Jamiyat
Eski shaharning yangi Zarqaynari – turizm ko‘chasidan reportaj
Toshkentning Zarqaynar ko‘chasi tarixiy qiyofasi saqlab qolingan holda qayta ta’mirlandi. Buning uchun esa 150 milliard so‘m sarflandi. Hozirda turizm va hunarmandchilik markaziga aylangan ko‘chadan “Ayol” muzeyi, uy-mehmonxonalar, achchiqqina qahvadan tortib 20 million so‘mgacha sotilayotgan milliy liboslarni topish mumkin. Kun.uz muxbiri tarixiy ko‘chaning yangilangan hayoti haqida ko‘rsatuv tayyorladi.
Zarqaynar qadimdan shaharning iqtisodiy va savdo hayotida muhim rol o‘ynagan. Ko‘cha yaqinida Hastimom majmuasi, Chorsu bozori hamda tarixiy madrasalar joylashgani tufayli hudud asrlar davomida savdogarlar, hunarmandlar va sayyohlar yig‘iladigan markaz sifatida xizmat qilgan.
Mahalliy aholining aytishicha, Toshkentning eski mahallalaridagi ko‘chalar aniq shaharsozlik rejasi asosida emas, tabiiy rivojlanish jarayonida shakllangan. Savdo rastalari, hunarmandchilik ustaxonalari, masjidlar va mahalla markazlari atrofida paydo bo‘lgan yo‘laklar vaqt o‘tishi bilan ko‘chaga aylangan. Shu sababli eski shahar ko‘chalari tor, egri-bugri va bir-biriga tutash bo‘lgan murakkab tarmoqqa ega.
Zarqaynar ko‘chasi ham aynan shunday tarixiy urbanistik tuzilma mahsuli hisoblanadi. Ko‘chaning torligi, devorlari bir-biriga yaqin joylashgani va burilishlarga boy tuzilishi o‘tmishdagi mahalla hayotining o‘ziga xos xususiyatlarini aks ettiradi. Bunday ko‘chalar transport yo‘li bo‘lish bilan bir qatorda, ijtimoiy voqealiklar qaynagan hudud vazifasini bajargan: bu yerda savdo qilingan, qo‘shnilar yig‘ilib o‘zaro suhbatlar o‘tkazgan, hunarmandlar esa ustaxonalarini yuritgan.
Toshkentdagi ko‘plab tarixiy ko‘chalar singari Zarqaynar nomining kelib chiqishi ham aniq bir manbaga bog‘lanmaydi. Shahar toponimikasi bo‘yicha tadqiqotlarda bu nomning shakllanishiga doir bir necha ehtimoliy talqinlar uchraydi. Ularning aksariyati so‘zning lingvistik ma’nosi va hududning tarixiy funksiyasi bilan bog‘liq.
Birinchi talqinga ko‘ra, “Zarqaynar” nomi ikki qismdan ya’ni “zar” va “qaynar” so‘zlaridan tashkil topgan. “Zar” so‘zi fors-tojik tilidan kirib kelgan bo‘lib, “oltin”, “qimmatbaho” yoki “boylik” ma’nolarini anglatadi. Markaziy Osiyo shaharlarida savdo-sotiq faol bo‘lgan hududlar ko‘pincha boylik yoki savdo bilan bog‘liq nomlar bilan atalgan.
“Qaynar” esa o‘zbek tilida “qaynamoq”, ya’ni harakatga to‘la, gavjum yoki jonli jarayonni bildiradi. Shahar toponimlarida bu so‘z odamlar gavjum bo‘ladigan joylarni ifodalash uchun ishlatilgan. Shu sabab, ayrim tadqiqotchilar “Zarqaynar” nomini “boylik qaynaydigan joy” yoki “savdo qizg‘in kechadigan hudud” sifatida talqin qiladi.
Bunday talqin Zarqaynar joylashgan hududning tarixiy funksiyasi bilan ham mos tushadi. Ko‘cha qadimiy Toshkentning savdo markazlariga yaqin joylashgan. Ayniqsa, atrofidagi Chorsu bozori asrlar davomida shaharning eng yirik savdo markazlaridan biri bo‘lgan. Savdogarlar, hunarmandlar va karvonlar aynan shu hudud orqali o‘tgan.
XX asr poytaxt tarixida shaharsozlik nuqtai nazaridan keskin o‘zgarishlar davri bo‘ldi. 1966 yil 26 aprel kuni sodir bo‘lgan kuchli zilzila oqibatida shaharning katta qismi zarar ko‘rdi, minglab uylar vayron bo‘ldi yoki yashash uchun yaroqsiz holga keldi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘sha paytda yuz minglab odamlar vaqtincha boshpanasiz qolgan.
Zilziladan so‘ng Toshkentni qayta qurish ishi Sovet Ittifoqi miqyosidagi yirik shaharsozlik loyihasiga aylandi. Turli ittifoq respublikalaridan muhandislar, arxitektorlar va quruvchilar Toshkentga jalb qilindi. Natijada shahar yangi urbanistik konsepsiya asosida qayta rejalashtirildi.
Mazkur jarayonda Toshkent markazida keng prospektlar, katta maydonlar va ko‘p qavatli turar joy massivlari barpo etildi. Yangi yo‘llar, transport tizimi, madaniyat saroylari va ma’muriy binolar qurildi. Shu tariqa poytaxtning yangi qismi sovet davrining tipik modernistik arxitektura uslubida shakllandi. Biroq shahar markazidagi ayrim tarixiy hududlar, xususan, eski mahalla tizimi saqlanib qoldi. Eski shahar (Toshkent) qismida ko‘plab tor ko‘chalar, mahalla hovlilari va an’anaviy uylar ko‘rinishi o‘zgarmadi. Zarqaynar ko‘chasi ham aynan shunday tarixiy ko‘chalardan biri hisoblanadi.
Bugungi kunda Zarqaynar ko‘chasi Toshkentning tarixiy merosi sifatida e’tibor qozonmoqda. Respublika budjetidan ajratilgan 150 milliard so‘m hisobiga bu yerda joylashgan 576 ta xonadon milliy uslubda ta’mirlandi, har bir uy tarixiy qiyofani saqlagan holda modernizatsiya qilindi.
Shuningdek, 100 nafar tadbirkor tomonidan 166 milliard so‘m investitsiya kiritildi. Natijada:
7 ta mehmonxona,
8 ta restoran,
5 ta hunarmandlik markazi,
1 ta savdo markazi,
125 ta xizmat ko‘rsatish obektlari tashkil etildi.
Ushbu loyihalar 1500 kishining doimiy ish bilan ta’minlanishiga imkon yaratdi.
Zarqaynar ko‘chasi haqida batafsil Kun.uz’ning YouTube sahifasiga joylangan videoda tanishishingiz mumkin.
Jamiyat
O‘zganing sumkasini aeroportdan o‘tkazib bermoqchi bo‘lgan yo‘lovchi narkotik bilan ushlandi
Uning yuklari orasida yeryong‘oq solingan o‘ram ichida 598 dona tabletka ko‘rinishidagi sintetik giyohvandlik vositasi borligi aniqlandi.
Foto: Bojxona qo‘mitasi
Toshkentda o‘zganing sumkasini aeroportdan o‘tkazib bermoqchi bo‘lgan yo‘lovchi sintetik narkotik bilan ushlandi, deb xabar berdi Bojxona qo‘mitasi matbuot kotibi.
Qayd qilinishicha, Istanbul – Toshkent reysi bilan uchib kelgan yo‘lovchining yuklari orasida yeryong‘oq solingan o‘ram ichida 598 dona tabletka ko‘rinishidagi sintetik giyohvandlik vositasi borligi aniqlangan.
Ma’lum bo‘lishicha, yo‘lovchi Turkiyada notanish shaxsning sumkasini 35 dollar evaziga Toshkentga olib kelishga rozi bo‘lgan.
Bojxona qo‘mitasi fuqarolarni begonalarning narsalarini chegara-bojxona postlaridan olib o‘tmaslikka chaqirdi.
Jizzax viloyatida 250 mln so‘mlik sifati kafolatlanmagan dori vositalarini savdoga chiqarilishining oldi olindi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Forish tumani bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Unda qonunga xilof ravishda dori vositalari savdosi bilan shug‘ullanib kelgan Sh.A. fuqaro M.X.ga xorijda ishlab chiqarilgan tegishli sifat sertifikatiga ega bo‘lmagan 15 turdagi jami 1 071 quti dori vositalarini 250 mln so‘mga sotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 186-3-moddasi (sifatsiz yoki qalbakilashtirilgan dori vositalarini yoxud tibbiy buyumlarni o‘tkazish maqsadida ishlab chiqarish, tayyorlash, olish, saqlash, tashish yoki o‘tkazish, dori vositalarini yoki tibbiy buyumlarni dorixonalardan va ularning filiallaridan tashqarida realizatsiya qilish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
Yo‘l-transport hodisalarining aksariyati belgilangan tezlikka rioya qilmaslik oqibatida sodir bo‘lgan.
2026 yilning uch oyi davomida respublikada 1102 ta yo‘l-transport hodisasi qayd etildi. Ularning 31,4 foizi (346 ta) inson o‘limi bilan yakunlandi. Bu haqda Ichki ishlar vazirining o‘rinbosari, Tergov departamenti boshlig‘i Ramazon Ashropov matbuot anjumanida ma’lum qildi.
Ma’lum bo‘lishicha, yo‘l-transport hodisalarining 13,6 foizi haydovchilar tomonidan piyodaga yo‘l bermaslik, 32,9 foizi belgilangan tezlikka rioya qilmaslik, 4,2 foizi haydovchini uxlab qolishi va 22,4 foizi svetoforning talablariga amal qilmaslik oqibatida sodir bo‘lgan.
Shuningdek, axborot texnologiyalari orqali sodir etilgan jinoyatlar soni 18 mingdan oshgani, ularning aksariyati fuqarolarning pul mablag‘larini elektron to‘lov tizimlari orqali o‘zlashtirish bilan bog‘liqligi ta’kidlandi.
Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi tomonidan hudud tozalanib, zamonaviy kuzatuv kameralari o‘rnatilgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda Bo‘stonliq tumani «Yangi hayot» MFY hududida noqonuniy chiqindixona yuzaga kelgani aks etgan video tarqaldi.
Mazkur holat yuzasidan Chiqindilarni boshqarish va sirkulyar iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi ishchi guruhi tomonidan joyiga tezkor chiqilib, vaziyat atroflicha o‘rganildi.
O‘rganish jarayonida chiqindilar yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan belgilanmagan joylarga tashlangani natijasida to‘planib qolgani aniqlangan. Hudud sanitar tozalash korxonalari xizmat ko‘rsatish joriy reja-grafik ishlariga kiritilmagan bo‘lsa-da, agentlik tomonidan zarur choralar ko‘rilgani qayd etilgan.
Shu bilan birga, agentlik huzuridagi kuzatuv kameralaridan foydalanish va nazorat qilish bo‘limi tomonidan hududga 24/7 rejimda ishlovchi zamonaviy kuzatuv kameralari o‘rnatilgan.
«Mazkur kameralar orqali belgilanmagan joylarga chiqindi tashlash bilan bog‘liq huquqbuzarliklarni aniqlash, ularning oldini olish hamda qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli choralar ko‘rish imkoniyati yaratiladi.
Mazkur holatga befarq bo‘lmay, atrof-muhit tozaligi masalalariga e’tibor qaratgan jamoatchilik faollariga o‘z minnatdorchiligimizni bildiramiz», – deyiladi agentlik matbuot xizmati xabarida.
Fuqarolardan chiqindilarni belgilanmagan joylarga tashlamaslik so‘ralgan.
«Tozalikni saqlash – bu barchaning birgalikdagi sa’y-harakatlari hamda atrof-muhitga hurmat bilan munosabatda bo‘lish demak!» – deya qayd etiladi xabarda.
Anorni muntazam iste’mol qilish tish kariyesi xavfini kamaytirishi va og‘iz bo‘shlig‘i salomatligini yaxshilashi mumkin.
Bu xulosaga tadqiqoti Xalqaro klinik bolalar stomatologiyasi jurnalida chop etilgan mutaxassislar kelishgan.
Tadqiqotda 3 yoshdan 6 yoshgacha bo‘lgan 500 bola ishtirok etdi. Ishtirokchilar ikki guruhga bo‘lingan: biri anor ekstraktidan foydalandi, ikkinchisi esa standart og‘iz gigiyenasi tavsiyalariga amal qilgan. Tish salomatligi kariyes indeksi yordamida baholandi va so‘lak pH darajasi boshlang‘ich bosqichda va 6 va 12 oydan keyin o‘lchandi.
Mualliflar bu ta’sirni anorning antibakterial va antioksidant xususiyatlari bilan bog‘laydilar, bu esa kariyes keltirib chiqaradigan mikroorganizmlarning o‘sishini inhibe qilishi mumkin. Biroq, olimlar bu mahsulotlar og‘iz gigiyenasini o‘rnini bosa olmasligini, balki qo‘shimcha profilaktika chorasi bo‘lishi mumkinligini ta’kidlamoqdalar.
Avvalroq uxlashdan avval shirinlik yemaslik tavsiya etilgandi.
O‘zganing sumkasini aeroportdan o‘tkazib bermoqchi bo‘lgan yo‘lovchi narkotik bilan ushlandi
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
Toshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Siyosat4 days agoSenat yashirin iqtisodiyotga chek qoʻyish maqsadida rieltorlik faoliyati toʻgʻrisidagi yangi qonunni maʼqulladi
-
Iqtisodiyot4 days agoAmir Temur yubileyiga bag‘ishlangan oltin va kumush tangalar chiqarildi
-
Sport4 days agoJavohir Sindorov navbatdagi g‘alaba bilan da’vogarlar turniridagi peshqadamlikni mustahkamladi
-
Sport2 days ago
«Real Madrid» chempionlik uchun kurashlardan chiqdimi?
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev chakana savdoda elektron tijorat ulushini uch baravar oshirishni maqsad qilib qo‘ygan
-
Sport4 days ago
Jahon chempionatiga boradigan o‘zbekistonlik hakamlar ma’lum bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Keyingi haftada ham dollar pasayadi
-
Jamiyat4 days ago
Qo‘riqlash xodimlariga ayrim qoidabuzarliklar uchun jarima yozish huquqi berilmoqda