Iqtisodiyot
“Quyoshli xonadon” doirasida fuqarolarga pul to‘lanmayapti. Rasmiy idoralar sukutda
Quyosh panellarida ishlab chiqarilib, umumiy elektr tarmoqlariga uzatilgan energiya uchun fuqarolarga subsidiyalar vaqtida to‘lab berilmayapti. Na Energetika vazirligi na Iqtisodiyot va moliya vazirligi vaziyatga tayinli izoh bergani yo‘q. 2026 yil uchun tasdiqlangan budjetnomada ushbu turdagi xarajatlarni moliyalashtirishga 100 mlrd so‘m ajratilishi ko‘zda tutilgan. Bu real ko‘rsatkichga nisbatan 3 barobar kamroq mablag‘ bo‘lishi mumkin.
O‘zbekistonda 2023 yil 1 apreldan “Quyoshli xonadon” dasturi joriy etilgan. Unga ko‘ra, umumiy quvvati 50 kilovatt-soatgacha bo‘lgan quyosh fotoelektr stansiyalarini o‘rnatgan jismoniy shaxslarga o‘z ehtiyojidan ortib, yagona elektr energetika tizimiga uzatilgan har 1 kilovatt-soat elektr energiyasi uchun 1000 so‘mdan subsidiya ajratiladi.
Masalan, oy davomida siz elektr tarmog‘idan 100 kilovatt-soat elektr energiyasi oldingiz, siz o‘rnatgan panellar esa aytaylik 500 kilovatt-soat tok ishlab chiqardi. Agar oy yakunlari bo‘yicha siz tarmoqqa uzatgan tok miqdori tarmoqdan olingan tok miqdoridan ko‘p bo‘lsa, ana shu o‘rtadagi ijobiy farqning har bir kilovatt-soati uchun davlat 1000 so‘mdan subsidiya to‘laydi. Pul “Soliq” ilovasi orqali hisobot oyidan keyingi oyning 25-kunigacha to‘lab berilishi shart.
To‘lov kechikyapti
Fuqarolar hukumatning bu tashabbusini qo‘llab-quvvatladi. Kimdir yig‘ib qo‘ygan puliga, yana kimdir esa qarzga quyosh panellari xarid qildi. Kun.uz bilan bog‘langan murojaatchilarning ta’kidlashicha, ularga aprel oyi uchun kafolatlangan pul to‘lab berilmayapti. Xususan, Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanida yashovchi Islomjon Sobirjonovning ta’kidlashicha, u 32 mln so‘m pul sarflab quyosh panellari o‘rnatgan, ammo to‘lovga kelganga kechikishlar kuzatilayotganidan norozi bo‘lyapti.
«Qashqadaryo viloyatining Kitob tumanidan Islomjon Sobirjonovman. 2025 yilning noyabr oyida 32 mln so‘mga 10 kilovatt-soatlik pannel o‘rnatgandim. Maqsad — qishda o‘zimning ehtiyojimni qoplash va yozda 4-5 so‘m daromad qilish edi. Pul tushishi shu yilning fevral oyidan boshlandi. Fevral oyida 20 ming so‘m, mart oyida 200 ming so‘mdan ziyodroq pul oldim. Aprel uchun pul yo‘q, lekin panelim ishlab yotibdi. Aprel oyida 900 kilovatt-soatdan ziyod, may oyiga 1100 kilovatt-soatdan ziyod sotganman. Ro‘zg‘orga 1-2 so‘m foyda bo‘lsin deb, yig‘ib-terib olgan pulim edi, o‘zim ham oylikka qaragan odamman”, deydi Sobirjonov.
Budjetdan ajratilgan pul tugab qoldimi?
2026 yilning yanvar-mart oylarida 45,2 ming nafar jismoniy shaxs o‘z xonadonlarida o‘rnatilgan quyosh panellari orqali ishlab chiqarilgan elektr energiyasini tarmoqqa sotib, 73,9 mlrd so‘mdan ortiq daromad olgan.
Taqqoslash uchun, 2025 yilning I choragida 12,7 ming nafar fuqaroga 8 mlrd 147 mln so‘m subsidiya ajratilgandi. Shu tariqa, bir yil ichida subsidiya oluvchilar soni qariyb 3,5 barobarga, to‘langan mablag‘ hajmi esa 9 barobarga ko‘paygan.
2026 yil uchun tasdiqlangan budjetnomaga ko‘ra, ushbu turdagi xarajatlarni moliyalashtirishga 100 mlrd so‘m ajratilishi ko‘zda tutilgan. Birinchi chorakdagi natijalardan kelib chiqilsa, bu yillik ko‘rsatkichga nisbatan taxminan 3 barobarga kamroq mablag‘ bo‘lishi mumkin.
Kun.uz Energetika vazirligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan bog‘landi.
Energetika vazirligi matbuot kotibi Kun.uz’ga bergan izohida ushbu subsidiyalar davlat budjetidan moliyalashtirilishi, mablag‘larni ajratish va to‘lash bilan bog‘liq masalalar Iqtisodiyot va moliya vazirligi vakolatiga kirishini ma’lum qildi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi matbuot xizmati esa masala yuzasidan tegishli ishlar olib borilayotgani, yaqin vaqt ichida rasmiy ma’lumot taqdim etilishini bildirdi.
Ta’kidlash lozimki, subsidiyalarning kechikishi faqatgina moliyaviy muammo emas, balki tizimga nisbatan ishonsizlikni ham kuchaytiradi. Agar fuqaro elektr energiyasi uchun to‘lovni oldindan amalga oshirmasa, darhol tarmoqdan uzib qo‘yiladi. Ushbu qoida to‘lovlarni amalga oshirishda ham ishlashi kerak. “Quyoshli xonadon” loyihasi O‘zbekiston energetika tizimi uchun juda kerakli va istiqbolli dastur. Ijrodagi mas’uliyatsizlik esa shunday zo‘r g‘oyani ham obro‘sizlantiryapti.
Iqtisodiyot
18-iyundan dollar yana ko‘tariladi
Markaziy bank 2026-yil 18-iyundan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 39,93 so‘mga oshib, 12 052,05 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 49,94 so‘mga oshdi va 13 985,20 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 171,44 so‘m bo‘ldi (+55,98).
Rossiya rubli 165,30 so‘m etib belgilandi (-0,82).
Iqtisodiyot
Murojaatlar bo‘yicha eng salbiy ko‘rsatkichga ega bo‘lgan banklar ro‘yxati e’lon qilindi
Markaziy bank mijozlarning shikoyatlari asosida eng yomon ishlayotgan banklar ro‘yxatini ochiqladi. Regulyator baholash natijalariga ko‘ra, eng ko‘p shikoyat tushgan bank – «Biznesni rivojlantirish banki». Keyingi o‘rinlardan «Anorbank», «Mikrokreditbank», «AVO bank» va «TBC» o‘rin olgan.
Markaziy bank 2026 yil I chorak yakunlari bo‘yicha murojaatlar bilan eng yomon ishlaydigan banklar indeksini e’lon qildi.
Regulyator baholash natijalariga ko‘ra, eng ko‘p shikoyat tushgan bank — «Biznesni rivojlantirish banki». Keyingi o‘rinlardan «Anorbank», «Mikrokreditbank», «AVO bank» va «TBC bank» o‘rin olgan.
Markaziy bankka ko‘ra, mijozlar soniga nisbatan murojaatlar ulushining yuqori bo‘lishi quyidagi masalalarga alohida e’tibor qaratish zarurligini ko‘rsatadi:
bank mahsulotlari va xizmatlari bo‘yicha mijozlarga yetarli tushuntirish berilmasligi;
murojaatlarga o‘z vaqtida va sifatli javob taqdim etilmasligi;
takroriy shikoyatlarga sabab bo‘layotgan tizimli kamchiliklarning saqlanib qolishi;
masofaviy xizmatlar, to‘lovlar, kreditlar va boshqa bank operatsiyalari bilan bog‘liq muammolarning o‘z vaqtida hal etilmasligi;
iste’molchilar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha ichki nazorat mexanizmlarini yanada takomillashtirish zarurligi.
Shu bilan birga regulyator mazkur banklarga quyidagi tavsiyalarni berib o‘tgan:
murojaatlar kelib chiqish sabablarini chuqur tahlil qilish;
takroriy shikoyatlarga olib kelayotgan omillarni bartaraf etish;
murojaatlarni ko‘rib chiqish jarayonlarini takomillashtirish;
mijozlarga xizmat ko‘rsatish sifati va ichki nazorat mexanizmlarini kuchaytirish;
iste’molchilar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan profilaktik choralarni kengaytirish.
«Mazkur indeks bankning moliyaviy barqarorligi yoki ishonchliligini baholamaydi. U faqat mijozlar soniga nisbatan kelib tushgan murojaatlar ulushini aks ettiradi. Chorak davomida 100 tadan kam murojaat kelib tushgan banklar bo‘yicha indeks hisoblanmaydi», deyiladi MB xabarida.
Iqtisodiyot
Yaponiya, Janubiy Koreya va Saudiya Arabistoni Toshkentning yangi aeroportini qurish bo‘yicha bitim imzoladi
Shu kunlarda poytaxtda o‘tkazilayotgan Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida «Uzbekistan Airports» AJ hamda tarkibiga «Sojitz Corporation» (Yaponiya) va «Incheon International Airport Corporation» (Koreya Respublikasi) kompaniyalari kiruvchi, «Vision Invest» (Saudiya Arabistoni) boshchiligidagi xalqaro konsorsium o‘rtasida Toshkentning yangi xalqaro aeroportini qurish va kelgusida undan foydalanish bo‘yicha davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risidagi bitim imzolandi.
Bitim imzolanishidan oldin keng ko‘lamli tayyorgarlik ishlari olib borildi. Xususan, xalqaro moliya institutlari talablariga muvofiq ekologik va ijtimoiy baholashlar o‘tkazildi, davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risidagi bitim ishlab chiqildi, muhandislik kommunikatsiyalarini ko‘chirish bo‘yicha loyiha hujjatlari tayyorlandi hamda bo‘lajak aeroport hududini hozirlash ishlari boshlab yuborildi.
«Ta’kidlash lozimki, aeroport loyihasi mamlakat prezidenti tashabbusi bilan Hukumat, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Transport vazirligi ko‘magida ishlab chiqilgan. Bugun barchamiz uni amalga oshirish yo‘lida muhim qadam qo‘ydik. Toshkentning yangi xalqaro aeroporti o‘nlab yillar davomida yo‘lovchi va yuk tashishning o‘sib borayotgan ehtiyojlarini qondira oladigan zamonaviy texnologik aviatsiya xabiga aylanadi. Yetakchi xalqaro kompaniyalar bilan hamkorlik tufayli biz nafaqat sarmoya, balki eng so‘nggi texnologiyalardan foydalangan holda dunyodagi eng yirik aeroport majmualarini loyihalash, qurish va boshqarish bo‘yicha noyob tajribaga ega bo‘lamiz. Ishonchim komilki, ushbu loyiha O‘zbekiston aviatsiya sanoatini rivojlantirishda yangi bosqich bo‘ladi va mamlakatimizning Markaziy Osiyodagi asosiy transport markazi sifatidagi mavqeini mustahkamlaydi», — dedi «Uzbekistan Airports» boshqaruvi raisi Javlonbek Umarxo‘jayev.
Eslatib o‘tamiz, Prezidentning 2025 yil 25 noyabrdagi 353-sonli qarori bilan qurilishi belgilangan poytaxtning yangi aeroporti Toshkent viloyatining O‘rta Chirchiq va Quyi Chirchiq tumanlari hududida, umumiy maydoni 1310 gektar bo‘lgan maydonda joylashadi.
Loyihaning birinchi bosqichida har birining uzunligi 4 km bo‘lgan ikkita uchish-qo‘nish yo‘lagi, 208 ming kvadrat metr maydonga ega yo‘lovchi terminali, havo kemalari uchun 98 ta to‘xtash joyi, yoqilg‘i quyish majmuasi va zamonaviy havo harakatini boshqarish dispetcherlik minorasi qurilishi ko‘zda tutilgan.
2030 yil oxirida foydalanishga topshirilishi mo‘ljallanayotgan aeroport yiliga 20 million yo‘lovchiga va 300 ming tonnagacha yuklarga xizmat ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Imzolangan bitimga ko‘ra, xususiy sheriklar konsorsiumi yo‘lovchi terminali va vokzal atrofi maydonini qurish hamda keyinchalik ekspluatatsiya qilishni o‘z zimmasiga oladi, davlat sherigi esa aerodrom majmuasini qurish va ekspluatatsiya qilishni ta’minlaydi.
Tasdiqlangan jadvalga muvofiq, joriy yilning iyun oyida muhandislik tarmoqlarini ko‘chirishni boshlash, hududni tayyorlashni yakunlash va bosqichma-bosqich qurilish ishlarini boshlash rejalashtirilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston qaysi mamlakatlarga ko‘proq mahsulot sotmoqda?
2026 yilning yanvar–aprel oylarida O‘zbekistonning eksport hajmi qariyb 10 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu davrda mamlakat mahsulotlari eng ko‘p Rossiya, Xitoy va Afg‘onistonga eksport qilingan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, hisobot davrida Rossiya 1,5 milliard dollarlik ko‘rsatkich bilan O‘zbekistonning eng yirik eksport hamkori bo‘lgan. Keyingi o‘rinlarni Xitoy (919,6 million dollar) va Afg‘oniston (643,7 million dollar) egallagan.
Shuningdek, Fransiya (498,6 million dollar), Qozog‘iston (425,5 million dollar), Turkiya (361,4 million dollar), Birlashgan Arab Amirliklari (265,5 million dollar), Qirg‘iziston (254,2 million dollar), Tojikiston (213,3 million dollar) va AQSh (122,5 million dollar) O‘zbekiston mahsulotlari eng ko‘p eksport qilingan davlatlar qatoridan joy olgan.
Mutaxassislar fikricha, eksport geografiyasining kengayishi tashqi savdo aloqalarining diversifikatsiya qilinishi va mahalliy mahsulotlarga bo‘lgan xalqaro talab ortib borayotganidan dalolat beradi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda qurilish ishlari hajmi 35 yilda 12 barobar oshdi
O‘zbekistonda 2025-yil yakunlari bo‘yicha 313,9 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarildi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 1991-yilga nisbatan 12,3 barobarga oshgan.
Statistikaga ko‘ra, 1991-yilda qurilish ishlari hajmi 6,2 mlrd rublni tashkil etgan. Keyingi yillarda ko‘rsatkich izchil o‘sib, 2000-yilda 388,4 mlrd so‘mga, 2010-yilda esa 8,2 trln so‘mdan oshgan.
Qurilish sohasidagi eng katta o‘sishlar so‘nggi o‘n yillikda kuzatildi. Jumladan, 2015-yilda bajarilgan qurilish ishlari hajmi 25,4 trln so‘m bo‘lgan bo‘lsa, 2020 yilga kelib bu raqam 88,1 trln so‘mga yetdi.
Keyingi yillarda ham yuqori o‘sish sur’atlari saqlanib qoldi. 2021-yilda qurilish ishlari hajmi 107,5 trln so‘mni, 2022-yilda 130,8 trln so‘mni tashkil qildi.
2023-yilda esa tarmoqda yangi bosqich kuzatilib, qurilish ishlari hajmi 222,9 trln so‘mga yetdi. 2024-yilda bu ko‘rsatkich 259,7 trln so‘mga oshdi.
2025-yilda qurilish ishlari hajmi dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra 313,9 trln so‘mni tashkil etdi. Bu bir yilning o‘zida qariyb 54 trln so‘mlik o‘sish qayd etilganini anglatadi.
-
Jamiyat3 days agoAbdulla Qodiriy ko‘chasida haydovchilar uchun yangi qayrilish joyi tashkil etildi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Toshkentda YIBning mintaqaviy vakolatxonasi ochildi
-
Siyosat5 days ago
O‘zbekistonda AQSh bilan yirik investitsiya loyihalari amaliy bosqichga o‘tadi
-
Iqtisodiyot3 days agoUch karra yer solig‘ining bekor qilinishi: pullar qanday qaytariladi?
-
Dunyodan5 days agoEron yadro quroliga ega boʻlmaslikka rozi: Prezident Tramp
-
Dunyodan2 days agoEron Hormuz boʻgʻozi yopilganini eʼlon qildi
-
Siyosat5 days ago
O‘zbekiston va Albaniya birinchi xonimlari uchrashdi
-
Dunyodan3 days ago
Isroil vaziri Trampga qarshi keskin bayonot berdi
