Jamiyat
Eski shaharning yangi Zarqaynari – turizm ko‘chasidan reportaj
Toshkentning Zarqaynar ko‘chasi tarixiy qiyofasi saqlab qolingan holda qayta ta’mirlandi. Buning uchun esa 150 milliard so‘m sarflandi. Hozirda turizm va hunarmandchilik markaziga aylangan ko‘chadan “Ayol” muzeyi, uy-mehmonxonalar, achchiqqina qahvadan tortib 20 million so‘mgacha sotilayotgan milliy liboslarni topish mumkin. Kun.uz muxbiri tarixiy ko‘chaning yangilangan hayoti haqida ko‘rsatuv tayyorladi.
Zarqaynar qadimdan shaharning iqtisodiy va savdo hayotida muhim rol o‘ynagan. Ko‘cha yaqinida Hastimom majmuasi, Chorsu bozori hamda tarixiy madrasalar joylashgani tufayli hudud asrlar davomida savdogarlar, hunarmandlar va sayyohlar yig‘iladigan markaz sifatida xizmat qilgan.
Mahalliy aholining aytishicha, Toshkentning eski mahallalaridagi ko‘chalar aniq shaharsozlik rejasi asosida emas, tabiiy rivojlanish jarayonida shakllangan. Savdo rastalari, hunarmandchilik ustaxonalari, masjidlar va mahalla markazlari atrofida paydo bo‘lgan yo‘laklar vaqt o‘tishi bilan ko‘chaga aylangan. Shu sababli eski shahar ko‘chalari tor, egri-bugri va bir-biriga tutash bo‘lgan murakkab tarmoqqa ega.
Zarqaynar ko‘chasi ham aynan shunday tarixiy urbanistik tuzilma mahsuli hisoblanadi. Ko‘chaning torligi, devorlari bir-biriga yaqin joylashgani va burilishlarga boy tuzilishi o‘tmishdagi mahalla hayotining o‘ziga xos xususiyatlarini aks ettiradi. Bunday ko‘chalar transport yo‘li bo‘lish bilan bir qatorda, ijtimoiy voqealiklar qaynagan hudud vazifasini bajargan: bu yerda savdo qilingan, qo‘shnilar yig‘ilib o‘zaro suhbatlar o‘tkazgan, hunarmandlar esa ustaxonalarini yuritgan.
Toshkentdagi ko‘plab tarixiy ko‘chalar singari Zarqaynar nomining kelib chiqishi ham aniq bir manbaga bog‘lanmaydi. Shahar toponimikasi bo‘yicha tadqiqotlarda bu nomning shakllanishiga doir bir necha ehtimoliy talqinlar uchraydi. Ularning aksariyati so‘zning lingvistik ma’nosi va hududning tarixiy funksiyasi bilan bog‘liq.
Birinchi talqinga ko‘ra, “Zarqaynar” nomi ikki qismdan ya’ni “zar” va “qaynar” so‘zlaridan tashkil topgan. “Zar” so‘zi fors-tojik tilidan kirib kelgan bo‘lib, “oltin”, “qimmatbaho” yoki “boylik” ma’nolarini anglatadi. Markaziy Osiyo shaharlarida savdo-sotiq faol bo‘lgan hududlar ko‘pincha boylik yoki savdo bilan bog‘liq nomlar bilan atalgan.
“Qaynar” esa o‘zbek tilida “qaynamoq”, ya’ni harakatga to‘la, gavjum yoki jonli jarayonni bildiradi. Shahar toponimlarida bu so‘z odamlar gavjum bo‘ladigan joylarni ifodalash uchun ishlatilgan. Shu sabab, ayrim tadqiqotchilar “Zarqaynar” nomini “boylik qaynaydigan joy” yoki “savdo qizg‘in kechadigan hudud” sifatida talqin qiladi.
Bunday talqin Zarqaynar joylashgan hududning tarixiy funksiyasi bilan ham mos tushadi. Ko‘cha qadimiy Toshkentning savdo markazlariga yaqin joylashgan. Ayniqsa, atrofidagi Chorsu bozori asrlar davomida shaharning eng yirik savdo markazlaridan biri bo‘lgan. Savdogarlar, hunarmandlar va karvonlar aynan shu hudud orqali o‘tgan.
XX asr poytaxt tarixida shaharsozlik nuqtai nazaridan keskin o‘zgarishlar davri bo‘ldi. 1966 yil 26 aprel kuni sodir bo‘lgan kuchli zilzila oqibatida shaharning katta qismi zarar ko‘rdi, minglab uylar vayron bo‘ldi yoki yashash uchun yaroqsiz holga keldi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘sha paytda yuz minglab odamlar vaqtincha boshpanasiz qolgan.
Zilziladan so‘ng Toshkentni qayta qurish ishi Sovet Ittifoqi miqyosidagi yirik shaharsozlik loyihasiga aylandi. Turli ittifoq respublikalaridan muhandislar, arxitektorlar va quruvchilar Toshkentga jalb qilindi. Natijada shahar yangi urbanistik konsepsiya asosida qayta rejalashtirildi.
Mazkur jarayonda Toshkent markazida keng prospektlar, katta maydonlar va ko‘p qavatli turar joy massivlari barpo etildi. Yangi yo‘llar, transport tizimi, madaniyat saroylari va ma’muriy binolar qurildi. Shu tariqa poytaxtning yangi qismi sovet davrining tipik modernistik arxitektura uslubida shakllandi. Biroq shahar markazidagi ayrim tarixiy hududlar, xususan, eski mahalla tizimi saqlanib qoldi. Eski shahar (Toshkent) qismida ko‘plab tor ko‘chalar, mahalla hovlilari va an’anaviy uylar ko‘rinishi o‘zgarmadi. Zarqaynar ko‘chasi ham aynan shunday tarixiy ko‘chalardan biri hisoblanadi.
Bugungi kunda Zarqaynar ko‘chasi Toshkentning tarixiy merosi sifatida e’tibor qozonmoqda. Respublika budjetidan ajratilgan 150 milliard so‘m hisobiga bu yerda joylashgan 576 ta xonadon milliy uslubda ta’mirlandi, har bir uy tarixiy qiyofani saqlagan holda modernizatsiya qilindi.
Shuningdek, 100 nafar tadbirkor tomonidan 166 milliard so‘m investitsiya kiritildi. Natijada:
7 ta mehmonxona,
8 ta restoran,
5 ta hunarmandlik markazi,
1 ta savdo markazi,
125 ta xizmat ko‘rsatish obektlari tashkil etildi.
Ushbu loyihalar 1500 kishining doimiy ish bilan ta’minlanishiga imkon yaratdi.
Zarqaynar ko‘chasi haqida batafsil Kun.uz’ning YouTube sahifasiga joylangan videoda tanishishingiz mumkin.
Ko‘ksaroy qarorgohida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev va Hindiston Bosh vaziri Narendra Modi o‘rtasida muzokaralar bo‘lib o‘tdi. Uchrashuv avvalida mehmon davlatimiz rahbarini Mustaqillik kuni bilan samimiy tabrikladi. Ushbu tarixiy tashrif ikki mamlakat o‘rtasidagi munosabatlarni keng qamrovli strategik sheriklik darajasiga olib chiqib, o‘zaro hamkorlikda yangi bosqichni boshlab berishi ta’kidlandi.
Tomonlar savdo-iqtisodiy aloqalar izchil rivojlanayotganini mamnuniyat bilan qayd etdilar. O‘tgan yili tovar ayirboshlash hajmi ilk bor 1 milliard dollardan oshdi, qo‘shma korxonalar soni esa 7 barobarga ko‘paydi, haftasiga 14 ta to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaparvoz amalga oshirilmoqda. Ikki davlat rahbarlari 2030-yilga qadar o‘zaro savdo hajmini 5 milliard dollarga yetkazish bo‘yicha zarur choralarni ko‘rishga kelishib oldilar. Shuningdek, energetika, farmatsevtika, metallurgiya, sog‘liqni saqlash va qishloq xo‘jaligi kabi ustuvor sohalarda yangi sanoat kooperatsiyasi loyihalarini amalga oshirishga alohida e’tibor qaratildi.
Hamkorlikni samarali muvofiqlashtirish maqsadida tashqi siyosat idoralari rahbarlari darajasida yangi muvofiqlashtiruvchi mexanizm ta’sis etiladigan bo‘ldi. Tomonlar parlamentlararo, Hukumatlararo komissiya va Ishbilarmonlar kengashi doirasidagi muloqotlarni faollashtirishga kelishib oldilar. Andijon va Gujarat, Farg‘ona va Haryana, Samarqand va Agra o‘rtasidagi hududlararo yaqin sheriklik aloqalari ham yuqori baholandi.
Gumanitar sohada ta’lim va madaniyat yo‘nalishidagi aloqalar kengaymoqda. Hozirda O‘zbekistonda Hindistonning 4 ta universiteti faoliyat yuritmoqda. Madaniy-gumanitar aloqalarni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bunda Lal Bahodur Shastri nomidagi Hind madaniyati markazi va Mahatma Gandi nomidagi Hindshunoslik markazi muhim o‘rin tutmoqda.
Shuningdek, O‘zbekistonda yoga tobora ommalashib borayotgani va ushbu sohadagi hamkorlik faol rivojlanayotgani qayd etildi.
Tashrif doirasida Madaniy almashinuv bo‘yicha besh yillik dastur imzolanishi, madaniyat kunlari va kinofestivallar muntazam o‘tkazilishi belgilandi. Rahbarlar BMT, ShHT va BRIKS kabi xalqaro tashkilotlar doirasida bir-birini izchil qo‘llab-quvvatlashni davom ettirishlarini bildirdilar. Muzokaralar yakunida belgilangan barcha vazifalar bo‘yicha aniq «yo‘l xaritalari» ishlab chiqilishiga kelishib olindi.
Buxoro viloyati hokimiga birinchi o‘rinbosar tayinlandi.
Jamshid Sharopov Buxoro viloyati hokimining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari – viloyat iqtisodiyot va moliya boshqarmasi boshlig‘i lavozimiga tayinlandi.
Jamshid Sharopov 1984-yil 27-yanvarda G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. 2005-yilda Buxoro davlat universiteti, 2009 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan. Ma’lumoti bo‘yicha mutaxassisligi-iqtisodchi.
Mehnat faoliyatini 2002-yilda AT “Paxta Bank”ning Buxoro viloyati boshqarmasi bank jarayonlari bo‘limi iqtisodiy bo‘linmasi mutaxassisi sifatida boshlab, ATB “Agrobank” Buxoro viloyati boshqarmasi boshlig‘i (2014-2020), O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Buxoro viloyati bosh boshqarmasi boshlig‘i (2020-2021), Shofirkon tumani hokimi (2021-2023), ATB “Agrobank” agrosanoat majmuasi korxonalarini moliyalashtirish departamenti direktori o‘rinbosari (2023-2026) lavozimlarida faoliyat yuritgan.
Ayni paytga qadar u ATB “Agrobank” muammoli kreditlar bilan ishlash departamenti direktori vazifasida ishlab kelayotgan edi.
«O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi munosabati bilan chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimizni mukofotlash to‘g‘risida»gi Prezident farmoni e’lon qilindi.
Mukofotlanganlar ro‘yxati:
“Do‘stlik” ordeni bilan
Ivan Sao – “BYD Auto” kompaniyasining Yevropa sotuv bo‘limi bosh direktori o‘rinbosari
Klod Imoven – Fransiyaning “MEDEF International” harakatining O‘zbekiston-Fransiya ishbilarmonlar kengashi raisi
Masayoshi Fujimoto – “Sojitz” kompaniyasi direktori
Sabine Maxl – BMTning O‘zbekistondagi doimiy koordinatori
Turaman Sinan – Shayxontohur tumanidagi “Outdoor Factory Toshkent” mas’uliyati cheklangan jamiyati kuzatuv kengashi raisi, Toshkent shahri
II darajali “Salomatlik” ordeni bilan
Qahorova Nilufar Hamroyevna – AQShning Garvard universiteti huzuridagi Boston bolalar shifoxonasi loyiha menejeri
Yuldasheva Nodira Muxamedovna – Kanadaning Toronto shahridagi Kanadadagi o‘zbekistonliklar uyushmasi asoschisi, “Sog‘lom yo‘l” tibbiy va diagnostik markazi rahbari
“Shuhrat” medali bilan
Abdullayeva Shahlo Abdirashidovna – Koreya Respublikasining Kvangju shahridagi Migrant ayollar huquqlarini himoya qilish va ta’lim berish markazi rahbari.
Podpolkovnik Baxtiyor Inoqov Surxondaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i etib tayinlandi. U bunga qadar Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi magistratura bosqichida tahsil olgan.
Tayinlov Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengashining jamoat xavfsizligi va kriminogen vaziyatga bag‘ishlangan navbatdan tashqari sessiyasida ma’lum qilindi.
Sessiyada viloyatdagi jinoyatchilik holati ham tahlil qilindi. Joriy yilning hisobot davrida hududdagi 723 ta mahallaning 528 tasida (73 foiz) bironta ham jinoyat sodir etilmagan. Ichki ishlar xodimlarining tashabbusi bilan aniqlanadigan jinoyatlar soni 40 foizga yaxshilangan.
Shu bilan birga, 28 ta mahalla «qizil» toifada qolayotgani qayd etildi.
Yangi IIB boshlig‘iga jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, har bir mahallada xavfsizlikni ta’minlash, aholi bilan yaqin muloqotni yo‘lga qo‘yish va fuqarolarning ichki ishlar organlariga ishonchini mustahkamlash vazifalari yuklatildi.
Yangi o‘quv yili arafasida O‘zbekiston hududidagi umumta’lim maktablari, dehqon bozorlari va savdo majmualarida mavsumiy «Maktab bozorlari» tashkil etilmoqda.
Raqobat qo‘mitasi mavsumiy savdo jarayonlarida iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, raqobat muhitini ta’minlash hamda aholini sifatli va hamyonbop mahsulotlar bilan ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qo‘mita ota-onalar va o‘quvchilarga xarid vaqtida mahsulotning sifati, ishlab chiqaruvchisi, narxi va boshqa muhim ma’lumotlarga e’tibor qaratishni tavsiya qildi.
Tadbirkorlarga esa «Maktab bozorlari»da sotilayotgan mahsulotlar sifati va narxlarining asosliligini ta’minlash, iste’molchilarga zarur axborotlarni taqdim etish hamda ularning huquqlariga rioya qilish majburiyati eslatildi.
Raqobat qo‘mitasi maktab bozorlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarni darsliklar, maktab formalari, o‘quv-yozuv qurollari va boshqa anjomlar narxlarini asossiz oshirmaslikka hamda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishga chaqirdi.
Fuqarolar «Maktab bozorlari»da narxlarni asossiz oshirish holatlariga duch kelsa, Raqobat qo‘mitasining 1159 ishonch telefoni orqali murojaat qilishi mumkin.
Qo‘mita tomonidan maktab bozorlarida narxlar barqarorligini ta’minlash maqsadida monitoring ishlari olib borilishi ma’lum qilindi.
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari
-
Jamiyat15 hours ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport1 day ago
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Sport15 hours ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Siyosat2 hours ago
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi