Dunyodan
Agar G’arb davlatlari Rossiyaga hurmat bilan munosabatda bo’lsa, Putin boshqa urush qilmaslikka va’da berdi
Video: Putinning BBCga aytishicha, G‘arb yetakchilari Rossiya tomonidan aldangan
Rossiya prezidenti Vladimir Putin, agar Rossiyaga nisbatan hurmat bilan munosabatda bo‘lsa, Ukrainadan keyin urushlar bo‘lmasligini aytib, Rossiya Yevropa davlatlariga qarshi hujumlar rejalashtirayotganini “bema’nilik” deb atadi.
Taxminan to‘rt yarim soat davom etgan teleko‘rsatuv davomida undan BBC muxbiri Stiv Rozenberg yana “maxsus harbiy operatsiya” (Putinning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirish uchun atamasi) bo‘ladimi, deb so‘radi.
“Agar siz bizga hurmat bilan munosabatda bo’lganingizda va biz har doim sizning manfaatlaringizni hurmat qilishga harakat qilgandek bizning manfaatlarimizni hurmat qilsangiz, hech qanday operatsiya bo’lmaydi”, dedi u.
Shu oy boshida prezident Putin Rossiya Yevropa bilan urushga kirishish niyatida emasligini, ammo yevropaliklar xohlasa, “hozirda” tayyor ekanligini aytdi.
Juma kuni Putin BBCning Rossiya bo‘yicha muharririning savoliga javob berib, “agar ular bizni NATOning sharqqa tomon kengayishi bilan aldaganlaridek aldamasalar, boshqa Rossiya tajovuzkorligi bo‘lmasligini” qo‘shimcha qildi.
U uzoq vaqt davomida NATOni G‘arbning Sovet Ittifoqi parchalanishidan oldin, 1990-yilda Sovet Ittifoqi rahbari Mixail Gorbachevga bergan va’dalaridan voz kechishda ayblab keladi. Keyinchalik janob Gorbachev bu so’zni rad etdi.
“To’g’ridan-to’g’ri chiziq” marafoni Moskvadagi auditoriyadagi keng jamoatchilik va Rossiyaning turli burchaklaridan kelgan jurnalistlarning savollarini birlashtirdi, Putin Rossiyaning ulkan xaritasi ostida o’tirdi, u Ukrainaning bosib olingan hududlari, jumladan, 2014 yilda anneksiya qilingan Qrimni ham o’z ichiga oladi.
Rossiya davlat televideniyesi 3 milliondan ortiq savol olganini da’vo qilmoqda.
Telemarafondan bir necha soat o‘tib, Ukraina hukumati Rossiyaning Ukraina janubidagi Odessa viloyatiga raketa hujumi oqibatida yetti kishi halok bo‘lgani va yana 15 kishi yaralanganini e’lon qildi. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi 2022 yilning fevralida boshlangan.
EPA
Tadbir tashkilotchilari prezident Putinga 3 million savol berilganini ma’lum qildi.
“To‘g‘ridan-to‘g‘ri liniya” asosan sahnalashtirilgan bo‘lsa-da, katta ekranda jamoatchilikning tanqidiy mulohazalari ko‘rsatildi, ba’zilar tadbirni “tsirk” deb atashdi, internet uzilib qolganidan noliydilar, vodoprovod suvining sifatsizligini ta’kidladilar. Rasmiylar mobil internetning uzilishini Ukrainadagi dron hujumi bilan bog‘lashmoqda.
Putin, shuningdek, Rossiyaning iqtisodiy zaifligini, narxlarning oshishi, o‘sish sur’atining sekinlashishi va 1 yanvarda qo‘shilgan qiymat solig‘i 20 foizdan 22 foizga ko‘tarilganini ham tilga oldi. Prezidentga “Iltimos, hamma narsaning aqldan ozgan narxlari oshishini to‘xtating!” degan xabar bor edi.
Kreml iqtisodiyotning barqarorligini ta’kidlash uchun muntazam ravishda yil yakunlari voqealaridan foydalanadi va Putin so’zlaganidek, Rossiya Markaziy banki foiz stavkalarini 16% gacha kamaytirishini e’lon qildi.
Tashqi siyosat masalalari vatan haqidagi mulohazalar, mahalliy korxonalarni maqtash, baliq narxi, faxriylarga g‘amxo‘rlik qilishning ahamiyati bilan aralashdi.
Biroq, Ukrainadagi deyarli to’rt yillik urush masalasi hech qachon uzoqda bo’lmagan va ko’pincha ko’plab savollar fonida bo’lgan.
Prezident Putin Ukrainadagi urushni “tinch yo‘l bilan” tugatishga “tayyor va tayyor” ekanini yana bir bor ta’kidladi, biroq murosa belgilari kam.
U 2024 yil iyun oyidagi nutqida aytib o‘tgan tamoyillarini yana bir bor ta’kidladi, unda u Ukraina qo‘shinlarini Rossiya tomonidan qisman bosib olingan to‘rtta hududdan olib chiqishga va Kiyevni NATOga qo‘shilish harakatlaridan voz kechishga chaqirdi.
Rossiyaning eng muhim talablari Ukraina sharqidagi Donbasni toʻliq nazorat qilish boʻlib, u Rossiya ishgʻol qilmagan Donetsk viloyatining taxminan 23 foizini oʻz ichiga oladi.
Putin Rossiya qo‘shinlari Ukrainaning front chizig‘idan tashqariga chiqayotganini da’vo qildi va prezident Vladimir Zelenskiyning o‘tgan hafta Kupianskdagi frontga tashrifi chog‘ida Rossiyaning shaharni egallab olgani haqidagi da’vosini rad etish qobiliyatini masxara qildi.
Putin, shuningdek, Ukrainadagi yangi saylovlarni mojaroga barham berish harakatlari doirasida AQSh prezidenti Donald Tramp taklif qilgan tinchlik rejasiga kiritishga chaqirdi. Putin matbuot anjumanida ovoz berish vaqtida Ukrainani bombardimon qilishni to’xtatishni taklif qildi.
Ukrainaning SBU xavfsizlik xizmati juma kuni O‘rta yer dengizida Rossiyaning “soya floti” tarkibida ishlaydigan neft tankeri bilan birinchi marta to‘qnashganini ma’lum qildi. Putin bu Kiyev istagan natijalarga olib kelmasligini va Rossiya eksportini buzmasligini aytdi.
Rossiya ommaviy axborot vositalari va keng jamoatchilik tomonidan berilgan savollarning aksariyati Putinni shubha ostiga qo’ymadi, biroq G’arb muxbirlari, AQShning NBC tarmog’idan Key Simmons va BBC xodimi Stiv Rozenbergning ikkita savoliga ruxsat berildi.
Simmons, agar Putin Trampning tinchlik rejasini rad etsa, ukrainaliklar va rossiyaliklarning o‘limi uchun javobgarlikni his qiladimi, degan savoliga Putin AQSh prezidentining urushni tugatish bo‘yicha “samimiy” sa’y-harakatlarini olqishladi, biroq bu kelishuvga Rossiya emas, G‘arb to‘sqinlik qilayotganini aytdi.
“To‘p bizning g‘arblik raqiblarimiz, birinchi navbatda Kiyev rejimi rahbarlari va bu holatda, birinchi navbatda, yevropalik homiylarning qo‘lida”, — dedi u.
Tramp tinchlik kelishuvi har qachongidan ham yaqinroq ekanini va Putin murosaga kelishdan bosh tortganiga qaramay, “Ukraina Rossiya tufayli tez harakat qilishini” kutayotganini aytdi.
Ukraina delegatsiyasi juma kuni Mayamida Trampning maxsus vakili Stiv Vitkoff va Trampning kuyovi Jared Kushner bilan uchrashmoqda. Berlinda AQSh rasmiylari bilan uchrashuvdan bir necha kun o‘tib Germaniya, Fransiya va Britaniya rasmiylari ham hozir bo‘lgan.
Xabarlarga ko‘ra, dam olish kunlarida Kreml elchisi Kirill Dmitriev ham Mayamiga tashrif buyurishi rejalashtirilgan.
“Biz Buyuk Britaniya, umuman Yevropa va AQSh bilan hamkorlik qilishga tayyormiz, lekin teng huquqli va oʻzaro hurmat bilan”, – dedi Putin BBC Rossiya bosh muharririga.
“Agar Rossiyaning oʻrta va uzoq muddatli xavfsizligi taʼminlansa, biz bu jangovar harakatlarni darhol toʻxtatishga va siz bilan hamkorlik qilishga tayyormiz”.
U G‘arb davlatlarini Rossiyani dushman qilishda aybladi. 2022-yilning fevralida keng ko‘lamli bosqinni boshlash haqidagi qarorini izohlar ekan, u Ukrainaning demokratik yo‘l bilan saylangan yetakchilariga nisbatan odatiy ayblovlarini takrorlashdan oldin “Sizlar bizga qarshi Ukraina neonatsistlari qo‘li bilan urush olib bormoqdasizlar”, dedi.
Yevropa razvedka idoralari Rossiyaning NATOga hujum qilishiga bir necha yil qolgani haqida ogohlantirdi. G‘arb mudofaa alyansi rahbari Mark Rutte shu oyda Rossiya allaqachon yashirin amaliyotlarini kuchaytirganini va G‘arb urushga tayyorgarlik ko‘rishi kerakligini aytdi.
Ko’pgina savollar, jumladan, bolalarning savollari ham zararsiz edi, biroq shimoli-sharqiy Sibirdagi Yoqutistonlik muxbir so’nggi to’rt yil ichida energiya narxi o’n baravar oshganini ta’kidladi. Putin unga uning jamoasi muqobil energiya manbalarini ko‘rib chiqishini va “Yoqutiyani yodda tutishini” aytdi.
Telemarafon so‘nggida Putinga do‘stlik, din, vatan va bir qarashda muhabbat haqidagi qarashlariga to‘xtalib, bir qator tezkor savollar berildi. U bir qarashda muhabbatga ishonganini aytib, qo‘shimcha ma’lumot bermagan bo‘lsa-da, o‘zi ham sevib qolganini qo‘shimcha qildi.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Belarus Rossiya va Ukraina o’rtasidagi urushda qatnashish niyatida emas. Bu haqda Aleksandr Lukashenko Rossiyaning Belarusdagi elchisi Boris Grizlov va Moskva viloyati gubernatori Andrey Vorobyov bilan uchrashuvda gapirdi.
Bu Lukashenko Kreml Boris Grizlov orqali Belarusni mojaroda faolroq ishtirok etishga undayotganini birinchi marta oshkora tan oldi.
Lukashenko Grizlovga shunday dedi: “Urushga aralashishning hojati yo’q. Boris Vyacheslavovich bizni urushga tortish jarayonini uyushtirmoqda. Bizni bunga undash ham kerak emas”.
Lukashenko bu masalani Rossiya prezidenti Vladimir Putin bilan bir necha bor muhokama qilganini va belaruslar ukrainaliklar bilan jang qilishni istamasligini aytdi.
Shu bilan birga, u Belarus Rossiya mintaqasini, jumladan, Moskva viloyatini iqtisodiy va xavfsizlik sohalarida qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Wall Street Journal gazetasining yozishicha, Ukraina neftni qayta ishlash zavodlaridagi ish tashlashlar tufayli Belarus Rossiyaga benzin va boshqa neft mahsulotlarini yetkazib bermoqda.
Nashr Rossiya va Yevropaning sobiq va amaldagi rasmiylariga tayanib, Rossiya yil boshidan beri Belarus hududidan Ukrainaga hujum qilish va NATO davlatlariga qarshi gibrid operatsiyalarni o‘tkazish uchun ruxsat so‘raganini xabar qiladi. Manbalarning aytishicha, bu muzokaralarga birinchi navbatda Boris Grizlov rahbarlik qiladi.
Hisobotda, shuningdek, Fransiya prezidenti Emmanuel Makron may oyida janob Lukashenkoga qo‘ng‘iroq qilib, uni urushga qo‘shilmaslikka chaqirgan.
AQSh Oliy sudi prezident Donald Tramp ma’muriyati mamlakatda qonuniy istiqomat qilayotgan 350 ming gaitilik va 6 ming suriyalikni gumanitar himoyadan zudlik bilan mahrum qilishi mumkinligi haqida qaror chiqardi.
Avvalroq quyi sud prezidentning muhojirlarni vaqtincha himoyalangan maqomdan (TPS) mahrum qilish haqidagi farmonini bloklagan edi. 1990 yilda Kongress tomonidan kiritilgan dastur deportatsiya xavfi ostida bo’lgan muhojirlarni himoya qilishga qaratilgan.
Oliy sud qarori immigratsiya organlariga ko‘proq vakolatlar beradi. Shu nuqtai nazardan, bu qaror Trampning immigratsiya bo‘yicha navbatdagi g‘alabasi sifatida ko‘rilmoqda.
Hozirda 17 mamlakatda 1,3 millionga yaqin odam vaqtinchalik himoyaga ega. Gaitiliklarga bu maqom birinchi marta 2010 yilda dahshatli zilziladan keyin berilgan edi. Mamlakatdagi qurolli guruhlarning zo‘ravonliklari tufayli 1 milliondan ortiq odam o‘z uyini tashlab ketishga majbur bo‘lganidan keyin bu himoya muddati bir necha bor uzaytirildi.
Suriyaliklar bu maqomga 2012-yilda fuqarolar urushi tufayli erishgan.
2025-yil yanvar oyida Oq uyga qaytganidan beri Tramp 17 mamlakatdan 13 tasida TPS maqomini olib tashlashga harakat qildi. Oliy sudning so‘nggi qarori ushbu sa’y-harakatlarni davom ettirish uchun huquqiy asos yaratadi.
Qaror, shuningdek, hali ham TPS maqomiga ega bo’lgan to’rtta davlat vakillariga ham tegishli: Salvador, Livan, Sudan va Ukraina, chunki ularning kafolatlari joriy yilda tugaydi.
Avval xabar qilinganidek, ayni damda Qo‘shma Shtatlar ham siyosiy boshpana so‘ragan xorijlik fuqarolarni qabul qilishni to‘xtatmoqda.
Joriy yilning boshida Qo’shma Shtatlar 75 davlat fuqarolariga immigratsion vizalar berishni to’xtatdi.
2025-yil sentabrida Tramp ma’muriyati chet elliklar uchun immigratsion bo‘lmagan vizalar, jumladan B1/B2 turistik vizalar berish tartib-taomillarini kuchaytirdi.
2025-yil may oyida Oq uy Qo‘shma Shtatlarda o‘qish uchun ariza topshirgan barcha xalqaro talabalar ijtimoiy tarmoqlardagi ma’lumotlar tekshiruvidan o‘tkazilishini e’lon qildi. Vashington AQShning butun dunyodagi elchixonalariga majburiy tekshiruvga tayyorgarlik ko’rish maqsadida yangi talaba vizalari uchun rejalashtirilgan suhbatlarni bekor qilishni buyurdi.
2025-yilning 4-iyunida Tramp ma’muriyati Afg‘oniston, Chad, Kongo, Ekvatorial Gvineya, Gaiti, Somali va Eron kabi 12 davlat fuqarolari uchun AQSh eshiklarini yopdi va ikki hafta o‘tib, AQShga kirishi taqiqlangan davlatlar ro‘yxatiga yana 36 davlat qo‘shildi.
Buyuk Britaniya qiroli Charlz III Bukingem saroyining 10 yillik rekonstruksiya ishlaridan keyin ko‘chib o‘tmaydi. Bu haqda qirollik vakili xabar berdi.
Deyarli ikki asr davomida Britaniya monarxining asosiy qarorgohi bo‘lib kelgan Bukingem saroyi bundan buyon monarxning doimiy qarorgohi bo‘lmaydi.
Qirollik ma’murlari, shuningdek, Charlz III 2024/25 moliyaviy yilida 12,9 million funt sterling (17 million AQSh dollari) soliq to’laganini aniqladi. Ushbu indeks birinchi marta ommaga taqdim etilmoqda. Bu Qirollik oilasini Buyuk Britaniyadagi eng yaxshi 100 soliq to’lovchilar qatoriga kiritadi.
Qirollik oilasi 2022-yilda qirolicha Yelizaveta II vafotidan keyin moliyaviy ahvoli keskin tanqid qilinganidan keyin shaffofroq bo‘lishga va’da bergani aytiladi.
Qirollik oilasining Bukingem saroyiga ko’chib o’tmaslik qarori 369 million funt sterlinglik ta’mirlash ishlari yakunlanishi arafasida paydo bo’ldi. Qayta tiklash ishlari doirasida eskirgan elektr tarmoqlari, quvurlar va isitish tizimi to‘liq yangilanmoqda.
Charlz III o’zining uzoq vaqtdan beri Londondagi qarorgohi Klarens Xausda yashashni davom ettiradi.
Qirollik g’aznachisi Jeyms Chalmers Bukingem saroyi qirollik oilasining asosiy qarorgohi bo’lib qolishini aytdi. U yerda davlat tashriflari, tantanali marosimlar va boshqa rasmiy tadbirlar davom ettiriladi.
“Bu monarxiyaning uyi va Oliy hazratlari Londonda bo’lganida, qirollik bayrog’i saroy tomida hilpirab turadi”, dedi janob Chalmers.
O‘zbekistonda aholi jon boshiga YaIM hajmi 11,7 mln so‘mga yetdi
Qaysi davlatlar eng katta valuta zaxirasiga ega?
Elektr ta’minoti tizimida mansabdorlar pora bilan ushlandi
-
Jamiyat4 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Sport3 days agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Dunyodan2 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Dunyodan4 days agoQirg‘izistonda navbatdagi prezidentlik saylovlari qachon o‘tkazilishi ma’lum qilindi.
-
Mahalliy5 days ago
Endi rahbarni ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri fosh qilish mumkin!
-
Jamiyat3 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Dunyodan5 days ago
BAAda 15 yoshgacha bo’lgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlar taqiqlangan
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekiston banklari aktivlari 962,8 trln so‘mga yetdi