirok etishini aytdi.
Shu maqsadda Fransiya, Germaniya, Shvetsiya, Norvegiya, Finlyandiya, Niderlandiya va Buyuk Britaniya kabi bir qancha davlatlar Grenlandiyaga razvedka missiyalari deb ataladigan oz sonli qo‘shinlarini yubordilar.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron “quruqlik, havo va dengiz aktivlari” tez orada yuborilishini aytdi.
Reuters
Grenlandiyaliklarning aksariyati Prezident Trampning o‘z orollarini kuch bilan sotib olish yoki bosib olish rejalariga qarshi
AQSh Kongressi delegatsiyasining tashrifi Vashingtondagi oliy darajadagi muzokaralar prezident Trampning rejalaridan qaytmaganidan bir necha kun o‘tib amalga oshirildi.
Ular orasida senatorlar va NATOning ashaddiy tarafdorlari bo‘lgan AQSh Vakillar palatasi a’zolari ham bor.
Janob Kun va uning guruhining aksariyati Demokratik partiyadan Trampning ashaddiy muxoliflari, ammo ular orasida respublikachi mo‘tadil senator Tom Tillis va Liza Murkovski ham bor.
Grenlandiya qonunchisi Arja Xemnitsning aytishicha, uning amerikalik qonunchilar bilan suhbatlari unga “umid” bergan. U BBCga: “Bizga do’stlar kerak. Bizga ittifoqchilar kerak”, dedi.
Oq uy ko’rinishi bilan Grenlandiya va Daniya pozitsiyalari o’rtasidagi katta bo’shliq haqida savolga u shunday dedi: “Bu sprint emas, marafon.
“AQSh tomonining bosimi biz 2019 yildan beri kuzatilayotgan narsadir. Hammasi tugadi deb o’ylash soddalik bo’lardi.”
U qo’shimcha qildi: “Vaziyat deyarli daqiqa sayin o’zgarib bormoqda, shuning uchun biz qanchalik ko’p qo’llab-quvvatlasak, shuncha yaxshi bo’ladi.”
Janob Mukavskiy Grenlandiyani anneksiya qilishga urinishlarning oldini olishga qaratilgan ikki partiyaviy qonun loyihasining homiylaridan biri.
Respublikachi qonunchilar, shuningdek, orolning anneksiya qilinishini qo’llab-quvvatlovchi qarshi qonun loyihalarini ham kiritdilar.
Prezident Trampning Grenlandiya bo‘yicha maxsus vakili Jeff Landri juma kuni Fox News telekanaliga bergan intervyusida Qo‘shma Shtatlar Daniya bilan emas, Grenlandiya yetakchilari bilan gaplashishi kerakligini aytdi.
“Men ishonamanki, bu sodir boʻlgandan keyin kelishuv boʻlishi kerak va kelishuv boʻladi”, – dedi u.
“Prezident jiddiy gapirdi, menimcha, u belgi qo‘ydi.
“U Daniyaga nima istayotganini aytdi, endi esa kotib (Marko) Rubio va vitse-prezident J.D.Vensni kelishib olish kerak.
“Amerika har doim mehmondo’st mamlakat bo’lib kelgan. Biz Qo’shma Shtatlarga kimnidir zabt etish yoki birovning mamlakatini egallash uchun kelganimiz yo’q.
“Biz: “Eshiting, biz erkinlikni, iqtisodiy kuchni va himoyani ifodalaymiz” deymiz”.
Daniya va Grenlandiya tashqi ishlar vazirlari chorshanba kuni Oq uyda Vens va Rubio bilan uchrashdi.
Muzokaralarni muhokama qilish asoslari haqida Bi-bi-si bilan suhbatlashgan Daniya rasmiysining aytishicha, AQSh vitse-prezidenti Tramp, Daniya va Grenlandiyani qoniqtiradigan “o‘rta zamin” topishni taklif qilgan.
Rasmiyning aytishicha, AQSh kuchlarining Grenlandiyani bosib olishi ehtimoli Oq uydagi yig‘ilishda ko‘tarilmagan.
“Qoʻshma Shtatlar Grenlandiyaga qoʻshin yuborish imkoniyatini hech qanday yuqori martabali hukumat amaldori yoki vazirlar mahkamasi vaziri bilan muhokama qilganimiz yoʻq”, — dedi rasmiy.
Shunga qaramay, Daniya rasmiylarining aytishicha, Daniya prezident Trampning Grenlandiyani bosib olish maqsadiga jiddiy qaraydi.
“Bizning ish gipotezamiz shundan iboratki, u bu masalada to‘g‘ri”, — dedi rasmiy.
Dunyodan
Pokiston Afg’onistonga hujum qildi: qurbonlar
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
Dunyodan
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Dunyodan
Delegatsiya Dohaga boradi, ammo AQSh bilan muzokaralar o’tkazilmaydi
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
Dunyodan
AQShda 3,7 milliard dollarlik firibgarlikda gumon qilinib hibsga olindi
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Dunyodan
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti yana o‘lim jazosiga hukm qilindi
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan5 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Jamiyat3 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Jamiyat5 days agoYunusobodda hojatxonaga tushib ketgan bola qutqarildi
-
Jamiyat5 days agoChirchiqda kanalga tushib ketgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Mahalliy3 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
