Dunyodan
BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish BBCga bergan intervyusida AQSh o‘z kuchini xalqaro huquqdan muhimroq deb hisoblaydi.
Anna Foster Bugun dastur boshlovchisi
BMT surati/Alba Garsiya Ruiz
Antonio Guterresning BBCga aytishicha, ba’zi odamlar “qonun kuchi kuch qonuni bilan almashtirilishi kerak” deb hisoblashadi.
AQSh jazosiz harakat qilmoqda va AQSh kuchini xalqaro huquqdan muhimroq deb hisoblaydi, dedi BMT rahbari BBCga.
Antonio Guterrishning BBC Radio 4 ning Today dasturiga aytishicha, AQShda ko‘p tomonlama yechim ahamiyatsiz ekanligiga “aniq ishonch” mavjud.
Muhimi, deya davom etdi u, “AQShning kuch va ta’sirini va ba’zida bu boradagi xalqaro huquq normalarini amalga oshirishdir”.
Uning izohlari Amerika Qo’shma Shtatlari Venesuelaga hujum qilib, bosib olganidan bir necha hafta o’tib, prezident Donald Trampning Grenlandiyani anneksiya qilish haqidagi takroriy tahdidlari fonida yangragan.
Guterrish Birlashgan Millatlar Tashkilotining ta’sis tamoyillari, jumladan, a’zo davlatlarning tengligi endi tahdid ostida ekanligiga ishonishini aytdi.
Prezident Tramp Birlashgan Millatlar Tashkilotini qattiq tanqid qildi.
U o’tgan yilning sentyabr oyida Bosh Assambleyadagi nutqida uning maqsadini shubha ostiga qo’ygan va u “etti cheksiz urushni tugatganini” va Birlashgan Millatlar Tashkiloti “hech qanday yordamga kelmaganini” da’vo qilgan.
“Keyinchalik men Birlashgan Millatlar Tashkiloti biz uchun yo’qligini angladim”, dedi u.
Ushbu dahshatli bahoga duch kelgan janob Guterrish uning tashkiloti a’zo davlatlar Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomida belgilangan xalqaro qonunlarga rioya qilishlarini ta’minlash uchun kurashayotganini tan oldi.
Uning ta’kidlashicha, Birlashgan Millatlar Tashkiloti yirik global mojarolarni hal qilishga “juda sodiq”. “Ammo Birlashgan Millatlar Tashkilotining ta’siri yo’q, buyuk kuchlarning ta’siri ko’proq.
U ushbu qo’shimcha ta’sir ushbu mojarolarga haqiqiy, doimiy echimlarni yaratish yoki shunchaki maxsus echimlarni yaratish uchun foydalanilmoqdami, degan savolga javob berdi. “Ikkisi o’rtasida katta farq bor”, deb ta’kidladi u.
Guterrish, shuningdek, tashkilotga a’zo 193 davlat duch kelayotgan “dramatik muammolar va muammolar”ni hal qilish uchun uni isloh qilish zarurligini aytdi.
“Qonun kuchini kuch qonuni bilan almashtirish kerak, deb hisoblaydiganlar bor”, – dedi BMT rahbari.
“Haqiqatan ham, agar biz AQShning hozirgi siyosatiga nazar tashlasak, ko’p tomonlama echimlar muhim emasligiga aniq ishonch bor; muhimi, AQShning kuchi va ta’siri va ba’zi hollarda bu boradagi xalqaro huquq normalari.”
Uning fikricha, xalqaro tinchlik va xavfsizlikni saqlashga qaratilgan BMT Xavfsizlik Kengashi endi dunyoni ifodalamaydi va “ojiz”.
Hozirda Xavfsizlik Kengashining barcha doimiy a’zolari – Frantsiya, Xitoy, Rossiya, Buyuk Britaniya va AQSh rezolyutsiyalarga veto qo’yishi mumkin. Rossiya ham, Qo’shma Shtatlar ham bu kuchdan Ukraina va G’azodagi urushlarni tugatish bo’yicha global sa’y-harakatlarni izdan chiqarish uchun foydalangan.
Guterresh “uchta Yevropa davlati” Xavfsizlik Kengashining doimiy a’zosi ekanligini tanqid qilib, veto huquqi alohida a’zo davlatlarning manfaatlarini himoya qilish uchun qo‘llanilayotganini ta’kidladi.
U “qonuniylikni tiklash” va “butun dunyoga ovoz berish” uchun kengash tarkibiga o’zgartirishlar kiritishni va qabul qilib bo’lmaydigan “to’siqlar” oldini olish uchun veto huquqini cheklashni taklif qildi.
Reuters
Bosh kotiblik muddati tugash arafasida turgan janob Guterrish o‘tgan juma kuni Londonda ser Key Starmer bilan uchrashdi.
Portugaliyaning sobiq bosh vaziri Guterrish 2017-yilda BMT Bosh kotibi lavozimini egallagan va shu yil oxirida bu lavozimni tark etadi.
Bosh Assambleyaga har yilgi murojaatida, an’anaviy tarzda tashkilotning ustuvor yo’nalishlarini belgilash uchun foydalaniladi, u “mojarolar, jazosizlik, tengsizlik va oldindan aytib bo’lmaydigan narsalarga to’la” tartibsiz dunyo haqida ogohlantirdi va “xalqaro huquqning qo’pol ravishda buzilishi”ni dunyo tartibi oldida turgan eng katta muammolardan biri sifatida belgiladi.
Guterrish Birlashgan Millatlar Tashkiloti uchun asosiy deb belgilagan davom etayotgan mojarolardan biri G’azo edi.
Isroil xalqaro gumanitar tashkilotlarning o‘z hududiga kirishini to‘sib qo‘ygani sababli, mintaqaga yordam tarqatilishi urushning katta qismiga to‘sqinlik qilgan.
Bir paytlar Isroil, hattoki, Birlashgan Millatlar Tashkiloti an’anaviy tarzda o’nlab yillar davomida amalga oshirgan operatsiyalarni amalga oshirish uchun G’azo gumanitar tashkiloti bo’lgan tashqi pudratchini qo’llab-quvvatladi. GHF istehkomlarida oziq-ovqat olishga harakat qilgan yuzlab falastinliklar halok bo’ldi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining G’azoda o’zgarishlarni amalga oshirishga ojiz deb o’ylaysizmi, degan savolga u shunday javob berdi: “Albatta, lekin ochiq aytsam.
“Isroil uzoq vaqtdan beri gumanitar yordam tarqatilmagan, chunki Birlashgan Millatlar Tashkiloti bunga qodir emasligini ta’kidlab keladi. Albatta, Isroil G’azoga ko’chib o’tishimizga ruxsat bermaganida, biz G’azoga ko’chib o’ta olmasdik. Keyin o’t ochishni to’xtatib, ko’p miqdorda insonparvarlik yordami yog’ildi”.
“Agar sharoitlar to‘g‘ri bo‘lganida, biz tayyor bo‘lardik.
Bir necha kun avval Guterrish BMT Bosh Assambleyasida nutq so‘zlab, tashkilotning ta’sis tuzilmasi haqida gapirib, “1945 yil muammosini hal qilish” bilan 2026 yilgi muammoni hal qilmasligini aytgan edi.
Qiyinchiliklar birin-ketin kelib chiqadi, jumladan, Qo’shma Shtatlarning Venesueladagi rahbariyatini majburan o’zgartirishi, Eron rejimi kuchlari tomonidan minglab namoyishchilarning o’ldirilishi va Donald Trampning Grenlandiyani anneksiya qilish niyati.
Ko’p qirralilikning nobud bo’lishi va ba’zi dunyo rahbarlarining xalqaro huquq ustuvorligini himoya qilish va himoya qilishda muvaffaqiyatsizlikka uchragani haqidagi savollar tobora kuchayib bormoqda.
Ammo Antonio Guterres menga ijobiy munosabatda ekanligini aytdi.
“Menimcha, odamlar ba’zan hokimiyatdagilar bilan to’qnash kelishni istamaydilar. Lekin haqiqat shundaki, agar biz hokimiyatdagilarga qarshi turmasak, hech qachon yaxshiroq dunyoga erisha olmaymiz”.
Prezident Trampning Shimoliy Amerikadagi ikkinchi muddatining burilishlari va burilishlarini kuzatib boring, muxbir Entoni Tsyurcherning haftalik US Politics Unspun axborot byulleteni. Buyuk Britaniya o’quvchilari bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin. Buyuk Britaniyadan tashqaridagi odamlar bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin.
Serbiyada 2027-yil martidan majburiy harbiy xizmat qayta tiklanadi.Bu haqda mamlakat prezidenti Aleksandr Vuchich Belgrad yaqinidagi Batanitsa aerodromida qurol va harbiy texnika namoyishi chog‘ida bayonot berdi.
Qamoq muddati 75 kun, bu 30 yoshgacha bo’lgan erkaklar uchun majburiydir.
Vuchich buni amalga oshirishdan oldin “hujjatlarni tugatish” zarurligini ta’kidladi. Majburiy harbiy xizmatni tiklash uchun mamlakat parlamenti tegishli qonun hujjatlarini qabul qilishi kerak edi.
Serbiya armiyasi 2011-yil 1-yanvardan parlamentning harbiy xizmatga chaqirishni to‘xtatib turish to‘g‘risidagi qarori kuchga kirganidan beri professional armiya sifatida faoliyat yuritmoqda.
“Jim, ko’rinmas qotil” Yevropani dahshatga solmoqda
Source link
Dunyodan
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
AQShning Kaliforniya shtatida jahon chempionati muxlislari yig‘iladigan fan-zonasi yaqinida otishma sodir bo‘ldi, natijada bir kishi halok bo‘ldi, yana biri og‘ir yaralandi.
San-Xose politsiyasi voqea San-Pedro Plazada sodir bo’lganini aytdi. Bu hudud San-Fransisko ko’rfazi atrofidagi asosiy joylardan biri bo’lib, u erda jahon chempionati o’yinlari katta ekranlarda namoyish etiladi.
Biroq politsiyaning ta’kidlashicha, otishma vaqtida hududda futbol o‘yinlari translyatsiya qilinmagan.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qurbonlardan biri voqea joyida vafot etgan. Ikkinchi fuqaro hayoti uchun xavfli holatda kasalxonaga yetkazilgan.
Huquq-tartibot organlari hodisani qotillik sifatida tekshirmoqda. Voqea joyi atrofidagi bir qancha ko‘chalar vaqtincha yopilgan.
Hozircha gumonlanuvchi yoki otishma sabablari haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
Qozog‘istonda qiyin ahvolga tushgan fuqarolar O‘zbekistonga qaytarildi
Charm sanoati davlat ko‘magiga ega bo‘ladi
Pxuketda ikki o‘zbekistonlik ushlandi
-
Dunyodan4 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Sport5 days agoShomurodov jahon chempionatidagi deyarli imkonsiz gol muallifi bo‘ldi
-
Jamiyat5 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Dunyodan2 days ago
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
-
Iqtisodiyot5 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Turk dunyosi4 days agoTurkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an Yevropa mudofaa tizimiga to‘liq integratsiyalashishga chaqirdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
-
Sport4 days ago«To‘pni yaxshi ushlab turolmadik» – futbolchilar turnirni tark etgandan keyin nimalar deyishdi?