Dunyodan
Myanma ICJda himoya qilishni boshlaydi
Myanma Longhingya xalqiga qarshi genotsidni rad etadi, Gambiya esa BMTning oliy sudida himoyaga kirishdi, ammo yetarli dalillar keltira olmaganini aytadi.
Myanma hukumati vakili Ko Ko Xlaing Xalqaro Sudi (ICJ) sudyalariga da’volarni “asossiz” deb aytdi.
Shu hafta boshida Gambiya tashqi ishlar vaziri Doda Jallou sudda Myanma oʻzining musulmon ozchiligini qirib tashlash uchun “genotsid siyosati”ni qoʻllamoqchi ekanligini aytdi.
2017-yilda Myanmadagi harbiy harakatlar chog‘ida minglab rohinjalar halok bo‘lgan, 700 mingdan ortig‘i qo‘shni Bangladeshga qochib ketgan.
Keyingi yili Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan e’lon qilingan la’natli hisobotda Myanma harbiy rahbarlari Rakxayn shtatidagi genotsid va boshqa joylarda insoniyatga qarshi jinoyatlar uchun tergov qilinishi kerakligi aytilgan.
2021-yilda fuqarolik hukumatini ag‘dargandan beri harbiy boshqaruv ostida bo‘lgan Myanma bu hisobotni rad etib, o‘z operatsiyalari ekstremistik va isyonchilar tahdidlarini nishonga olganini doimo ta’kidlab keladi.
Juma kuni Hiraning Xalqaro sudga “Myanmaning rohinjalarning aksariyati istiqomat qiluvchi shimoliy Rakxayn shtatida terrorchilarning erkin hukmronlik qilishiga ruxsat berish majburiyati yo‘qligini” aytdi.
“Bu hujumlar qoʻzgʻolon va terrorizmga qarshi operatsiyalar uchun harbiy atama boʻlgan tozalash operatsiyalariga sabab boʻldi”, dedi Freyn.
Gambiya 2019-yilda Myanmaga qarshi sud ishini boshladi, ammo Jallou ICJga harbiy boshqaruv davridagi tajribasidan keyin buni “mas’uliyat hissi” tufayli qilganini aytdi.
Janob Jallou dushanba kuni sudda rohinjalar “o‘nlab yillar davomida dahshatli ta’qib va g‘ayriinsoniy targ‘ibotlardan” aziyat chekkanini, so‘ngra harbiy repressiya va “rohinjalarning Myanmadagi mavjudligini yo‘q qilishga qaratilgan davom etayotgan genotsid siyosatini” boshidan kechirganini aytdi.
Aksariyati musulmonlardan iborat G‘arbiy Afrika davlati advokatlari, shuningdek, terrorga qarshi kurash ostida ayollar, bolalar va qariyalarning o‘ldirilishi, qishloqlarning vayron bo‘lishi bilan birga, ularni oqlash qiyin ekanini ta’kidladilar.
“Sud… barcha dalillarni birgalikda ko’rib chiqqach, yagona oqilona xulosaga kelishi kerakki, genotsid niyati Myanmaning rohinjalarga qarshi ko’p sonli davlat boshchiligidagi harakatlariga ta’sir qilgan va ta’sir qilgan”, dedi Filip Sands Gambiya o’z harakatlarida 57 davlatdan iborat Islom hamkorlik tashkiloti tomonidan qo’llab-quvvatlanayotganini ta’kidlab.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining qochqinlar bo’yicha agentligi ma’lumotlariga ko’ra, ayni damda bir milliondan ortiq rohinja qochqinlari dunyodagi eng katta va eng zich joylashgan lagerlardan biri bo’lgan Bangladeshning Koks-Bazar mintaqasida chegaradan o’tishmoqda.
Myanma hukumati vakili Xlaing juma kuni “Hozirda Bangladeshdagi lagerlarda yashayotgan Rakxayn shtatidan bo’lganlarning Myanmaga vataniga qaytarilishiga erishish” tarafdori ekanini aytdi. Ammo u, shuningdek, COVID-19 kabi tashqi omillar bu harakatlarga xalaqit berayotganini aytdi.
“Myanmaning 2017-yildan buyon sodiqligi va tinimsiz sa’y-harakatlari Gambiyaning Myanmaning maqsadi bu aholini yo‘q qilish yoki deportatsiya qilish degan da’volariga mos kelmaydi”, dedi Xlaing sudda.
Uning qo‘shimcha qilishicha, natija “mamlakatimiz obro‘si va kelajagi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega”, chunki “genotsidning topilishi mamlakatimiz va uning xalqi uchun o‘chmas dog‘ qoldiradi”.
Sud, shuningdek, guvohlarni, jumladan, rohinjalardan omon qolganlarni tinglash uchun uch kun vaqt ajratadi, biroq bu uchrashuvlar jamoatchilik va ommaviy axborot vositalari uchun yopiq bo’ladi.
Reuters agentligiga ko‘ra, yakuniy hukm 2026-yil oxirida e’lon qilinishi kutilmoqda.
So‘nggi o‘n yildan ko‘proq vaqt ichida birinchi bo‘lib sudga tortilgan bu qaror boshqa genotsid ishlari, jumladan, Janubiy Afrika tomonidan G‘azo urushi tufayli Isroilga qarshi qo‘zg‘atilgan jinoyat ishlari uchun namuna bo‘lishi kutilmoqda va ICJ sudyalari uchun genotsid ta’rifi bo‘yicha qoidalarni takomillashtirish imkoniyati sifatida ko‘rilmoqda.
Gambiya Myanmani Ikkinchi jahon urushi davrida fashistlar Germaniyasining yahudiylarga qarshi genotsidga javoban qabul qilingan 1948-yilgi BMT genotsid konventsiyasini buzganlikda aybladi. Qonunda genotsid “milliy, etnik, irqiy yoki diniy guruhni to‘liq yoki qisman yo‘q qilish niyatida” sodir etilgan jinoyat deb ta’riflangan.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
Jahon banki O‘zbekiston boshlang‘ich ta’limini imtiyozli moliyalashtiradi
O‘zbekiston prezidenti davlat tashrifi bilan Gruziyada bo‘ladi
Pokiston Afg’onistonga hujum qildi: qurbonlar
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan5 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Jamiyat3 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Iqtisodiyot3 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Jamiyat5 days agoChirchiqda kanalga tushib ketgan fuqaro qutqarib qolindi
-
Mahalliy3 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Kabo-Verdeda mo‘jiza, Urugvayda sharmandalik, Dembeleda het-trik, Eronda drama