Siyosat
Senator Qudratila Rafiqov O‘zbekiston gerbidagi sovet davridagi ramziy ma’noga shubha qilmoqda
Senator Qudratila Rafiqov tomonidan chop etilgan yirik tahliliy maqolada O‘zbekiston mustaqillikning dastlabki yillarida qabul qilingan milliy ramzlarda qo‘rquv, siyosiy beqarorlik va ichki tartibsizliklar aks etgani aytiladi.
O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi raisi Rafiqov mamlakat gerbiga alohida to‘xtalib, nega paxta va g‘alla kabi qishloq xo‘jaligi ramzlari 30 yildan ortiq vaqt davomida gerbda markaziy o‘rinni egallab kelayotganiga savol berdi. Uning kengroq tezislari Samarqandning zamonaviy jahon diplomatiyasi markaziga aylanishini aks ettiradi va bir vaqtlar Samarqand viloyatini boshqargan Prezident Shavkat Mirziyoyev tomonidan asos solingan siyosiy yo‘nalishga baho beradi.
Rafiqov gerbga lenta bilan o‘ralgan paxta va bug‘doy boshoqlarining kiritilishi sobiq ittifoq institutlari bilan mafkuraviy aloqalarning hal etilmaganidan dalolat beradi, deb ta’kidladi. Uning ta’kidlashicha, Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyingi dastlabki o’n yilliklarda mamlakat erkinliklari birinchi navbatda nazariy xususiyatga ega bo’lib, unga bo’ysunuvchi erkinlik shakli sifatida faoliyat yuritgan.
O‘sha davrdagi ko‘cha shiorlari, masalan, mamlakatning birinchi prezidenti Islom Karimov tomonidan kiritilgan taraqqiyotning asosiy tamoyili bo‘lmish “yangi uy qurishdan avval, eski uyni buzib tashlamang” degan ko‘zga ko‘ringan iboralar institutsional tarixiy binolardan butunlay uzoqlashishni istamasligini ta’kidladi. Bunday ehtiyotkorlik bilan yondashish, deb yozadi Rafiqov, o’zini xalqning genetik kodini o’zida mujassamlashtirgan ramzning o’zidayoq muhrlashga muvaffaq bo’ldi.
Senator Prezident Mirziyoyev tomonidan tez-tez tilga olinadigan fikrga alohida to‘xtalib, dastlabki yillarda paxtadan davlat daromadi 1 milliard dollardan kam bo‘lganini ta’kidladi. Bu iqtisodiy voqeliklarni hisobga olgan holda, Rafiqov qishloq xo‘jaligi mahsulotlari O‘zbekistonning ijtimoiy va ma’naviy o‘ziga xosligini belgilab berishda davom etishi kerakmi, degan savolni qo‘ydi.
Postsovet davridagi ommaviy ritorika ekinlar hosildorligi, o’rim-yig’im maqsadlari va kolxoz mehnati, erkin fikr chegaralarini cheklaydigan hokimiyat munosabatlari bilan mustahkam bog’langan. Mustaqillikka erishgandan keyin uzoq vaqt davomida milliy ong sobiq markaziy hukumat tomonidan jamoatchilik ongini boshqarishda qo‘llagan safarbarlik strategiyasiga taqlid qilib, paxta qatorlari orasida qolib ketdi. Paxta va gʻalla yetishtirish sovet davrini aks ettiruvchi diniy ijtimoiy-siyosiy maqomga ega edi. Ommaviy axborot vositalarining erishib bo‘lmaydigan ishlab chiqarish maqsadlariga erishishga doimiy e’tibor qaratilishi xalqning mustaqil fikrlash qobiliyatini muqarrar ravishda yemiradi.
Hozirgi siyosiy davr xalqning dunyoqarashini jimgina, lekin sezilarli darajada o‘zgartirib yubordi va qishloq xo‘jaligiga bo‘lgan qadimiy siyosiy e’tiborni deyarli eskirgan. Agar biz dastlabki ma’lumotlarni e’tiborsiz qoldirmasak va hisobotimizni inson qadr-qimmati, shaxsiy erkinlik va istiqbollarga qaratmasak, bu mavzular bo’yicha ommaviy munozaralar kamroq rag’batlantiriladi.
Ichki ongdagi bu o’zgarish asta-sekin sodir bo’ldi va hali to’liq o’rganilmagan. Ittifoq tarqalgach, mutlaq erkinlik majburiyatlari haqidagi tashvish, ehtimol, siyosiy hokimiyatni yo’qotish qo’rquvi yoki tanish ma’muriy tuzilmalarga instinktiv qaramlik tufayli davom etdi.
1990-yillarning xavfsiz, takrorlanuvchi shiorlari milliy ozodlik chaqirig’idan ko’ra o’tmishga ehtiyotkorlik bilan qarash vazifasini bajardi. Vaqt o’tishi bilan, suverenitet va milliy o’ziga xoslikni loyihalash uchun mo’ljallangan ushbu milliy ramzlarning mohiyati o’sha o’n yillikdagi siyosiy notinchlikni aks ettirgani va ijtimoiy faylasuf Erich Fromm ta’riflagan “erkinlikdan qochish” kontseptsiyasi bilan taqqoslanganligi ma’lum bo’ldi.
Zamonaviy O‘zbekiston voqeligi hozirda uch xil tarixiy bosqichni aniq ajratib ko‘rsatmoqda: Sovet davridagi O‘zbekiston, postkommunistik O‘zbekiston va yangi O‘zbekiston.
Janob Rafiqov sharhining nashr etilishi ijtimoiy tarmoq platformalarida muhokamalar to‘lqiniga sabab bo‘ldi, bir qancha sharhlovchilar davlat muhrining yangilanishini qo‘llab-quvvatladilar. Aksincha, boshqa jamoatchilik reaktsiyalari mamlakatning ko’plab dolzarb iqtisodiy va ijtimoiy muammolarga duch kelayotganini ta’kidlaydi, bu esa qonunchilikning shoshilinch e’tiborini talab qiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi gerbi 1992-yil 2-iyulda rasman qabul qilingan. Asl ikonografiya rassom Anvar Mamadjonov tomonidan yaratilgan.
Bugun, 25-sentyabr kuni O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalqaro madaniy kommunikatsiya markazi raisi Long Yuysyan va Gonkongning «JDB Group» kompaniyasi asoschisi Chan Xuntoni qabul qildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, O‘zbekiston bilan Xitoy o‘rtasidagi barcha sharoitlarda har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish va madaniy-gumanitar aloqalarni mustahkamlash masalalari ko‘rib chiqildi.
Markaz O‘zbekistonning Xitoy bilan ko‘p qirrali hamkorligini mustahkamlashga katta hissa qo‘shib kelayotgani qayd etildi. Birgalikda infratuzilmani rivojlantirish, investitsiyalar va «yashil» sanoat sohalarida qator loyihalar amalga oshirildi.
«JDB Group» kompaniyasining O‘zbekistondagi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari sifatida zamonaviy shahar, transport va sanoat infratuzilmasini rivojlantirish hamda geologiya sohasi belgilandi.
Uchrashuv yakunida mazkur kompaniya ishtirokida amalga oshirilayotgan va yangi loyihalarni jadallashtirish yuzasidan kelishuvga erishildi.
Siyosat
Saida Mirziyoyeva Diyene Keyta bilan demografik barqarorlik va inson kapitali bo‘yicha hamkorlikni muhokama qildi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva BMT Bosh kotibi o‘rinbosari, BMT Aholishunoslik jamg‘armasi (UNFPA) ijrochi direktori Diyene Keyta bilan uchrashdi.
Muloqotda demografik barqarorlik, inson kapitali va aholi farovonligini ta’minlash bo‘yicha hamkorlikni yanada rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Saida Mirziyoyeva O‘zbekistonning asosiy kapitali yosh avlod ekanini ta’kidladi. U demografik salohiyatni kelgusida dividend manbaiga aylantirish uchun inson, ayniqsa, ayollar va bolalarning salomatligi, ta’limi hamda xavfsizligiga investitsiya kiritish zarurligini bildirdi.
Saida Mirziyoyeva o‘zining Telegram kanalida demografik prognozlash tizimini yo‘lga qo‘yilayotganini ma’lum qildi. Shuningdek, «Demografik dividend — 2050» strategiyasini ishlab chiqish rejalashtirilayotganini aytdi.
Tomonlar demografik barqarorlikni faqat aholi soni bilan bog‘liq masala sifatida emas, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, ijtimoiy himoya va oilalarni qo‘llab-quvvatlashni qamrab oladigan uzoq muddatli taraqqiyot masalasi sifatida ko‘rish zarurligini ta’kidladi.
Shuningdek, demografik ma’lumotlar va tahliliy prognozlar asosida qarorlar qabul qilish hamda inson kapitali va ijtimoiy xizmatlarga investitsiyalarni kuchaytirish bo‘yicha xalqaro hamkorlikni rivojlantirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotda aholining farovonligini oshirish va demografik jarayonlarni samarali boshqarishda ma’lumotlar hamda prognozlarning ahamiyatiga e’tibor qaratildi.
Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva Nyu-Yorkda «BlackRock» rahbariyati bilan uchrashdi.
Unda kompaniya prezidenti Robert Kapito, vitse-rais Tomas Donilon, «Global Infrastructure Partners» raisi va bosh ijrochi direktori Adebayo Ogunlesi, Moliyaviy va strategik investorlar guruhi global rahbari hamda kompaniyaning Yaqin Sharq mintaqasi bo‘yicha rahbari Charlz Hatami qatnashdi.
Muloqot davomida 2027-yilda Toshkent xalqaro moliya markazi faoliyatini yo‘lga qo‘yish masalasini muhokama qilindi. «BlackRock» ushbu Markaz konsepsiyasi va tuzilmasini ishlab chiqishda ko‘maklashmoqda.
AQSh ishbilarmon doiralari vakillari ishtirokidagi qo‘shma davra suhbatida O‘zbekiston hamda mintaqamizning yaqin o‘n yilliklarga mo‘ljallangan rivojlanish istiqbollari yuzasidan fikr almashildi.
O‘zbekiston yirik, samarali, sifatli sarmoyalar uchun yangi imkoniyatlar maydoniga aylanmoqda, dedi Saida Mirziyoyeva.
Mudofaa vaziriga ikki o‘rinbosar tayinlandi. Bu haqda vazirlik matbuot xizmati xabar berdi.
Jumladan, Prezidentning tegishli qaroriga muvofiq, polkovnik Zoidov Qahramonjon Obidjonovich O‘zbekiston mudofaa vazirining qurollanish va qurollantirish bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Adliya polkovnigi Muratov Jahongir Dilshatovich vazirning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat bo‘yicha o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Andijon viloyatiga tashrif buyuradi.
Ikki kunlik safar dasturidan hududning sanoat va investitsiya salohiyati, energetika, qishloq xo‘jaligi, transport, turizm va boshqa sohalardagi loyihalar bilan tanishish o‘rin olgan. Davlatimiz rahbari mahallalardagi bunyodkorlik ishlarini ham ko‘zdan kechiradi. Qator yangi quvvatlarni ishga tushirish va istiqbolli loyihalar qurilishini boshlash ko‘zda tutilgan.
Shuningdek, Andijon viloyatini yanada rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari muhokamasiga bag‘ishlangan yig‘ilish bo‘lib o‘tadi.
