Mahalliy
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati: O‘zbekiston ta’limida yangi sahifa
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati iqtidorli yoshlarni erta aniqlash, ularning bilim va ko‘nikmalarini xalqaro standartlar asosida yanada rivojlantirish va eng muhimi — dunyo miqyosida tan olingan TOP–50 reytingdagi universitetlarga o‘qishga tayyorlash uchun maxsus tashkil etilgan.
Bu yerda har bir dars, har bir loyihaviy topshiriq va har bir muhokama o‘quvchilarning dunyoqarashini global miqyosga olib chiqish hamda insoniyat taraqqiyotida o‘z o‘rnini topishga yo‘naltirilgan.
Joriy yilda maktabga ilk qabul jarayonlari tashkil etilib, 16 000 dan ziyod nomzodlar ichida 60 nafar eng yuqori natija ko‘rsatgan yoshlar o‘qishga qabul qilindi. Imtihonlar matematika va ingliz tili bo‘yicha ikki bosqichda Respublika hududlarida o‘tkazildi.
Al-Beruniy maktabida ta’lim tizimi Shveysariyaning “International Baccalaureate Diploma Programme” dasturi asosida tashkil etilgan. Bu dastur dunyoning 160 dan ortiq davlatlarida e’tirof etilgan xalqaro o‘quv modeli hisoblanadi. Dunyo bo‘ylab IB tizimida faoliyat yuritayotgan maktablar soni 6 mingdan ziyod bo‘lib, ularda 1,95 mln o‘quvchi ta’lim olmoqda.
IB ta’lim dasturi to‘rta bosqichdan — PYP (boshlang‘ich), MYP (o‘rta), DP (diplom dasturi) va CP (kasbiy yo‘nalish)dan iborat bo‘lib, 3 yoshdan 19 yoshgacha bo‘lgan o‘quvchilarning har tomonlama rivojlanishini qamrab oladi. Al-Beruniy maktabi O‘zbekiston tarixida, qolaversa, Markaziy Osiyoda IB Diploma Programme (DP) dasturini amalda joriy etgan ilk davlat maktabi sifatida tashkil etildi. Jumladan, bugungi kunga qadar IB tashkiloti tomonidan ikki bosqichli dastlabki baholash tashriflari amalga oshirilib, maktab IBning barcha talablaridan muvaffaqiyatli natijalar bilan o‘tdi.
Bugungi kunga qadar maktab tomonidan 20 ga yaqin xalqaro ta’lim tashkilotlari va yetakchi universitetlar bilan hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yildi. Jumladan, Avstraliyaning Sydney (QS–25) va Monash (QS–36) universitetlari, Buyuk Britaniyaning Kaplan International tashkiloti hamda Cardiff va Sussex universitetlari bilan hamkorlik memorandumi imzolandi.
Shuningdek, AQShning “Ivy League” — dunyodagi eng nufuzli universitetlar ittifoqiga kiruvchi Harvard, Yale, Brown, Cornell va Columbia universitetlari bilan hamkorlik yo‘nalishlarini kengaytirish bo‘yicha muzokaralar olib borilmoqda.
IB falsafasining markazida insonparvarlik va “dunyo fuqarosi” bo‘lish tamoyili turadi. Dastur o‘quvchilarga chuqur akademik bilim berish bilan birga, ularni tanqidiy va mustaqil fikrlashga, ijtimoiy mas’uliyatni his etishga hamda turli madaniyatlarni hurmat qilishga o‘rgatadi.
foto: https://abis.education/gallery/
IB tizimining afzalligi shundaki, u o‘qituvchini bilim beruvchidan ko‘ra, yangi fikr va g‘oyalarni shakllantiruvchi murabbiy sifatida ko‘radi. Xususan, “Bilim nazariyasi” (TOK), “Kengaytirilgan insho” (EE) va “Ijodkorlik, Faoliyat, Xizmat” (CAS) modullari o‘quvchilarning intellektual va ma’naviy yetukligini bir butunlikda rivojlantirib boradi.
Bundan tashqari, maktab bitiruvchilariga davlat standartlaridagi shahodatnoma bilan bir qatorda IB diplomi ham beriladi. Mazkur diplom bitiruvchilarga dunyo reytingidagi TOP–50 universitetlarga imtiyoz asosida kirish hamda bakalavriat dasturini 4 yil emas, 3 yil o‘qish imkonini beradi.
Aynan shu jihatdan, Al-Beruniy maktabi bugun Markaziy Osiyoda IB Diplom dasturini to‘liq amalga oshirayotgan ilk davlat maktabi sifatida tarixda o‘z o‘rnini egalladi.
Ta’kidlash lozimki, maktabda ta’lim tizimi shaxsga yo‘naltirilgan dastur asosida tashkil qilingan bo‘lib, o‘quvchilarga individual mentorlar biriktirilgan. Bu yondashuv ularda nafaqat akademik rivojlanish, balki psixologik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimini ham mustahkamlaydi.
foto: https://abis.education/gallery/
Dars jarayonida “kichik guruhlarda ishlash” amaliyoti yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, bu o‘quvchilarga fikr almashish, bahs-munozara orqali faktlarni izlash imkonini beradi. Maktabda darslar to‘la ingliz tilida olib borilib, qo‘shimcha ravishda yana ikki chet tilini chuqur o‘rganish, ilmiy tadqiqot va startap loyihalarda ishtirok etish, xalqaro olimpiada va tanlovlarda qatnashish imkoniyati mavjud.
Bundan tashqari, IB o‘quvchi profilidagi 10 ta fazilat — tadqiqotchi, fikrlovchi, o‘z dunyoqarashiga ega, halol, g‘amxo‘r, ochiq fikrli, muvozanatli, tafakkurli, tavakkaldan qo‘rqmaydigan va muloqotchan bo‘lish — Al-Beruniy maktabining ma’naviy asosini tashkil etadi.
IB tizimidagi baholash metodikasi Al-Beruniy maktabining kuchli jihatlaridan biridir. Bu tizim nafaqat test va imtihonlarga, balki o‘quvchining mustaqil tahlil, tadqiqot, ijodkorlik va ijtimoiy faolligiga asoslanadi.
Baholash jarayonida o‘quvchilar ichki (maktab ichida) va tashqi (IBning xalqaro ekspertlari tomonidan) imtihondan o‘tkaziladi. Baholash natijalari o‘quvchilarning bilimini emas, balki ularning tafakkur darajasini o‘lchamoqda.
Al-Beruniy maktabi istiqbolda xalqaro hamkorlikni yanada kengaytirishni, IB o‘qituvchilari malakasini oshirishni, raqamli va STEAM yo‘nalishlarini chuqurlashtirishni, shuningdek, o‘quvchilarni ilm-fan va texnologiyalar kesishgan nuqtalarda o‘qitishni maqsad qilgan.
Mazkur yo‘nalishda har yili eng yuqori akademik ko‘rsatkichlarga erishgan o‘quvchilarni xorijdagi Garvard, Stenford, MIT, Oksford va Kembrij kabi nufuzli universitetlar qoshida tashkil etilgan yozgi oromgohlarga yuborish va universitet qabul talablari hamda hayoti bilan yaqindan tanishtirish, maktabni yakunlagach mazkur universitetlarda o‘qishi maqsad qilingan.
Xulosa o‘rnida ta’kidlash lozimki, bugun Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati bu oddiy o‘quv muassasasi emas. U muhtaram Prezidentimizning Yangi O‘zbekiston ta’lim sohasidagi islohotlari natijasi, milliy tafakkur va global dunyoqarashni uyg‘unlashtirgan noyob ta’lim maskanidir.
Javohir Ahmedov,
Al-Beruniy nomidagi xalqaro maktab-internati ijrochi direktori
Prezidentning 2026-yil 11-apreldagi qaroriga muvofiq, Toshkent davlat agrar universiteti faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar belgilandi. Unga ko‘ra, 2026–2027-o‘quv yilidan boshlab agrar oliy ta’lim muassasalarida ayrim yo‘nalishlar bo‘yicha 3 yillik ta’lim dasturlari joriy etiladi.
Hujjatda 2030-yilga qadar universitetni xalqaro reytinglarning top-500 taligiga kiritish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish hajmini 3 baravarga oshirish va akkreditatsiyadan o‘tgan dasturlar sonini 4 baravar ko‘paytirish vazifalari belgilangan.
Shuningdek, yangi ta’lim modeli nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, talabalarni bozor talablariga mos kadr sifatida tayyorlash maqsad qilingan.
Yangi tizimga ko‘ra, o‘quv jarayoni bosqichma-bosqich amaliyotga yo‘naltiriladi. Birinchi kursda darslarning 60 foizi nazariy, 40 foizi amaliy bo‘ladi.
Ikkinchi kursda nazariy va amaliy mashg‘ulotlar tenglashtirilib, har biri 50 foizni tashkil etadi. Uchinchi kursda esa asosiy e’tibor amaliyotga qaratilgan bo‘lib, 70 foiz amaliy, 30 foiz nazariy darslardan iborat bo‘ladi.
Bundan tashqari, yuqori kurs talabalari uchun o‘qish jarayonidan ajralgan holda 4 oylik uzluksiz dual ta’lim joriy etiladi.
Qarorda universitetning xalqaro nufuzini oshirishga alohida e’tibor qaratilgan. Xususan, xalqaro reyting tashkilotlari bilan hamkorlikni kuchaytirish va ta’lim sifatini global standartlarga moslashtirish rejalashtirilgan.
Ilmiy tadqiqotlarni tijoratlashtirish orqali universitetning moliyaviy barqarorligini oshirish ham ustuvor vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Ilm-fan salohiyati yanada oshiriladi. «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi Prezident Farmoni (PF–58-son, 10.04.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy ta’limni rivojlantirish tadqiqotlari markazi negizida Oliy ta’limni rivojlantirish va global hamkorlik markazi tashkil etiladi.
Respublika davlat oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga muayyan o‘quv yili uchun ajratilgan grant kvotalarining to‘lmay qolgan qismi hisobidan har yili 500 nafargacha bo‘lgan iqtidorli chet el fuqarolariga oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish uchun grant berishni nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturi amalga oshiriladi.
2026/2027 o‘quv yilidan oliy ta’lim tashkilotlariga xorijiy talabalarni qabul qilishning amaldagi tartibiga qo‘shimcha tariqasida «Study in Uzbekistan» platformasi orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yiladi.
2026/2027 o‘quv yilidan ta’lim dasturini xorijiy tilda yakunlagan talabalar ta’limning keyingi bosqichi uchun hujjat topshirishda xorijiy tilni bilish to‘g‘risidagi sertifikatni taqdim etishdan ozod etiladi.
Quyidagilar tashkil etiladi:
– Raqamli ta’lim texnologiyalarini rivojlantirish markazi negizida Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi;
– Innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi milliy ofisi hamda Yoshlar akademiyasi negizida Yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ofisi.
Joriy yil 10-apreldagi PF–58-son farmon bilan «U 10 – O‘zbekistonning global ilg‘or universitetlari» dasturi joriy etiladi va uning doirasida oliy ta’lim tashkilotlariga milliy tadqiqot universiteti maqomini berish yo‘lga qo‘yiladi.
Milliy tadqiqot universiteti maqomi davlat ilmiy dasturlari doirasida Innovatsion rivojlanish agentligi tomonidan ilmiy klaster tashkil etish loyihasi bo‘yicha o‘tkaziladigan tanlovda g‘olib bo‘lgan 10 ta oliy ta’lim tashkilotiga beriladi.
2027-yil 1-yanvardan oliy ta’lim tashkilotlari milliy reytingi natijalariga ko‘ra moliyaviy rag‘batlantirish tizimi yo‘lga qo‘yiladi.
Milliy reyting natijalariga ko‘ra, har bir toifa guruhiga mansub oliy ta’lim tashkilotlarining 20 foizi 1-darajaga, 40 foizdan 2- va 3-darajalarga kiritiladi.
2027-yil 1-yanvardan davlat buyurtmasi (davlat granti) asosida ta’lim olayotgan 1 nafar talabani o‘qitish xarajatlari miqdorini quyidagi ko‘rsatkichlardan kelib chiqib shakllantirish tartibi joriy etiladi:
1 nafar professor-o‘qituvchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha talabalar soni nisbati;
ta’lim sohasi murakkabligi, shu jumladan, ta’lim yo‘nalishlari (ixtisosliklar) uchun talab etiladigan moddiy-texnik baza;
ta’lim sohasi oliy ma’lumotli kadrlarni tayyorlashning ustuvor sohalariga mosligi;
oliy ta’lim tashkilotining maqomi va (yoki) toifasiga ko‘ra ilmiy tadqiqotga yo‘naltirilganligi va boshqalar.
PF–58-son farmon bilan respublika davlat oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga muayyan o‘quv yili uchun ajratilgan grant kvotalarining to‘lmay qolgan qismi hisobidan har yili 500 nafargacha bo‘lgan iqtidorli chet el fuqarolariga oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish uchun grant berishni nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturi amalga oshiriladi.
2026/2027 o‘quv yilidan oliy ta’lim tashkilotlariga xorijiy talabalarni qabul qilishning amaldagi tartibiga qo‘shimcha tariqasida «Study in Uzbekistan» platformasi orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yiladi.
Shuningdek, 2026/2027 o‘quv yilidan ta’lim dasturini xorijiy tilda yakunlagan talabalar ta’limning keyingi bosqichi uchun hujjat topshirishda xorijiy tilni bilish to‘g‘risidagi sertifikatni taqdim etishdan ozod etiladi.
Hujjat bilan quyidagilar tashkil etiladi:
Raqamli ta’lim texnologiyalarini rivojlantirish markazi negizida Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi;
Innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi milliy ofisi hamda Yoshlar akademiyasi negizida Yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ofisi.
Toshkentdagi Islom sivilizatsiyasi markazida Amir Temur tavalludining 690 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro ilmiy konferensiya doirasida 13 ta sho‘’ba yig‘ilishlari bo‘lib o‘tdi. Unda Temuriylar davri merosi davlatchilikdan tortib, ilm-fan, san’at va zamonaviy texnologiyalargacha bo‘lgan keng qamrovda tahlil qilindi.
Anjumanning ilmiy muhokamalarida Amir Temurning davlat boshqaruvi va diplomatiyasi alohida o‘rin egalladi. Mutaxassislar uning shaxsini ilmiy jihatdan baholash, ideal hukmdor sifatidagi qiyofasi, Turon sivilizatsiyasi bilan bog‘liqligi kabi masalalarni ko‘rib chiqdilar. Shuningdek, saroy hujjatlari, diplomatik yozishmalar va tarjimonlik an’analari Temuriylar tashqi siyosatining muhim qismi sifatida tahlil etildi.
Harbiy san’atga bag‘ishlangan muhokamalarda Amir Temurning jahon harbiy tafakkuriga qo‘shgan hissasi, strategik yurishlar, razvedka va taktik yondashuvlari keng yoritildi. Zamonaviy tahlillar asosida uning geosiyosiy strategiyasi va harbiy boshqaruv tizimiga yangi baho berildi.
Shaharsozlik va me’morchilikka oid sho‘’bada esa Temuriylar davridagi arxitektura maktabi, Samarqand va Hirot kabi shaharlarning rivojlanish modeli, shuningdek, me’moriy yodgorliklarni saqlash va raqamli texnologiyalar orqali tiklash masalalari muhokama qilindi. Bu yo‘nalishda Temuriylar renessansining G‘arb me’morchiligiga ta’siri haqidagi ilmiy qarashlar ham ilgari surildi.
Tarixiy manbalarga bag‘ishlangan yig‘ilishlarda rasmiy yozishmalar, xitoy va usmoniy manbalari, qo‘lyozmalarni saqlash va raqamlashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi. Manbashunoslik va tekstologik tadqiqotlar Temuriylar davrini chuqur anglashda asosiy omil sifatida qayd etildi.
Ilm-fan va ta’lim yo‘nalishidagi muhokamalar Temuriylar renessansining mohiyatini ochib berdi. Xususan, Mirzo Ulug‘bek ilmiy maktabi, Ali Qushchi merosi hamda Ibn Xaldun bilan bog‘liq tarixiy muloqotlar jahon ilm-fani taraqqiyotidagi muhim bosqich sifatida baholandi.
Adabiyot va san’atga bag‘ishlangan sho‘’bada Alisher Navoiy ijodi markaziy o‘rinni egallab, uning asarlari poetika va ma’naviyat uyg‘unligi sifatida talqin qilindi. Shuningdek, Kamoliddin Behzod maktabi va qo‘lyozmalardagi matn va tasvir uyg‘unligi Temuriylar madaniyatining yuksak namunasi sifatida ko‘rsatildi.
Ijtimoiy-ma’naviy hayotga oid muhokamalarda jamiyatdagi axloqiy muhit, ta’lim, xayriya va ayollar o‘rni kabi masalalar ko‘rib chiqildi. Jumladan, Bibixonim obrazi orqali ayollarning jamiyatdagi o‘rni ilmiy asosda tahlil qilindi.
Anjumanda zamonaviy yondashuvlar ham e’tibor markazida bo‘ldi. Raqamli texnologiyalarga bag‘ishlangan sho‘’bada tarixiy manbalarni raqamlashtirish, me’moriy ob’yektlarni virtual tiklash va ularni turizm sohasiga integratsiya qilish imkoniyatlari muhokama qilindi.
Shuningdek, xattotlik merosiga bag‘ishlangan yig‘ilishda Temuriylar davrida shakllangan yozuv madaniyati, Qur’on nusxalarini ko‘chirish an’analari va nasta’liq xati rivoji kabi masalalar yoritildi.
Mutaxassislar fikricha, mazkur xalqaro anjuman Temuriylar merosini faqat tarixiy xotira sifatida emas, balki zamonaviy sivilizatsiya taraqqiyotiga ta’sir ko‘rsatgan muhim omil sifatida qayta baholash imkonini berdi.
Ushbu konferensiya O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib qilish, xalqaro ilmiy hamkorlikni mustahkamlash va Temuriylar davrini yangi ilmiy yondashuvlar asosida o‘rganishda muhim bosqich bo‘lib qolishi kutilmoqda.
Prezident Trampning Xolms so’zlaridan keyin neft narxi ko’tarildi
Prezident Butunjahon taekvondo federatsiyasining ordeni bilan mukofotlandi
21 mlrd so‘mlik xaridlarda qonun buzilgan —Raqobat qo‘mitasi
-
Dunyodan4 days ago
Eron rahbarlari AQSh va Isroildan tovon puli talab qilmoqda
-
Sport5 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Iqtisodiyot3 days ago
Centrum Air mavsumning asosiy yo‘nalishlaridan birini ishga tushiradi – Antalyaga kunlik reyslar
-
Jamiyat5 days ago«Qamchiq» dovonida yuk mashinasi yonib ketdi
-
Dunyodan5 days ago
Rossiya mudofaa vazirining sobiq o‘rinbosari 19 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi
-
Siyosat3 days ago
Buxoroda O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining uchrashuvi bo‘lib o‘tdi
-
Mahalliy3 days ago
Xorijlik abituriyentlar uchun «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» grant dasturi joriy etiladi
-
Dunyodan3 days ago
Eronning sobiq tashqi ishlar vaziri havo hujumida halok bo‘ldi