Connect with us

Jamiyat

Qashqadaryodagi dahshatli avtobus halokati, 26 qurbon va 2 ming so‘m “pora” – sudlangan IIB xodimi 16 yildan so‘ng oqlandi

Published

on


2009 yil 1 maydan 2 mayga o‘tar kechasi “Ko‘kdala-Chimg‘uzor” avtomobil yo‘lida mudhish YTH sodir bo‘lgan: 51 nafar yo‘lovchi olib ketayotgan avtobus yo‘l chetida turgan ekskavatorga katta tezlikda borib uriladi va uning 26 yo‘lovchisi halok bo‘ladi. Mustaqil O‘zbekiston tarixidagi eng yirik avtohalokatlardan biri sifatida eslanadigan ushbu hodisadan keyin o‘sha tunda “Umakay” YPX maskanida xizmat olib borgan kinolog ham javobgarlikka tortiladi.

Dahshatli YTH va 26 qurbon

2009 yil 1 may. Ish va turli tashvishlar bilan poytaxtga kelib, ortga qaytayotgan surxondaryoliklar hamda biror yumush bilan ushbu viloyatga borayotganlar yo‘lovchi sifatida Mersedes-Bens avtobusiga o‘tirishadi. 51 nafar yo‘lovchi mingach, avtobus Toshkent shahridan Qashqadaryo viloyatiga qarab yo‘l oladi. Albatta, yo‘lovchilar oldinda ularni ayanchli avtohalokat kutayotganini bilishmasdi.

Haydovchi avtobusni shamolday yeldirib borar, yo‘lovchilar tun bo‘lgani uchun bamaylixotir uxlab ketishardi. Soat 00:17 da “Umakay” YPX maskaniga yetib boriladi. U davrda har bir viloyat, ayrim hududlarda hatto har bir tuman chegarasida YPX maskanlari bo‘lgan. “Umakay” maskanidan o‘tgan avtobus yo‘lini davom etadi. Bu paytda yomg‘ir ham yog‘ayotgan, yo‘lni ko‘rish masofasi biroz cheklangandi. Qamashi tumanida, “Ko‘kdala-Chimg‘uzor” avtomobil yo‘lining 42-kilometriga yetganda avtobus yo‘l chetida turgan ekskavatorga katta tezlikda borib uriladi. Oqibatda 51 nafar yo‘lovchining 26 nafari halok bo‘ladi. 20 nafardan ortiq yo‘lovchi turli darajada tan jarohati oladi.

Ushbu yirik YTH mahalliy nashrlarda yoritilmagan. Jamoatchilik bu haqda xorij OAV orqali xabar topgan.

“Aybdor” kinolog

Mersedes-Bens avtobusi “Umakay” YPX maskanidan o‘tganida “post”da o‘sha vaqtda Qashqadaryo viloyati IIB YHXB kinologiya guruhida inspektor kinolog vazifasida ishlagan Akrom Turdiyev xizmat vazifasini o‘tayotgandi. Avtobus YTHga uchragach unga nisbatan ham jinoyat ishi qo‘zg‘atiladi va kinolog 2009 yil 14 may kuni qamoqqa olinadi.

Akrom Turdiyev pora olish va mansab soxtakorligi jinoyatlarida ayblanadi. JIB Chiroqchi tuman sudining 2009 yil 13 iyuldagi hukmi bilan unga 1 yil mansabdorlik va moddiy javobgarlik vazifalarida ishlash huquqidan mahrum qilib, ish haqining 30 foizini davlat daromadi hisobiga ushlab qolgan holda 2 yil axloq tuzatish ishlari jazosi tayinlangan.

O‘sha davrda viloyatlar chegarasidagi YPX maskanlarida pasport rejimi amalda bo‘lgan. Ya’ni bir viloyatdan ikkinchi viloyat hududida o‘tayotgan avtobuslar tekshirilib, hatto yo‘lovchilarning fuqarolik pasporti ko‘zdan kechirilgan.

Sudning hukmida Akrom Turdiyev ana shu ishni bajarmaslik uchun YTHga uchragan avtobus haydovchisidan 2 ming so‘m pora olgani keltirilgan. “Akrom Turdiyev masabdor shaxs bo‘lgan holda 2009 yil 1 maydan 2 mayga o‘tar kechasi soat 00:17 da o‘tgan Mersedes-Bens rusumli avtobusni to‘xtatib, o‘z xizmat mavqeidan foydalangan holda avtobus ish boshqaruvchisidan haydovchilarning hujjatlarini, ularning belgilangan tartib qoidalarga rioya qilib, avtobusni boshqarib kelayotganligini hamda avtobus bagaji va yo‘lovchilarning hujjatlarini tekshirib, ularni ovora qilgan holda YPX maskanida ushlab turmaslik evaziga 2000 so‘mni pora tariqasida olgan”, deyiladi sud hujjatida.

Shuningdek, hukmda Akrom Turdiyev 2000 so‘m pora evaziga avtobusni “Umakay” YPX maskanidan maxsus daftarga qayd qilmasdan o‘tkazib yuborgani, so‘ngra transport vositasi YTHga uchraganini eshitib, daftarga haydovchilar nomidan soxtalashtirgan holda o‘zi imzo qo‘ygani aytiladi.

“Mening vakolatim bo‘lmagan”

Oradan 16 yil o‘tib, kinolog mazkur jinoyat ishi bo‘yicha kassatsiya tartibida shikoyat kiritdi. U o‘z shikoyatida o‘sha holatda aybi bo‘lmaganini aytib, suddan oqlov hukmi chiqarishni so‘ragan.

“Menga portlovchi moddalar va giyohvandlik vositalarini topuvchi ikkita it xizmat yuzasidan biriktirilgandi. “Umakay” YPX maskanida xizmat olib borgan vaqtimda menda haydovchilarni to‘xtatib, ularga ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirish va jarima qo‘llash vakolati bo‘lmagan. Haqiqatan 2009 yil 1 maydan 2 mayga o‘tar kechasi “Umakay” YPX maskanidan Mersedes-Bens rusumli avtobus o‘tdi. Vakolatimga kirmasa-da, avtobus haydovchisiga yo‘lda ogoh bo‘lishi uchun viloyat IIB tomonidan ishlab chiqilgan, haydovchilarni yo‘lda sergaklikka undovchi broshyurani berganman. Tergov organi tomonidan menga noto‘g‘ri ayb e’lon qilingan: hech kimdan pora olmaganman va biror rasmiy hujjatni soxtalashtirmaganman. Ushbu avtobus yo‘l-transport hodisasiga uchraganidan so‘ng meni ishdan bo‘shatishdi”, degan Akrom Turdiyev suddagi ko‘rsatmasida.

“Pora bermaganman”

Jinoyat ishidagi jabrlanuvchi ham kinologga pora bermaganini, shifoxonada yotgan vaqtida huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari kelib, 2000 ming so‘m bergani haqida yozdirib olishganini ma’lum qilgan.

“Mersedes-Bens avtobusi otamga tegishli bo‘lgan. Shu sababli haydovchilar bilan birgalikda “Surxondaryo-Toshkent” yo‘nalishida odam tashish faoliyati bilan shug‘ullanib kelganman. 2009 yil 1 maydan 2 mayga o‘tar kechasi Toshkent shahridan Surxondaryo viloyatiga qaytishda Qamashi tumani hududida avtobus yo‘l chetida turgan ekskavator bilan to‘qnashdi. O‘sha kuni “Umakay” YPX maskanidan o‘tgan vaqtimizda inspektorga 2000 so‘m pul bermaganman. Yo‘l-transport hodisasi oqibatida jarohat olib, shifoxonada yotgan vaqtim huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari kelishdi va mendan 2000 so‘m pulni inspektorga berganim haqida ariza yozdirib ketishdi. O‘zim biror idoraga ariza bilan murojaat qilmaganman”, degan u ko‘rsatmasida.

Shuningdek, jabrlanuvchi avtobusning barcha hujjatlari joyida bo‘lganini, inspektorga pul berishiga biror sabab bo‘lmaganini bildirgan.

16 yildan so‘ng oqlov

Jinoyat ishi yaqinda kassatsiya tartibida ko‘rib chiqildi.

Kassatsiya instansiyasi hukmida keltirilishicha, pora olish mansabdor shaxsning o‘z xizmat mavqeidan foydalangan holda sodir etishi lozim yoki mumkin bo‘lgan muayyan harakatni pora berayotgan shaxsning manfaatlarini ko‘zlab bajarishi yoki bajarmasligi evaziga shaxsan o‘zi yoki vositachi orqali qonunga xilof ekanligini bila turib, moddiy qimmatliklar olishi yoxud mulkiy naf ko‘rishida ifodalanadi. Arizachining ko‘rsatmasi, shaxsning aybiga iqrorlik ko‘rsatmalari bilan tasdiqlangan holatlar ham boshqa obektiv dalillar aniqlanmagan taqdirda ayblash uchun yetarli asos bo‘la olmaydi.

Biroq Akrom Turdiyevni pora olish jinoyati sodir etganlikda ayblash uchun faqatgina jabrlanuvchining ko‘rsatuvi asos qilib olingan. Bu boshqa obektiv dalillar bilan asoslantirilmagan, tezkor tadbir o‘tkazish choralari ko‘rilmagan, pul pora predmeti sifatida ashyoviy dalil tariqasida olinmagan, ish bo‘yicha maqbul dalil to‘planmagan. Jabrlanuvchi YPX maskanidan o‘tish davomida inspektorga 2000 so‘m berib ketgani uni pora olganlikda ayblash uchun yetarli dalil emas, chunki inspektor pora olishi jarayonida ushlanmagan, aynan pora olish fakti bilan bog‘liq telefon so‘zlashuvlarini amalga oshirmagan. Shu asoslar bilan sud Akrom Turdiyevning pora olishda ifodalangan aybini tasdiqlovchi ishonchli dalillar mavjud emas hamda ayni vaqtda bunday dalillarni to‘plash imkoniyati ham yo‘qolgan degan xulosaga kelgan.

Mansab soxtakorligi aybi bo‘yicha esa sud YPX maskanidan o‘tadigan avtobus va mikroavtobuslarni tekshirib, ogohlantirilganini qayd qilish daftari rasmiy hujjat hisoblanmaydi va biron bir huquqiy ahamiyat kasb etmaydi, degan to‘xtamga kelgan. Qolaversa, ushbu daftarda haydovchilarning imzolari Akrom Turdiyev yoki boshqa shaxs tomonidan qo‘yilgani haqida sud-xatshunoslik ekspertizasi o‘tkazilmagan. Shu sababli kassatsiya sudi tergov organi va birinchi instansiya sudi tomonidan Akrom Turdiyevga nisbatan bu borada ham gumon va taxminlarga asoslangan holda ayb e’lon qilingan, degan xulosaga kelgan.

Qashqadaryo viloyati sudi jinoyat ishlari bo‘yicha sudlov hay’ati kassatsiya instansiyasining 2025 yil 18 dekabrdagi hukmi bilan dastlabki sud hukmi bekor qilindi. Akrom Turdiyevning qilmishida jinoyat tarkibi bo‘lmagani sababli u aybsiz deb topildi va oqlandi. Jinoyat ishi harakatdan tugatildi.

Shu tariqa, sudlangan paytida 34 yoshda bo‘lgan kinolog oradan 16 yil o‘tib, 50 yoshida oqlandi.

Ruslan Saburov,

Kun.uz



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Jamiyat

Rahbarlar uchun Mirzo Ulug‘bek tumani tajribasi bo‘yicha seminar o‘tkaziladi

Published

on


Yurtimizda xorijiy investitsiya ishtirokida 18 mingdan ortiq korxona faoliyat yurityapti. 

Lekin ishlab chiqarishi bor 526 ta korxona biror marta ham eksport qilmagan. Shu bilan birga, yana 767 ta xorijiy investitsiya ishtirokidagi korxona faqat chetdan tovar olib kelib, sotish bilan shug‘ullanyapti. 

«Nega buni aytyapman? Bularning mablag‘i, tadbirkorlik ko‘nikmasi, ichki va tashqi bozorda hamkori, ko‘pchiligida brendi bor», – dedi Prezident. 

Ushbu korxonalar bilan gaplashib, chetdan o‘z mahsulotini olib kelib sotayotganlariga shu yerning o‘zida ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishi uchun loyihalar taklif qilish, ularni mahalliy tadbirkorlar bilan bog‘lab, ehtiyot va butlovchi qismlarni ishlab chiqarish bo‘yicha kooperatsiyani yo‘lga qo‘yish, mahsulotini ichki bozorda sotayotganlariga eksportga chiqish uchun nima yordam kerakligini o‘rganish muhim ekani ta’kidlandi.

Mutasaddilarga bu borada alohida dastur ishlab chiqish topshirildi.

Kecha Prezidentimiz Mirzo Ulug‘bek tumanida joylashgan situatsion-tahlil markazida «Aqlli tuman» platformasi qanday tashkil qilingani bilan tanishdi. 

Bugun barcha viloyat hokimlari mazkur tumanga o‘zi borib, yangi tizim qanday ishlayotgani, mahallalar qiyofasi, qurilishlar qanday ketayotganini kelib ko‘rdi. 

Endi bir haftada viloyat prokurorlari, ichki ishlar, xavfsizlik va soliq idoralari rahbarlari uchun Mirzo Ulug‘bek tumani tajribasini ommalashtirish bo‘yicha seminar o‘tkazish zarurligi qayd etildi. 

Viloyat hokimlariga ikki oyda ushbu tajriba asosida viloyat markazlari va yirik shaharlarda xuddi shunday situatsion-tahlil markazlarini ishga tushirish topshirildi. 

Yig‘ilishda vazirlar, tarmoq rahbarlari va hokimlarning hisobotlari tinglandi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Samarqandda vasiy ayol qizaloqlarga zo‘ravonlik qildi

Published

on


Samarqand viloyati Toyloq tumanida yashovchi 7 va 9 yoshli opa-singillar zo‘ravonlikka uchradi. Onasi ularni vasiyga topshirib, o‘zi ishlash uchun Turkiyaga ketgan. Vasiy ayol esa bolalarga jismoniy va ruhiy tazyiq o‘tkazgan. Kun.uz voqea tafsilotlari va jabrlangan qizlarning hozirgi ahvolini o‘rgandi.

Ma’lum bo‘lishicha, 2017 va 2019 yilda tug‘ilgan opa-singillar onasi tomonidan vasiyga bir yil avval qoldirib ketilgan. Vasiy ayol qizlarni haqoratlab, bosim o‘tkazgani va majburlab pol yuvdirganini o‘zi tasvirga olgani aytilmoqda.

Qizaloqlarning qo‘llarida ko‘karish izlari aniqlangan.

“Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi shu’ba rahbari Murod Egamovga ko‘ra, vasiylar qaramog‘ida qoldirilgan bolalarning ijtimoiy-ruhiy holati har chorakda o‘rganib turiladi. Zo‘ravonlikka uchragan bu qizaloqlarning yashash sharoiti ham joriy yilning birinchi choragida o‘rganilgan va salbiy holatlar kuzatilmagan.

“Ushbu noxush holat 22 aprel kuni sodir bo‘lgan. Biz bu haqda xabar topganimizdan so‘ng ichki ishlar xodimlari bilan birgalikda qizaloqlarni xavfsiz joyga ko‘chirdik. Bolalar tumanimizdagi oilaviy bolalar uyiga joylashtirildi. Ularning kattasi hududiy maktabga joylashtirildi, kichigiga psixologik yordam ko‘rsatilyapti”, – dedi Murod Egamov.

Qizaloqlarning holati va aybdorlarga chora ko‘rilishi masalasi Bolalar ombudsmani tomonidan nazoratga olingan.

Psixolog Zarina Qobilovaning aytishicha, opa-singillarning kichkinasida qo‘rquv kuchli bo‘lgani, ko‘p vaqt davomida sog‘lom oilaviy muhitda yashamagani sababli muloqotga kirishishi qiyin kechmoqda. Bolalar kattalarga nisbatan bunday ruhiy asoratlar ta’siridan chiqishi uchun vaqt va mehr-e’tibor kerak, deydi u.

Oilaviy bolalar uyi rahbari Sanobar Latipova xonadoniga kelgan opa-singillarni o‘z farzandlari qatori qabul qilib, mehr berishini bildirdi.

Toyloq tumani ichki ishlar bo‘limi tergovga qadar tekshiruv boshlagan: bolalar tan jarohatining og‘irlik darajasini aniqlash maqsadida sud-tibbiy ekspertizasi tayinlangan.

Shuningdek, vasiy S.Mardonovaning telefon apparatidan olingan, qizaloqlarning yig‘lagani va bosimga uchragani aks etgan videotasvirlar ashyoviy dalil sifatida rasmiylashtirilgan.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Media haftalikda 4-kun: bilimdan amaliyotga o‘tgan bosqich

Published

on


Media haftalik 4-kun yakunlandi. Ushbu davrda OAV uchun muhim keyslar muhokama qilindi. Jumladan: 

 – axborot ko‘p – uni tekshirish kerak; 

 – krizisdan keyin reputatsiyani tez tiklash kerak; 

– media tadbirlar natija berishi kerak; 

– islohotlar xalqchil va ommabop yetkazilishi kerak; 

– tasvir – sifatli montaj orqali kontentga aylanishi kerak; 

– «virusli» holatlarda oqilona javob berish kerak; 

– SMM va mobilografiya – shunchaki ko‘nikma emas, ustunlik bo‘lishi kerak. 

Shu savollarning barchasi Media haftalikning 4-kunida amaliy keyslar orqali ochib berildi. 

Bu kun nazariyani emas, aynan ish jarayonini eslatdi – har bir vaziyat real misolga aylandi, har bir yechim sinovdan o‘tdi. 

Endi esa eng muhim bosqich boshlandi. 4 kun davomida olingan bilim va ko‘nikmalar – ish jarayoniga ko‘chadi.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Kompensatsiya talabi, havo iflosligi va eriyotgan muzliklar. MO yetakchilari eko-sammitda nimalarni gapirdi?

Published

on


O‘zbekiston prezidenti havo sifati yomonlashishiga qarshi qo‘shnilarni birgalikda kurashishga chaqirdi. Qirg‘iziston rahbari suv infratuzilmasini saqlash xarajatlari uchun qo‘shnilar kompensatsiya to‘lashi kerakligini aytdi. Qozog‘iston yetakchisi Orol fojiasidan saboq chiqarish zaruratini urg‘uladi. Tojikiston peshvosi muzliklar eriyotganidan xavotir bildirdi.

22-24 aprel kunlari Qozog‘iston poytaxti Ostona shahrida Mintaqaviy ekologik sammit bo‘lib o‘tdi. Unda Markaziy Osiyo yetakchilari suv tanqisligi va ekologik masalalarga doir tashabbuslarni ilgari surdi.

«Markaziy Osiyoda harorat ikki barobar tezroq ko‘tarilyapti»

O‘zbekiston prezidenti o‘z nutqida bugungi kunda ekologik muammolarni global iqlim o‘zgarishlaridan ayri holda ko‘rib chiqib bo‘lmasligini qayd etdi.

«Global isish sur’atlarining tezlashishi davom etmoqda, Markaziy Osiyo mintaqasida esa harorat ikki barobar tezroq ko‘tarilmoqda. Mintaqa muzliklarining qariyb uchdan bir qismi yo‘qoldi, yog‘ingarchilik tartibining beqarorligi kuzatilmoqda, suv resurslari tanqisligi ortib bormoqda. Yer maydonlarining 80 million gektari allaqachon degradatsiyaga uchradi», – dedi Shavkat Mirziyoyev.

Davlat rahbari ekologik muammolarni yumshatish uchun O‘zbekiston qilayotgan ishlarni sanadi.

«Yashil makon» loyihasi doirasida qariyb 1 milliard tup daraxt va buta ekildi. Orol dengizining qurigan tubida 2 million gektardan ortiq maydonda o‘rmonzorlar barpo etilib, yangi «yashil belbog‘»lar yaratilmoqda. Bizning tashabbusimiz bilan BMT Bosh Assambleyasining «O‘rmonlashtirish va o‘rmonlarni tiklash bo‘yicha harakatlar o‘n yilligi» rezolyutsiyasi qabul qilindi», – dedi O‘zbekiston yetakchisi.

Bundan tashqari, suvni tejash borasidagi keng ko‘lamli sa’y-harakatlar natijasida yiliga 10 milliard kub metr suv iqtisod qilinmoqda. Mamlakatimizning generatsiya quvvatlarida «yashil» energetika ulushi allaqachon 30 foizga yetdi, 2030 yilning oxiriga borib esa 50 foizdan oshadi.

Shavkat Mirziyoyev mintaqadagi iqlim va ekologiya muammolarini hal qilish bo‘yicha qator tashabbuslarni ilgari surdi:


atmosfera havosining sifati yomonlashayotgan sharoitda «Markaziy Osiyoning toza havosi» davlatlararo konsorsiumini ta’sis etish;
cho‘llanishga qarshi kurashish, qurg‘oqchilikning oldini olish hamda qum va chang bo‘ronlari haqida barvaqt ogohlantirish markaziga mintaqaviy maqom berish;
texnologik o‘tish jarayonlarini tezlashtirish uchun imtiyozli bojxona tartiblari va ekomahsulotlar uchun sertifikatlarni o‘zaro tan olishni nazarda tutuvchi «Markaziy Osiyo yashil savdo yo‘lagi»ni shakllantirish;
Markaziy Osiyo iqlim loyihalarining yagona investitsiya portfelini yaratish;
Biologik xilmaxillikni saqlash uchun «Markaziy Osiyo Qizil kitobi»ni ishlab chiqish;
Markaziy Osiyo atrof-muhitidagi o‘zgarishlarning yagona mintaqaviy atlasi yaratish.

«Issiqko‘l sathi qariyb 14 metrga pasaydi»

Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov iqlim o‘zgarishi mintaqa va dunyoda suv resurslari hamda energetika sohasidagi mavjud muammolarni yanada keskinlashtirganiga urg‘u berdi.

«Qirg‘iziston hissasiga global issiqxona gazlari chiqindilarining atigi 0,03 foizi to‘g‘ri keladi. Shunga qaramay, bizning mamlakat nomutanosib ravishda iqlim o‘zgarishi oqibatlarining katta yukini ko‘tarib kelyapti», – dedi Sadir Japarov.

Qirg‘iziston rahbari buni quyidagi raqamlar bilan izohladi:


2020 yildan beri sel va toshqinlar kabi favqulodda vaziyatlar soni uch barobarga oshgan, to‘g‘ridan to‘g‘ri moddiy zarar yiliga taxminan 16 mln dollarni tashkil etyapti;
Qirg‘izistondagi muzliklar maydoni 16 foizga qisqardi;
prognozlarga ko‘ra, 2100 yilga borib mamlakatdagi muzliklarning 80 foizigacha qismi yo‘qolishi mumkin;
so‘nggi o‘n yilliklarda Issiqko‘l sathi qariyb 14 metrga pasaydi, ko‘lga quyiladigan daryolar soni yuztadan o‘ttiztagacha kamaydi;
1968 yildan beri baland tog‘lardagi muzli ko‘llar soni 30 foizga oshgan.

Japarov mamlakati suv infratuzilmasini saqlash uchun katta pul sarflayotgani, biroq qo‘shni davlatlar buning uchun qazilma yoqilg‘i ko‘rinishida kompensatsiya taklif qilmayotganini aytdi.

«Qirg‘iziston hududida shakllanadigan yillik umumiy suv resurslari hajmi taxminan 50 mlrd kub metrga baholanadi. Shundan mamlakatimiz o‘z ehtiyojlari uchun atigi 12 mlrd kub metr suvdan foydalanadi, qolgan 38 mlrd kub metr esa qo‘shni davlatlarga oqib ketadi. Biz Qirg‘izistonda shakllanadigan suv resurslari Markaziy Osiyo davlatlarining qishloq xo‘jaligi, energetika, oziq-ovqat va ijtimoiy-iqtisodiy xavfsizligini ta’minlashda katta ahamiyatga ega ekanini tushunamiz. Shu bois o‘nlab yillar davomida avvalgi suv taqsimoti limitlarini saqlab kelyapmiz, suvni to‘plash va chiqarib berish xizmatlarini amalga oshiryapmiz, gidrotexnik inshootlarni saqlash va xavfsizligini ta’minlayapmiz, favqulodda vaziyatlardan himoya choralarini ko‘ryapmiz. O‘tgan yil davomida suv xo‘jaligi sohasiga qariyb 80 mln dollar ajratdik. So‘nggi besh yil ichida bu yo‘nalishga davlat budjetidan 259 mln dollar yo‘naltirildi, bu mamlakat yillik budjetining 2 foizini tashkil etadi. Biroq bu mablag‘lar eskirgan infratuzilmani modernizatsiya qilish va samarali, zamonaviy tizim yaratish uchun yetarli emas», – dedi Qirg‘iziston prezidenti.

Japarov mintaqada suv-energetika sohasida o‘zaro manfaatli iqtisodiy tizim joriy etishni taklif qildi.

«Bizning tomonimizdan amalga oshirilayotgan barcha ishlar mohiyatan ekotizim xizmatlarini ko‘rsatishga qaratilgan bo‘lib, ular barcha suv iste’molchilari tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi va birgalikda moliyalashtirilishi zarur. Mintaqa davlatlarining yagona kelishuvga erishishi oson emasligi ayon, ammo manfaatlar muvozanatini topish, shuningdek, mintaqadagi suv va energetika resurslarini taqsimlash mexanizmlariga samarali iqtisodiy vositalarni bosqichma-bosqich joriy etish orqali, kompleks yondashuv asosida o‘zaro maqbul yechimlarni ishlab chiqishimiz lozim», – dedi u.

«Orol dengizi hanuzgacha noto‘g‘ri siyosat oqibatlarini eslatib turadi»

Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev tanlab yondashish ekologiya masalasida ham mutlaqo nomaqbul yondashuv ekanini urg‘uladi.

«Ko‘plab hollarda ekologik kun tartibi turli mintaqa va davlatlarning rivojlanish ehtiyojlari yetarli darajada hisobga olinmasdan shakllantiriladi. Ayniqsa, bu hali ham o‘z iqtisodiy salohiyatini mustahkamlash bilan band bo‘lgan rivojlanayotgan mamlakatlarga tegishli. Holbuki, rivojlangan davlatlar bugungi ekologik standartlariga uzoq davom etgan industrializatsiya jarayoni natijasida erishgan. Shu sababli global miqyosda yanada ekologik toza modellarga o‘tish adolatli, muvozanatli va rag‘batlantiruvchi bo‘lishi zarur», – dedi u.

Qozog‘iston prezidenti Markaziy Osiyo va qo‘shni mintaqalar quyidagi umumiy ekologik muammolarga duch kelayotganini aytdi:


suv tanqisligi va suv resurslarini samarasiz boshqarish;
cho‘llanish;
muzliklarning erishi;
havoning ifloslanishi;
biologik xilmaxillikning zaiflashuvi.

«Hozirda mamlakatda ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasining umumiy hajmida qayta tiklanuvchi energiya manbalari ulushi 7 foizdan oshdi. 2030 yilga borib bu ko‘rsatkich 15 foizdan yuqori bo‘lishi kutilyapti. Neft va gazning yirik ishlab chiqaruvchisi bo‘lib qolayotganimizga qaramay, barqaror energetika maqsadlariga sodiqmiz. Dunyodagi yetakchi uran eksportchilaridan biri sifatida Qozog‘iston uglerodsiz elektr energetikasini rivojlantirishni ham qo‘llab-quvvatlaydi. Ayni paytda ilk atom elektr stansiyamiz qurilish loyihasini ishlab chiqmoqdamiz va shu bilan birga, ko‘mir elektr stansiyalarini “toza ko‘mir” texnologiyalari asosida modernizatsiya qilyapmiz. Shu jihatdan yirik energetika obektlaridan chiqindilar qariyb 35 foizga kamayishi kutilyapti», – dedi To‘qayev.

Qozog‘iston rahbari oxirgi yillarda Orol dengizida erishilgan yutuqlar haqida ham to‘xtalib o‘tdi.

«Orol dengizi hanuzgacha noto‘g‘ri siyosat oqibatlarini eslatib turadi. Shu bilan birga, qat’iy va ilmiy asoslangan choralar orqali nimalarga erishish mumkinligini ham namoyish etadi. Bugungi kunda biz Shimoliy Orolning qariyb 36 foizini tiklashga erishdik – suv sifati yaxshilandi, baliq zaxiralari ko‘paydi va aholi turmush darajasi oshdi», – dedi u.

«14 mingta muzlikdan 1300 dan ortig‘i allaqachon to‘liq erib ketdi»

Tojikiston prezidenti Imomali Rahmon ham mintaqa va Tojikistondagi ekologik vaziyat haqida gapirdi.

«Iqlim va suv masalalari birgalikdagi yechimlarni talab qiladi. Mintaqada muzliklarning tez sur’atlarda erishi, ekotizimlar degradatsiyasi va tabiiy ofatlar soni ortib boryapti. Iqlim o‘zgarishi va suv iste’molining oshishi resurslarga tushayotgan bosimni yanada kuchaytiryapti. Shu jihatdan davlatlararo energetika komissiyasini tashkil etish hamda suv va energiyani tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish kerak», – dedi u.

Tojikiston rahbarining ma’lum qilishicha, mamlakatdagi 14 ming muzlikdan 1300 dan ortig‘i allaqachon erib ketgan. Bu jarayon tezlashib boryapti, natijada suv balansi buzilmoqda va butun mintaqada tabiiy ofatlar xavfi ortyapti.

«Ma’lumki, mamlakatimiz hududida Markaziy Osiyo suv resurslarining 60 foizigacha bo‘lgan qismi shakllanadi. Bu Tojikiston tog‘ ekotizimlarining mintaqa suv ta’minoti va barqaror rivojlanishidagi muhim rolini ko‘rsatadi. Shu nuqtayi nazardan, muzliklarning tez erishi va qor zaxiralarining kamayishi jiddiy xavotir uyg‘otyapti», – dedi Rahmon.

«Suvdan oqilona va adolatli foydalanish masalasiga alohida e’tibor qaratilishi lozim»

Turkmaniston prezidenti Serdar Berdimuhamedov ranschegaraviy suv resurslaridan oqilona va adolatli foydalanish masalasiga alohida urg‘u berdi. U suv masalalari quyidagi uchta asosiy tamoyil asosida hal etilishi lozimligini ta’kidladi:


suv masalalari bo‘yicha asosiy konvensiyalar va boshqa xalqaro hujjatlarga qat’iy rioya etish;
transchegaraviy daryolar bo‘yida joylashgan barcha davlatlarning manfaatlarini teng hisobga olish;
xalqaro tashkilotlarning, eng avvalo, BMTning keng ishtirokini ta’minlash.

«Turkmaniston BMT homiyligida Markaziy Osiyo mamlakatlari uchun Suvdan foydalanish masalalari bo‘yicha Mintaqaviy kengash tashkil etish tashabbusi bilan chiqdi. Ushbu tuzilma suv sohasidagi sa’y-harakatlarni muvofiqlashtiruvchi samarali platformaga aylanadi», dedi Berdimuhamedov.



Source link

Continue Reading

Jamiyat

Farg‘onadagi kafeda salkam 1 mlrd so‘mlik gaz o‘g‘irlangani aniqlandi

Published

on


Energiya resurslaridan noqonuniy foydalanish holatlari fosh etildi. 

Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Quvasoy shahri bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida nazorat tadbiri o‘tkazildi.

Unda «P.F.» MChJ mas’ul shaxslari MChJga qarashli umumiy ovqatlanish shoxobchasida umumiy foydalanishdagi tabiiy gaz tarmog‘iga tijorat maqsadida o‘zboshimchalik bilan ulanib, 903,6 mln so‘mlik tabiiy gazdan noqonuniy foydalanganliklari aniqlangan.

Shuningdek, Departamentning Farg‘ona viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda «A.Y.» MChJ rahbari M.J. Qo‘shtepa tumani,«Qumtepa» MFY hududidagi umumiy ovqatlanish shoxobchasida umumiy foydalanishdagi elektr tarmog‘iga tijorat maqsadida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanib, 264,5 mln so‘mlik elektr energiyasidan noqonuniy foydalanganligi aniqlangan.

Shu kabi, Departamentning Sergeli tuman bo‘limi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda fuqaro D.R.«Ziyolilar» MFY hududidagi xonadonda ishlab chiqarish sexida umumiy foydalanishdagi elektr tarmog‘iga tijorat maqsadida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanib, 248,6 mln so‘mlik elektr energiyasidan noqonuniy foydalanganligi aniqlangan.

Departamentning Yangibozor tuman bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro G‘.A.«Obod» MFY hududidagi xonadonda umumiy foydalanishdagi tabiiy gaz tarmog‘iga o‘zboshimchalik bilan ulanib, 147,3 mln so‘mlik tabiiy gazdan noqonuniy foydalanganligi aniqlangan.

Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining 169-moddasi (o‘g‘rilik) va 185-2-moddasi (elektr, issiqlik energiyasi, gaz, vodoprovoddan foydalanish qoidalarini buzish) bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.