Mahalliy
Ichimizdagi Shekspirning singlisi yoxud “ayolning o‘z xonasi”
Virjiniya Vulfning “Ayolning o‘z xonasi” essesini o‘qiganimda maqola yozishni ko‘nglimga tugib qo‘ygandim. Ammo uni boshlashim uchun nafaqat qulay sharoit, balki ichimdagi “ideal uy bekasi” bilan jang qilishimga to‘g‘ri keldi.
Virjiniya Vulfning 100 yil avvalgi orzusi, ayolning o‘z xonasi bo‘lishi bugun nega hali ham muammo? Nega biz ijod qilayotganda tozalanmagan uy yoki yuvilmagan idishlar uchun o‘zimizni aybdor his qilamiz? Nahotki ichimizdagi “Shekspirning singlisi”ni qutqara olmasak?
Xayollarim Virjiniya Vulfning o‘sha essesiga ketadi: “Tasavvur qiling-a, agar Shekspirning Judit ismli iste’dodli singlisi bo‘lganida nima bo‘lar edi, Shekspirdek o‘zini namoyish qilishi uchun sharoit yaratilarmidi?”
Maqolani yozishga kirishdim, ammo shu bilan birga miyamda kechki ovqatning menyusini tuzayapman: “nima ovqat qilsam ekan, kecha sho‘rva edi, bugun-chi…” yana xayollarimni yozayotgan maqolaga yo‘naltiraman… Aytaylik, Judit ham sarguzashtlarga moyil, xayolparast, dunyoni akasi kabi ko‘rishga intilardi. Lekin uni maktabga yuborishmadi. Uning grammatika va mantiqni o‘rganish imkoniyati yo‘q edi, Shekspirdek Goratsiy va Vergiliyni o‘qishni ham. Qizaloq ehtimol akasining kitobini olib o‘qirdi, lekin ota-onasi unga yirtilgan paypoqni tikishni yoki ovqatga unnashni va kitobu qog‘ozlar bilan ovora bo‘lmaslikni aytishdi.
Shekspirning singlisi sahnaga ham chiqa olmadi, chunki ayollarga teatrda ishlash taqiqlangan edi. Uni turmushga uzatib yuborishdi. Va nihoyat, u o‘zini o‘ldirdi — ulkan iste’dod bilan, lekin hech qanday imkonsizlikda.
Vulf bu obrazi orqali ayollarning iqtidori asrlar davomida qanday tarzda uvol qilinganini ko‘rsatadi. Bugungi kunda, qariyb bir asr o‘tgach, vaziyat o‘zgardimi? Ko‘plab qizlar ta’lim olmoqda, ishlaydi, hatto moliyaviy mustaqillikka erishdi. Lekin hali ham ko‘pchilikda o‘sha Juditning taqdiri takrorlanmoqda, faqat endi to‘siqlar ko‘proq ichki va noyob shaklda.
O‘zbek jamiyatida bu muammo yanada kuchliroq seziladi. Ko‘p qizlar ta’lim oladi, lekin turmush qurib, farzand ko‘rgandan keyin o‘z orzularini “keyinroq”ga qoldiradi. “Qiz bola uchun birinchi o‘rinda oila”, “ijodkorligini ko‘rsatish shart emas” degan gaplar hali ham o‘z kuchida. Erkak kishi uchun ijod kasb, ayol kishi uchun esa uy ishlaridan ortsagina amalga oshirish mumkin bo‘lgan xobbi yoki iltifot kabi ko‘riladi. Natijada, rassomlik, yozuvchilik, musiqa, tadbirkorlik — bularning hammasi “hozir vaqti emas” deb ortga suriladi. Vaqt o‘tib, iste’dod uvol bo‘ladi. Bugungi ayolning iqtidori nega hali ham “o‘z xonasi”ni topa olmayapti?
Ichki qulf va “mukammal ayol” sindromi
Vulf aytganidek, “paypoq yamash” va “ovqatga unnash” bugungi ayol uchun maishiy yumushlardan ko‘ra kattaroq ruhiy yukka aylangan. Ko‘pchilik iqtidorli ayollar o‘z xonasiga kirib, ijod qilish yoki loyiha ustida ishlash uchun avval ideal uy bekasi va fidoiy ona degan maqomlarni yuz foiz qoyillatib bajarib qo‘yishi kerak deb hisoblaydi. Muammo shundaki, ayol o‘zining shaxsiy rivojlanishi uchun sarflaydigan vaqtini oilasidan o‘g‘irlangan vaqt deb biladi.
Natijada o‘z xonasiga kirganda ham xayolida “kechki ovqat”, “bolalarning darsi” yoki “mehmonni ko‘ngildagiday kutib olish” turadi. Bu esa psixologlar fikriga ko‘ra, iqtidorning to‘liq ochilishiga yo‘l bermaydigan diqqat tarqoqligini keltirib chiqaradi.
Demak, ayolning o‘z xonasi faqat to‘rtta devor va stol-stul emas, balki bu daxlsizlik huquqi. Bugungi ayolda xona bo‘lishi mumkin, lekin o‘sha xonaning eshigini taqillatmay kiradiganlar, uning vaqtini arzimas, deb biladiganlar ko‘p. Ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlardagi ayollar guruhidagi bahslardan bilish mumkinki, kelinlarning xonasini taqillatmay kirish va shaxsiy chegarasini buzish ko‘pchilik uchun odatiy hol. Kelin biror loyiha ustida ishlayotgan bo‘lsa u haqida bosh qotirmaydi, balki miyasini qaynonasiga va boshqalarga kelinni xonasiga kirish mumkin emasligini xafa qilmay qanday aytish muammosi band qilgan bo‘ladi. Ya’ni bugungi Juditlarning xonasi bor, lekin kaliti yo‘q. Ularning vaqti ijtimoiy majburiyatlar, qarindosh-urug‘chilik rishtalari va ayol bo‘sh o‘tirmasligi kerak, degan qarashlar bilan bo‘lib tashlangan. Demak ayolning o‘z xonasi bu shunchaki mebellar to‘plami emas, bu — atrofdagilarning uning vaqtiga va fikriga bo‘lgan hurmatini ham anglatadi.
Maqola tugashiga ozgina qoldi, yana xayolimni Vulfning Juditi emas, balki oshxonadagi rejalar band qiladi: “go‘shtni muzxonadan olishim kerak”… Shunda anglaymanki, biz xonamizga kirib, eshikni qulflaganimiz bilan, mas’uliyat hissini tashqarida qoldira olmaymiz, xayolimizda qaynayotgan qozon, yuvilishi kerak bo‘lgan kiyimlar va ertangi kunning maishiy tashvishlari qoladi.
Toki ayolning xayoli har doim oshxona va mehmonxona o‘rtasida ekan, uning ichidagi Shekspirning singlisi baribir sukut saqlashga majbur.
Lekin Vulf faqat fojiani ko‘rsatmaydi, u yechimni ham taqdim etadi. Uning mashhur formulasi bor: “Ayol kishi badiiy asar yozishi uchun yiliga 500 funt daromad va o‘z xonasiga ega bo‘lishi shart”. Nega iqtisodiy mustaqillik va shaxsiy chegara bu qadar muhim? Chunki shaxsiy mablag‘i bo‘lmagan ayol o‘ziga vaqt ajratishni, kitob sotib olishni yoki kovorkingga borishni “oila budjetiga xiyonat” yoki “erkalik” deb biladi. Moliyaviy erkinlik esa ayolga nafaqat istaganini xarid qilish, balki o‘z vaqtini sotib olish imkonini beradi.
Bugun bu “xona”ni yaratish uchun imkoniyatlar ko‘p: onlayn kasblar, grantlar, masofaviy ish. Ammo eng muhimi, ichki ruxsat. “Mening ijod qilish huquqim bor va buning uchun sarflagan pulim yoki vaqtim xudbinlik emas, balki shaxsiy kapitalimga kiritilgan investitsiyadir” degan qarash shakllanishi kerak.
Xullas, ushbu maqolani yakunlar ekanman, shuni anglayman: bu maqola shunchaki yozilmadi. Bu qaynayotgan qozon va yuvilishi kerak bo‘lgan kiyimlardan o‘g‘irlangan daqiqalar emas, balki maishiy turmush shiddatidan yulib olingan, himoya qilingan va g‘alaba qozonilgan vaqt hosilidir.
Siz ushbu satrlarni xonangizda o‘qiyotganingizga va o‘zingiz uchun kerakli xulosani chiqarganingizga ishonaman. Nima bo‘lganda ham, ichingizdagi o‘sha iste’dodni — Shekspirning singlisini o‘ldirmang! Bizning Juditdan farqimiz shundaki, endi bizda tanlov bor: iqtidorimizni maishiy turmush qa’rida uvol qilishda davom etamizmi yoki nihoyat o‘zimiz uchun daxlsiz “xona” yaratib, uni ozod qilamizmi?
Barno Sultonova
Bugungi kunda ta’lim tizimida o‘zbek tilini davlat tili sifatida o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish hamda ta’lim jarayoniga zamonaviy yondashuvlarni keng joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Bu borada belgilangan vazifalar ijrosi doirasida joriy yilning 24-28-avgust kunlari Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi va Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusida respublika o‘quv-seminari tashkil etildi.
Seminarga respublikamizning barcha hududlaridan jami 180 nafar pedagog, xususan, 120 nafar maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachisi hamda umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 60 nafar boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi jalb etildi.
Joriy yilning 24-avgust kuni Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutida respublika o‘quv-seminarining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Unda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov, Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova hamda Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov va Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi direktor o‘rinbosari Habibullo Nosirov ishtirok etdi.
Ochilish marosimida ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, davlat tiliga bo‘lgan e’tiborni kuchaytirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Tadbirda so‘zga chiqqan Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Mustaqillik bizga nafaqat erkin va farovon hayot qurish, balki milliy tilimiz, madaniyatimiz va qadriyatlarimizni asrab-avaylash, ularni kelgusi avlodlarga yetkazish imkonini berdi. Shu ma’noda, bugungi “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusidagi seminar alohida ahamiyatga ega. Chunki til – bu shunchaki muloqot vositasi emas. Til – xalqning tarixi, ma’naviyati va tafakkurini o‘zida mujassam etgan bebaho qadriyatdir. Farzandlarimizga o‘zbek tilini sifatli o‘rgatish orqali biz ularning nafaqat savodxonligini, balki Vatanga daxldorlik hissini, milliy qadriyatlarga hurmatini va jamiyat bilan erkin muloqot qilish qobiliyatini ham rivojlantiramiz. Bu jarayonda, ayniqsa, pedagogning o‘rni beqiyos. Bolada tilga muhabbat uyg‘otish uchun, avvalo, unga erkin gapirish, fikr bildirish va xato qilishdan qo‘rqmaslik imkonini berish zarur. Bugungi seminarda 180 nafar pedagog ishtirok etayotgani ham ushbu yo‘nalishdagi ishlar ko‘lami tobora kengayib borayotganini ko‘rsatadi. Ishonamanki, bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi.” – dedi Yuliya Risyukova.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov bu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan ishlar, tashkil etilayotgan seminarlar, yaratilayotgan dastur va metodikalar pedagoglarning bilim va ko‘nikmalarini oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Millatning taraqqiyoti, eng avvalo, uning tiliga bo‘lgan munosabati bilan belgilanadi. O‘z tilini qadrlagan, unda erkin fikrlay oladigan va o‘z fikrini ravon ifoda eta oladigan avlod milliy qadriyatlarni ham chuqurroq anglaydi. Shuning uchun bolalarimizga o‘zbek tilini o‘rgatish masalasi faqat ta’lim muassasalarining vazifasi bo‘lib qolmasligi kerak. Bolaning tilga bo‘lgan munosabati, avvalo, oilada shakllanadi. Ota-onalar, ayniqsa, onalar bolaning dastlabki nutqi, so‘z boyligi va fikrlash tarzining rivojlanishida katta o‘rin tutadi. Bola bilan o‘zbek tilida ko‘proq suhbatlashish, uning savollariga to‘liq va tushunarli javob berish, ertak, she’r va hikoyalar o‘qib berish juda muhim,” – dedi Sherzod Karimov.
Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozimligini ta’kidladi.
”Bugungi kunda mamlakatimiz ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar nihoyatda katta. Prezidentimiz tashabbusi bilan yosh avlodga sifatli ta’lim va munosib tarbiya berish, ularning bilim doirasini kengaytirish hamda kelajakda yetuk inson bo‘lib shakllanishi uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda. Bugun pedagoglar uchun ham katta imkoniyatlar mavjud. Ilgari biz o‘rganmagan yoki yetarlicha foydalanmagan metodikalar, tajribalar va bilimlarni egallash imkoniga ega bo‘lyapmiz. Bunday seminar va uchrashuvlar orqali o‘qituvchilar bir-biridan o‘rganadi, o‘z qarashlarini boyitadi va mavjud muammolarga birgalikda yechim izlaydi. Oldimizda hali ko‘plab vazifalar va yechimini kutayotgan savollar mavjud. Ularni hal etish uchun bilim, tajriba, hamkorlik va mas’uliyat talab qilinadi. Eng muhimi, amalga oshirayotgan har bir ishimiz bolalarning kelajagiga xizmat qilishi kerak. Bugungi uchrashuv va mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozim. Shundagina biz bilimli, ma’naviy yetuk, o‘z ona tilini, milliy madaniyati va Vatanini sevadigan yosh avlodni tarbiyalay olamiz.” – dedi Shuhrat Sirojiddinov.
Mazkur o‘quv-seminardan ko‘zlangan asosiy maqsad ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari o‘zbek tili fani o‘qituvchilari hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, ularni zamonaviy metod va vositalardan samarali foydalanishga yo‘naltirishdan iborat.
Seminar davomida umumiy o‘rta ta’lim maktablari pedagoglari uchun o‘zbek tilini o‘qitishning zamonaviy usullari, muloqotga yo‘naltirilgan ta’lim, amaliy topshiriqlar asosida o‘qitish, darslarni rejalashtirish va baholash usullari bo‘yicha mashg‘ulotlar tashkil etildi.
Mashg‘ulotlarda pedagoglar o‘quv materiallarini tahlil qilish, o‘quvchilarning nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlar ishlab chiqish, amaliy mashqlar va muloqotga asoslangan yondashuvlardan foydalanish bo‘yicha tajriba almashdi.
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishida tashkil etilgan mashg‘ulotlarda esa bolalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish, tabiiy til muhitini yaratish, talaffuz va lug‘at boyligini rivojlantirish usullariga e’tibor qaratildi.
Seminar doirasida “O‘zbek tili” interfaol ta’lim platformasi ham taqdim etildi. Mazkur platforma maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilari va pedagoglar uchun o‘zbek tilini o‘rgatish jarayonini raqamli vositalar asosida tashkil etishga xizmat qiladi.
Platformada bolalarning yosh xususiyatlari hisobga olingan holda kichik va o‘rta guruh hamda katta va tayyorlov guruhi uchun alohida o‘quv resurslari shakllantirilgan. Unda mavzuli materiallar, interfaol o‘yinlar, video mashg‘ulotlar va foydalanuvchi uchun yo‘riqnomalar joylashtirilgan.
Mazkur resurslar orqali bolalarning lug‘at boyligini oshirish, og‘zaki nutqini rivojlantirish va o‘zbek tilida muloqot qilish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyati yaratilgan. Platformada kundalik hayot, oila, tabiat, fasllar, hayvonot olami, kasblar, transport, milliy qadriyatlar, o‘quv qurollari hamda alifbo kabi mavzular bo‘yicha interfaol materiallar mavjud.
Shuningdek, mashg‘ulotlarda raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt vositalari va zamonaviy o‘quv resurslaridan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berildi. Ishtirokchilar guruhli ishlar, amaliy topshiriqlar va muhokamalar orqali o‘z metodik yondashuvlarini boyitdi.
Mazkur seminar ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish va davlat tilini o‘qitish samaradorligini yanada yuksaltirishga xizmat qiladi.
Seminarni muvaffaqiyatli tamomlagan pedagoglarga tegishli sertifikatlar topshiriladi. Ular “Milliy mentor” sifatida o‘z hududlariga qaytgach, seminar davomida egallagan bilim va ko‘nikmalari hamda o‘zlashtirgan zamonaviy metodikalarni kaskad-kombinatsiyalashgan yondashuv asosida hududdagi boshqa pedagoglarga yetkazish va amaliyotga joriy etish ishlarini davom ettiradi.
Hukumat qarori bilan «Texnikumlar bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Ushbu Nizom davlat texnikumlari bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibini belgilaydi.
Quyidagi talablarga javob bergan tashkilotlar kredit olish huquqiga ega:
– texnikum bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda dual ta’lim bo‘yicha texnikum bilan amal qiluvchi shartnoma mavjud bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilar uchun ish joylari va ishlab chiqarish amaliyoti tashkil etilgan bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilarga tashkilotning malakali mutaxassislarini “ustoz” sifatida biriktirgan bo‘lishi;
– dual ta’lim shaklida tahsil olayotgan o‘quvchilar bilan muddatli mehnat shartnomalari tuzilgan bo‘lishi hamda ish haqi to‘lashi;
– joriy yilda texnikum bitiruvchisini tashkilotdagi vakant ish o‘rniga mehnat shartnomasi asosida ishga qabul qilgan bo‘lishi.
Tashkilotlar dual ta’lim dasturi doirasida kredit olish uchun tijorat banklariga quyidagi hujjatlarni qog‘oz shaklida taqdim etadi:
kreditni olish to‘g‘risidagi ariza;
ariza beruvchi (tashkilot)larning amalda bo‘lgan tasdiqlovchi hujjatlari;
texnikum va tashkilot o‘rtasidagi hamda tashkilot va o‘quvchi o‘rtasidagi dual ta’lim bo‘yicha shartnoma nusxalari;
dual ta’lim dasturi va dual ta’limda tahsil olayotgan o‘quvchilar ro‘yxati;
tashkilot tomonidan kreditdan foydalanish rejasi;
tashkilotning soliq qarzdorligi mavjud emasligi to‘g‘risida ma’lumot.
Tashkilotning kredit ajratish bo‘yicha taqdim etgan barcha hujjatlari kreditga layoqatlilik ko‘rsatkichiga muvofiq kelgan taqdirda, tijorat banki 3 ish kunida bu haqda tashkilotga xabar beradi, shartnoma tuzadi hamda uning hisobvarag‘iga kreditni o‘tkazadi.
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilariga o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish imkoniyatini beruvchi yangi tartib belgilandi. Bu Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan.
Qarorga ko‘ra, kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining o‘qishini ko‘chirish yoki qayta tiklash, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf o‘quvchilarini texnikumlarga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tartibi joriy etiladi.
Mazkur xizmatlardan foydalanish uchun arizalar Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP) orqali elektron shaklda topshiriladi.
10-sinf o‘quvchilarining o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish tartibi alohida belgilanadi. Bu o‘quvchilarga kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, kasbiy ta’lim tashkilotlariga o‘qishni ko‘chirish va qayta tiklash bo‘yicha xulosa berishning yagona tartibi joriy etiladi.
Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda mazkur davlat xizmatlarini YaIDXP orqali ko‘rsatish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish belgilangan.
Bundan tashqari, davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun zarur ma’lumotlarni tegishli davlat organlaridan elektron shaklda olish imkoniyati yaratiladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 30 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu 2015/2016-o‘quv yilidagi 7 taga nisbatan 4,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, o‘n yil ichida mamlakatda faoliyat yuritayotgan xorijiy OTMlar soni 23 taga oshgan.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni 2005/2006-o‘quv yilida 2 ta bo‘lgan. 2010/2011-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 6 taga yetgan.
2015/2016-o‘quv yilida mamlakatda 7 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan bo‘lsa, keyingi besh yilda ular soni yana sezilarli ko‘paygan.
2020/2021-o‘quv yili boshida xorijiy OTMlar soni 18 taga yetgan. Bu 2015/2016-o‘quv yiliga nisbatan 11 taga ko‘pdir.
Shuningdek, 2020/2021-yildan 2025/2026-o‘quv yiligacha xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni yana 12 taga oshgan. Natijada besh yillik davrda ular soni 18 tadan 30 taga yetdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 11 118 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu ko‘rsatkich 1991/1992-o‘quv yilidagi 8 557 ta maktabga nisbatan 1,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, mustaqillikdan keyingi davrda mamlakatdagi umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 2 561 taga oshgan.
Dinamikaga ko‘ra, maktablar soni ayrim davrlarda sekin o‘sgan yoki qisqargan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda barqaror ko‘payish kuzatilgan. 2020/2021-o‘quv yilida ular soni 10 181 tani tashkil etgan.
1995/1996-o‘quv yilida mamlakatda 9 289 ta, 2000/2001 o‘quv yilida 9 726 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
2005/2006-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 9 803 taga yetgan. 2010/2011-o‘quv yilida esa 9 806 ta maktab qayd etilgan. Keyingi besh yilda ko‘rsatkich biroz pasayib, 2015/2016-o‘quv yilida 9 720 tani tashkil qilgan.
2020/2021-o‘quv yilidan boshlab o‘sish yana tezlashgan. 2021/2022-yilda 10 289 ta, 2022/2023-yilda 10 522 ta, 2023/2024-yilda 10 750 ta maktab faoliyat yuritgan.
2024/2025-o‘quv yili boshida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 10 943 tani tashkil etgan. Bir yil o‘tib, bu ko‘rsatkich yana 175 taga oshib, 11 118 taga yetgan.
Shunday qilib, 2020/2021-o‘quv yilidan 2025/2026-o‘quv yiligacha mamlakatdagi maktablar soni 937 taga ko‘paygan.
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
Prezidentning Mustaqillik bayrami tabrigidan o‘rin olgan asosiy fikrlari
-
Jamiyat13 hours ago
Ko‘ksaroyda O‘zbekiston va Hindiston yetakchilariningg tarixiy muzokaralari bo‘lib o‘tdi
-
Sport23 hours ago
EChL 2026/2027. Umumiy guruh bosqichi taqvimi e’lon qilindi
-
Sport13 hours ago
Akademik eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston terma jamoasi tarixda ilk bor jahon chempioni bo‘ldi