O‘zbekiston davlat qarzi so‘nggi yillarda izchil o‘sishda davom etmoqda. Yangi statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning 1-choragi holatiga mamlakat davlat qarzi 46,98 milliard dollarga yetgan. Bu 2019 yildagi ko‘rsatkichga nisbatan qariyb 2,6 baravar ko‘pdir.

Jadval tahlili shuni ko‘rsatadiki, 2019-yilda O‘zbekistonning umumiy davlat qarzi 17,8 milliard dollar bo‘lgan bo‘lsa, 2020-yilda pandemiya davrida qarz hajmi keskin oshib, 23,3 milliard dollarga chiqqan. Keyingi yillarda ham o‘sish sur’ati saqlanib qolgan:

2021-yil yakuni — 26,3 mlrd dollar;
2022-yil yakuni — 29,2 mlrd dollar;
2023-yil yakuni — 34,9 mlrd dollar;
2024-yil yakuni — 42,5 mlrd dollar;
2026-yil 1-choragi — 46,98 mlrd dollar.

Ma’lumotlarga ko‘ra, qarzning asosiy qismi tashqi qarz hissasiga to‘g‘ri keladi. 2026 yil boshiga kelib tashqi qarz 39,7 milliard dollardan oshgan va umumiy davlat qarzining qariyb 85 foizini tashkil qilgan.

Shu bilan birga, davlat qarzining YaIMga nisbati ham o‘sgan. Agar 2019-yilda bu ko‘rsatkich 26,5 foiz bo‘lgan bo‘lsa, 2024-yilda 31–34 foiz atrofida shakllangan. 2026-yil 1-choragida esa davlat qarzining YaIMga nisbati 26,6 foiz etib ko‘rsatilgan.

Mutaxassislar fikricha, davlat qarzining o‘sishi infratuzilma, energetika va yirik investitsiya loyihalarini moliyalashtirish bilan bog‘liq. Biroq tashqi qarz ulushining yuqoriligi kelgusida budjet yuki, valyuta bosimi va qarz xizmatini qoplash masalalarini dolzarblashtirishi mumkin.

Qayd etilishicha, tashqi qarzning katta qismi qat’iy belgilangan foiz stavkalari asosida jalb qilingan bo‘lib, bu xalqaro bozorlardagi foiz o‘zgarishlari xavfini qisman kamaytiradi.

Source link

Qayd etilishicha, fitosanitar sertifikatda mahsulot markirovkalanganligi ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, surishtiruv natijasida qadoqlarda aynan markirovka talablariga amal qilinmagani aniqlangan.

O‘simliklar karantini va himoyasi agentligi Qirg‘izistonga eksport qilingan 21 tonna tarvuz ortga qaytarilgani haqidagi xabarlar bo‘yicha rasmiy munosabat berdi.

Qayd etilishicha, holatga oydinlik kiritish maisadida Qirg‘izistonning fitosanitar xizmati hamda tadbirkor bilan bog‘lanilgan.

«EPhyto.uz» avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali aniqlanishicha, Qirg‘izistonga yuklangan tarvuz Qashqadaryo viloyatining Ko‘kdala tumanida yetishtirilgan va 950 ta qadoqda joylashtirilgan.

Fitosanitar sertifikatda mahsulot markirovkalanganligi ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, surishtiruv natijasida qadoqlarda aynan markirovka talablariga amal qilinmagani aniqlangan. Holat nazorat ostiga olindi va chegara maskanlarida karantin ostidagi mahsluotlarning nazorati kuchaytirilishi belgilangan.

“Shuningdek, Qirg‘izistonning fitosanitar xizmati bilan muloqotda xabarlarda e’lon qilingan boshqa holatlar yuzasidan ham qo‘shimcha ma’lumotlar berilishi bo‘yicha so‘rov jo‘natildi. Hamkor davlatning mutaxassislari postda qayd etilgan holatlarni tasdiqlamadi. Misol uchun, piyoz va pista eskporti yuzasidan xabarlar asossiz ekanligini ma’lum qildi”, deyiladi agentlik xabarida.

Source link

Suriyaga maishiy texnika, yog‘-moy mahsulotlari, avtomobil ehtiyot qismlari va motor moylari yetkazib beriladi.

O‘zbekistonning Kuvaytdagi favqulodda va muxtor elchisi Ayubxon Yunusov hamda O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi raisi Davron Vaxabov ishtirokida Suriyadagi savdo uyi faoliyatini rivojlantirish hamda o‘zbek mahsulotlarini Suriya bozoriga yetkazib berish masalalari yuzasidan onlayn uchrashuv bo‘lib o‘tdi.

Muloqotda Suriyaning “Kalash Trading Co., Ltd.” kompaniyasi rahbari Axmad Kalash, shuningdek, O‘zbekistonning “Premier Electrotech”, “Sam-Ferre”, “Nassar Trading Agro”, “Metsol”, “Solis Oils” va “Technologies of Real Time” kompaniyalari rahbarlari ishtirok etdi.

Uchrashuv davomida Suriya bozorida o‘zbek mahsulotlariga bo‘lgan talab, logistika yo‘nalishlari va Savdo uyi orqali mahsulotlarni taqdim etish masalalari muhokama qilindi.

Muzokaralar yakunida dastlabki bosqichda Suriyaga 10 ta yuk mashinasida maishiy texnika, yog‘-moy mahsulotlari, avtomobil ehtiyot qismlari va motor moylari eksport qilishga kelishildi.

Source link

O‘zbekistonda har sakkizinchi kilovatt elektr energiyasi energiya saqlash tizimlaridan olinmoqda, bu haqda Energetika vazirligi matbuot xizmati xabar berdi.

Ta’kidlanishicha, so‘nggi yillarda quyosh va shamol elektr stansiyalarini qurish bilan bir qatorda, energiya saqlash tizimlari (BESS) ham joriy etilmoqda.

Infografika: Energetika vazirligi

Xabarga ko‘ra, bugungi kunda O‘zbekistonda umumiy quvvati 3930 MVt bo‘lgan 15 ta quyosh hamda 1652 MVt bo‘lgan 5 ta shamol elektr stansiyasi ishga tushirilgan. Joriy yil boshidan buyon ushbu stansiyalar tomonidan 4 milliard kVt·soatdan ortiq “yashil” elektr energiyasi ishlab chiqarilgan.

Qayta tiklanuvchi energiya manbalari ulushining ortib borishi energiya saqlash tizimlarini rivojlantirishni ham taqozo etadi. Chunki quyosh elektr stansiyalari kunduzgi vaqtda, shamol elektr stansiyalari esa tabiiy sharoitga bog‘liq ravishda elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Energiya saqlash tizimlari ortiqcha energiyani jamg‘arib, iste’mol eng yuqori bo‘ladigan soatlarda tarmoqqa uzatish imkonini beradi.

2024-yilda O‘zbekistonda ilk bor Farg‘ona va Andijon viloyatlarida har birining quvvati 150 MVtdan bo‘lgan 2 ta energiya saqlash tizimi ishga tushirilib, ularning umumiy quvvati 300 MVtni, energiya sig‘imi esa 600 MVt·soatni tashkil etdi. 2025-yilda esa yana 1245 MVt quvvat va 1600 MVt·soat energiya sig‘imiga ega yangi energiya saqlash tizimlari foydalanishga topshirilgan. Natijada bugungi kunga kelib respublika energetika tizimida umumiy quvvati 1545 MVt, energiya sig‘imi esa 2600 MVt·soat bo‘lgan energiya saqlash tizimlari faoliyat yuritmoqda.

Energiya saqlash tizimlarining o‘rnatilgan quvvati bugungi kunda mamlakat energetika tizimining kechki maksimal yuklamasining 13,5 foizidan ortig‘ini tashkil etmoqda. Boshqacha aytganda, kechki eng yuqori iste’mol soatlarida foydalaniladigan har sakkizinchi kilovatt elektr energiyasi avvaldan jamg‘arilgan energiya hisobidan qoplanishi mumkin.

Yil yakuniga qadar mamlakatimizda energiya saqlash tizimlari quvvatini 2000 MVtga, energiya sig‘imini esa 3600 MVt·soatga yetkazish rejalashtirilgan. 2030-yilga borib energiya saqlash tizimlarining umumiy quvvatini 4,5 GVtga yetkazish ko‘zda tutilgan bo‘lib, bu O‘zbekistonning “yashil” energetika sohasidagi maqsadlariga erishish va energetika xavfsizligini yanada mustahkamlashda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi, deyiladi xabarda.

Source link

AOSdan QQSga o‘tish chegarasi qariyb 5 mlrd so‘m deb belgilandi va bu miqdor BHMga bog‘lab qo‘yildi. Savdo va xizmat ko‘rsatish hamda umumiy ovqatlanish sohalari uchun 6 foizlik QQSni nazarda tutuvchi soddalashtirilgan soliq rejimi joriy etilmoqda. QQS masalasida tadbirkorlarni qiynab kelgan qator muammolarga yechim berildi.

“Kichik biznes subektlarining o‘sishi uchun yanada qulay iqtisodiy va ma’muriy shart-sharoitlar yaratish to‘g‘risida” prezident farmoni e’lon qilindi.

QQSga o‘tish chegarasi oshirildi

2026 yil 1 iyundan boshlab umumiy soliq rejimiga o‘tish uchun belgilangan chegaraviy miqdor bazaviy hisoblash miqdori (BHM)ning 12 000 baravari etib belgilanadi. Bu summa hozirda 4 mlrd 944 mln so‘mga teng.

2020 yil 1 yanvardan buyon umumiy soliq rejimiga o‘tish chegarasi 1 mlrd so‘m edi.

6 foizlik QQS

2026 yil 1 iyundan 2030 yil 1 yanvarga qadar asosiy faoliyat turi umumiy ovqatlanish, savdo yoki xizmat ko‘rsatish sohasi bo‘lgan tadbirkorlik sub’yektlariga (davlat ulushi 50 foiz va undan yuqori bo‘lgan korxonalar hamda yirik soliq to‘lovchilar bundan mustasno) ixtiyoriy ravishda qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisoblab chiqarish va to‘lashning soddalashtirilgan tartibini tanlash huquqi beriladi.

Soddalashtirilgan tartibda:

QQS stavkasi tovarlarni (xizmatlarni) realizatsiya qilish bo‘yicha barcha aylanmalarga nisbatan 6 foiz etib belgilanadi;
foyda solig‘i stavkasi 0 foiz etib belgilanadi va soliq hisobotini taqdim etish majburiyati bekor qilinadi;
sotib olingan tovarlar (xizmatlar) bo‘yicha to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini hisobga olish huquqi berilmaydi;
soliq solishning umumbelgilangan tartibida nazarda tutilgan QQS bo‘yicha mavjud imtiyozlar, preferensiyalar va to‘langan soliqning bir qismini qaytarib berish tartibi qo‘llanmaydi; QQSning mavjud salbiy farq summasi hisobdan chiqariladi;

Soddalashtirilgan tartibdagi tadbirkorlik sub’yektlaridan tovarlar va xizmatlarni sotib olgan xaridorlarda QQS summasini hisobga olish huquqi saqlanib qoladi.

QQS bo‘yicha soddalashtirilgan tartibga o‘tish yoki uni qo‘llashdan voz kechish tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan xabarnoma yuborilgan oydan keyingi oyning birinchi sanasidan amalga oshiriladi.

Soddalashtirilgan tartibdan umumbelgilangan tartibga o‘tilganda, soliq to‘lovchi bunday o‘tish sanasida o‘z balansida mavjud bo‘lgan tovar-moddiy zaxiralar va uzoq muddatli aktivlar qoldiqlarining balans qiymatida hisobga olingan QQS summalarini belgilangan tartibda hisobga olish huquqiga ega bo‘ladi.

Soliq qo‘mitasi elektron hisobvaraq-fakturalar va xarid cheklarida QQSni 6 foizlik stavka bo‘yicha hisoblash hamda uning alohida hisobini yuritish tizimini bir oy muddatda joriy etishi kerak.

QQS ma’murchiligini yaxshilash

Qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi guvohnomasini vaqtincha to‘xtatib turish tartibi bekor qilindi.

Importni amalga oshiruvchi yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslarni majburiy tartibda qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi deb e’tirof etish tartibi ham tugatildi.

Bundan buyon QQS to‘lovchisi guvohnomasi faqat ushbu soliq to‘lovchilar hisobini yuritish maqsadida beriladi va ta’sir choralarini belgilashga asos bo‘lib hisoblanmaydi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab soliq xavfi darajasi past bo‘lgan hollarda QQSning salbiy farq summasini qaytarishda (qoplashda) inson omili ishtirokidagi joriy amaliyotdan voz kechiladi.

Soliq qo‘mitasi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi 2026 yil 1 oktyabrga qadar elektron hisobvaraq-fakturalar va soliq hisobotining xavf darajasini real vaqt rejimida baholash natijasida qo‘shilgan qiymat solig‘ining salbiy farq summasini avtomatik tarzda qaytarish (qoplash) amaliyotini joriy etishi kerak.

Soliq to‘lovchilarda mazkur farmon kuchga kirgunga qadar hosil bo‘lgan hamda kelishda hosil bo‘ladigan 10 mln so‘mgacha QQS bo‘yicha salbiy farq summalari ularning arizasi talab etilmagan holda, avtomatik tartibda qaytarib beriladi. Ushbu summani qoplab berish bilan bog‘liq soliq tekshiruvlari o‘tkazilmaydi.

Kichik biznes sub’yektlariga ma’muriy yukni kamaytirish

2028 yil 1 yanvarga qadar kichik biznes sub’yektlariga soliq organlarining “Soliq xavfini aniqlash, tahlil qilish va baholash” avtomatlashtirilgan dasturi orqali aniqlanadigan soliqqa oid huquqbuzarlik alomatlarini mustaqil tuzatish imkoniyati berilib, quyidagi soliq tekshiruvlari o‘tkazilmaydi:

soliq xavfi summasi besh yuz million so‘mgacha bo‘lganda — soliq auditi;
soliq xavfi summasi yuz million so‘mgacha bo‘lganda — sayyor soliq tekshiruvi.

2026 yil 1 iyuldan boshlab kameral soliq tekshiruvi talabnomasiga tushuntirishlar va (yoki) tuzatishlar taqdim etilganda, soliq to‘lovchilarning banklardagi hisobvaraqlari bo‘yicha operatsiyalarni faollashtirish jarayoni to‘liq avtomatlashtirilishi kerak.

2027 yil 1 yanvardan boshlab, kichik biznes sub’yektlariga buxgalteriya hisobini yurituvchi tashkilotlar va soliq maslahatchilarini jalb qilish xarajatlarini ikki baravar oshirgan holda chegirishga ruxsat beriladi.

Mehmonxona va umumiy ovqatlanish sohalari

2026 yil 1 iyundan boshlab, mehmonxona va umumiy ovqatlanish xizmatlarini ko‘rsatuvchi tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan:

alkogol va tamaki mahsulotlarini sotishda naqd pul to‘lovlarini qabul qilishga ruxsat beriladi;
alkogol mahsulotlari xarid qilinganda raqamli markirovka kodlari ushbu sub’yektlarda yakuniy iste’molga realizatsiya qilingan deb e’tirof etiladi.

2026 yil 1 iyundan boshlab, umumiy ovqatlanish xizmatlarini ko‘rsatuvchi tadbirkorlik sub’yektlari uchun:

ayrim toifadagi xodimlarni mehnat organlarining mobil ilovasi orqali soddalashtirilgan tartibda shu kunning o‘zida va muayyan muddatga rasmiylashtirish va ish haqini to‘lash tartibi joriy etiladi;
to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘ining bir qismini qaytarish, tushumning naqd pulsiz shaklda tushgan ulushidan qat’i nazar, to‘langan soliq summasining 40 foizi miqdorida amalga oshiriladi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab, alkogol mahsulotlarini chakana sotish huquqi uchun hamda umumiy ovqatlanish korxonalari tomonidan alkogol mahsulotlarini realizatsiya qilish huquqi uchun yig‘imlar birlashtiriladi va uning stavkasi BHMning 10 foizi miqdorida belgilanadi.

Ijara to‘lovlari

2026 yil 1 iyundan boshlab, umumiy ovqatlanish, savdo va xizmat ko‘rsatish faoliyati bilan shug‘ullanuvchi tadbirkorlik sub’yektlariga tegishli bino va inshootlarga hamda yer uchastkalariga tutash hududlardan foydalanishda to‘lanadigan ijara to‘lovi miqdori Soliq kodeksida belgilangan tartibda aniqlanadigan yer solig‘ining bir baravari miqdorida belgilanadi.

2027 yil 1 yanvardan boshlab, jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan tadbirkorlik sub’yektlariga umumiy maydoni 1 000 metr kvadratdan ko‘p bo‘lgan mol-mulk ijaraga berilganda, soliq solish maqsadida ijara to‘lovining eng kam stavkalari qo‘llanmaydi; Toshkent shahri bundan mustasno.

Farmon kuchga kirdi

Mazkur farmon norma va qoidalari, agar ularning o‘zida kechroq muddat ko‘rsatilmagan bo‘lsa, darhol kuchga kirishi belgilangan.

Qonunchilik hujjatlariga ushbu farmondan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risidagi takliflar bir oy muddatga Vazirlar Mahkamasiga kiritilishi kerak.

Source link