Dunyodan
Kelgusida Prezident Trampning diqqat markazida qaysi davlat bo’ladi?
Getty Images
AQSh prezidenti Donald Trampning ikkinchi muddati uning tashqi siyosatdagi ambitsiyalari asosida shakllantirilmoqda.
U Venesuelaga qarshi tahdidlarini amalga oshirib, prezidentlik juftligini Karakasdagi mustahkam mustahkamlangan qarorgohidan bir kechada dramatik reydda qo’lga oldi.
Operatsiyani tavsiflashda Prezident Tramp 1823-yilgi Monro doktrinasi va G‘arbiy yarimsharda Amerika gegemonligi va’dasini rad etib, uni “Don Ro doktrinasi” deb o‘zgartirdi.
Mana, uning so‘nggi kunlarda Vashington orbitasidagi boshqa mamlakatlarga bergan ogohlantirishlarining bir qismi.
Grenlandiya
Qo’shma Shtatlar allaqachon Grenlandiyada Pitufik kosmik stansiyasi deb nomlangan harbiy bazaga ega, biroq prezident Tramp butun orolga egalik qilmoqchi.
“Bizga Grenlandiya milliy xavfsizlik nuqtai nazaridan kerak”, dedi u jurnalistlarga va mintaqa “hamma joyda Rossiya va Xitoy kemalari bilan qoplanganini” qo’shimcha qildi.
Daniya Qirolligining bir qismi bo’lgan ulkan Arktika oroli Qo’shma Shtatlardan taxminan 2000 milya (3200 km) shimoli-sharqda joylashgan.
U smartfonlar, elektromobillar va harbiy texnika ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan noyob tuproqli minerallarga boy. Hozirgi vaqtda Xitoyning noyob tuproq ishlab chiqarishi AQShnikidan ancha yuqori.
Grenlandiya Shimoliy Atlantika okeanida ham muhim strategik mavqega ega bo’lib, tobora muhim Arktika mintaqasiga kirishni ta’minlaydi. Kelgusi yillarda qutb muzlari erishi bilan yangi yuk tashish yo’llari ochilishi kutilmoqda.
Grenlandiya bosh vaziri Yens Frederik Nilsen prezident Trampga AQShning Grenlandiya ustidan nazorat qilish kontseptsiyasi “xayol” ekanligini aytdi.
“Bosim yo’q. Endi bo’g’inlar yo’q. Anneksiya haqidagi illyuziyalar yo’q. Biz muloqotga ochiqmiz. Muhokama uchun ochiqmiz. Lekin bu tegishli kanallar orqali va xalqaro huquqni hurmat qilgan holda amalga oshirilishi kerak”.
Kolumbiya
Venesueladagi jarrohlik amaliyotidan bir necha soat o‘tgach, prezident Tramp Kolumbiya prezidenti Gustavo Petroni “ko‘zingga ehtiyot bo‘ling” deb ogohlantirdi.
Venesuelaning g’arbdagi qo’shnisi Kolumbiya boy neft zaxiralariga ega va oltin, kumush, zumrad, platina va ko’mirning asosiy ishlab chiqaruvchisi hisoblanadi.
Shuningdek, u mintaqadagi giyohvand moddalar savdosi, xususan, kokain uchun muhim markaz hisoblanadi.
AQSh Karib dengizi va Tinch okeanining sharqiy qismidagi kemalarga hujum qila boshlagan sentabr oyidan beri prezident Tramp mamlakatning chap qanot prezidenti bilan ayovsiz bahsga kirishib ketdi, ularda hech qanday dalilsiz narkotik moddalar olib ketayotganini da’vo qilmoqda.
Qo’shma Shtatlar oktyabr oyida Petroga qarshi sanktsiyalar kiritib, uni kartellarga “rivojlanish” imkonini berganlikda ayblagan.
Prezident Trump yakshanba kuni Air Force One dasturida Kolumbiyani “kokain ishlab chiqarishni va uni Qo’shma Shtatlarga sotishni yaxshi ko’radigan kasal odamlar tomonidan boshqarilishini” aytdi.
“U buni uzoq vaqt qilmaydi”, dedi u. Amerika Qo’shma Shtatlari Kolumbiyani nishonga olgan operatsiya o’tkazadimi, degan savolga Prezident Trump, “Menimcha, bu yaxshi narsa bo’lardi” deb javob berdi.
Tarixan, Kolumbiya Vashingtonning giyohvand moddalarga qarshi urushida yaqin ittifoqchi bo’lib, kartellarga qarshi kurashish uchun har yili yuzlab million dollar harbiy yordam oladi.
Eron
Eron hozirda hukumatga qarshi keng ko‘lamli norozilik namoyishlari bilan yuzma-yuz kelmoqda va prezident Tramp kechasi ko‘proq namoyishchilar o‘ldirilsa, Eron hukumati “haqiqatan ham jabr ko‘rishi” haqida ogohlantirdi.
“Biz diqqat bilan kuzatyapmiz. Agar ular xuddi shunday odamlarni o’ldirishni boshlashsa, biz AQShdan juda qattiq zarba olamiz”, dedi u Air Force One telekanali jurnalistlariga.
Eron texnik jihatdan Donro doktrinasi tomonidan belgilangan doiradan tashqarida bo’lsa-da, Prezident Tramp o’tgan yili Eronning yadroviy inshootlariga hujum qilganidan keyin Eron rejimini keyingi harakatlar bilan tahdid qildi.
Bu hujumlar Isroil 12 kunlik Isroil-Eron mojarosi bilan yakunlangan Eronning yadroviy qurol salohiyatini to’xtatishga qaratilgan yirik operatsiyani boshlaganidan keyin sodir bo’ldi.
Prezident Trump va Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu o’rtasidagi o’tgan hafta Mar-a-Lago uchrashuvida Eron kun tartibining birinchi o’rinda ekanligi aytilgan edi. AQSh matbuoti, shuningdek, Bosh vazir Benyamin Netanyaxu 2026-yilda Eronga yangi hujum uyushtirish ehtimolini oshirganini xabar qildi.
Meksika
Trampning 2016-yilda hokimiyat tepasiga kelishi uning Meksika bilan janubiy chegarada “devor qurish” chaqiriqlari bilan belgilandi.
2025-yilda lavozimiga qaytgan birinchi kunida u Meksika ko‘rfazini “Amerika ko‘rfazi” deb qayta nomlash to‘g‘risidagi farmonni imzoladi.
U tez-tez Meksika rasmiylari AQShga giyohvand moddalar va noqonuniy muhojirlar oqimini to’xtatish uchun etarlicha harakat qilmayapti, deb ta’kidlaydi.
Yakshanba kungi nutqida u narkotiklar Meksika bo’ylab “oqib ketayotganini” va “biz biror narsa qilishimiz kerak” ni aytdi va mahalliy kartellar “juda kuchli” ekanligini aytdi.
Meksika prezidenti Klaudiya Sheynbaum AQShning Meksika hududidagi har qanday harbiy harakatlarini ochiqchasiga rad etdi.
Kuba
Florida shtatidan atigi 90 milya (145 kilometr) janubda joylashgan orol davlati 1960-yillarning boshidan beri AQSh sanksiyalari ostida. Nikolas Maduro tuzumi ostida Venesuela bilan yaqin aloqada.
Prezident Trump yakshanba kuni AQShning harbiy aralashuviga hojat yo’qligini aytdi, chunki Kuba “qulashga tayyor”.
“Menimcha, hech qanday chora ko‘rishga hojat yo‘q. “Bu pasayayotganga o’xshaydi.”
“Ular chidashadimi, bilmayman, lekin Kubada hozir hech qanday daromad yo’q”, deya qo’shimcha qildi u.
“Ular barcha daromadlarini Venesueladan, Venesuela neftidan olishardi.”
Xabar qilinishicha, Venesuela Kuba neftining qariyb 30 foizini ta’minlaydi va Madurosiz ta’minot to’xtab qolsa, Gavana ham xavf ostida qoladi.
AQSh Davlat kotibi, kubalik muhojirlarning o’g’li Marko Rubio shanba kuni jurnalistlarga bergan intervyusida, “Agar men Gavanada yashaganimda va hukumatning bir qismi bo’lganimda, hech bo’lmaganda biroz xavotirga tushgan bo’lardim”, dedi va Kubada rejim o’zgarishini uzoq vaqtdan beri yoqlab keladi.
“Prezident gapirsa, jiddiy qabul qilish kerak.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Dunyodan
Yaponiyada 7,1 magnitudali zilzila yuz berdi
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Dunyodan
Isroil falastinlik mahbuslarni himoya qilish uchun timsohlardan foydalanmoqchi
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Dunyodan
Yaponiyalik ayollar 41 marta rekord o’rnatdilar
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Dunyodan
Suriya prezidenti: “Biz Isroil bilan ziddiyatni istamaymiz…”
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
-
Siyosat3 days ago
Шавкат Мирзиёев Бишкекда кутиб олинди
-
Jamiyat4 days ago
Qonunchilikdagi noaniqliklar tadbirkor foydasiga talqin qilinadi
-
Mahalliy3 days ago
«Enamdan qolgan dalalar» (Esse)
-
Jamiyat3 days ago
BYD CHAZOR UzPride – O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligiga bag‘ishlangan maxsus taklif
-
Jamiyat3 days ago
Bu yilgi Mustaqillik bayrami ijtimoiy tarmoqlarda chin ma’noda portladi!
-
Siyosat5 days ago
Saida Mirziyoyeva Pekinda Va I bilan muloqot o‘tkazdi
-
Siyosat4 days ago
Pokiston bosh vaziri bilan uchrashuv o‘tkazildi
-
Sport4 days ago
«Beradigan boshqa narsam qolmadi» — Messi Argentina terma jamoasidagi faoliyatini yakunladi
