Dunyodan
AQSh Grenlandiyani qo’lga kiritish, jumladan, harbiy maqsadlarda foydalanish imkoniyatlarini muhokama qilmoqda
KO’RING: Tramp va Vens Grenlandiya haqida nima deyishdi
Oq uyning maʼlum qilishicha, AQSh prezidenti Donald Tramp Grenlandiyani qoʻlga kiritish, jumladan, harbiy maqsadlarda foydalanish uchun “bir qator variantlarni” muhokama qilmoqda.
Oq uyning BBCga aytishicha, NATOga aʼzo boʻlgan Daniyaning yarim avtonom hududi boʻlgan Grenlandiyani qoʻlga kiritish “milliy xavfsizlik ustuvorligi” hisoblanadi.
Bu bayonot Yevropa yetakchilari Daniyani prezident Trampning Arktika oroliga bo‘lgan ambitsiyalariga qarshi turishda qo‘llab-quvvatlovchi qo‘shma bayonot e’lon qilganidan bir necha soat o‘tib yangradi.
Prezident Tramp dam olish kunlarida AQSh xavfsizlik nuqtai nazaridan Grenlandiyaga “kerak”ligini yana bir bor ta’kidladi va Daniya bosh vaziri Mette Frederiksenni Qo‘shma Shtatlar tomonidan sodir etilgan har qanday hujum NATOning tugashini anglatishidan ogohlantirdi.
“Prezident va uning jamoasi ushbu muhim tashqi siyosat maqsadini amalga oshirishning turli variantlarini muhokama qilmoqda va, albatta, AQSh kuchlaridan foydalanish har doim Oliy Bosh qo’mondonning ixtiyoriga ko’ra variant”, dedi Oq uy seshanba kuni.
NATO transatlantik harbiy tashkilot bo‘lib, tashqi hujum sodir bo‘lganda ittifoqchilar bir-birlariga yordam berishlari kutilmoqda.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio ham dushanba kuni Kapitoliy tepaligida o‘tkazilgan maxfiy brifingda qonunchilarga Tramp ma’muriyati Grenlandiyaga bostirib kirishni rejalashtirmayotganini, aksincha, Grenlandiyani Daniyadan sotib olishni eslatganini aytdi, deb yozadi Wall Street Journal va boshqa amerikalik ommaviy axborot vositalari.
Seshanba kuni Davlat departamenti matbuot kotibi Bi-bi-si bilan suhbatda Qo’shma Shtatlar “amerikaliklar va Grenlandiya aholisiga foyda keltiradigan uzoq muddatli savdo aloqalarini o’rnatishga ishtiyoqi borligini” aytdi.
Matbuot kotibi qoʻshimcha qildi: “Bizning umumiy dushmanimiz Arktikada tobora faollashib bormoqda. Bu AQSh, Daniya Qirolligi va NATO boʻyicha ittifoqchilarimiz tomonidan tashvishga solmoqda”.
Grenlandiya va Daniya avvalroq janob Rubio bilan AQShning oroldagi da’volarini muhokama qilish uchun shoshilinch muzokaralar o’tkazishni so’raganliklarini bildirgan edi.
Daniya tashqi ishlar vaziri Lars Lokke Rasmussen AQShning bosh diplomati bilan suhbatda “ayrim tushunmovchiliklar”ga barham berish kerakligini aytdi.
Seshanba kuni oltita Yevropa ittifoqchisi Daniyani qo‘llab-quvvatladi.
Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Polsha, Ispaniya va Daniya rahbarlari qo‘shma bayonotda: “Grenlandiya o‘z xalqiga tegishli va faqat Daniya va Grenlandiya ikki tomonlama munosabatlarimizga oid masalalarda qaror qabul qilishi mumkin”, dedi.
Qo’shma bayonotni imzolagan Yevropa davlatlari, xuddi Qo’shma Shtatlar kabi, ular Arktika xavfsizligiga qiziqish bildirishlarini ta’kidladilar va bunga NATO ittifoqchilari, jumladan, Qo’shma Shtatlar “birgalikda” erishishlari kerakligini aytdi.
Shuningdek, “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomi tamoyillarini, jumladan, suverenitet, hududiy yaxlitlik va milliy chegaralar daxlsizligini qo‘llab-quvvatlash”ga chaqirdi.
Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen bu bayonotni olqishlab, “hurmatli muloqot”ga chaqirdi.
“Muloqot Grenlandiya maqomi xalqaro huquq va hududiy yaxlitlik tamoyilidan kelib chiqqanligini hurmat qilgan holda oʻtishi kerak”, – dedi Nilsen.
Grenlandiyaning kelajagi haqidagi savol AQShning Venesuelaga harbiy aralashuvi ortidan yana paydo bo‘ldi, bu vaqt davomida elita kuchlar mamlakat prezidenti Nikolas Maduroni hibsga olib, Nyu-Yorkda giyohvand moddalar va qurol-yarog‘ savdosida aybladi.
Hujumning ertasiga Trampning yuqori martabali yordamchisining rafiqasi Keti Miller ijtimoiy tarmoqlarda Amerika bayrog‘i ranglarida chizilgan Grenlandiya xaritasini “SOON” so‘zi bilan e’lon qildi.
Dushanba kuni uning turmush o’rtog’i Stiven Miller “AQSh hukumatining rasmiy pozitsiyasi Grenlandiya Qo’shma Shtatlar tarkibiga kirishi kerakligini” aytdi.
Miller CNN telekanaliga bergan intervyusida Amerika Qo’shma Shtatlarining Grenlandiyani qo’shib olish uchun kuch ishlatish imkoniyatini istisno qilmasligini bir necha bor so’rashgan va u shunday javob bergan: “Hech kim Grenlandiya kelajagi uchun AQSh bilan jang qilmoqchi emas”.
Getty Images
2025 yil mart oyida 1000 ga yaqin grenlandiyaliklar Trampning oldingi tahdidiga norozilik bildirishdi
57 ming aholiga ega Grenlandiya 1979 yildan beri keng avtonomiyaga ega, ammo mudofaa va tashqi siyosat Daniya qoʻlida.
Grenlandiyaliklarning aksariyati Daniyadan mustaqillikni qo’llab-quvvatlaydi, ammo so’rovlar orolda allaqachon harbiy bazasiga ega bo’lgan Qo’shma Shtatlar tarkibiga kirishga qarshi ekanligini ko’rsatadi.
“Erkin dunyo yetakchisining Daniya va Grenlandiya ustidan kulib, biz haqimizda xuddi biz ularga da’vo qilayotgandek gapirayotganini eshitib dahshatga tushdim”, dedi mamlakat g‘arbidagi Ilulissatlik 27 yoshli inuit Morgan Angajou BBCga.
“Bizga allaqachon grenlandiyaliklar da’vo qilmoqda. Qaraalit Nunaat Grenlandiya o’lkasi degani”, – deydi Morgan.
Uning qo‘shimcha qilishicha, bundan keyin nima bo‘lishi, Grenlandiya bosh vaziri Maduro kabi taqdirga duchor bo‘ladimi yoki hatto Qo‘shma Shtatlar “mamlakatimizga bostirib kirishi”dan xavotirda.
Anonim amerikalik mulozimning Reuters agentligiga aytishicha, AQSh variantlari Grenlandiyani to’g’ridan-to’g’ri sotib olish yoki hudud bilan erkin birlashish shartnomasini tuzishni o’z ichiga oladi.
Missuri shtatidan respublikachi senator Erik Shmidt seshanba kuni BBC bilan suhbatda milliy xavfsizlik jihatiga urg‘u berdi.
“Menimcha, ular hozir muzokaralar olib bormoqda. “Umid qilamanki, Yevropa kuchli Amerika yaxshi ekanini va bu G’arb sivilizatsiyasi uchun yaxshi ekanini tushunadi”.
Respublikachi senator Shmidt BBCga shunday dedi: “AQSh Grenlandiyani qo’lga kiritishda oldinga siljishi muhim”.
2019-yilda Tramp o‘zining birinchi muddatida Grenlandiyani Arktikadagi strategik AQSh markazi sifatida sotib olish g‘oyasini ilgari surdi va bu “asosan katta ko‘chmas mulk bitimi” ekanligini aytdi.
Muz erishi va yangi savdo yo‘llari imkoniyatlari ortib borayotgani sababli, foydalanilmagan noyob tuproq konlari joylashgan orolga Rossiya va Xitoyning qiziqishi ortib bormoqda.
Prezident Tramp mart oyida Qo‘shma Shtatlar hududni egallab olish uchun “kerak bo‘lgani qadar borishini” aytgan edi.
O‘tgan yozda Kongressda o‘tkazilgan tinglovda Pentagon zarur bo‘lsa, Grenlandiyani qurolli bosib olish rejalari bormi, degan savolga Mudofaa vaziri Pit Xegset “Bizda har qanday favqulodda vaziyat uchun rejalarimiz bor”, dedi.
Prezident Trampning Shimoliy Amerikadagi ikkinchi muddatining burilishlari va burilishlarini kuzatib boring, muxbir Entoni Tsyurcherning haftalik US Politics Unspun axborot byulleteni. Buyuk Britaniya o’quvchilari bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin. Buyuk Britaniyadan tashqaridagi odamlar bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin.
Dunyodan
Delegatsiya Dohaga boradi, ammo AQSh bilan muzokaralar o’tkazilmaydi
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
Dunyodan
AQShda 3,7 milliard dollarlik firibgarlikda gumon qilinib hibsga olindi
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Dunyodan
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti yana o‘lim jazosiga hukm qilindi
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
Dunyodan
Eron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Dunyodan
Venesueladagi zilzila oqibatida 235 kishi halok bo‘ldi
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
-
Dunyodan2 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan4 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ertaga dollar tushib, yevro biroz ko‘tariladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston kivilarni asosan Erondan import qilmoqda
-
Jamiyat5 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Iqtisodiyot3 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport4 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama
-
Jamiyat3 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
