Dunyodan
Agar G’arb davlatlari Rossiyaga hurmat bilan munosabatda bo’lsa, Putin boshqa urush qilmaslikka va’da berdi
Video: Putinning BBCga aytishicha, G‘arb yetakchilari Rossiya tomonidan aldangan
Rossiya prezidenti Vladimir Putin, agar Rossiyaga nisbatan hurmat bilan munosabatda bo‘lsa, Ukrainadan keyin urushlar bo‘lmasligini aytib, Rossiya Yevropa davlatlariga qarshi hujumlar rejalashtirayotganini “bema’nilik” deb atadi.
Taxminan to‘rt yarim soat davom etgan teleko‘rsatuv davomida undan BBC muxbiri Stiv Rozenberg yana “maxsus harbiy operatsiya” (Putinning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirish uchun atamasi) bo‘ladimi, deb so‘radi.
“Agar siz bizga hurmat bilan munosabatda bo’lganingizda va biz har doim sizning manfaatlaringizni hurmat qilishga harakat qilgandek bizning manfaatlarimizni hurmat qilsangiz, hech qanday operatsiya bo’lmaydi”, dedi u.
Shu oy boshida prezident Putin Rossiya Yevropa bilan urushga kirishish niyatida emasligini, ammo yevropaliklar xohlasa, “hozirda” tayyor ekanligini aytdi.
Juma kuni Putin BBCning Rossiya bo‘yicha muharririning savoliga javob berib, “agar ular bizni NATOning sharqqa tomon kengayishi bilan aldaganlaridek aldamasalar, boshqa Rossiya tajovuzkorligi bo‘lmasligini” qo‘shimcha qildi.
U uzoq vaqt davomida NATOni G‘arbning Sovet Ittifoqi parchalanishidan oldin, 1990-yilda Sovet Ittifoqi rahbari Mixail Gorbachevga bergan va’dalaridan voz kechishda ayblab keladi. Keyinchalik janob Gorbachev bu so’zni rad etdi.
“To’g’ridan-to’g’ri chiziq” marafoni Moskvadagi auditoriyadagi keng jamoatchilik va Rossiyaning turli burchaklaridan kelgan jurnalistlarning savollarini birlashtirdi, Putin Rossiyaning ulkan xaritasi ostida o’tirdi, u Ukrainaning bosib olingan hududlari, jumladan, 2014 yilda anneksiya qilingan Qrimni ham o’z ichiga oladi.
Rossiya davlat televideniyesi 3 milliondan ortiq savol olganini da’vo qilmoqda.
Telemarafondan bir necha soat o‘tib, Ukraina hukumati Rossiyaning Ukraina janubidagi Odessa viloyatiga raketa hujumi oqibatida yetti kishi halok bo‘lgani va yana 15 kishi yaralanganini e’lon qildi. Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi 2022 yilning fevralida boshlangan.
EPA
Tadbir tashkilotchilari prezident Putinga 3 million savol berilganini ma’lum qildi.
“To‘g‘ridan-to‘g‘ri liniya” asosan sahnalashtirilgan bo‘lsa-da, katta ekranda jamoatchilikning tanqidiy mulohazalari ko‘rsatildi, ba’zilar tadbirni “tsirk” deb atashdi, internet uzilib qolganidan noliydilar, vodoprovod suvining sifatsizligini ta’kidladilar. Rasmiylar mobil internetning uzilishini Ukrainadagi dron hujumi bilan bog‘lashmoqda.
Putin, shuningdek, Rossiyaning iqtisodiy zaifligini, narxlarning oshishi, o‘sish sur’atining sekinlashishi va 1 yanvarda qo‘shilgan qiymat solig‘i 20 foizdan 22 foizga ko‘tarilganini ham tilga oldi. Prezidentga “Iltimos, hamma narsaning aqldan ozgan narxlari oshishini to‘xtating!” degan xabar bor edi.
Kreml iqtisodiyotning barqarorligini ta’kidlash uchun muntazam ravishda yil yakunlari voqealaridan foydalanadi va Putin so’zlaganidek, Rossiya Markaziy banki foiz stavkalarini 16% gacha kamaytirishini e’lon qildi.
Tashqi siyosat masalalari vatan haqidagi mulohazalar, mahalliy korxonalarni maqtash, baliq narxi, faxriylarga g‘amxo‘rlik qilishning ahamiyati bilan aralashdi.
Biroq, Ukrainadagi deyarli to’rt yillik urush masalasi hech qachon uzoqda bo’lmagan va ko’pincha ko’plab savollar fonida bo’lgan.
Prezident Putin Ukrainadagi urushni “tinch yo‘l bilan” tugatishga “tayyor va tayyor” ekanini yana bir bor ta’kidladi, biroq murosa belgilari kam.
U 2024 yil iyun oyidagi nutqida aytib o‘tgan tamoyillarini yana bir bor ta’kidladi, unda u Ukraina qo‘shinlarini Rossiya tomonidan qisman bosib olingan to‘rtta hududdan olib chiqishga va Kiyevni NATOga qo‘shilish harakatlaridan voz kechishga chaqirdi.
Rossiyaning eng muhim talablari Ukraina sharqidagi Donbasni toʻliq nazorat qilish boʻlib, u Rossiya ishgʻol qilmagan Donetsk viloyatining taxminan 23 foizini oʻz ichiga oladi.
Putin Rossiya qo‘shinlari Ukrainaning front chizig‘idan tashqariga chiqayotganini da’vo qildi va prezident Vladimir Zelenskiyning o‘tgan hafta Kupianskdagi frontga tashrifi chog‘ida Rossiyaning shaharni egallab olgani haqidagi da’vosini rad etish qobiliyatini masxara qildi.
Putin, shuningdek, Ukrainadagi yangi saylovlarni mojaroga barham berish harakatlari doirasida AQSh prezidenti Donald Tramp taklif qilgan tinchlik rejasiga kiritishga chaqirdi. Putin matbuot anjumanida ovoz berish vaqtida Ukrainani bombardimon qilishni to’xtatishni taklif qildi.
Ukrainaning SBU xavfsizlik xizmati juma kuni O‘rta yer dengizida Rossiyaning “soya floti” tarkibida ishlaydigan neft tankeri bilan birinchi marta to‘qnashganini ma’lum qildi. Putin bu Kiyev istagan natijalarga olib kelmasligini va Rossiya eksportini buzmasligini aytdi.
Rossiya ommaviy axborot vositalari va keng jamoatchilik tomonidan berilgan savollarning aksariyati Putinni shubha ostiga qo’ymadi, biroq G’arb muxbirlari, AQShning NBC tarmog’idan Key Simmons va BBC xodimi Stiv Rozenbergning ikkita savoliga ruxsat berildi.
Simmons, agar Putin Trampning tinchlik rejasini rad etsa, ukrainaliklar va rossiyaliklarning o‘limi uchun javobgarlikni his qiladimi, degan savoliga Putin AQSh prezidentining urushni tugatish bo‘yicha “samimiy” sa’y-harakatlarini olqishladi, biroq bu kelishuvga Rossiya emas, G‘arb to‘sqinlik qilayotganini aytdi.
“To‘p bizning g‘arblik raqiblarimiz, birinchi navbatda Kiyev rejimi rahbarlari va bu holatda, birinchi navbatda, yevropalik homiylarning qo‘lida”, — dedi u.
Tramp tinchlik kelishuvi har qachongidan ham yaqinroq ekanini va Putin murosaga kelishdan bosh tortganiga qaramay, “Ukraina Rossiya tufayli tez harakat qilishini” kutayotganini aytdi.
Ukraina delegatsiyasi juma kuni Mayamida Trampning maxsus vakili Stiv Vitkoff va Trampning kuyovi Jared Kushner bilan uchrashmoqda. Berlinda AQSh rasmiylari bilan uchrashuvdan bir necha kun o‘tib Germaniya, Fransiya va Britaniya rasmiylari ham hozir bo‘lgan.
Xabarlarga ko‘ra, dam olish kunlarida Kreml elchisi Kirill Dmitriev ham Mayamiga tashrif buyurishi rejalashtirilgan.
“Biz Buyuk Britaniya, umuman Yevropa va AQSh bilan hamkorlik qilishga tayyormiz, lekin teng huquqli va oʻzaro hurmat bilan”, – dedi Putin BBC Rossiya bosh muharririga.
“Agar Rossiyaning oʻrta va uzoq muddatli xavfsizligi taʼminlansa, biz bu jangovar harakatlarni darhol toʻxtatishga va siz bilan hamkorlik qilishga tayyormiz”.
U G‘arb davlatlarini Rossiyani dushman qilishda aybladi. 2022-yilning fevralida keng ko‘lamli bosqinni boshlash haqidagi qarorini izohlar ekan, u Ukrainaning demokratik yo‘l bilan saylangan yetakchilariga nisbatan odatiy ayblovlarini takrorlashdan oldin “Sizlar bizga qarshi Ukraina neonatsistlari qo‘li bilan urush olib bormoqdasizlar”, dedi.
Yevropa razvedka idoralari Rossiyaning NATOga hujum qilishiga bir necha yil qolgani haqida ogohlantirdi. G‘arb mudofaa alyansi rahbari Mark Rutte shu oyda Rossiya allaqachon yashirin amaliyotlarini kuchaytirganini va G‘arb urushga tayyorgarlik ko‘rishi kerakligini aytdi.
Ko’pgina savollar, jumladan, bolalarning savollari ham zararsiz edi, biroq shimoli-sharqiy Sibirdagi Yoqutistonlik muxbir so’nggi to’rt yil ichida energiya narxi o’n baravar oshganini ta’kidladi. Putin unga uning jamoasi muqobil energiya manbalarini ko‘rib chiqishini va “Yoqutiyani yodda tutishini” aytdi.
Telemarafon so‘nggida Putinga do‘stlik, din, vatan va bir qarashda muhabbat haqidagi qarashlariga to‘xtalib, bir qator tezkor savollar berildi. U bir qarashda muhabbatga ishonganini aytib, qo‘shimcha ma’lumot bermagan bo‘lsa-da, o‘zi ham sevib qolganini qo‘shimcha qildi.