Dunyodan
AQSh Grenlandiyani qo’lga kiritish, jumladan, harbiy maqsadlarda foydalanish imkoniyatlarini muhokama qilmoqda
KO’RING: Tramp va Vens Grenlandiya haqida nima deyishdi
Oq uyning maʼlum qilishicha, AQSh prezidenti Donald Tramp Grenlandiyani qoʻlga kiritish, jumladan, harbiy maqsadlarda foydalanish uchun “bir qator variantlarni” muhokama qilmoqda.
Oq uyning BBCga aytishicha, NATOga aʼzo boʻlgan Daniyaning yarim avtonom hududi boʻlgan Grenlandiyani qoʻlga kiritish “milliy xavfsizlik ustuvorligi” hisoblanadi.
Bu bayonot Yevropa yetakchilari Daniyani prezident Trampning Arktika oroliga bo‘lgan ambitsiyalariga qarshi turishda qo‘llab-quvvatlovchi qo‘shma bayonot e’lon qilganidan bir necha soat o‘tib yangradi.
Prezident Tramp dam olish kunlarida AQSh xavfsizlik nuqtai nazaridan Grenlandiyaga “kerak”ligini yana bir bor ta’kidladi va Daniya bosh vaziri Mette Frederiksenni Qo‘shma Shtatlar tomonidan sodir etilgan har qanday hujum NATOning tugashini anglatishidan ogohlantirdi.
“Prezident va uning jamoasi ushbu muhim tashqi siyosat maqsadini amalga oshirishning turli variantlarini muhokama qilmoqda va, albatta, AQSh kuchlaridan foydalanish har doim Oliy Bosh qo’mondonning ixtiyoriga ko’ra variant”, dedi Oq uy seshanba kuni.
NATO transatlantik harbiy tashkilot bo‘lib, tashqi hujum sodir bo‘lganda ittifoqchilar bir-birlariga yordam berishlari kutilmoqda.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio ham dushanba kuni Kapitoliy tepaligida o‘tkazilgan maxfiy brifingda qonunchilarga Tramp ma’muriyati Grenlandiyaga bostirib kirishni rejalashtirmayotganini, aksincha, Grenlandiyani Daniyadan sotib olishni eslatganini aytdi, deb yozadi Wall Street Journal va boshqa amerikalik ommaviy axborot vositalari.
Seshanba kuni Davlat departamenti matbuot kotibi Bi-bi-si bilan suhbatda Qo’shma Shtatlar “amerikaliklar va Grenlandiya aholisiga foyda keltiradigan uzoq muddatli savdo aloqalarini o’rnatishga ishtiyoqi borligini” aytdi.
Matbuot kotibi qoʻshimcha qildi: “Bizning umumiy dushmanimiz Arktikada tobora faollashib bormoqda. Bu AQSh, Daniya Qirolligi va NATO boʻyicha ittifoqchilarimiz tomonidan tashvishga solmoqda”.
Grenlandiya va Daniya avvalroq janob Rubio bilan AQShning oroldagi da’volarini muhokama qilish uchun shoshilinch muzokaralar o’tkazishni so’raganliklarini bildirgan edi.
Daniya tashqi ishlar vaziri Lars Lokke Rasmussen AQShning bosh diplomati bilan suhbatda “ayrim tushunmovchiliklar”ga barham berish kerakligini aytdi.
Seshanba kuni oltita Yevropa ittifoqchisi Daniyani qo‘llab-quvvatladi.
Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya, Italiya, Polsha, Ispaniya va Daniya rahbarlari qo‘shma bayonotda: “Grenlandiya o‘z xalqiga tegishli va faqat Daniya va Grenlandiya ikki tomonlama munosabatlarimizga oid masalalarda qaror qabul qilishi mumkin”, dedi.
Qo’shma bayonotni imzolagan Yevropa davlatlari, xuddi Qo’shma Shtatlar kabi, ular Arktika xavfsizligiga qiziqish bildirishlarini ta’kidladilar va bunga NATO ittifoqchilari, jumladan, Qo’shma Shtatlar “birgalikda” erishishlari kerakligini aytdi.
Shuningdek, “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomi tamoyillarini, jumladan, suverenitet, hududiy yaxlitlik va milliy chegaralar daxlsizligini qo‘llab-quvvatlash”ga chaqirdi.
Grenlandiya Bosh vaziri Yens Frederik Nilsen bu bayonotni olqishlab, “hurmatli muloqot”ga chaqirdi.
“Muloqot Grenlandiya maqomi xalqaro huquq va hududiy yaxlitlik tamoyilidan kelib chiqqanligini hurmat qilgan holda oʻtishi kerak”, – dedi Nilsen.
Grenlandiyaning kelajagi haqidagi savol AQShning Venesuelaga harbiy aralashuvi ortidan yana paydo bo‘ldi, bu vaqt davomida elita kuchlar mamlakat prezidenti Nikolas Maduroni hibsga olib, Nyu-Yorkda giyohvand moddalar va qurol-yarog‘ savdosida aybladi.
Hujumning ertasiga Trampning yuqori martabali yordamchisining rafiqasi Keti Miller ijtimoiy tarmoqlarda Amerika bayrog‘i ranglarida chizilgan Grenlandiya xaritasini “SOON” so‘zi bilan e’lon qildi.
Dushanba kuni uning turmush o’rtog’i Stiven Miller “AQSh hukumatining rasmiy pozitsiyasi Grenlandiya Qo’shma Shtatlar tarkibiga kirishi kerakligini” aytdi.
Miller CNN telekanaliga bergan intervyusida Amerika Qo’shma Shtatlarining Grenlandiyani qo’shib olish uchun kuch ishlatish imkoniyatini istisno qilmasligini bir necha bor so’rashgan va u shunday javob bergan: “Hech kim Grenlandiya kelajagi uchun AQSh bilan jang qilmoqchi emas”.
Getty Images
2025 yil mart oyida 1000 ga yaqin grenlandiyaliklar Trampning oldingi tahdidiga norozilik bildirishdi
57 ming aholiga ega Grenlandiya 1979 yildan beri keng avtonomiyaga ega, ammo mudofaa va tashqi siyosat Daniya qoʻlida.
Grenlandiyaliklarning aksariyati Daniyadan mustaqillikni qo’llab-quvvatlaydi, ammo so’rovlar orolda allaqachon harbiy bazasiga ega bo’lgan Qo’shma Shtatlar tarkibiga kirishga qarshi ekanligini ko’rsatadi.
“Erkin dunyo yetakchisining Daniya va Grenlandiya ustidan kulib, biz haqimizda xuddi biz ularga da’vo qilayotgandek gapirayotganini eshitib dahshatga tushdim”, dedi mamlakat g‘arbidagi Ilulissatlik 27 yoshli inuit Morgan Angajou BBCga.
“Bizga allaqachon grenlandiyaliklar da’vo qilmoqda. Qaraalit Nunaat Grenlandiya o’lkasi degani”, – deydi Morgan.
Uning qo‘shimcha qilishicha, bundan keyin nima bo‘lishi, Grenlandiya bosh vaziri Maduro kabi taqdirga duchor bo‘ladimi yoki hatto Qo‘shma Shtatlar “mamlakatimizga bostirib kirishi”dan xavotirda.
Anonim amerikalik mulozimning Reuters agentligiga aytishicha, AQSh variantlari Grenlandiyani to’g’ridan-to’g’ri sotib olish yoki hudud bilan erkin birlashish shartnomasini tuzishni o’z ichiga oladi.
Missuri shtatidan respublikachi senator Erik Shmidt seshanba kuni BBC bilan suhbatda milliy xavfsizlik jihatiga urg‘u berdi.
“Menimcha, ular hozir muzokaralar olib bormoqda. “Umid qilamanki, Yevropa kuchli Amerika yaxshi ekanini va bu G’arb sivilizatsiyasi uchun yaxshi ekanini tushunadi”.
Respublikachi senator Shmidt BBCga shunday dedi: “AQSh Grenlandiyani qo’lga kiritishda oldinga siljishi muhim”.
2019-yilda Tramp o‘zining birinchi muddatida Grenlandiyani Arktikadagi strategik AQSh markazi sifatida sotib olish g‘oyasini ilgari surdi va bu “asosan katta ko‘chmas mulk bitimi” ekanligini aytdi.
Muz erishi va yangi savdo yo‘llari imkoniyatlari ortib borayotgani sababli, foydalanilmagan noyob tuproq konlari joylashgan orolga Rossiya va Xitoyning qiziqishi ortib bormoqda.
Prezident Tramp mart oyida Qo‘shma Shtatlar hududni egallab olish uchun “kerak bo‘lgani qadar borishini” aytgan edi.
O‘tgan yozda Kongressda o‘tkazilgan tinglovda Pentagon zarur bo‘lsa, Grenlandiyani qurolli bosib olish rejalari bormi, degan savolga Mudofaa vaziri Pit Xegset “Bizda har qanday favqulodda vaziyat uchun rejalarimiz bor”, dedi.
Prezident Trampning Shimoliy Amerikadagi ikkinchi muddatining burilishlari va burilishlarini kuzatib boring, muxbir Entoni Tsyurcherning haftalik US Politics Unspun axborot byulleteni. Buyuk Britaniya o’quvchilari bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin. Buyuk Britaniyadan tashqaridagi odamlar bu erda ro’yxatdan o’tishlari mumkin.
Dunyodan
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
AQShning Kaliforniya shtatida jahon chempionati muxlislari yig‘iladigan fan-zonasi yaqinida otishma sodir bo‘ldi, natijada bir kishi halok bo‘ldi, yana biri og‘ir yaralandi.
San-Xose politsiyasi voqea San-Pedro Plazada sodir bo’lganini aytdi. Bu hudud San-Fransisko ko’rfazi atrofidagi asosiy joylardan biri bo’lib, u erda jahon chempionati o’yinlari katta ekranlarda namoyish etiladi.
Biroq politsiyaning ta’kidlashicha, otishma vaqtida hududda futbol o‘yinlari translyatsiya qilinmagan.
Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, qurbonlardan biri voqea joyida vafot etgan. Ikkinchi fuqaro hayoti uchun xavfli holatda kasalxonaga yetkazilgan.
Huquq-tartibot organlari hodisani qotillik sifatida tekshirmoqda. Voqea joyi atrofidagi bir qancha ko‘chalar vaqtincha yopilgan.
Hozircha gumonlanuvchi yoki otishma sabablari haqida rasmiy ma’lumot berilmagan.
Ukraina bilan urushda muvaffaqiyat qozona olmagan Rossiya Federatsiyasi NATO davlatlariga qarshi provokatsiyalar uyushtirib, vaziyatni izdan chiqarishi mumkin. Bu haqda Polsha razvedka xizmati rahbari Pavel Shota ma’lum qildi.
“Biz Ukrainada nimalar bo‘layotganini, jumladan, urush Rossiya uchun barbod bo‘layotganini ko‘rib turibmiz. Bu Rossiya tomonidan yanada avj olishi ehtimolidan xavotir uyg‘otmoqda”, – dedi polkovnik Pavel Shota.
Polsha razvedka xizmati rahbariga ko’ra, Rossiyaning Boltiqbo’yi davlatlariga kichik miqyosdagi hujumi “yashil odam” desantini ko’rinishida bo’lishi mumkin. Bu ibora 2014-yilda Qrim anneksiya qilinganidan keyin paydo bo‘lgan Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlari bilan bog‘liq holda qo‘llaniladi va rossiyalik harbiy xizmatchilarning ajralib turmagan kiyim-kechaklarini nazarda tutadi.
Polsha tashqi ishlar vaziri Radoslav Sikorski bir necha kun avval Rossiya qo‘shinlari xorijiy bayroqlar ostida operatsiya o‘tkazishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
“Biz (Rossiya prezidenti Vladimir) Putinga uning rejalaridan xabardor ekanimizni, tuzoqqa tushmasligimizni, bu mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan holat ekanligini va NATO hududining har bir qarichini himoya qilishimizni aytishimiz kerak”, — dedi polshalik diplomat CBS telekanaliga bergan intervyusida.
So’nggi paytlarda Rossiya va NATO o’rtasida keskinlik kuchaygan.
Kreml Rossiya Shimoliy Atlantika ittifoqchilariga hujum qilish niyatida emasligini bir necha bor ta’kidlagan. Ammo NATOning ko‘plab mamlakatlari rasmiylari va razvedka xizmatlari Rossiya hukumati hujumga tayyorlanayotganini aytadi.
2025-yil 12-16-sentabr kunlari Rossiya Belarus bilan hamkorlikda “Zapad-2025” strategik harbiy mashg‘ulotlarini o‘tkazdi. Harbiy razvedka bo’yicha tahlilchi Rebekka Kofflerning aytishicha, rus harbiylari ham bu mashg’ulotlar davomida taktik yadro qurolidan foydalanishni mashq qilgan. Harbiy kiyimdagi prezident Putin jarayonni boshqargan.
Shunisi e’tiborga loyiqki, na Rossiya, na G’arb yadroviy urushni xohlamaydi, ammo tobora beqaror vaziyat yadro urushi har qachongidan ham ko’proq ehtimoli borligini ko’rsatmoqda.
Myunxen xalqaro xavfsizlik kengashi raisi Kristof Xoysgenning fikricha, agar Putin jang maydonida Ukrainani mag‘lub etsa, NATO bilan urush boshlaydi.
Avvalroq Amerika urushni o‘rganish instituti (ISW) Boltiqbo‘yi davlatlari Ukrainadan keyin Kremlning navbatdagi nishoniga aylanishini taxmin qilgan edi.
Avval xabar berganimizdek, Estoniya, Latviya va Litva Rossiya hujumi sodir bo‘lgan taqdirda o‘z fuqarolarini evakuatsiya qilish rejalarini ishlab chiqmoqda.
Pokiston xavfsizlik kuchlarining ma’lum qilishicha, Afg‘oniston bilan chegaradosh hududlarda quruqlik va havo amaliyotlari chog‘ida kamida 29 jangari yo‘q qilingan. Tolibon havo hujumida kamida 38 nafar tinch aholi vakili halok bo‘lganini ma’lum qildi.
Pokiston Axborot vaziri Aturo Tarar 29-iyun kuni Afg‘onistonning Paktiya, Paktika va Kunar viloyatlaridagi uchta nishonga berilgan aviazarbalar natijasida 25 nafar jangari o‘ldirilgani, katta miqdordagi qurol-yarog‘ va o‘q-dorilar yo‘q qilinganini aytdi.
Shuningdek, Pokistonning Xayber-Paxtunxva viloyatining Bajaur tumanida o‘tkazilgan quruqlik amaliyotida “Jamoat-ul-Ahror” guruhiga mansub yana to‘rt nafar jangari yo‘q qilingani qayd etildi.
Afg‘oniston Tolibon hukumati rahbari Hamdulloh Fitratning aytishicha, Pokiston havo hujumlarida kamida 38 nafar tinch aholi halok bo‘lgan, 163 nafari, jumladan, ayollar va bolalar yaralangan.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qurbonlarning aksariyati Paktiya viloyatidagi uylarga berilgan aviazarbalar tufayli sodir bo‘lgan. Mahalliy ma’muriyatning xabar berishicha, qutqaruv ishlari davom etayotgan paytda hudud ikkinchi havo hujumiga uchragan.
Pokiston rasmiylari bu amaliyotlar so‘nggi teraktlarga javoban amalga oshirilganini da‘vo qilmoqda. Xususan, 28-iyun kuni Karachi shahridagi chegara qo‘riqlash postiga uyushtirilgan hujumda uch askar halok bo‘ldi, to‘rt nafari yaralandi.
30-iyun kuni ertalab Tojikiston Favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi qutqaruvchilari tog‘li Badaxshon muxtor viloyati raisi Alisher Mirzonavotning jasadini topdi. Bu haqda agentlikning OAV bo‘limi boshlig‘i Arif Nozimyan ma’lum qildi.
Uning aytishicha, jasad Xatlon viloyati Shamsiddin Shohin tumanidagi Kisht qishlog‘i yaqinidagi Panj daryosi yuzasidan topilgan.
Tibbiy ekspertiza natijasida marhumning shaxsi aniqlangan.
Hozirda qutqaruv guruhlari Alisher Mirzonavottning turmush o‘rtog‘i va voyaga yetmagan qizini qidirmoqda.
Qidiruv-qutqaruv ishlari 17 iyundan beri davom etmoqda. O‘sha kuni tog‘li Badaxshon muxtor viloyati rahbari Alisher Mirzonavot hamrohlari bilan Darvoz tumanida yo‘ldan chiqib ketib, Panj daryosiga qulagan.
Avvalroq qutqaruv guruhlari YTHda halok bo‘lgan haydovchi va tuman boshlig‘i maslahatchisining jasadlarini topgan edi.
Tojikiston Ichki ishlar vazirligi ish bo‘yicha tergov jarayoni mamlakat prezidenti Imomali Rahmonning shaxsan nazorati ostida olib borilayotganini ma’lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
Qirg‘iziston bozor bosimi ostida O‘zbekiston va yana besh davlatdan yoqilg‘i yetkazib berishga intilmoqda
Kaliforniyadagi Jahon chempionati muxlislar zonasi yaqinida sodir bo’lgan otishmada bir kishi halok bo’ldi
“Quyoshli xonadon”larga aprel–may oylari uchun subsidiya to‘lab berildi
-
Dunyodan3 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Jamiyat4 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot4 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Sport4 days agoShomurodov jahon chempionatidagi deyarli imkonsiz gol muallifi bo‘ldi
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonning 24 ta oliy ta’lim muassasasi top-1000 talik ro‘yxatga kiritildi
-
Sport5 days agoo‘zbek futbolchisi «Chelsi» egalariga tavsiya qilindi
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada gaz to‘ldirish vaqtida avtobus tomidagi gaz balloni yorilib ketdi