Mahalliy
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati: O‘zbekiston ta’limida yangi sahifa
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati iqtidorli yoshlarni erta aniqlash, ularning bilim va ko‘nikmalarini xalqaro standartlar asosida yanada rivojlantirish va eng muhimi — dunyo miqyosida tan olingan TOP–50 reytingdagi universitetlarga o‘qishga tayyorlash uchun maxsus tashkil etilgan.
Bu yerda har bir dars, har bir loyihaviy topshiriq va har bir muhokama o‘quvchilarning dunyoqarashini global miqyosga olib chiqish hamda insoniyat taraqqiyotida o‘z o‘rnini topishga yo‘naltirilgan.
Joriy yilda maktabga ilk qabul jarayonlari tashkil etilib, 16 000 dan ziyod nomzodlar ichida 60 nafar eng yuqori natija ko‘rsatgan yoshlar o‘qishga qabul qilindi. Imtihonlar matematika va ingliz tili bo‘yicha ikki bosqichda Respublika hududlarida o‘tkazildi.
Al-Beruniy maktabida ta’lim tizimi Shveysariyaning “International Baccalaureate Diploma Programme” dasturi asosida tashkil etilgan. Bu dastur dunyoning 160 dan ortiq davlatlarida e’tirof etilgan xalqaro o‘quv modeli hisoblanadi. Dunyo bo‘ylab IB tizimida faoliyat yuritayotgan maktablar soni 6 mingdan ziyod bo‘lib, ularda 1,95 mln o‘quvchi ta’lim olmoqda.
IB ta’lim dasturi to‘rta bosqichdan — PYP (boshlang‘ich), MYP (o‘rta), DP (diplom dasturi) va CP (kasbiy yo‘nalish)dan iborat bo‘lib, 3 yoshdan 19 yoshgacha bo‘lgan o‘quvchilarning har tomonlama rivojlanishini qamrab oladi. Al-Beruniy maktabi O‘zbekiston tarixida, qolaversa, Markaziy Osiyoda IB Diploma Programme (DP) dasturini amalda joriy etgan ilk davlat maktabi sifatida tashkil etildi. Jumladan, bugungi kunga qadar IB tashkiloti tomonidan ikki bosqichli dastlabki baholash tashriflari amalga oshirilib, maktab IBning barcha talablaridan muvaffaqiyatli natijalar bilan o‘tdi.
Bugungi kunga qadar maktab tomonidan 20 ga yaqin xalqaro ta’lim tashkilotlari va yetakchi universitetlar bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yildi. Jumladan, Avstraliyaning Sydney (QS–25) va Monash (QS–36) universitetlari, Buyuk Britaniyaning Kaplan International tashkiloti hamda Cardiff va Sussex universitetlari bilan hamkorlik memorandumi imzolandi.
Shuningdek, AQShning “Ivy League” — dunyodagi eng nufuzli universitetlar ittifoqiga kiruvchi Harvard, Yale, Brown, Cornell va Columbia universitetlari bilan hamkorlik yo‘nalishlarini kengaytirish bo‘yicha muzokaralar olib borilmoqda.
IB falsafasining markazida insonparvarlik va “dunyo fuqarosi” bo‘lish tamoyili turadi. Dastur o‘quvchilarga chuqur akademik bilim berish bilan birga, ularni tanqidiy va mustaqil fikrlashga, ijtimoiy mas’uliyatni his etishga hamda turli madaniyatlarni hurmat qilishga o‘rgatadi.
foto: https://abis.education/gallery/
IB tizimining afzalligi shundaki, u o‘qituvchini bilim beruvchidan ko‘ra, yangi fikr va g‘oyalarni shakllantiruvchi murabbiy sifatida ko‘radi. Xususan, “Bilim nazariyasi” (TOK), “Kengaytirilgan insho” (EE) va “Ijodkorlik, Faoliyat, Xizmat” (CAS) modullari o‘quvchilarning intellektual va ma’naviy yetukligini bir butunlikda rivojlantirib boradi.
Bundan tashqari, maktab bitiruvchilariga davlat standartlaridagi shahodatnoma bilan bir qatorda IB diplomi ham beriladi. Mazkur diplom bitiruvchilarga dunyo reytingidagi TOP–50 universitetlarga imtiyoz asosida kirish hamda bakalavriat dasturini 4 yil emas, 3 yil o‘qish imkonini beradi.
Aynan shu jihatdan, Al-Beruniy maktabi bugun Markaziy Osiyoda IB Diplom dasturini to‘liq amalga oshirayotgan ilk davlat maktabi sifatida tarixda o‘z o‘rnini egalladi.
Ta’kidlash lozimki, maktabda ta’lim tizimi shaxsga yo‘naltirilgan dastur asosida tashkil qilingan bo‘lib, o‘quvchilarga individual mentorlar biriktirilgan. Bu yondashuv ularda nafaqat akademik rivojlanish, balki psixologik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimini ham mustahkamlaydi.
foto: https://abis.education/gallery/
Dars jarayonida “kichik guruhlarda ishlash” amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, bu o‘quvchilarga fikr almashish, bahs-munozara orqali faktlarni izlash imkonini beradi. Maktabda darslar to‘la ingliz tilida olib borilib, qo‘shimcha ravishda yana ikki chet tilini chuqur o‘rganish, ilmiy tadqiqot va startap loyihalarda ishtirok etish, xalqaro olimpiada va tanlovlarda qatnashish imkoniyati mavjud.
Bundan tashqari, IB o‘quvchi profilidagi 10 ta fazilat — tadqiqotchi, fikrlovchi, o‘z dunyoqarashiga ega, halol, g‘amxo‘r, ochiq fikrli, muvozanatli, tafakkurli, tavakkaldan qo‘rqmaydigan va muloqotchan bo‘lish — Al-Beruniy maktabining ma’naviy asosini tashkil etadi.
IB tizimidagi baholash metodikasi Al-Beruniy maktabining kuchli jihatlaridan biridir. Bu tizim nafaqat test va imtihonlarga, balki o‘quvchining mustaqil tahlil, tadqiqot, ijodkorlik va ijtimoiy faolligiga asoslanadi.
Baholash jarayonida o‘quvchilar ichki (maktab ichida) va tashqi (IBning xalqaro ekspertlari tomonidan) imtihondan o‘tkaziladi. Baholash natijalari o‘quvchilarning bilimini emas, balki ularning tafakkur darajasini o‘lchamoqda.
Al-Beruniy maktabi istiqbolda xalqaro hamkorlikni yanada kengaytirishni, IB o‘qituvchilari malakasini oshirishni, raqamli va STEAM yo‘nalishlarini chuqurlashtirishni, shuningdek, o‘quvchilarni ilm-fan va texnologiyalar kesishgan nuqtalarda o‘qitishni maqsad qilgan.
Mazkur yo‘nalishda har yili eng yuqori akademik ko‘rsatkichlarga erishgan o‘quvchilarni xorijdagi Garvard, Stenford, MIT, Oksford va Kembrij kabi nufuzli universitetlar qoshida tashkil etilgan yozgi oromgohlarga yuborish va universitet qabul talablari hamda hayoti bilan yaqindan tanishtirish, maktabni yakunlagach mazkur universitetlarda o‘qishi maqsad qilingan.
Xulosa o‘rnida ta’kidlash lozimki, bugun Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati bu oddiy o‘quv muassasasi emas. U muhtaram Prezidentimizning Yangi O‘zbekiston ta’lim sohasidagi islohotlari natijasi, milliy tafakkur va global dunyoqarashni uyg‘unlashtirgan noyob ta’lim maskanidir.
Javohir Ahmedov,
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati ijrochi direktori
Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi belgilandi.
Adliya vazirligi Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida sinflarni komplektlash hamda tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi idoraviy hujjatni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi (ro‘yxat raqami 3819, 16.04.2026-y.).
Nizomga ko‘ra, maxsus pedagoglar uchun aniq malaka talablari joriy etildi.
Xususan, ular korreksion pedagogika va defektologiya yo‘nalishida oliy ma’lumotga ega bo‘lishi hamda o‘quvchilarning ehtiyojiga mos maxsus metodikalarni (imo-ishora tili, Brayl alifbosi, nutq nuqsonlarini bartaraf etish usullari) bilishi shart.
Hujjatda dars soatlarini taqsimlashning ustuvor tartibi ham belgilandi.
Unga ko‘ra, dars yuklamalari avvalo malaka toifasi yuqori bo‘lgan, milliy yoki xalqaro sertifikatlarga ega pedagoglarga beriladi.
Shuningdek, 1 pedagog uchun yuklama odatda 0,5 stavkadan kam va 1 stavkadan ortiq bo‘lmasligi, ayrim holatlarda esa 1,5 stavkagacha ruxsat etilishi nazarda tutilgan.
Nizom bilan tarifikatsiya ro‘yxatini shakllantirish, ko‘rib chiqish va tasdiqlashning aniq muddatlari belgilandi.
Jumladan, dars soatlari 17-sentabrga qadar elektron tizimga kiritiladi, 25-sentabrga qadar esa vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.
Vazirlar Mahkamasining joriy iyl 16-apreldagi «Yangi O‘zbekiston» universitetida «Rektorlar maktabi» dasturini yo‘lga qo‘yish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 177-son qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026-yil 1-iyuldan «Yangi O‘zbekiston» universitetida davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlarni tayyorlash bo‘yicha «Rektorlar maktabi» dasturi (Dastur) yo‘lga qo‘yiladi.
Dastur davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlar zaxirasini shakllantirish maqsadida tashkil etiladi.
Dastur doirasida quyidagi mezonlarga mos keluvchi shaxslar ochiq tanlov asosida o‘qishga qabul qilinadi:
30 yoshga to‘lgan;
kamida magistr akademik darajasiga ega;
oliy ta’lim sohasida kamida 5 yillik ish tajribasiga ega, shu jumladan, 2 yil rahbarlik lavozimlarida ishlagan .
Dastur tinglovchilarida quyidagi yo‘nalishlarda bilim va ko‘nikmalar rivojlantiriladi:
akademik, moliyaviy, ilmiy va innovatsion boshqaruv;
sun’iy intellekt va raqamlashtirish;
strategik boshqaruv va transformatsiya .
Dasturning o‘quv jarayonlari masofaviy (onlayn) va ishlab chiqarishdan ajralgan holda (offlayn) 6 oygacha bo‘lgan muddatda tashkil etiladi.
Dasturga har yili 80 nafar tinglovchi qabul qilinadi.
Dastur yakunlari bo‘yicha eng yaxshi natija ko‘rsatgan 40 nafargacha tinglovchi Garvard universiteti (AQSh) va (yoki) boshqa xorijiy nufuzli oliy ta’lim tashkilotlariga malaka oshirishga yuboriladi.
Maktablarda yakuniy davlat imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Bu haqda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi xabar berdi.
2025–2026-o‘quv yilida umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida 9- va 11-sinf bitiruvchilari uchun yakuniy davlat attestatsiyasi imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Imtihonlar jadvali quyidagicha:
9-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 1- iyun
Matematika — 4-iyun
O‘zbekiston tarixi — 8-iyun
Jismoniy tarbiya — 1–6-may
11-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 2-iyun
Matematika (asosiy / chuqurlashtirilgan) — 5-iyun
O‘zbekiston tarixi — 9-iyun
11-sinf — tanlov fanlar (barcha bitiruvchilar uchun majburiy):
Fizika, kimyo, biologiya, geografiya, davlat huquq asoslari, ona tili va adabiyoti (qardosh tillar), tet tili — 12-iyun va 15-iyun kunlari bo‘lib o‘tadi.
(O‘quvchi 2 ta tanlov fan tanlaydi: 1-fan 12-iyunda, 2-fan 15-iyunda o‘tkaziladi)
Prezidentning 2026-yil 11-apreldagi qaroriga muvofiq, Toshkent davlat agrar universiteti faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar belgilandi. Unga ko‘ra, 2026–2027-o‘quv yilidan boshlab agrar oliy ta’lim muassasalarida ayrim yo‘nalishlar bo‘yicha 3 yillik ta’lim dasturlari joriy etiladi.
Hujjatda 2030-yilga qadar universitetni xalqaro reytinglarning top-500 taligiga kiritish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish hajmini 3 baravarga oshirish va akkreditatsiyadan o‘tgan dasturlar sonini 4 baravar ko‘paytirish vazifalari belgilangan.
Shuningdek, yangi ta’lim modeli nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, talabalarni bozor talablariga mos kadr sifatida tayyorlash maqsad qilingan.
Yangi tizimga ko‘ra, o‘quv jarayoni bosqichma-bosqich amaliyotga yo‘naltiriladi. Birinchi kursda darslarning 60 foizi nazariy, 40 foizi amaliy bo‘ladi.
Ikkinchi kursda nazariy va amaliy mashg‘ulotlar tenglashtirilib, har biri 50 foizni tashkil etadi. Uchinchi kursda esa asosiy e’tibor amaliyotga qaratilgan bo‘lib, 70 foiz amaliy, 30 foiz nazariy darslardan iborat bo‘ladi.
Bundan tashqari, yuqori kurs talabalari uchun o‘qish jarayonidan ajralgan holda 4 oylik uzluksiz dual ta’lim joriy etiladi.
Qarorda universitetning xalqaro nufuzini oshirishga alohida e’tibor qaratilgan. Xususan, xalqaro reyting tashkilotlari bilan hamkorlikni kuchaytirish va ta’lim sifatini global standartlarga moslashtirish rejalashtirilgan.
Ilmiy tadqiqotlarni tijoratlashtirish orqali universitetning moliyaviy barqarorligini oshirish ham ustuvor vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Ilm-fan salohiyati yanada oshiriladi. «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi Prezident Farmoni (PF–58-son, 10.04.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy ta’limni rivojlantirish tadqiqotlari markazi negizida Oliy ta’limni rivojlantirish va global hamkorlik markazi tashkil etiladi.
Respublika davlat oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga muayyan o‘quv yili uchun ajratilgan grant kvotalarining to‘lmay qolgan qismi hisobidan har yili 500 nafargacha bo‘lgan iqtidorli chet el fuqarolariga oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish uchun grant berishni nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturi amalga oshiriladi.
2026/2027 o‘quv yilidan oliy ta’lim tashkilotlariga xorijiy talabalarni qabul qilishning amaldagi tartibiga qo‘shimcha tariqasida «Study in Uzbekistan» platformasi orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yiladi.
2026/2027 o‘quv yilidan ta’lim dasturini xorijiy tilda yakunlagan talabalar ta’limning keyingi bosqichi uchun hujjat topshirishda xorijiy tilni bilish to‘g‘risidagi sertifikatni taqdim etishdan ozod etiladi.
Quyidagilar tashkil etiladi:
– Raqamli ta’lim texnologiyalarini rivojlantirish markazi negizida Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi;
– Innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi milliy ofisi hamda Yoshlar akademiyasi negizida Yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ofisi.
Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining ilk norasmiy uchrashuvi o‘tkazildi
O‘zbekistonda bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo qat’iylashtirildi
O‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Iqtisodiyot3 days ago
16-apreldan dollar sezilarli ravishda oshadi
-
Sport5 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Sport2 days ago
Shavkat Mirziyoyev Sindorovni telefon orqali tabrikladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda erkin bond omborlari tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoDunyoga «dahshatli darajada» ish o‘rni yetishmovchiligi xavf solmoqda
-
Jamiyat5 days agoBo‘stonliq tumanidagi «noqonuniy chiqindixona» bartaraf etildi