Connect with us

Iqtisodiyot

XEA mamlakatlari neft zaxiralarining rekord hajmini bozorga chiqaradi

Published

on


Xalqaro energetika agentligi tarkibidagi 32 davlat jahon neft bozoridagi keskinlikni yumshatish uchun umumiy hajmi 400 million barrel bo‘lgan neft zaxiralarini chiqarish to‘g‘risida bir ovozdan qaror qabul qildi.

Foto: Global Look Press/Vernon Yuen

Erondagi urush va shu bilan bog‘liq ravishda energiya tashuvchilar narxining keskin oshishi fonida Xalqaro energetika agentligi (XEA)ga a’zo davlatlar milliy zaxiralaridan rekord hajmda neft chiqaradi. XEA tarkibiga kiruvchi 32 davlat 11 mart, chorshanba kuni Parijda bo‘lib o‘tgan favqulodda yig‘ilish yakunlariga ko‘ra, favqulodda holatlar uchun saqlanayotgan zaxiralaridan bozorga 400 million barrel xom neft chiqarishga bir ovozdan kelishib oldi, deb ma’lum qildi tashkilot.

XEA ma’lumotiga ko‘ra, qator davlatlar qo‘shimcha favqulodda choralarni ham ko‘radi.

“Neft bozorida duch kelayotgan muammolarimiz ko‘lami jihatidan misli ko‘rilmagan”, — deb izohladi agentlik rahbari Fotih Birol bu qarorni. Uning qo‘shimcha qilishicha, neft bozorlari global hisoblanadi, shu sababli yirik uzilishlarga javob ham global bo‘lishi kerak.

Dpa agentligining qayd etishicha, XEA mamlakatlarining qo‘shma aksiyasi doirasida bu qadar katta hajmda neft hali hech qachon chiqarilmagan. Ushbu qadam Erondagi urush va Ho‘rmuz bo‘g‘ozining to‘sib qo‘yilishi tufayli og‘ir ahvolga tushgan bozorlarni barqarorlashtirishga qaratilgan. Jahon neft savdosining taxminan 20 foizi aynan shu bo‘g‘oz orqali amalga oshiriladi. Jahon bozorlariga bosimni kamaytirish uchun AQSh Hindistonga Rossiya neftini vaqtincha sotib olishga ruxsat berdi. So‘nggi kunlarda neft narxi 2022 yildan beri birinchi marta 100 AQSh dollaridan oshib ketdi.

Xususan, Germaniya milliy zaxiradan 19,5 million barrel neft chiqarish rejasini e’lon qildi. Bundan tashqari, Germaniyadagi yonilg‘i quyish shoxobchalariga yonilg‘i narxini kuniga faqat bir marta oshirishga ruxsat berildi, deb ma’lum qildi 11 mart kuni iqtisodiyot vaziri Katarina Rayxe.

Bu choralar so‘nggi bir necha kun davomida XEA va G7 davlatlari o‘rtasida Isroil va AQShning Eronga qarshi urushi hamda shu orqali jahon bozorida yuzaga kelgan neft tanqisligi munosabati bilan muhokama qilingan edi. Tarkibiga “Katta yettilik” mamlakatlari ham kiruvchi XEA davlatlari 1,2 milliard barreldan ortiq strategik neft zaxirasiga ega. Bu hajmga yana 600 million barrel sanoat zaxiralari qo‘shiladi.

Milliy neft zaxiralari urush yoki falokat holatida avtomobil yonilg‘isi ishlab chiqarish, isitish va sanoat ehtiyojlari uchun yetarli neft mavjud bo‘lishini ta’minlaydi. Yevropa Ittifoqi va XEA o‘z a’zolaridan kamida 90 kunlik import hajmiga teng neft zaxiralarini saqlashni talab qiladi. XEA ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yil noyabr oyida Germaniyada 34,42 million tonna neft saqlangan.

XEA 1974 yilda tashkil etilganidan beri neft zaxiralaridan foydalanishga atigi besh marta ruxsat berilgan — 1991 yilda Fors ko‘rfazidagi ikkinchi urush arafasida, 2005 yilda kuchli dovullardan keyin, 2011 yilda Liviyadagi fuqarolik urushi davrida, shuningdek, 2022 yilda Rossiyaning Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishidan keyin ikki marta.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

Yaponiya, Janubiy Koreya va Saudiya Arabistoni Toshkentning yangi aeroportini qurish bo‘yicha bitim imzoladi

Published

on


Shu kunlarda poytaxtda o‘tkazilayotgan Toshkent xalqaro investitsiya forumi doirasida «Uzbekistan Airports» AJ hamda tarkibiga «Sojitz Corporation» (Yaponiya) va «Incheon International Airport Corporation» (Koreya Respublikasi) kompaniyalari kiruvchi, «Vision Invest» (Saudiya Arabistoni) boshchiligidagi xalqaro konsorsium o‘rtasida Toshkentning yangi xalqaro aeroportini qurish va kelgusida undan foydalanish bo‘yicha davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risidagi bitim imzolandi.

Bitim imzolanishidan oldin keng ko‘lamli tayyorgarlik ishlari olib borildi. Xususan, xalqaro moliya institutlari talablariga muvofiq ekologik va ijtimoiy baholashlar o‘tkazildi, davlat-xususiy sheriklik to‘g‘risidagi bitim ishlab chiqildi, muhandislik kommunikatsiyalarini ko‘chirish bo‘yicha loyiha hujjatlari tayyorlandi hamda bo‘lajak aeroport hududini hozirlash ishlari boshlab yuborildi.

«Ta’kidlash lozimki, aeroport loyihasi mamlakat prezidenti tashabbusi bilan Hukumat, Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Transport vazirligi ko‘magida ishlab chiqilgan. Bugun barchamiz uni amalga oshirish yo‘lida muhim qadam qo‘ydik. Toshkentning yangi xalqaro aeroporti o‘nlab yillar davomida yo‘lovchi va yuk tashishning o‘sib borayotgan ehtiyojlarini qondira oladigan zamonaviy texnologik aviatsiya xabiga aylanadi. Yetakchi xalqaro kompaniyalar bilan hamkorlik tufayli biz nafaqat sarmoya, balki eng so‘nggi texnologiyalardan foydalangan holda dunyodagi eng yirik aeroport majmualarini loyihalash, qurish va boshqarish bo‘yicha noyob tajribaga ega bo‘lamiz. Ishonchim komilki, ushbu loyiha O‘zbekiston aviatsiya sanoatini rivojlantirishda yangi bosqich bo‘ladi va mamlakatimizning Markaziy Osiyodagi asosiy transport markazi sifatidagi mavqeini mustahkamlaydi», — dedi «Uzbekistan Airports» boshqaruvi raisi Javlonbek Umarxo‘jayev.

Eslatib o‘tamiz, Prezidentning 2025 yil 25 noyabrdagi 353-sonli qarori bilan qurilishi belgilangan poytaxtning yangi aeroporti Toshkent viloyatining O‘rta Chirchiq va Quyi Chirchiq tumanlari hududida, umumiy maydoni 1310 gektar bo‘lgan maydonda joylashadi.

Loyihaning birinchi bosqichida har birining uzunligi 4 km bo‘lgan ikkita uchish-qo‘nish yo‘lagi, 208 ming kvadrat metr maydonga ega yo‘lovchi terminali, havo kemalari uchun 98 ta to‘xtash joyi, yoqilg‘i quyish majmuasi va zamonaviy havo harakatini boshqarish dispetcherlik minorasi qurilishi ko‘zda tutilgan.

2030 yil oxirida foydalanishga topshirilishi mo‘ljallanayotgan aeroport yiliga 20 million yo‘lovchiga va 300 ming tonnagacha yuklarga xizmat ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Imzolangan bitimga ko‘ra, xususiy sheriklar konsorsiumi yo‘lovchi terminali va vokzal atrofi maydonini qurish hamda keyinchalik ekspluatatsiya qilishni o‘z zimmasiga oladi, davlat sherigi esa aerodrom majmuasini qurish va ekspluatatsiya qilishni ta’minlaydi.

Tasdiqlangan jadvalga muvofiq, joriy yilning iyun oyida muhandislik tarmoqlarini ko‘chirishni boshlash, hududni tayyorlashni yakunlash va bosqichma-bosqich qurilish ishlarini boshlash rejalashtirilgan.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekiston qaysi mamlakatlarga ko‘proq mahsulot sotmoqda?

Published

on


2026 yilning yanvar–aprel oylarida O‘zbekistonning eksport hajmi qariyb 10 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu davrda mamlakat mahsulotlari eng ko‘p Rossiya, Xitoy va Afg‘onistonga eksport qilingan.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, hisobot davrida Rossiya 1,5 milliard dollarlik ko‘rsatkich bilan O‘zbekistonning eng yirik eksport hamkori bo‘lgan. Keyingi o‘rinlarni Xitoy (919,6 million dollar) va Afg‘oniston (643,7 million dollar) egallagan.

Shuningdek, Fransiya (498,6 million dollar), Qozog‘iston (425,5 million dollar), Turkiya (361,4 million dollar), Birlashgan Arab Amirliklari (265,5 million dollar), Qirg‘iziston (254,2 million dollar), Tojikiston (213,3 million dollar) va AQSh (122,5 million dollar) O‘zbekiston mahsulotlari eng ko‘p eksport qilingan davlatlar qatoridan joy olgan.

Mutaxassislar fikricha, eksport geografiyasining kengayishi tashqi savdo aloqalarining diversifikatsiya qilinishi va mahalliy mahsulotlarga bo‘lgan xalqaro talab ortib borayotganidan dalolat beradi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonda qurilish ishlari hajmi 35 yilda 12 barobar oshdi

Published

on


O‘zbekistonda 2025-yil yakunlari bo‘yicha 313,9 trln so‘mlik qurilish ishlari bajarildi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 1991-yilga nisbatan 12,3 barobarga oshgan.

Statistikaga ko‘ra, 1991-yilda qurilish ishlari hajmi 6,2 mlrd rublni tashkil etgan. Keyingi yillarda ko‘rsatkich izchil o‘sib, 2000-yilda 388,4 mlrd so‘mga, 2010-yilda esa 8,2 trln so‘mdan oshgan.

Qurilish sohasidagi eng katta o‘sishlar so‘nggi o‘n yillikda kuzatildi. Jumladan, 2015-yilda bajarilgan qurilish ishlari hajmi 25,4 trln so‘m bo‘lgan bo‘lsa, 2020 yilga kelib bu raqam 88,1 trln so‘mga yetdi.

Keyingi yillarda ham yuqori o‘sish sur’atlari saqlanib qoldi. 2021-yilda qurilish ishlari hajmi 107,5 trln so‘mni, 2022-yilda 130,8 trln so‘mni tashkil qildi.

2023-yilda esa tarmoqda yangi bosqich kuzatilib, qurilish ishlari hajmi 222,9 trln so‘mga yetdi. 2024-yilda bu ko‘rsatkich 259,7 trln so‘mga oshdi.

2025-yilda qurilish ishlari hajmi dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra 313,9 trln so‘mni tashkil etdi. Bu bir yilning o‘zida qariyb 54 trln so‘mlik o‘sish qayd etilganini anglatadi.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

investorlarning tashabbuslari davlat siyosatida o‘zining amaliy ifodasini topmoqda

Published

on


Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida Xorijiy investorlar kengashining navbatdagi yig‘ilishi boshlandi. Davlat rahbari yig‘ilishda investorlar bilan muloqot nafaqat maslahatlashuv maydoni, balki amaliy islohotlar mexanizmiga aylanganini ta’kidladi.

Prezident avvalo Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki prezidenti Odil Reno-Bassoga O‘zbekistondagi islohotlarni qo‘llab-quvvatlayotgani hamda kengash faoliyatiga samarali rahbarlik qilayotgani uchun minnatdorlik bildirdi. Shuningdek, xalqaro tashkilotlar va xorijiy kompaniyalar rahbarlariga ham alohida ehtirom izhor qilindi.

Ta’kidlanishicha, so‘nggi yillarda kengash oddiy maslahat mexanizmi emas, balki Yangi O‘zbekiston bilan jahon investitsiya hamjamiyati o‘rtasidagi ishonchli ko‘prikka aylangan. Bugun kengash mustaqil assotsiatsiya maqomiga ega bo‘lib, to‘laqonli institut sifatida faoliyat yuritmoqda.

O‘tgan bir yil davomida kengash ishtirokchilari soni 54 tadan 85 taga yetgan. Ular iqtisodiyotning 23 ta tarmog‘ini qamrab olgan holda ishchi guruhlar faoliyatida ishtirok etmoqda.

Shuningdek, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Osiyo taraqqiyot banki hamda Xalqaro moliya korporatsiyasi kengashning Ijroiya qo‘mitasi tarkibida faol ish olib bormoqda.

«E’tiborli tomoni, barcha a’zolarimizning kengashdagi faolligi tobora oshmoqda. Bu mazkur investitsiya platformasiga bo‘lgan yuksak ishonchning yaqqol dalilidir. Sizlar bilan o‘tgan yili ham uchrashib, ko‘p masalalarni muhokama qilgan edik. Avvalgi majlisda ilgari surilgan 21 ta tashabbus bo‘yicha aniq yechimlar qabul qilindi. Shuni alohida ta’kidlamoqchiman: investorlarning tashabbuslari davlat siyosatida o‘zining amaliy ifodasini topmoqda. Takliflarning salmoqli qismi asosida normativ-huquqiy hujjatlar takomillashtirildi», – dedi Prezident.

Davlat rahbari qayd etganidek, investorlar takliflari asosida Soliq kodeksiga qulay o‘zgartishlar kiritildi. Kompaniyalar o‘rtasidagi ichki qarz bitimlari moliyaviy nazoratdan chiqarildi, asosiy vositalarni tezlashtirilgan tartibda amortizatsiya qilish huquqi berildi.

Shuningdek, xalqaro standartlar asosida hisobot yurituvchi xorijiy kompaniyalar uchun qator majburiy talablar bekor qilindi. «Muqobil investitsiya jamg‘armalari to‘g‘risida»gi qonun loyihasi ishlab chiqildi, mas’uliyatli biznes yuritish standartlarini joriy etish hamda 16 ta texnik reglamentni xalqaro me’yorlarga moslashtirish dasturi tayyorlandi.

Prezidentning ta’kidlashicha, O‘zbekiston xorijiy investorlar uchun teng va adolatli sharoitlarni ta’minlash bo‘yicha xalqaro majburiyatlarni qabul qilish yo‘lida ham yangi qadamlarni tashlamoqda.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Jahon banki O‘zbekiston qishloqlari uchun 150 mln dollar ajratadi

Published

on


Jahon banki O‘zbekistonda «Qishloq infratuzilmasini rivojlantirish» dasturining ikkinchi bosqichini amalga oshirish uchun 150 million dollarlik imtiyozli moliyalashtirishni ma’qulladi.

Loyiha doirasida Andijon, Farg‘ona, Namangan, Jizzax, Sirdaryo va Toshkent viloyatlaridagi 296 ta olis mahallada infratuzilmani yaxshilash ishlari amalga oshiriladi.

Dasturning umumiy qiymati 340 million dollarni tashkil etadi. Mablag‘lar Jahon banki, Osiyo infratuzilmaviy investitsiyalar banki va O‘zbekiston hukumati tomonidan moliyalashtiriladi.

2031-yilgacha yo‘llar, ichimlik suvi, elektr ta’minoti va boshqa ijtimoiy xizmatlarni yaxshilash orqali qariyb 1,2 million nafar qishloq aholisi manfaatdor bo‘lishi kutilmoqda.

Shuningdek, 15 ta pilot mahallada biznesni rivojlantirish markazlari tashkil etiladi. Loyiha doirasida 1,5 mingta to‘g‘ridan-to‘g‘ri ish o‘rni yaratilishi, boshqa dasturlar bilan birgalikda esa 25 mingga yaqin yangi ish o‘rni paydo bo‘lishi rejalashtirilgan.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.